Τσουνάμι αγωγών 175 δισ. δολ. κατά των παράνομων δασμών Trump - Η FedEx σέρνει τις ΗΠΑ στα Δικαστήρια

Η FedEx άνοιξε τον χορό των αγωγών κατά των Ηνωμένων Πολιτειών για επιστροφή δισεκατομμυρίων δολαρίων από τους «έκτακτους» δασμούς που επέβαλε ο Donald Trump, αψηφώντας την κυβέρνηση και προκαλώντας νέο κύμα δικαστικών συγκρούσεων μετά την ιστορική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που έκρινε τους δασμούς παράνομους.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα ακολουθήσει τσουνάμι αγωγών, ύψους 175 δισ. δολ. 
Συγκεκριμένα, η FedEx κατέθεσε τη Δευτέρα αγωγή στο Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ, ζητώντας επιστροφή χρημάτων για τους έκτακτους δασμούς που επέβαλε ο Πρόεδρος Donald Trump, σε μία από τις πιο ηχηρές κινήσεις ανάκτησης κεφαλαίων μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα, με την οποία κρίθηκαν παράνομοι οι συγκεκριμένοι δασμοί.
Δικηγόροι εμπορικού δικαίου εκτιμούν ότι θα ακολουθήσει κύμα αγωγών για την ανάκτηση δισεκατομμυρίων δολαρίων, μετά την ιστορική αυτή απόφαση.
Ωστόσο, η διαδικασία επιστροφών θα πρέπει πρώτα να καθοριστεί από κατώτερο δικαστήριο, γεγονός που περιπλέκει την κατάσταση.

Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου και τα 175 δισ. δολάρια

Περισσότερα από 175 δισ. δολάρια σε αμερικανικά έσοδα από δασμούς ενδέχεται να υπόκεινται σε επιστροφές, αφότου το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε με ψήφους 6-3 ότι ο Trump υπερέβη τις εξουσίες του χρησιμοποιώντας τον International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), νόμο που αφορά κυρώσεις, για να επιβάλει δασμούς σε εισαγόμενα αγαθά, σύμφωνα με οικονομολόγους του Penn-Wharton Budget Model.
«Οι ενάγοντες ζητούν πλήρη επιστροφή από τους εναγόμενους για όλους τους δασμούς IEEPA που έχουν καταβάλει στις Ηνωμένες Πολιτείες», αναφέρεται στην αγωγή της FedEx.
Η FedEx και ο βραχίονας logistics της ενήργησαν ως εισαγωγείς καταγραφής (importer of record) για αγαθά που υπόκεινταν στους δασμούς IEEPA. Η εταιρεία με έδρα το Memphis δεν γνωστοποίησε το ύψος του ποσού που διεκδικεί.
Στην αγωγή κατονομάζονται ως εναγόμενοι η U.S. Customs and Border Protection, ο επικεφαλής της Rodney Scott και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ο οργανισμός και ο Λευκός Οίκος δεν απάντησαν άμεσα σε αιτήματα σχολιασμού.
Η δικηγορική εταιρεία Crowell & Moring, με έδρα την Washington, D.C., εκπροσωπεί τη FedEx και παρέπεμψε το Reuters στην εταιρεία, η οποία επίσης δεν προέβη άμεσα σε δήλωση.
Η ίδια νομική εταιρεία εκπροσωπεί, μεταξύ άλλων, την Costco, την Revlon και την EssilorLuxottica σε υποθέσεις επιστροφής δασμών IEEPA.

Ποιοι έχουν πιθανότητες επιστροφής

Σύμφωνα με τον Ron Ciotti της νομικής εταιρείας Hinckley Allen στη Boston, οι εισαγωγείς, οι διανομείς και οι προμηθευτές φαίνεται να έχουν τις περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας, καθώς διαθέτουν τελωνειακά έγγραφα ή τιμολόγια με αναλυτική καταγραφή των δασμών ανά προϊόν.
«Εάν υπήρχε ρήτρα κλιμάκωσης δασμών στη σύμβασή σας ή ρήτρα αναπροσαρμογής τιμής βάσει δασμών, τότε ίσως να μπορείτε να διεκδικήσετε επιστροφή», σημείωσε.
Αντίθετα, πολλοί καταναλωτές και επιχειρήσεις που πλήρωσαν αυξημένες τιμές χωρίς σαφή αναφορά στο πώς οι δασμοί επηρέασαν το κόστος, ενδέχεται να μην διαθέτουν τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία.

Πολιτικές προεκτάσεις

Ο Κυβερνήτης της Καλιφόρνια, Gavin Newsom, ο οποίος θεωρείται πιθανός υποψήφιος των Δημοκρατικών για τις προεδρικές εκλογές του 2028, ζήτησε ξεχωριστά την αποστολή επιταγών επιστροφής δασμών στους Αμερικανούς, μετά την ακύρωσή τους από το Ανώτατο Δικαστήριο.
Ωστόσο, νομικοί εκτιμούν ότι, παρά την πολιτική ρητορική, οι καταναλωτές δύσκολα θα μπορέσουν να αποδείξουν ότι δικαιούνται επιστροφή, καθώς σε πολλές περιπτώσεις η επιβάρυνση από τους δασμούς ενσωματώθηκε στις τελικές τιμές χωρίς σαφή τεκμηρίωση.

Η απόφαση - βόμβα από το Ανώτατο Δικαστήριο

Με μια απόφαση που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ιστορική και για πολλούς, αποσταθεροποιητική για άλλους, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ άναψε φωτιές στην καρδιά της αμερικανικής οικονομίας και του παγκόσμιου εμπορίου.
Με τις γεωπολιτικές εντάσεις να κλιμακώνονται και τις αγορές να ισορροπούν σε τεντωμένο σχοινί, η ακύρωση των δασμών έρχεται σαν πολιτικός και οικονομικός σεισμός.
Η απόφαση – βόμβα δεν περιορίζεται σε μια τεχνική νομική ερμηνεία.
Αμφισβητεί ευθέως τον τρόπο με τον οποίο η εκτελεστική εξουσία ασκεί εμπορική πολιτική, ανοίγοντας τον ασκό του Αιόλου για αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Οι δασμοί που χρησιμοποιήθηκαν από τον Trump ως εργαλείο πίεσης και διαπραγμάτευσης, καταρρέουν εν μια νυκτί, δημιουργώντας κενό στρατηγικής και αβεβαιότητα δισεκατομμυρίων δολαρίων (σύμφωνα με αναφορές ανοίγουν μια τρύπα 175 δισ.).
Ειδικότερα, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε την Παρασκευή 20/2 ότι ο πρόεδρος Trump υπερέβη τις εξουσίες του όταν επέβαλε εκτεταμένους δασμούς κάνοντας χρήση νόμου που προορίζεται για κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης.
Οι δικαστές, με ψήφους 6-3, έκριναν ότι η επιθετική προσέγγιση του Trump όσον αφορά τους δασμούς σε προϊόντα που εισέρχονται στις Ηνωμένες Πολιτείες από όλο τον κόσμο δεν επιτρέπεται βάσει του νόμου του 1977 που ονομάζεται International Emergency Economic Powers Act (IEEPA).
Η απόφαση συντάχθηκε από τον Πρόεδρο του Δικαστηρίου John Roberts, με τον οποίο συντάχθηκαν τρεις φιλελεύθεροι δικαστές και δύο συντηρητικοί, οι δικαστές Neil Gorsuch και Amy Coney Barrett.
«Ο πρόεδρος επικαλείται την έκτακτη εξουσία να επιβάλει μονομερώς δασμούς απεριόριστου ύψους, διάρκειας και εύρους», έγραψε ο Roberts.
Ωστόσο, η κυβέρνηση Trump «δεν επικαλείται κανέναν νόμο» στον οποίο το Κογκρέσο να έχει προηγουμένως δηλώσει ότι η διατύπωση του IEEPA μπορεί να εφαρμοστεί σε δασμούς, πρόσθεσε.
Κατά συνέπεια, «καταλήγουμε ότι το IEEPA δεν εξουσιοδοτεί τον πρόεδρο να επιβάλλει δασμούς», έγραψε ο Roberts.

Διαφωνία

Οι δικαστές Clarence Thomas, Brett Kavanaugh και Samuel Alito διατύπωσαν διαφωνία.
Πρόκειται για μια σπάνια ήττα της κυβέρνησης στο Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο διαθέτει συντηρητική πλειοψηφία 6-3, από τότε που ο Trump ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του τον Ιανουάριο.
Η απόφαση δεν επηρεάζει όλους τους δασμούς του Trump, αφήνοντας σε ισχύ, για παράδειγμα, εκείνους που επέβαλε στον χάλυβα και στο αλουμίνιο βάσει διαφορετικών νόμων.
Ωστόσο, ανατρέπει τους δασμούς του σε δύο κατηγορίες.
Η μία αφορά δασμούς ανά χώρα ή «ανταποδοτικούς» (reciprocal), οι οποίοι κυμαίνονται από 34% για την Κίνα έως ένα βασικό ποσοστό 10% για τον υπόλοιπο κόσμο.
Η άλλη αφορά δασμό 25% που επέβαλε ο Trump σε ορισμένα αγαθά από τον Καναδά, την Κίνα και το Μεξικό, λόγω, όπως υποστήριξε η κυβέρνηση, της αποτυχίας τους να περιορίσουν τη ροή φαιντανύλης.
Ο Trump θα μπορούσε να επιδιώξει να επαναφέρει τους δασμούς, κάνοντας χρήση άλλων νόμων.

Νομικός σεισμός

Ένα νομικό σεισμό με ανυπολόγιστες οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες πυροδότησε η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να αμφισβητήσει τη νομιμότητα των δασμών που επέβαλε ο Donald Trump επικαλούμενος τον Νόμο για τις Διεθνείς Εξουσίες Οικονομικής Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA).
Το διακύβευμα δεν είναι απλώς 175 δισ. δολάρια που έχουν ήδη εισπραχθεί.
Είναι τρισεκατομμύρια που είχαν προϋπολογιστεί, η ίδια η αρχιτεκτονική της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής και, τελικά, η ισορροπία ισχύος στο παγκόσμιο σύστημα.
Ο Donald Trump είχε μετατρέψει τους δασμούς – φόρους επί των εισαγόμενων αγαθών – σε κεντρικό όπλο οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής.
Μετά την ανάληψη της δεύτερης θητείας του, εξαπέλυσε έναν παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο που αναστάτωσε συμμάχους και αντιπάλους, αποξένωσε εμπορικούς εταίρους, προκάλεσε έντονες διακυμάνσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και έσπειρε αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία.
Οι δασμοί δεν ήταν απλώς μέσο πίεσης, ήταν η ραχοκοκαλιά μιας στρατηγικής «οικονομικής κυριαρχίας».
Οι προβλέψεις μιλούσαν για τρισεκατομμύρια δολάρια εσόδων μέσα στην επόμενη δεκαετία για τις ΗΠΑ, τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.
Ωστόσο, από τις 14 Δεκεμβρίου και μετά, η κυβέρνηση Trump δεν έχει δημοσιοποιήσει επίσημα στοιχεία για τα έσοδα από τους δασμούς.
Σύμφωνα με τους οικονομολόγους του Μοντέλου Προϋπολογισμού Penn-Wharton, τα έσοδα από τους δασμούς που επιβλήθηκαν βάσει του IEEPA ξεπέρασαν ήδη τα 175 δισ. δολάρια.
Εάν η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου κρίνει αντισυνταγματική τη χρήση του IEEPA για την επιβολή δασμών, αυτό το ποσό ενδέχεται να πρέπει να επιστραφεί — ένα δημοσιονομικό σοκ με αλυσιδωτές συνέπειες.
Το Σύνταγμα των ΗΠΑ αποδίδει ρητά στο Κογκρέσο —και όχι στον πρόεδρο— την εξουσία επιβολής φόρων και δασμών.
Ο Trump, ωστόσο, αξιοποίησε τον IEEPA, που επιτρέπει στον πρόεδρο να ρυθμίζει το εμπόριο σε περίπτωση εθνικής έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να επιβάλει δασμούς σχεδόν σε όλους τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ χωρίς έγκριση του Κογκρέσου. Ήταν ο πρώτος πρόεδρος που προχώρησε σε τέτοια χρήση του νόμου, επεκτείνοντας επιθετικά τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας — από τη μεταναστευτική πολιτική και τις μαζικές απολύσεις ομοσπονδιακών στελεχών μέχρι εσωτερικές στρατιωτικές αναπτύξεις και επιχειρήσεις στο εξωτερικό.
Παρότι ο Trump είχε επιβάλει και άλλους δασμούς βάσει διαφορετικών νομοθετικών διατάξεων, που δεν αμφισβητούνται στην παρούσα υπόθεση, αυτοί αντιπροσώπευαν περίπου το ένα τρίτο των συνολικών εσόδων από δασμούς κατά την περίοδο Οκτωβρίου – μέσων Δεκεμβρίου.
Η «καρδιά» των εσόδων βασιζόταν στον IEEPA.
Ο ίδιος ο Trump είχε χαρακτηρίσει τους δασμούς ζωτικής σημασίας για την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, προειδοποιώντας ότι χωρίς αυτούς η χώρα θα ήταν «αδύναμη και κατεστραμμένη». 

Επιστροφές δασμών;

Αξιοσημείωτο είναι ότι η απόφαση του Δικαστηρίου δεν διευκρινίζει τι θα συμβεί με τα δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα από δασμούς που έχουν ήδη εισπραχθεί βάσει του πλέον ακυρωθέντος πλαισίου του IEEPA, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός κύματος αγωγών για επιστροφές τους επόμενους μήνες.
Αυτή τη στιγμή εκκρεμούν εκατοντάδες αγωγές για επιστροφή δασμών στο Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ.
Ενώ η πλειοψηφούσα γνώμη ακυρώνει τη χρήση του IEEPA από τον Trump, δεν παρέχει καμία καθοδήγηση σχετικά με αποκατάσταση, αποπληρωμή ή το κατά πόσο οι εισαγωγείς δικαιούνται να ανακτήσουν δασμούς που κατέβαλαν δυνάμει μέτρων τα οποία το Δικαστήριο έκρινε πλέον παράνομα.
Η παράλειψη αυτή είναι πιθανό να μεταφέρει την επόμενη φάση της διαμάχης στο Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ, όπου οι εισαγωγείς ενδέχεται να επιδιώξουν αναδρομική ανακούφιση μέσω διοικητικών ενστάσεων ή αγωγών επιστροφής.
Στη διαφωνούσα γνώμη του, ο δικαστής Kavanaugh σημειώνει ότι η διαδικασία είναι πιθανό να εξελιχθεί σε «χάος», προειδοποιώντας ότι «η απόφαση του Δικαστηρίου είναι πιθανό να προκαλέσει και άλλες σοβαρές πρακτικές συνέπειες στο άμεσο μέλλον», προσθέτοντας: «Ένα ζήτημα θα είναι οι επιστροφές».
Οικονομολόγοι της Model εκτίμησαν την Παρασκευή ότι το ποσό που έχει εισπραχθεί από τους δασμούς του Trump βάσει του IEEPA υπερβαίνει τα 175 δισεκατομμύρια δολάρια.
Και το ποσό αυτό πιθανότατα θα πρέπει να επιστραφεί σε περίπτωση απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου κατά των δασμών που στηρίζονται στο IEEPA, σύμφωνα με το Reuters.
Τυχόν τέτοιες αξιώσεις θα μπορούσαν να εγείρουν σύνθετα ζητήματα κρατικής ασυλίας, εξάντλησης διοικητικών μέσων και διαθεσιμότητας ένδικης επιείκειας — ιδίως σε περιπτώσεις όπου οι δασμοί καταβλήθηκαν χωρίς έγκαιρη ένσταση. Το κατά πόσο τα δικαστήρια θα απαιτήσουν τελικά την επιστροφή παρανόμως επιβληθέντων δασμών ενδέχεται να εξαρτηθεί όχι μόνο από την εγκυρότητα της υποκείμενης νομοθεσίας, αλλά και από τη δικονομική θέση κάθε εισαγωγέα και τους μηχανισμούς επιστροφής που προβλέπει η τελωνειακή νομοθεσία των ΗΠΑ.
Κατά τη διάρκεια των αγορεύσεων στις 5 Νοεμβρίου, το δικαστήριο εμφανίστηκε επιφυλακτικό ως προς την εξουσία του Trump να χρησιμοποιήσει το IEEPA, οδηγώντας τους περισσότερους παρατηρητές, συμπεριλαμβανομένων και των στοιχηματικών αγορών, στο συμπέρασμα ότι υπάρχει υψηλή πιθανότητα οι δασμοί να ακυρωθούν τουλάχιστον εν μέρει.
Η κυβέρνηση Trump έχει ασκήσει έφεση κατά αποφάσεων κατώτερων δικαστηρίων που έκριναν ότι υπερέβη τις εξουσίες του, ενώ ο ίδιος ο Trump δήλωσε ότι μια απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου κατά των δασμών θα αποτελούσε «τρομερό πλήγμα» για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Άλλες επιλογές

Ωστόσο, ακόμη και σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η κυβέρνηση Trump διαθέτει αρκετές άλλες νομικές οδούς που μπορεί να ακολουθήσει.
Όπως σημείωσε η Deutsche Bank τον περασμένο μήνα, οι τομεακοί δασμοί (π.χ. σε χάλυβα και αλουμίνιο) δεν καλύπτονται από την απόφαση του δικαστηρίου, ενώ μια άλλη επιλογή θα ήταν η χρήση του Άρθρου 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974, το οποίο επιτρέπει την επιβολή προσωρινών δασμών 15% για 150 ημέρες.
Και σύμφωνα με την Goldman Sachs: «Αυτό δεν θα είναι το τέλος των δασμών… η κυβέρνηση σχεδόν βέβαια θα προωθήσει εναλλακτικά νομικά πλαίσια.
Το καθαρό αποτέλεσμα πιθανότατα θα είναι ελαφρώς λιγότεροι δασμοί, ουσιαστικά μεγαλύτερη εμπορική αβεβαιότητα και ορισμένες επιπρόσθετες ανησυχίες για το έλλειμμα.
Συνολικά, αυτό είναι ήπια θετικό για τις μετοχές και ήπια αρνητικό για τα ομόλογα… αλλά σε μεγάλο βαθμό έχει ήδη προεξοφληθεί και για τα δύο.»
Στο μεταξύ, ο Trump χαρακτήρισε την απόφαση «ντροπή» και δήλωσε σε κυβερνήτες, κατά τη διάρκεια πρωινού στον Λευκό Οίκο, ότι διαθέτει «εναλλακτικό σχέδιο», χωρίς ωστόσο να δώσει λεπτομέρειες.

www.bankingnews.gr