Η εφιαλτική συμμαχία που τρομάζει ΗΠΑ και Ισραήλ και ανατρέπει τις ισορροπίες δεκαετιών
Στο Ιράν επανήλθε στην επικαιρότητα το ζήτημα της ενοποίησης του μουσουλμανικού κόσμου, ωστόσο ακόμη και στο παλαιστινιακό ζήτημα η πολυπόθητη ενότητα παραμένει μακρινή.
Οι 57 μουσουλμανικές χώρες θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα «Ισλαμικό ΝΑΤΟ», κατά το πρότυπο της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, δήλωσε ο Mohammad-Hasan Nami, ειδικός σύμβουλος του Ιρανού υπουργού Εσωτερικών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα τέτοιο μπλοκ θα αποκτούσε σημαντικά πλεονεκτήματα χάρη στον έλεγχο στρατηγικών γεωγραφικών αρτηριών, κυρίως των Στενών του Hormuz.
Ως ακόμη ένα ισχυρό πλεονέκτημα ανέφερε και το οικονομικό δυναμικό των μουσουλμανικών χωρών.
«Δεν είναι η πρώτη φορά που στο Ιράν γίνεται λόγος για την ανάγκη δημιουργίας ενός “Ισλαμικού ΝΑΤΟ”», σημειώνει ο Farhad Ibrahimov, λέκτορας στην Ανώτατη Οικονομική Σχολή του Πανεπιστημίου Φιλίας των Λαών της Ρωσίας και ειδικός στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή.
«Για παράδειγμα, στην Τουρκία, ήδη πριν από 25-30 χρόνια, υπήρχαν προτάσεις για τη δημιουργία ενός αντίστοιχου της G7 ή της G8 με βάση τον μουσουλμανικό κόσμο — μιας συμμαχίας των μεγαλύτερων μουσουλμανικών οικονομιών.
Τόσο στην Τουρκία όσο και στο Ιράν τέτοιες ιδέες εμφανίζονται συχνά. Ωστόσο, πρέπει να καταλάβουμε ότι, αν και ακούγονται εντυπωσιακές στη θεωρία, στην πράξη είναι εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθούν.
Αρκεί να δούμε πώς λειτουργούν ακόμη και οι πιο βασικές ενώσεις κρατών που συγκροτούνται με θρησκευτικά ή εθνοτικά κριτήρια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Συμβούλιο Συνεργασίας των Αραβικών Κρατών του Κόλπου, στο οποίο συμμετέχουν αποκλειστικά αραβικές μοναρχίες.
Από θρησκευτική και ιδεολογική άποψη δεν έχουν ουσιαστικές διαφορές• πολιτικά όμως οι αποκλίσεις είναι μεγάλες.
Η αντιπαράθεση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών ανέδειξε επίσης σοβαρές αντιθέσεις ανάμεσα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία.
Παράλληλα, υπήρχαν ήδη διαφωνίες ανάμεσα στο Ιράν και μοναρχίες όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.
Υπάρχει επίσης η ιδιαίτερη στάση της Αιγύπτου, ενώ παραμένει ασαφές τι ακριβώς συμβαίνει στη Λιβύη και τη Συρία.
Με άλλα λόγια, μπορεί κανείς εύκολα να μιλά για τη δημιουργία ενός Ισλαμικού ΝΑΤΟ, όμως στην πράξη είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί μια τέτοια συμμαχία.
Κάθε χώρα του μουσουλμανικού κόσμου έχει τις δικές της προτεραιότητες και τη δική της αντίληψη για τα γεωπολιτικά ζητήματα.
Υπάρχουν μουσουλμανικά κράτη που διατηρούν αρνητική στάση απέναντι στο Ιράν και θετική απέναντι στο Ισραήλ — και αντίστροφα.
Δεν καταφέρνουν ούτε καν να συσπειρωθούν για το παλαιστινιακό ζήτημα, το οποίο θεωρητικά θα έπρεπε να λειτουργεί ως παράγοντας συσπείρωσης.
Ίσως το Ιράν, το Πακιστάν, η Τουρκία, ορισμένες αραβικές χώρες και πιθανόν η Ινδονησία να μπορούσαν να συμπήξουν κάποιο είδος μετώπου, όμως η συμμετοχή και των 57 μουσουλμανικών χωρών μοιάζει ανέφικτη».
«Οι δηλώσεις του Mohammad-Hasan Nami αποτελούν περισσότερο μια συνηθισμένη πολιτική τοποθέτηση, από την οποία ελάχιστοι αναμένουν ουσιαστικό αντίκτυπο», εκτιμά ο πολιτικός αναλυτής Neizmakov.
Είναι ενδιαφέρον ότι το συγκεκριμένο σχόλιο αναφέρει τα Στενά του Hormuz ως μία από τις στρατηγικά σημαντικές θαλάσσιες οδούς που θα μπορούσαν να τεθούν υπό τον έλεγχο ενός υποθετικού «ισλαμικού μπλοκ τύπου ΝΑΤΟ».
Αυτό θα μπορούσε να εκληφθεί ως υπαινιγμός ότι το Ιράν εμφανίζεται πρόθυμο να αναζητήσει συμβιβασμούς με τους γείτονές του σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας και διαχείρισης αυτής της κρίσιμης πλωτής οδού.
Ωστόσο, η αναφορά στο Στενό γίνεται πολύ σύντομα και επιφανειακά.
Επιπλέον, ένα πραγματικό μήνυμα περί σοβαρών διαπραγματεύσεων θα αναμενόταν μάλλον από ανώτερα κυβερνητικά ή πολιτικά στελέχη.
Για τον λόγο αυτό, θεωρείται πως πρόκειται περισσότερο για μια γενική τοποθέτηση παρά για ένδειξη συγκεκριμένης πολιτικής πρωτοβουλίας.
Τρομολαγνικές αναταράξεις
Σε κάθε περίπτωση, οι δηλώσεις του Mohammad-Hassan Nami επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό –έστω και υποθετικό– σενάριο: τη δημιουργία ενός «ισλαμικού μπλοκ τύπου ΝΑΤΟ».
Ένα σχήμα που, αν ποτέ επιχειρούνταν να υλοποιηθεί, θα μπορούσε να ανατρέψει ισορροπίες δεκαετιών σε Μέση Ανατολή και ευρύτερα.
Ο Mohammad-Hassan Nami περιγράφει ένα σχήμα που θα μπορούσε να θυμίζει τον σημερινό Οργανισμό Ισλαμικής Συνεργασίας, αλλά με σαφώς ενισχυμένο στρατιωτικό και αμυντικό χαρακτήρα.
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, ένας συνασπισμός 57 χωρών δύσκολα θα ξεπερνούσε το επίπεδο ενός φόρουμ πολιτικών διαβουλεύσεων, παραμένοντας μακριά από μια πραγματικά συνεκτική στρατιωτική συμμαχία.
Οι βαθιές αντιθέσεις και αντιφάσεις μεταξύ των χωρών του ισλαμικού κόσμου λειτουργούν ως θεμελιώδες εμπόδιο.
Δεν υπάρχει σήμερα ένας κοινά αποδεκτός «εχθρός» που να μπορεί να λειτουργήσει ως συγκολλητική δύναμη για μια τόσο ετερογενή γεωπολιτική πραγματικότητα.
Ακόμη και οι ριζοσπαστικές ισλαμιστικές οργανώσεις, που σε θεωρητικό επίπεδο θα μπορούσαν να αποτελέσουν κοινή απειλή, δεν αντιμετωπίζονται ενιαία: για ορισμένα κράτη θεωρούνται εχθρικές, ενώ για άλλα λειτουργούν ως εργαλεία επιρροής ή ακόμη και ως de facto συνεργάτες.
Η συνολική αποτίμηση της τοποθέτησης του Mohammad-Hassan Nami είναι ότι πρόκειται περισσότερο για μια αφορμή συζήτησης παρά για μια ρεαλιστική στρατηγική προοπτική.
Οι πιθανότητες να υπάρξει ευρείας κλίμακας αντίδραση από κυβερνήσεις ή αρχηγούς κρατών θεωρούνται εξαιρετικά περιορισμένες.
Ήδη στον ισλαμικό κόσμο υπάρχουν μορφώματα συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, όπως ο Ισλαμικός Στρατιωτικός Αντιτρομοκρατικός Συνασπισμός, ο οποίος δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Σαουδικής Αραβίας τον Δεκέμβριο του 2015.
Στο πλαίσιο του υλοποιούνται εκπαιδευτικά προγράμματα και παροχή στρατιωτικού εξοπλισμού σε κράτη-μέλη.
Ωστόσο, ακόμη και αυτό το σχήμα απέχει δραματικά από τη δομή και τη συνοχή ενός ΝΑΤΟϊκού μοντέλου, παρά τις ήδη υπάρχουσες εσωτερικές εντάσεις στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Το βαθύ ρήγμα: γεωπολιτικές και ιδεολογικές αντιθέσεις
Η δημιουργία ενός ενιαίου στρατιωτικού μπλοκ που θα περιλάμβανε το σύνολο σχεδόν του ισλαμικού κόσμου προσκρούει στις βαθύτερες γεωπολιτικές στρατηγικές των ίδιων των κρατών.
Για πολλές από αυτές, η ασφάλεια δεν ορίζεται από τη συλλογική άμυνα αλλά από την ανάσχεση άλλων ισχυρών περιφερειακών παικτών.
Αυτό από μόνο του καθιστά εξαιρετικά δύσκολη κάθε προσπάθεια ενοποίησης σε ένα κοινό αμυντικό δόγμα.
Σε ερώτημα για το πώς θα αντιδρούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη.
Η κυβέρνηση του Donald Trump εμφανίζεται παραδοσιακά επιφυλακτική απέναντι σε μεγάλους πολυμερείς διεθνείς συνασπισμούς, προτιμώντας διμερείς και πιο ευέλικτες συμφωνίες.
Στο Ισραήλ, οποιαδήποτε προσπάθεια ενίσχυσης της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ μουσουλμανικών χωρών αντιμετωπίζεται με έντονη καχυποψία.
Ακόμη και μικρότερα αλλά πιο αποτελεσματικά στρατιωτικά μπλοκ θα μπορούσαν να θεωρηθούν δυνητική απειλή.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να μεταβάλει τις ισορροπίες ισχύος στη Μέση Ανατολή και να επηρεάσει υπάρχουσες, συχνά άτυπες, μορφές συνεργασίας μεταξύ ορισμένων ισλαμικών κρατών και του Ισραήλ.
Στο ερώτημα της πιθανής μελλοντικής εξέλιξης, η απάντηση παραμένει ψυχρή και ρεαλιστική: πιο πιθανή θεωρείται η επιλεκτική συνεργασία με ισχυρούς περιφερειακούς παίκτες όπως η Τουρκία ή το Πακιστάν, παρά η δημιουργία ενός ενιαίου στρατιωτικού «ισλαμικού ΝΑΤΟ».
Παράλληλα, η συνεργασία κρατών του Περσικού Κόλπου με τις Ηνωμένες Πολιτείες –και σε ορισμένες περιπτώσεις με το Ισραήλ, συχνά σε μη δημόσιο επίπεδο– εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί, ενισχύοντας ένα δίκτυο πολλαπλών και αλληλεπικαλυπτόμενων συμμαχιών αντί για μία ενιαία δομή.
Η πιθανή εμπλοκή της Ρωσίας και της Κίνας σε ένα τέτοιο υποθετικό μπλοκ εγείρει επιπλέον ερωτήματα.
Η Κίνα δέχεται ήδη επικρίσεις από ορισμένες χώρες του ισλαμικού κόσμου για την πολιτική της απέναντι στον μουσουλμανικό πληθυσμό, ενώ γενικότερα αποφεύγει αμυντικές δεσμεύσεις που περιορίζουν τη στρατηγική της ευελιξία.
Η Ρωσία, από την πλευρά της, συμμετέχει ήδη στον Οργανισμό Συλλογικής Συνθήκης Ασφάλειας (CSTO), όπου περιλαμβάνονται κράτη με κυρίως μουσουλμανικό πληθυσμό.
Ωστόσο, θεωρείται απίθανο να εμπλακεί σε μακροπρόθεσμες αμυντικές δεσμεύσεις με κράτη που βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο περιφερειακών συγκρούσεων, όπως το Ιράν.
www.bankingnews.gr
Οι 57 μουσουλμανικές χώρες θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα «Ισλαμικό ΝΑΤΟ», κατά το πρότυπο της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, δήλωσε ο Mohammad-Hasan Nami, ειδικός σύμβουλος του Ιρανού υπουργού Εσωτερικών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα τέτοιο μπλοκ θα αποκτούσε σημαντικά πλεονεκτήματα χάρη στον έλεγχο στρατηγικών γεωγραφικών αρτηριών, κυρίως των Στενών του Hormuz.
Ως ακόμη ένα ισχυρό πλεονέκτημα ανέφερε και το οικονομικό δυναμικό των μουσουλμανικών χωρών.
«Δεν είναι η πρώτη φορά που στο Ιράν γίνεται λόγος για την ανάγκη δημιουργίας ενός “Ισλαμικού ΝΑΤΟ”», σημειώνει ο Farhad Ibrahimov, λέκτορας στην Ανώτατη Οικονομική Σχολή του Πανεπιστημίου Φιλίας των Λαών της Ρωσίας και ειδικός στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή.
«Για παράδειγμα, στην Τουρκία, ήδη πριν από 25-30 χρόνια, υπήρχαν προτάσεις για τη δημιουργία ενός αντίστοιχου της G7 ή της G8 με βάση τον μουσουλμανικό κόσμο — μιας συμμαχίας των μεγαλύτερων μουσουλμανικών οικονομιών.
Τόσο στην Τουρκία όσο και στο Ιράν τέτοιες ιδέες εμφανίζονται συχνά. Ωστόσο, πρέπει να καταλάβουμε ότι, αν και ακούγονται εντυπωσιακές στη θεωρία, στην πράξη είναι εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθούν.
Αρκεί να δούμε πώς λειτουργούν ακόμη και οι πιο βασικές ενώσεις κρατών που συγκροτούνται με θρησκευτικά ή εθνοτικά κριτήρια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Συμβούλιο Συνεργασίας των Αραβικών Κρατών του Κόλπου, στο οποίο συμμετέχουν αποκλειστικά αραβικές μοναρχίες.
Από θρησκευτική και ιδεολογική άποψη δεν έχουν ουσιαστικές διαφορές• πολιτικά όμως οι αποκλίσεις είναι μεγάλες.
Η αντιπαράθεση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών ανέδειξε επίσης σοβαρές αντιθέσεις ανάμεσα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία.
Παράλληλα, υπήρχαν ήδη διαφωνίες ανάμεσα στο Ιράν και μοναρχίες όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.
Υπάρχει επίσης η ιδιαίτερη στάση της Αιγύπτου, ενώ παραμένει ασαφές τι ακριβώς συμβαίνει στη Λιβύη και τη Συρία.
Με άλλα λόγια, μπορεί κανείς εύκολα να μιλά για τη δημιουργία ενός Ισλαμικού ΝΑΤΟ, όμως στην πράξη είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί μια τέτοια συμμαχία.
Κάθε χώρα του μουσουλμανικού κόσμου έχει τις δικές της προτεραιότητες και τη δική της αντίληψη για τα γεωπολιτικά ζητήματα.
Υπάρχουν μουσουλμανικά κράτη που διατηρούν αρνητική στάση απέναντι στο Ιράν και θετική απέναντι στο Ισραήλ — και αντίστροφα.
Δεν καταφέρνουν ούτε καν να συσπειρωθούν για το παλαιστινιακό ζήτημα, το οποίο θεωρητικά θα έπρεπε να λειτουργεί ως παράγοντας συσπείρωσης.
Ίσως το Ιράν, το Πακιστάν, η Τουρκία, ορισμένες αραβικές χώρες και πιθανόν η Ινδονησία να μπορούσαν να συμπήξουν κάποιο είδος μετώπου, όμως η συμμετοχή και των 57 μουσουλμανικών χωρών μοιάζει ανέφικτη».
«Οι δηλώσεις του Mohammad-Hasan Nami αποτελούν περισσότερο μια συνηθισμένη πολιτική τοποθέτηση, από την οποία ελάχιστοι αναμένουν ουσιαστικό αντίκτυπο», εκτιμά ο πολιτικός αναλυτής Neizmakov.
Είναι ενδιαφέρον ότι το συγκεκριμένο σχόλιο αναφέρει τα Στενά του Hormuz ως μία από τις στρατηγικά σημαντικές θαλάσσιες οδούς που θα μπορούσαν να τεθούν υπό τον έλεγχο ενός υποθετικού «ισλαμικού μπλοκ τύπου ΝΑΤΟ».
Αυτό θα μπορούσε να εκληφθεί ως υπαινιγμός ότι το Ιράν εμφανίζεται πρόθυμο να αναζητήσει συμβιβασμούς με τους γείτονές του σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας και διαχείρισης αυτής της κρίσιμης πλωτής οδού.
Ωστόσο, η αναφορά στο Στενό γίνεται πολύ σύντομα και επιφανειακά.
Επιπλέον, ένα πραγματικό μήνυμα περί σοβαρών διαπραγματεύσεων θα αναμενόταν μάλλον από ανώτερα κυβερνητικά ή πολιτικά στελέχη.
Για τον λόγο αυτό, θεωρείται πως πρόκειται περισσότερο για μια γενική τοποθέτηση παρά για ένδειξη συγκεκριμένης πολιτικής πρωτοβουλίας.
Τρομολαγνικές αναταράξεις
Σε κάθε περίπτωση, οι δηλώσεις του Mohammad-Hassan Nami επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό –έστω και υποθετικό– σενάριο: τη δημιουργία ενός «ισλαμικού μπλοκ τύπου ΝΑΤΟ».
Ένα σχήμα που, αν ποτέ επιχειρούνταν να υλοποιηθεί, θα μπορούσε να ανατρέψει ισορροπίες δεκαετιών σε Μέση Ανατολή και ευρύτερα.
Ο Mohammad-Hassan Nami περιγράφει ένα σχήμα που θα μπορούσε να θυμίζει τον σημερινό Οργανισμό Ισλαμικής Συνεργασίας, αλλά με σαφώς ενισχυμένο στρατιωτικό και αμυντικό χαρακτήρα.
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, ένας συνασπισμός 57 χωρών δύσκολα θα ξεπερνούσε το επίπεδο ενός φόρουμ πολιτικών διαβουλεύσεων, παραμένοντας μακριά από μια πραγματικά συνεκτική στρατιωτική συμμαχία.
Οι βαθιές αντιθέσεις και αντιφάσεις μεταξύ των χωρών του ισλαμικού κόσμου λειτουργούν ως θεμελιώδες εμπόδιο.
Δεν υπάρχει σήμερα ένας κοινά αποδεκτός «εχθρός» που να μπορεί να λειτουργήσει ως συγκολλητική δύναμη για μια τόσο ετερογενή γεωπολιτική πραγματικότητα.
Ακόμη και οι ριζοσπαστικές ισλαμιστικές οργανώσεις, που σε θεωρητικό επίπεδο θα μπορούσαν να αποτελέσουν κοινή απειλή, δεν αντιμετωπίζονται ενιαία: για ορισμένα κράτη θεωρούνται εχθρικές, ενώ για άλλα λειτουργούν ως εργαλεία επιρροής ή ακόμη και ως de facto συνεργάτες.
Η συνολική αποτίμηση της τοποθέτησης του Mohammad-Hassan Nami είναι ότι πρόκειται περισσότερο για μια αφορμή συζήτησης παρά για μια ρεαλιστική στρατηγική προοπτική.
Οι πιθανότητες να υπάρξει ευρείας κλίμακας αντίδραση από κυβερνήσεις ή αρχηγούς κρατών θεωρούνται εξαιρετικά περιορισμένες.
Ήδη στον ισλαμικό κόσμο υπάρχουν μορφώματα συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, όπως ο Ισλαμικός Στρατιωτικός Αντιτρομοκρατικός Συνασπισμός, ο οποίος δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Σαουδικής Αραβίας τον Δεκέμβριο του 2015.
Στο πλαίσιο του υλοποιούνται εκπαιδευτικά προγράμματα και παροχή στρατιωτικού εξοπλισμού σε κράτη-μέλη.
Ωστόσο, ακόμη και αυτό το σχήμα απέχει δραματικά από τη δομή και τη συνοχή ενός ΝΑΤΟϊκού μοντέλου, παρά τις ήδη υπάρχουσες εσωτερικές εντάσεις στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Το βαθύ ρήγμα: γεωπολιτικές και ιδεολογικές αντιθέσεις
Η δημιουργία ενός ενιαίου στρατιωτικού μπλοκ που θα περιλάμβανε το σύνολο σχεδόν του ισλαμικού κόσμου προσκρούει στις βαθύτερες γεωπολιτικές στρατηγικές των ίδιων των κρατών.
Για πολλές από αυτές, η ασφάλεια δεν ορίζεται από τη συλλογική άμυνα αλλά από την ανάσχεση άλλων ισχυρών περιφερειακών παικτών.
Αυτό από μόνο του καθιστά εξαιρετικά δύσκολη κάθε προσπάθεια ενοποίησης σε ένα κοινό αμυντικό δόγμα.
Σε ερώτημα για το πώς θα αντιδρούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη.
Η κυβέρνηση του Donald Trump εμφανίζεται παραδοσιακά επιφυλακτική απέναντι σε μεγάλους πολυμερείς διεθνείς συνασπισμούς, προτιμώντας διμερείς και πιο ευέλικτες συμφωνίες.
Στο Ισραήλ, οποιαδήποτε προσπάθεια ενίσχυσης της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ μουσουλμανικών χωρών αντιμετωπίζεται με έντονη καχυποψία.
Ακόμη και μικρότερα αλλά πιο αποτελεσματικά στρατιωτικά μπλοκ θα μπορούσαν να θεωρηθούν δυνητική απειλή.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να μεταβάλει τις ισορροπίες ισχύος στη Μέση Ανατολή και να επηρεάσει υπάρχουσες, συχνά άτυπες, μορφές συνεργασίας μεταξύ ορισμένων ισλαμικών κρατών και του Ισραήλ.
Στο ερώτημα της πιθανής μελλοντικής εξέλιξης, η απάντηση παραμένει ψυχρή και ρεαλιστική: πιο πιθανή θεωρείται η επιλεκτική συνεργασία με ισχυρούς περιφερειακούς παίκτες όπως η Τουρκία ή το Πακιστάν, παρά η δημιουργία ενός ενιαίου στρατιωτικού «ισλαμικού ΝΑΤΟ».
Παράλληλα, η συνεργασία κρατών του Περσικού Κόλπου με τις Ηνωμένες Πολιτείες –και σε ορισμένες περιπτώσεις με το Ισραήλ, συχνά σε μη δημόσιο επίπεδο– εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί, ενισχύοντας ένα δίκτυο πολλαπλών και αλληλεπικαλυπτόμενων συμμαχιών αντί για μία ενιαία δομή.
Η πιθανή εμπλοκή της Ρωσίας και της Κίνας σε ένα τέτοιο υποθετικό μπλοκ εγείρει επιπλέον ερωτήματα.
Η Κίνα δέχεται ήδη επικρίσεις από ορισμένες χώρες του ισλαμικού κόσμου για την πολιτική της απέναντι στον μουσουλμανικό πληθυσμό, ενώ γενικότερα αποφεύγει αμυντικές δεσμεύσεις που περιορίζουν τη στρατηγική της ευελιξία.
Η Ρωσία, από την πλευρά της, συμμετέχει ήδη στον Οργανισμό Συλλογικής Συνθήκης Ασφάλειας (CSTO), όπου περιλαμβάνονται κράτη με κυρίως μουσουλμανικό πληθυσμό.
Ωστόσο, θεωρείται απίθανο να εμπλακεί σε μακροπρόθεσμες αμυντικές δεσμεύσεις με κράτη που βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο περιφερειακών συγκρούσεων, όπως το Ιράν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών