Τι θα πληρώσουν ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες στον ΕΦΚΑ - Εκτός ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης οι 400.000

Διπλό πακέτο πληρωμών έρχεται ως την ερχόμενη Παρασκευή 27/2 για 1,5 εκατομμύριο ελεύθερους επαγγελματίες, μη μισθωτούς και αγρότες, αφενός από την ενσωμάτωση της αύξησης των ασφαλιστικών εισφορών, αφετέρου από το κλείσιμο της επιλογής ασφαλιστικής ικανότητας, με 400.000 ασφαλισμένους να μένουν μέχρι στιγμής χωρίς ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ασφαλιστική κάλυψη, παρά μόνο από τις κοινωνικές δομές.
Μετά τις 28 Φεβρουαρίου, όποιος δεν ρύθμισε χρέη ή έχει αφήσει απλήρωτους τους τελευταίους μήνες θα μένει χωρίς ιατροφαρμακευτική κάλυψη.
Για να έχουν κάλυψη, θα πρέπει οι μισθωτοί και μη μισθωτοί ασφαλισμένοι να έχουν:
- Συμπληρώσει τουλάχιστον 50 ημερών ασφάλισης είτε κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος (2025) είτε κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο.
- Για μη μισθωτούς ασφαλισμένους (ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους, αγρότες): Οι νεοεισερχόμενοι στην ασφάλιση πρέπει να έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον δύο μήνες ασφάλισης το προηγούμενο ημερολογιακό έτος, ή το τελευταίο δωδεκάμηνο πριν από την ημερομηνία προσέλευσης ή επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η καταβολή των απαιτούμενων ασφαλιστικών εισφορών, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.

Για άμεση καταχώρηση της καταβολής και την ενημέρωση του μηχανογραφικού συστήματος Μη Μισθωτών σε πραγματικό χρόνο, παρέχεται και προτείνεται η δυνατότητα της συναλλαγής με το σύστημα IRIS, μέσω της ψηφιακής υπηρεσίας του DASHBOARD-my ΕΦΚΑ και της εφαρμογής myΕΦΚΑmobile.
Επιπλέον, η καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών πραγματοποιείται και μέσω του συστήματος online ΔΙΑΣ.

Δεν αρκεί η καταβολή

Με την καταβολή των καθυστερούμενων εισφορών με το παραπάνω τρόπο δεν ανανεώνεται αυτόματα η ασφαλιστική ικανότητα.
Πρέπει να απευθυνθείτε στη Τοπική Διεύθυνση που ανήκετε ή να καταθέσετε αίτημα στην εφαρμογή του e-ΕΦΚΑ «Χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας σε μη μισθωτούς».

Σημαντική Διευκρίνιση: Η καταβολή καθυστερούμενων εισφορών με τους ανωτέρω τρόπους δεν συνεπάγεται αυτόματη ανανέωση της ασφαλιστικής ικανότητας.

Οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να απευθύνονται στην Τοπική Διεύθυνση ή να υποβάλλουν ηλεκτρονικό αίτημα μέσω της υπηρεσίας του e-ΕΦΚΑ «Χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας σε μη μισθωτούς».
Να σημειωθεί ότι ετήσια ασφαλιστική ικανότητα χορηγείται εφόσον οι συνολικές οφειλές στον e-ΕΦΚΑ και το ΚΕΑΟ (2017-2025) δεν υπερβαίνουν τα 100€. Μηνιαία ασφαλιστική ικανότητα χορηγείται εφόσον υπάρχει ενεργή ρύθμιση οφειλών και τηρείται κανονικά.

Πόσοι επέλεξαν αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας

Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία, το 5,35% των ασφαλισμένων επέλεξαν να μετακινηθούν σε άλλη ασφαλιστική κατηγορία για το 2026.
Στην επικουρική ασφάλιση, όπου ασφαλίζονται υποχρεωτικά οι μηχανικοί και οι δικηγόροι, το ποσοστό όσων επέλεξαν κατηγορία ανέρχεται στο 10%, ενώ στον κλάδο εφάπαξ παροχών όπου ασφαλίζονται υποχρεωτικά γιατροί, δικηγόροι και μηχανικοί, αλλαγή κατηγορίας δήλωσε το 10,5%. 
Στην κύρια ασφάλιση, το σύνολο των ασφαλισμένων (πλην της ειδικής κατηγορίας νέων επαγγελματιών) ανέρχεται σε 1.223.035 άτομα. Η πλειονότητα παραμένει στην κατηγορία που τους αποδίδεται αυτομάτως, δηλαδή στην πρώτη κατηγορία, χωρίς να προχωρά σε αλλαγή, καθώς μόνον 52.508 ελεύθεροι επαγγελματίες επέλεξαν ασφαλιστική κατηγορία, ποσοστό που αντιστοιχεί μόλις στο 4,29% του συνόλου. Σε υψηλότερη της πρώτης κατηγορίας μετακινήθηκαν μόλις 20.980 ασφαλισμένοι. 
Την 1η κατηγορία με μηνιαία εισφορά 250,77 ευρώ επέλεξαν 31.528 ασφαλισμένοι. Ακολουθεί η 3η κατηγορία με 6.778 ασφαλισμένους και μηνιαία εισφορά 360,63 ευρώ, ενώ πολύ κοντά βρίσκεται η 2η κατηγορία με 6.013 επιλογές και εισφορά 300,93 ευρώ. Οι υψηλότερες κατηγορίες (4η, 5η και 6η) συγκεντρώνουν αισθητά μικρότερο αριθμό ασφαλισμένων, γεγονός που καταδεικνύει τη διστακτικότητα των επαγγελματιών να επιβαρυνθούν με αυξημένες μηνιαίες εισφορές.
Στην ειδική κατηγορία νέων επαγγελματιών, στην οποία εντάσσονται για πέντε έτη όσοι κάνουν έναρξη δραστηριότητας, εισήλθαν 23.597 νέοι ασφαλισμένοι τον Ιανουάριο ανεβάζοντας το σύνολο των ασφαλισμένων σε 192.777 άτομα. Η εισφορά της ειδικής κατηγορίας είναι μειωμένη και ανέρχεται σε 150,46 ευρώ, προκειμένου να στηριχθούν με πολύ χαμηλές εισφορές οι νέοι επαγγελματίες στην πρώτη τους 5ετία.
Στον κλάδο επικουρικής ασφάλισης, που αφορά αυτοαπασχολούμενους μηχανικούς και δικηγόρους, το σύνολο των ασφαλισμένων ανέρχεται σε 112.531 άτομα. Από αυτούς, 11.485 επέλεξαν ασφαλιστική κατηγορία, δηλαδή το 9,3% των ασφαλισμένων στον κλάδο.

Προτιμούν τη χαμηλή εισφορά

Η 1η ασφαλιστική κατηγορία επικουρικής ασφάλισης, με μηνιαία εισφορά 46,57 ευρώ, είναι μακράν η δημοφιλέστερη, καθώς την επέλεξαν 8.071 ασφαλισμένοι. Ακολουθεί η 3η κατηγορία με εισφορά 66,88 ευρώ και 2.293 επιλογές, ενώ η 2η κατηγορία με εισφορά 56,13 ευρώ συγκέντρωσε μόλις 1.121 ασφαλισμένους. Η εικόνα αυτή δείχνει σαφή προτίμηση στη χαμηλότερη δυνατή εισφορά, ακόμη και στον επικουρικό κλάδο.
Στον κλάδο εφάπαξ παροχών, που αφορά αυτοαπασχολούμενους γιατρούς, μηχανικούς και δικηγόρους, το σύνολο των ασφαλισμένων ανέρχεται σε 132.810 άτομα. Από αυτούς, 13.968 επέλεξαν ασφαλιστική κατηγορία, δηλαδή το 10,5% του συνόλου των ασφαλισμένων στον κλάδο.. 
Σε ό,τι αφορά στα ποσά σύνταξης κερδίζουν όσοι πληρώνουν υψηλές εισφορές, ενώ στα ποσοστά αναπλήρωσης, δηλαδή τι ποσοστό εισφορών επιστρέφεται μέσω της σύνταξης, κερδισμένοι είναι όσοι πληρώνουν λιγότερα.  
Ως προς το ποσό σύνταξης κερδισμένοι είναι όσοι καταβάλλουν τις υψηλότερες εισφορές (π.χ. 4η, 5η και 6η κατηγορία), όπου οι απολαβές ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ ακόμη και με 30 χρόνια ασφάλισης, όταν στις χαμηλότερες εισφορές η σύνταξη δεν ξεπερνά τα 1.000 ευρώ ούτε με 40 χρόνια ασφάλισης.
Στα ποσοστά αναπλήρωσης, κερδισμένοι είναι όσοι επιλέγουν να καταβάλουν τις χαμηλότερες εισφορές (1ης και 2ης κατηγορίας), καθώς η σύνταξη που θα πάρουν φτάνει να τους επιστρέφει ως ανταπόδοση το 70% των εισφορών στα 40 χρόνια ασφάλισης, το 60,7% με 35 έτη και το 53% για σύνταξη με 30 χρόνια ασφάλισης. Για παράδειγμα, με 40 χρόνια ασφάλισης στην 6η κατηγορία η σύνταξη βγαίνει μεν στα 1.940 ευρώ (έναντι 910 ευρώ με τα ίδια χρόνια στην 1η κατηγορία), αλλά το ποσοστό αναπλήρωσης είναι 56,55% (έναντι 69,7% στην 1η κατηγορία).
Στα 30 χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη της 6ης κατηγορίας βγαίνει στα 1.028 ευρώ (έναντι 691 ευρώ για την 1η κατηγορία), αλλά με ποσοστό αναπλήρωσης 35,97% (έναντι αναπλήρωσης 52,95% που δίνει η 1η κατηγορία).



Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr