Για σχεδόν τέσσερις αιώνες, ο Καναδάς ζούσε μέσα σε μια σπάνια γεωπολιτική πολυτέλεια.
Δεν χρειαζόταν να σκέφτεται όπως τα παραδοσιακά κράτη-δυνάμεις, ούτε να αντιμετωπίζει καθημερινά την αγωνία των απειλούμενων συνόρων.
Στον 19ο και τον 20ό αιώνα, όταν η Ευρώπη και ο υπόλοιπος κόσμος σπαράσσονταν από πολέμους, ο Καναδάς βρισκόταν σε ένα σχεδόν προνομιακό στρατηγικό περιβάλλον: ασφαλής από τους ωκεανούς, προστατευμένος από την παγωμένη Αρκτική και συνδεδεμένος στα νότια με τις φιλικές Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτή η εποχή τελειώνει.
Το 2026, η Ottawa συνειδητοποιεί ότι η γεωγραφία δεν προσφέρει πια την ασφάλεια που προσέφερε κάποτε.
Η Αρκτική λιώνει, οι νέες θαλάσσιες και στρατιωτικές διαδρομές ανοίγουν, η Ρωσία ενισχύει το αποτύπωμά της στον Βορρά, η Κίνα αυτοπαρουσιάζεται ως «σχεδόν αρκτική δύναμη» και, το πιο ανησυχητικό για τον Καναδά, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αντιμετωπίζονται πλέον αυτονόητα ως ακλόνητος σύμμαχος.
Η αλλαγή αυτή δεν είναι θεωρητική.
Η ίδια η καναδική στρατιωτική ηγεσία παραδέχεται πλέον ότι η χώρα εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η «γεωγραφία» δεν αρκεί για να εξασφαλίσει κυριαρχία και αποτροπή. Η αρχηγός του καναδικού επιτελείου άμυνας, Jennie Carignan, έχει δηλώσει ανοιχτά ότι ο Καναδάς πρέπει να «τοποθετηθεί διαφορετικά», να ενισχύσει τον έλεγχο του εδάφους του και να πάψει να θεωρεί δεδομένες τις συνθήκες ασφαλείας που ίσχυαν επί δεκαετίες.
Η μεγαλύτερη ίσως ανατροπή βρίσκεται στα νότια σύνορα.
Για δεκαετίες, οι σχέσεις ΗΠΑ–Καναδά θεωρούνταν υπόδειγμα ειρηνικής συνύπαρξης.
Ο Winston Churchill είχε μιλήσει για τα κοινά σύνορα ως παράδειγμα για τον κόσμο, ενώ ο John F. Kennedy είχε περιγράψει τις δύο χώρες ως γείτονες, φίλους, εταίρους και συμμάχους.
Όμως η νέα αμερικανική πολιτική ρητορική και οι κινήσεις της Ουάσινγκτον έχουν αλλάξει δραματικά το ψυχολογικό και στρατηγικό πλαίσιο.
Σχέση ΗΠΑ-Καναδά: Από ακλόνητος φίλος σε πιθανή απειλή
Οι απειλές του Donald Trump περί μετατροπής του Καναδά σε «51η πολιτεία» είχαν αρχικά αντιμετωπιστεί ως πολιτική υπερβολή. Ωστόσο, μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου η αμερικανική ισχύς εμφανίζεται πιο απρόβλεπτη και πιο επιθετική, ακόμη και τέτοιες δηλώσεις λαμβάνονται πλέον σοβαρά υπόψη.
Γι’ αυτό και τον Ιανουάριο αποκαλύφθηκε ότι ο καναδικός στρατός επεξεργάστηκε ακόμη και υποθετικά σενάρια αντιμετώπισης αμερικανικής στρατιωτικής πίεσης ή εισβολής από τα νότια σύνορα.
Η ίδια η καναδική ανάλυση είναι αποκαλυπτική: ο Καναδάς δεν έχει τις συμβατικές δυνάμεις για να αποκρούσει ευθέως έναν αμερικανικό στρατό. Συνεπώς, τα σενάρια που εξετάζονται βασίζονται σε ασύμμετρη άμυνα, σε μικρές ευέλικτες δυνάμεις, σε επιχειρήσεις φθοράς, σαμποτάζ, drones και τακτικές hit-and-run.
Με άλλα λόγια, η Ottawa σκέφτεται πλέον όχι μόνο ως φιλήσυχο κράτος, αλλά ως χώρα που οφείλει να προετοιμαστεί ακόμη και για το αδιανόητο.
Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή μετατρέπει την Αρκτική από φυσικό αμυντικό φράγμα σε ανοιχτό γεωπολιτικό μέτωπο.
Η περιοχή θερμαίνεται πολύ ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που την καθιστά πιο προσβάσιμη σε ξένες δυνάμεις, εμπορικές διεκδικήσεις και στρατιωτικές φιλοδοξίες.
Αυτό σημαίνει ότι ο Καναδάς δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει τον Βορρά ως μια απομακρυσμένη, αδρανή γεωγραφική ζώνη.
Πρέπει να τον υπερασπιστεί, να τον οργανώσει και να τον εξοπλίσει.
Η απάντηση της Ottawa είναι ήδη σε εξέλιξη.
Ο Καναδάς προχωρά σε βαθύ στρατηγικό επαναπροσδιορισμό, αυξάνοντας τις αμυντικές του δαπάνες, ενισχύοντας τις βόρειες υποδομές του, προτοποθετώντας εξοπλισμό και αυξάνοντας τον αριθμό ασκήσεων και στρατιωτικών αποστολών στον αρκτικό χώρο.
Η νέα αμυντική κατεύθυνση προβλέπει μεγάλες επενδύσεις για τα επόμενα 10 έως 15 χρόνια, με συνολικό ορίζοντα που φτάνει τα 500 δισεκατομμύρια καναδικά δολάρια μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Στο πλαίσιο αυτό, ο καναδικός στρατός αναμένεται να ενισχυθεί με νέα τακτικά ελικόπτερα, αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης, πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, μη επανδρωμένα MQ-9B, αεροσκάφη P-8A Poseidon, περιπολικά πλοία ανοικτής θαλάσσης με δυνατότητα κίνησης σε πάγο, καθώς και προηγμένα ραντάρ over-the-horizon για επιτήρηση σε πολύ μεγάλες αποστάσεις.
Ταυτόχρονα, ο Καναδάς δεν θέλει πλέον να εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την αμερικανική αμυντική βιομηχανία. Η κρίση εμπιστοσύνης προς την Ουάσινγκτον επιταχύνει την αναζήτηση εναλλακτικών πηγών εξοπλισμού και στρατηγικών συνεργασιών. Γι’ αυτό η Ottawa ενισχύει τους δεσμούς της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, εντάσσεται σε πρωτοβουλίες όπως το SAFE και εξετάζει σοβαρά ευρωπαϊκές επιλογές για μαχητικά αεροσκάφη, όπως τα Rafale και Gripen, αντί να βασιστεί μονομερώς στα αμερικανικά F-35.
Δεν αποκλείεται μάλιστα ο Καναδάς να πλησιάσει ακόμη περισσότερο την ευρωπαϊκή και ιαπωνική αμυντική βιομηχανία, μέσω συμμετοχής ή παρατηρητικού ρόλου στο πρόγραμμα GCAP, το μαχητικό έκτης γενιάς που αναπτύσσουν Ηνωμένο Βασίλειο, Ιαπωνία και Ιταλία.
Αυτό θα σηματοδοτούσε όχι μόνο μια τεχνολογική επιλογή, αλλά και μια ευρύτερη στρατηγική απόφαση: τη σταδιακή διαφοροποίηση από την απόλυτη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ουσιαστικά, ο Καναδάς περνά από μια εποχή στρατηγικής αφέλειας σε μια εποχή στρατηγικής επίγνωσης. Η παλιά λογική του «ειρηνικού μερίσματος» έχει καταρρεύσει. Στη θέση της αναδύεται η ανάγκη για έναν Καναδά που θα σκέφτεται όπως οι παραδοσιακές σκληρές δυνάμεις: με όρους αποτροπής, κυριαρχίας, αυτάρκειας και στρατιωτικής ανθεκτικότητας.
Το συμπέρασμα είναι σαφές. Για τρεις και πλέον αιώνες, ο Καναδάς μπορούσε να θεωρεί την ασφάλειά του σχεδόν φυσική κατάσταση.
Σήμερα, αυτό δεν ισχύει πλέον. 
Ο πάγος λιώνει, οι συμμαχίες γίνονται ρευστές, οι ωκεανοί δεν αρκούν και τα σύνορα δεν είναι πια απλώς γραμμές στον χάρτη. Είναι ζώνες στρατηγικής ευθύνης.
Και ακριβώς γι’ αυτό, η μεγάλη μεταμόρφωση του Καναδά μόλις ξεκινά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών