Το μήνυμα Trump προς Erdogan, το ρωσικό «κλειδί» των S-400 και ο εφιάλτης της Αθήνας – Όλο το παζλ που μπορεί να οδηγήσει την Τουρκία ξανά στα F-35
Ένα γεωπολιτικό παζλ με προεκτάσεις που αφορούν την Ελλάδα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι S-400, οι κυρώσεις CAATSA, τα αμερικανικά F-35 και η προσωπική σχέση Donald Trump – Recep Tayyip Erdogan.
Και πίσω από όλα αυτά υπάρχει ένας τρίτος παίκτης, χωρίς τη συγκατάθεση του οποίου η Άγκυρα δυσκολεύεται να κάνει το επόμενο βήμα: η Ρωσία του Vladimir Putin.
Το σενάριο που μέχρι πριν από λίγο καιρό έμοιαζε εξαιρετικά δύσκολο αρχίζει να αποκτά συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: εάν η Τουρκία καταφέρει να απομακρύνει τους S-400 από την επικράτειά της, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και, υπό προϋποθέσεις, για την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35.
Για την Ελλάδα, μια τέτοια εξέλιξη δεν είναι μια απλή διπλωματική λεπτομέρεια. Θα μπορούσε να επηρεάσει εκ νέου τις ισορροπίες ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Donald Trump έχει ήδη στείλει ένα ιδιαίτερα θερμό μήνυμα προς την Άγκυρα.
Σε πρόσφατη ερώτηση για την καθυστέρηση στην άρση των κυρώσεων CAATSA, ο Αμερικανός Πρόεδρος επανέλαβε ότι μιλά συχνά με τον Recep Tayyip Erdogan και χαρακτήρισε τον Τούρκο Πρόεδρο φίλο του.
Μάλιστα, όταν ρωτήθηκε τι συμβαίνει με το ζήτημα των κυρώσεων, ο Trump δήλωσε ότι δεν υπάρχει καθυστέρηση ή εμπόδιο και πρόσθεσε πως «πάντα» θα κάνει τον Erdogan ευτυχισμένο.
Η συγκεκριμένη δήλωση έχει ιδιαίτερη σημασία, όχι επειδή από μόνη της καταργεί τις αμερικανικές κυρώσεις, αλλά επειδή αποκαλύπτει την πολιτική διάθεση του Λευκού Οίκου απέναντι στην Άγκυρα.
Και εδώ ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα.
Ο Trump θέλει, αλλά το Κογκρέσο και ο νόμος έχουν τον τελευταίο λόγο
Η υπόθεση CAATSA δεν είναι μια απλή διοικητική απόφαση που μπορεί να διαγραφεί με μια υπογραφή.
Οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στην Τουρκία το 2020 λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400, ενώ η Άγκυρα απομακρύνθηκε από το πρόγραμμα των F-35 μετά την απόκτηση του ρωσικού συστήματος.
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι η Τουρκία δεν πληροί ακόμη τις νομικές προϋποθέσεις για επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35. Τον Ιούλιο του 2026, μάλιστα, το State Department ενημέρωσε το Κογκρέσο ότι η αμερικανική πολιτική παραμένει συνδεδεμένη με τις προβλέψεις του CAATSA και της αμερικανικής νομοθεσίας περί άμυνας.
Με άλλα λόγια, ο Trump μπορεί να επιθυμεί μια συμφωνία με την Άγκυρα, όμως υπάρχει ένα θεσμικό και νομικό τείχος που δεν εξαφανίζεται αυτομάτως.
Και αυτό το τείχος έχει ένα όνομα: S-400.
Οι S-400 αποτελούν σήμερα το μεγαλύτερο εμπόδιο στην προσπάθεια της Τουρκίας να επιστρέψει στο αμερικανικό πρόγραμμα των F-35.
Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η παρουσία του ρωσικού συστήματος δημιουργεί σοβαρό ζήτημα ασφάλειας για την τεχνολογία των F-35, ενώ η αμερικανική νομοθεσία συνδέει την τουρκική κατοχή των S-400 με τους περιορισμούς στην παράδοση των μαχητικών.
Και εδώ εμφανίζεται ο Vladimir Putin.
Γιατί; Επειδή η Τουρκία μπορεί να θέλει να απομακρύνει τους S-400, αλλά η τελική λύση δεν είναι αποκλειστικά δική της υπόθεση.
Η Μόσχα κρατά το κλειδί
Το τελευταίο διάστημα έχουν αυξηθεί οι πληροφορίες ότι η Άγκυρα εξετάζει τη μεταφορά των S-400 σε τρίτη χώρα.
Το ενδεχόμενο αυτό έχει ήδη συζητηθεί δημοσίως, ενώ η Ρωσία έχει επιβεβαιώσει ότι βρίσκεται σε επαφή με την Τουρκία για το ζήτημα.
Το κρίσιμο όμως είναι άλλο: Η Μόσχα θέλει να έχει λόγο για το πού θα καταλήξουν τα ρωσικά συστήματα.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Sergey Lavrov δήλωσε πρόσφατα ότι οποιαδήποτε μεταφορά των S-400 σε άλλη χώρα θα πρέπει να γίνει με την έγκριση της Ρωσίας.
Αυτό σημαίνει ότι η Άγκυρα βρίσκεται μπροστά σε μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση.
Από τη μία πλευρά θέλει να απομακρύνει το βασικό εμπόδιο για την επαναπροσέγγιση με την Ουάσιγκτον.
Από την άλλη, για να το κάνει, χρειάζεται να συνεννοηθεί με τη Μόσχα.
Και αν τελικά υπάρξει συμφωνία, τότε ολόκληρη η ισορροπία στις σχέσεις Τουρκίας – ΗΠΑ – Ρωσίας μπορεί να αλλάξει.
Αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο της υπόθεσης.
Η Τουρκία έχει ήδη εκφράσει την επιθυμία να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35, ενώ Αμερικανοί και Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο επίλυσης της διαφοράς.
Τον Ιούλιο, ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών Levent Gumrukcu είχε δηλώσει ότι Άγκυρα και Ουάσιγκτον βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ στην επίλυση της διαφοράς, ενώ έχει δημιουργηθεί κοινή πολιτική και στρατιωτική ομάδα εργασίας για το ζήτημα.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα το μεγάλο εμπόδιο παραμένει.
Γιατί η εξέλιξη αφορά άμεσα την Ελλάδα
Και εδώ βρίσκεται η ουσία για την Αθήνα. Η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν θα ήταν απλώς μια αμερικανοτουρκική εμπορική συμφωνία.
Θα μπορούσε να μεταβάλει τις στρατιωτικές ισορροπίες στην περιοχή.
Η Τουρκία έχει ήδη επενδύσει τεράστια ποσά στην αμυντική της βιομηχανία, ενώ παράλληλα επιδιώκει την ενίσχυση του στόλου των μαχητικών της.
Εάν σε αυτή την εξίσωση προστεθούν και F-35, τότε δημιουργείται ένα νέο δεδομένο που η Αθήνα θα πρέπει να συνυπολογίσει στον αμυντικό της σχεδιασμό.
Δεν είναι τυχαίο ότι το ζήτημα έχει προκαλέσει αντιδράσεις και στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης για πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, Έλληνες αξιωματούχοι έχουν επισημάνει στην Ουάσιγκτον τις ανησυχίες τους για τις επιπτώσεις μιας τέτοιας εξέλιξης στην περιφερειακή σταθερότητα.
Το βασικό σενάριο είναι πλέον αρκετά καθαρό: S-400, κατόπιν συμφωνία με Ρωσία, απομάκρυνση από την Τουρκία, άνοιγμα της πόρτας για CAATSA και, τέλος, νέα συζήτηση για F-35.
Δεν σημαίνει ότι όλα αυτά θα συμβούν αυτόματα. Ούτε σημαίνει ότι η Τουρκία έχει ήδη εξασφαλίσει τα F-35.
Αλλά σημαίνει ότι ένα από τα βασικότερα εμπόδια βρίσκεται πλέον στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Και αυτό από μόνο του αρκεί για να προκαλεί προβληματισμό στην Αθήνα.
www.bankingnews.gr
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι S-400, οι κυρώσεις CAATSA, τα αμερικανικά F-35 και η προσωπική σχέση Donald Trump – Recep Tayyip Erdogan.
Και πίσω από όλα αυτά υπάρχει ένας τρίτος παίκτης, χωρίς τη συγκατάθεση του οποίου η Άγκυρα δυσκολεύεται να κάνει το επόμενο βήμα: η Ρωσία του Vladimir Putin.
Το σενάριο που μέχρι πριν από λίγο καιρό έμοιαζε εξαιρετικά δύσκολο αρχίζει να αποκτά συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: εάν η Τουρκία καταφέρει να απομακρύνει τους S-400 από την επικράτειά της, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και, υπό προϋποθέσεις, για την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35.
Για την Ελλάδα, μια τέτοια εξέλιξη δεν είναι μια απλή διπλωματική λεπτομέρεια. Θα μπορούσε να επηρεάσει εκ νέου τις ισορροπίες ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Donald Trump έχει ήδη στείλει ένα ιδιαίτερα θερμό μήνυμα προς την Άγκυρα.
Σε πρόσφατη ερώτηση για την καθυστέρηση στην άρση των κυρώσεων CAATSA, ο Αμερικανός Πρόεδρος επανέλαβε ότι μιλά συχνά με τον Recep Tayyip Erdogan και χαρακτήρισε τον Τούρκο Πρόεδρο φίλο του.
Μάλιστα, όταν ρωτήθηκε τι συμβαίνει με το ζήτημα των κυρώσεων, ο Trump δήλωσε ότι δεν υπάρχει καθυστέρηση ή εμπόδιο και πρόσθεσε πως «πάντα» θα κάνει τον Erdogan ευτυχισμένο.
Η συγκεκριμένη δήλωση έχει ιδιαίτερη σημασία, όχι επειδή από μόνη της καταργεί τις αμερικανικές κυρώσεις, αλλά επειδή αποκαλύπτει την πολιτική διάθεση του Λευκού Οίκου απέναντι στην Άγκυρα.
Και εδώ ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα.
Ο Trump θέλει, αλλά το Κογκρέσο και ο νόμος έχουν τον τελευταίο λόγο
Η υπόθεση CAATSA δεν είναι μια απλή διοικητική απόφαση που μπορεί να διαγραφεί με μια υπογραφή.
Οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στην Τουρκία το 2020 λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400, ενώ η Άγκυρα απομακρύνθηκε από το πρόγραμμα των F-35 μετά την απόκτηση του ρωσικού συστήματος.
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι η Τουρκία δεν πληροί ακόμη τις νομικές προϋποθέσεις για επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35. Τον Ιούλιο του 2026, μάλιστα, το State Department ενημέρωσε το Κογκρέσο ότι η αμερικανική πολιτική παραμένει συνδεδεμένη με τις προβλέψεις του CAATSA και της αμερικανικής νομοθεσίας περί άμυνας.
Με άλλα λόγια, ο Trump μπορεί να επιθυμεί μια συμφωνία με την Άγκυρα, όμως υπάρχει ένα θεσμικό και νομικό τείχος που δεν εξαφανίζεται αυτομάτως.
Και αυτό το τείχος έχει ένα όνομα: S-400.
Οι S-400 αποτελούν σήμερα το μεγαλύτερο εμπόδιο στην προσπάθεια της Τουρκίας να επιστρέψει στο αμερικανικό πρόγραμμα των F-35.
Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η παρουσία του ρωσικού συστήματος δημιουργεί σοβαρό ζήτημα ασφάλειας για την τεχνολογία των F-35, ενώ η αμερικανική νομοθεσία συνδέει την τουρκική κατοχή των S-400 με τους περιορισμούς στην παράδοση των μαχητικών.
Και εδώ εμφανίζεται ο Vladimir Putin.
Γιατί; Επειδή η Τουρκία μπορεί να θέλει να απομακρύνει τους S-400, αλλά η τελική λύση δεν είναι αποκλειστικά δική της υπόθεση.
Η Μόσχα κρατά το κλειδί
Το τελευταίο διάστημα έχουν αυξηθεί οι πληροφορίες ότι η Άγκυρα εξετάζει τη μεταφορά των S-400 σε τρίτη χώρα.
Το ενδεχόμενο αυτό έχει ήδη συζητηθεί δημοσίως, ενώ η Ρωσία έχει επιβεβαιώσει ότι βρίσκεται σε επαφή με την Τουρκία για το ζήτημα.
Το κρίσιμο όμως είναι άλλο: Η Μόσχα θέλει να έχει λόγο για το πού θα καταλήξουν τα ρωσικά συστήματα.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Sergey Lavrov δήλωσε πρόσφατα ότι οποιαδήποτε μεταφορά των S-400 σε άλλη χώρα θα πρέπει να γίνει με την έγκριση της Ρωσίας.
Αυτό σημαίνει ότι η Άγκυρα βρίσκεται μπροστά σε μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση.
Από τη μία πλευρά θέλει να απομακρύνει το βασικό εμπόδιο για την επαναπροσέγγιση με την Ουάσιγκτον.
Από την άλλη, για να το κάνει, χρειάζεται να συνεννοηθεί με τη Μόσχα.
Και αν τελικά υπάρξει συμφωνία, τότε ολόκληρη η ισορροπία στις σχέσεις Τουρκίας – ΗΠΑ – Ρωσίας μπορεί να αλλάξει.
Αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο της υπόθεσης.
Η Τουρκία έχει ήδη εκφράσει την επιθυμία να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35, ενώ Αμερικανοί και Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο επίλυσης της διαφοράς.
Τον Ιούλιο, ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών Levent Gumrukcu είχε δηλώσει ότι Άγκυρα και Ουάσιγκτον βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ στην επίλυση της διαφοράς, ενώ έχει δημιουργηθεί κοινή πολιτική και στρατιωτική ομάδα εργασίας για το ζήτημα.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα το μεγάλο εμπόδιο παραμένει.
Γιατί η εξέλιξη αφορά άμεσα την Ελλάδα
Και εδώ βρίσκεται η ουσία για την Αθήνα. Η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν θα ήταν απλώς μια αμερικανοτουρκική εμπορική συμφωνία.
Θα μπορούσε να μεταβάλει τις στρατιωτικές ισορροπίες στην περιοχή.
Η Τουρκία έχει ήδη επενδύσει τεράστια ποσά στην αμυντική της βιομηχανία, ενώ παράλληλα επιδιώκει την ενίσχυση του στόλου των μαχητικών της.
Εάν σε αυτή την εξίσωση προστεθούν και F-35, τότε δημιουργείται ένα νέο δεδομένο που η Αθήνα θα πρέπει να συνυπολογίσει στον αμυντικό της σχεδιασμό.
Δεν είναι τυχαίο ότι το ζήτημα έχει προκαλέσει αντιδράσεις και στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης για πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, Έλληνες αξιωματούχοι έχουν επισημάνει στην Ουάσιγκτον τις ανησυχίες τους για τις επιπτώσεις μιας τέτοιας εξέλιξης στην περιφερειακή σταθερότητα.
Το βασικό σενάριο είναι πλέον αρκετά καθαρό: S-400, κατόπιν συμφωνία με Ρωσία, απομάκρυνση από την Τουρκία, άνοιγμα της πόρτας για CAATSA και, τέλος, νέα συζήτηση για F-35.
Δεν σημαίνει ότι όλα αυτά θα συμβούν αυτόματα. Ούτε σημαίνει ότι η Τουρκία έχει ήδη εξασφαλίσει τα F-35.
Αλλά σημαίνει ότι ένα από τα βασικότερα εμπόδια βρίσκεται πλέον στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Και αυτό από μόνο του αρκεί για να προκαλεί προβληματισμό στην Αθήνα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών