Η ισραηλινή κλιμάκωση απειλεί τη συμφωνία Τεχεράνης – Ουάσιγκτον και ενισχύει τον κίνδυνο νέας αποσταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή
Το μνημόνιο κατανόησης (MoU) που υπέγραψαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών.
Στο κείμενό του προβλέπεται η «άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», μεταξύ των δύο χωρών και των συμμάχων τους.
«Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τον οριστικό τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», αναφέρει επίσης η ενδιάμεση συμφωνία που υπογράφηκε την Τετάρτη.
Ωστόσο, οι εξελίξεις στο πεδίο δείχνουν ότι το Ισραήλ είτε δεν συμμερίζεται το πνεύμα της συμφωνίας είτε επιλέγει να το αγνοήσει.
Οι βομβαρδισμοί συνεχίζονται παρά τη συμφωνία
Οι ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο συνεχίστηκαν και μετά την υπογραφή του μνημονίου, ανεβάζοντας τον αριθμό των νεκρών από την έναρξη της ισραηλινής αεροπορικής και χερσαίας επιχείρησης στις 2 Μαρτίου σε περισσότερους από 4.000.
Οι επιθέσεις αυτές οδήγησαν το Ιράν στην αναβολή των συνομιλιών με τις ΗΠΑ που επρόκειτο να πραγματοποιηθούν την Παρασκευή στην Ελβετία.
Τόσο η λιβανέζικη κυβέρνηση όσο και η Hezbollah ζητούν την πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από το λιβανέζικο έδαφος.
Ωστόσο, διαφωνούν ως προς τον τρόπο επίτευξης αυτού του στόχου. Η Hezbollah επιθυμεί το ζήτημα να συνδεθεί άμεσα με τις διαπραγματεύσεις Ιράν – ΗΠΑ, ενώ η κυβέρνηση της Βηρυτού προκρίνει απευθείας συνομιλίες με το Ισραήλ.
«Ο Λίβανος βρίσκεται στον πυρήνα της συμφωνίας, επειδή οι Ιρανοί θέλουν να καταστήσουν σαφές ότι η εδαφική ακεραιότητα της χώρας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του μνημονίου», εξηγεί ο Michael Young, ειδικός σε θέματα Λιβάνου στο Carnegie Middle East Center.
Το Ισραήλ επιχειρεί να υπονομεύσει τη συμφωνία;
Οι συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Hezbollah, που υποστηρίζεται από το Ιράν, ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του 2023.
Ωστόσο, το Ισραήλ προχώρησε σε δύο μεγάλες κλιμακώσεις των επιχειρήσεων – τον Σεπτέμβριο του 2024 και τον Μάρτιο του 2026 – εξαπολύοντας εκτεταμένους βομβαρδισμούς και εισβάλλοντας σε λιβανικό έδαφος.
Η τελευταία κλιμάκωση ακολούθησε την εκτόξευση πυρών από τη Hezbollah εναντίον του Ισραήλ, για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από έναν χρόνο, μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν Ali Khamenei και ως απάντηση σε περισσότερες από 10.000, σύμφωνα με την οργάνωση, παραβιάσεις της εκεχειρίας από το Ισραήλ από τα τέλη του 2024.
Από τότε, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το δημοσίευμα, περισσότεροι από 4.057 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στον Λίβανο και πάνω από 12.121 έχουν τραυματιστεί. Οι ισραηλινές επιχειρήσεις φέρονται επίσης να έχουν πλήξει διασώστες, δημοσιογράφους και δεκάδες χωριά.
Οι πιέσεις του Trump προς το Ισραήλ
Παρά τις επανειλημμένες αμερικανικές προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός, η κατάσταση στο έδαφος παραμένει ασταθής.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump έχει δηλώσει πολλές φορές ότι το Ισραήλ θα πρέπει να περιορίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του στον Λίβανο.
Από την άλλη πλευρά, Ισραηλινοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι η χώρα τους πρέπει να διατηρήσει την ελευθερία δράσης απέναντι στη Hezbollah.
«Το Ισραήλ πολεμά τη Hezbollah εδώ και πάρα πολύ καιρό και σκοτώνονται πάρα πολλοί άνθρωποι», δήλωσε ο Donald Trump στη διάρκεια της συνόδου των G7 στη Γαλλία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επέκρινε επίσης τη στρατηγική των ισραηλινών επιχειρήσεων, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι απαραίτητο να καταστρέφονται ολόκληρα κτίρια κατοικιών για τη σύλληψη ή εξουδετέρωση συγκεκριμένων στόχων.
Παράλληλα, δήλωσε ότι δεν είναι ικανοποιημένος από τον τρόπο με τον οποίο το Ισραήλ διαχειρίζεται τη σύγκρουση με τη Hezbollah.
Η Ουάσιγκτον θέλει να διαχωρίσει τα δύο μέτωπα
Αναλυτές εκτιμούν ότι η αναφορά του Λιβάνου στο μνημόνιο αποκαλύπτει πόσο σημαντικό θεωρεί η Τεχεράνη το συγκεκριμένο μέτωπο.
Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ, που διατηρούν καλές σχέσεις με τη λιβανέζικη κυβέρνηση, ενδέχεται να επιχειρήσουν να πιέσουν το Ισραήλ ώστε να σταματήσει τις επιχειρήσεις του.
«Οι ΗΠΑ θέλουν να διαχωρίσουν τη σύγκρουση στον Λίβανο από τη συνολική αντιπαράθεση με το Ιράν», σημειώνει ο David Wood, ανώτερος αναλυτής του International Crisis Group για τον Λίβανο.
Όπως υποστηρίζει, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να βοηθήσει τη Βηρυτό απαιτώντας από το Ισραήλ να εφαρμόσει την πρόταση της 3ης Ιουνίου για διμερή εκεχειρία.
Μια τέτοια εξέλιξη θα έδινε στη λιβανέζικη κυβέρνηση τη δυνατότητα να αποδείξει ότι μπορεί να ασκήσει αποτελεσματικό έλεγχο στην επικράτειά της και να προστατεύσει τη χώρα χωρίς ένοπλη αντιπαράθεση, σε αντίθεση με τη στρατηγική της Hezbollah.
«Το Ισραήλ θα προσπαθήσει να τορπιλίσει τη συμφωνία»
Ο Michael Young εκτιμά ότι το Ισραήλ θα επιχειρήσει να υπονομεύσει τόσο το μνημόνιο όσο και τις συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
«Δεν θέλουν οι διαπραγματεύσεις να πετύχουν. Ο τρόπος για να το πετύχουν είναι ουσιαστικά να συνεχίσουν τον πόλεμο στον Λίβανο», αναφέρει.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Karim Safieddine από το Tahrir Institute for Middle East Policy υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν πολιτικά, τεχνολογικά, βιομηχανικά ή οικονομικά κίνητρα που να ωθούν το Ισραήλ να τερματίσει τον πόλεμο στον Λίβανο.
Ο ρόλος της Hezbollah και τα διλήμματα της Τεχεράνης
Το Ιράν καλείται πλέον να αποφασίσει πώς θα αντιδράσει σε περίπτωση που το Ισραήλ συνεχίσει τις επιθέσεις στον Λίβανο και οι ΗΠΑ αποδειχθούν ανίκανες ή απρόθυμες να ασκήσουν ουσιαστική πίεση.
Σύμφωνα με τον Karim Safieddine, στο εσωτερικό του ιρανικού κρατικού μηχανισμού υπάρχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με το πόσο μακριά πρέπει να φτάσει η Τεχεράνη για να αναχαιτίσει την ισραηλινή στρατιωτική δράση στον Λίβανο.
Μετά τις νέες ισραηλινές επιθέσεις του Σαββάτου, παρά την ανακοινωμένη εκεχειρία, το Ιράν ανακοίνωσε εκ νέου το κλείσιμο των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ.
Ελπίδες για ειρήνη, αλλά και ανοιχτά μέτωπα
Η υπογραφή του μνημονίου έχει δημιουργήσει ελπίδες στον Λίβανο ότι ο πόλεμος ίσως πλησιάζει στο τέλος του. Ωστόσο, παραμένουν σημαντικά ανοιχτά ζητήματα.
Σε ομιλία του την Τετάρτη, ο γενικός γραμματέας της Hezbollah, Naim Qassem, ευχαρίστησε δημόσια το Ιράν για τη στήριξή του.
Παράλληλα, Ισραήλ και Λίβανος αναμένεται να συνεχίσουν τις απευθείας διαπραγματεύσεις την επόμενη εβδομάδα, με τον αφοπλισμό της Hezbollah να αποτελεί ένα από τα πιο δύσκολα θέματα στην ατζέντα.
Η λιβανέζικη κυβέρνηση είχε ξεκινήσει από τις αρχές του 2025 προσπάθειες για τον περιορισμό του οπλισμού της οργάνωσης, όμως η νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων ανέκοψε τη διαδικασία.
«Η πολιτική ηγεσία του Λιβάνου βρίσκεται για ακόμη μία φορά σε εξαιρετικά δύσκολη θέση εξαιτίας της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν», σημειώνει ο David Wood.
Όπως καταλήγει, η Βηρυτός επιθυμεί να καθορίσει η ίδια το μέλλον της και να βρει έναν βιώσιμο δρόμο προς τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Hezbollah.
Ωστόσο, η χώρα διαθέτει περιορισμένα μέσα για να επηρεάσει τη βαθύτερη σύγκρουση μεταξύ των δύο πλευρών και θα χρειαστεί σημαντική διεθνή στήριξη το επόμενο διάστημα.
www.bankingnews.gr
Στο κείμενό του προβλέπεται η «άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», μεταξύ των δύο χωρών και των συμμάχων τους.
«Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τον οριστικό τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», αναφέρει επίσης η ενδιάμεση συμφωνία που υπογράφηκε την Τετάρτη.
Ωστόσο, οι εξελίξεις στο πεδίο δείχνουν ότι το Ισραήλ είτε δεν συμμερίζεται το πνεύμα της συμφωνίας είτε επιλέγει να το αγνοήσει.
Οι βομβαρδισμοί συνεχίζονται παρά τη συμφωνία
Οι ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο συνεχίστηκαν και μετά την υπογραφή του μνημονίου, ανεβάζοντας τον αριθμό των νεκρών από την έναρξη της ισραηλινής αεροπορικής και χερσαίας επιχείρησης στις 2 Μαρτίου σε περισσότερους από 4.000.
Οι επιθέσεις αυτές οδήγησαν το Ιράν στην αναβολή των συνομιλιών με τις ΗΠΑ που επρόκειτο να πραγματοποιηθούν την Παρασκευή στην Ελβετία.
Τόσο η λιβανέζικη κυβέρνηση όσο και η Hezbollah ζητούν την πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από το λιβανέζικο έδαφος.
Ωστόσο, διαφωνούν ως προς τον τρόπο επίτευξης αυτού του στόχου. Η Hezbollah επιθυμεί το ζήτημα να συνδεθεί άμεσα με τις διαπραγματεύσεις Ιράν – ΗΠΑ, ενώ η κυβέρνηση της Βηρυτού προκρίνει απευθείας συνομιλίες με το Ισραήλ.
«Ο Λίβανος βρίσκεται στον πυρήνα της συμφωνίας, επειδή οι Ιρανοί θέλουν να καταστήσουν σαφές ότι η εδαφική ακεραιότητα της χώρας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του μνημονίου», εξηγεί ο Michael Young, ειδικός σε θέματα Λιβάνου στο Carnegie Middle East Center.
Το Ισραήλ επιχειρεί να υπονομεύσει τη συμφωνία;
Οι συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Hezbollah, που υποστηρίζεται από το Ιράν, ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του 2023.
Ωστόσο, το Ισραήλ προχώρησε σε δύο μεγάλες κλιμακώσεις των επιχειρήσεων – τον Σεπτέμβριο του 2024 και τον Μάρτιο του 2026 – εξαπολύοντας εκτεταμένους βομβαρδισμούς και εισβάλλοντας σε λιβανικό έδαφος.
Η τελευταία κλιμάκωση ακολούθησε την εκτόξευση πυρών από τη Hezbollah εναντίον του Ισραήλ, για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από έναν χρόνο, μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν Ali Khamenei και ως απάντηση σε περισσότερες από 10.000, σύμφωνα με την οργάνωση, παραβιάσεις της εκεχειρίας από το Ισραήλ από τα τέλη του 2024.
Από τότε, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το δημοσίευμα, περισσότεροι από 4.057 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στον Λίβανο και πάνω από 12.121 έχουν τραυματιστεί. Οι ισραηλινές επιχειρήσεις φέρονται επίσης να έχουν πλήξει διασώστες, δημοσιογράφους και δεκάδες χωριά.
Οι πιέσεις του Trump προς το Ισραήλ
Παρά τις επανειλημμένες αμερικανικές προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός, η κατάσταση στο έδαφος παραμένει ασταθής.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump έχει δηλώσει πολλές φορές ότι το Ισραήλ θα πρέπει να περιορίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του στον Λίβανο.
Από την άλλη πλευρά, Ισραηλινοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι η χώρα τους πρέπει να διατηρήσει την ελευθερία δράσης απέναντι στη Hezbollah.
«Το Ισραήλ πολεμά τη Hezbollah εδώ και πάρα πολύ καιρό και σκοτώνονται πάρα πολλοί άνθρωποι», δήλωσε ο Donald Trump στη διάρκεια της συνόδου των G7 στη Γαλλία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επέκρινε επίσης τη στρατηγική των ισραηλινών επιχειρήσεων, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι απαραίτητο να καταστρέφονται ολόκληρα κτίρια κατοικιών για τη σύλληψη ή εξουδετέρωση συγκεκριμένων στόχων.
Παράλληλα, δήλωσε ότι δεν είναι ικανοποιημένος από τον τρόπο με τον οποίο το Ισραήλ διαχειρίζεται τη σύγκρουση με τη Hezbollah.
Η Ουάσιγκτον θέλει να διαχωρίσει τα δύο μέτωπα
Αναλυτές εκτιμούν ότι η αναφορά του Λιβάνου στο μνημόνιο αποκαλύπτει πόσο σημαντικό θεωρεί η Τεχεράνη το συγκεκριμένο μέτωπο.
Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ, που διατηρούν καλές σχέσεις με τη λιβανέζικη κυβέρνηση, ενδέχεται να επιχειρήσουν να πιέσουν το Ισραήλ ώστε να σταματήσει τις επιχειρήσεις του.
«Οι ΗΠΑ θέλουν να διαχωρίσουν τη σύγκρουση στον Λίβανο από τη συνολική αντιπαράθεση με το Ιράν», σημειώνει ο David Wood, ανώτερος αναλυτής του International Crisis Group για τον Λίβανο.
Όπως υποστηρίζει, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να βοηθήσει τη Βηρυτό απαιτώντας από το Ισραήλ να εφαρμόσει την πρόταση της 3ης Ιουνίου για διμερή εκεχειρία.
Μια τέτοια εξέλιξη θα έδινε στη λιβανέζικη κυβέρνηση τη δυνατότητα να αποδείξει ότι μπορεί να ασκήσει αποτελεσματικό έλεγχο στην επικράτειά της και να προστατεύσει τη χώρα χωρίς ένοπλη αντιπαράθεση, σε αντίθεση με τη στρατηγική της Hezbollah.
«Το Ισραήλ θα προσπαθήσει να τορπιλίσει τη συμφωνία»
Ο Michael Young εκτιμά ότι το Ισραήλ θα επιχειρήσει να υπονομεύσει τόσο το μνημόνιο όσο και τις συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
«Δεν θέλουν οι διαπραγματεύσεις να πετύχουν. Ο τρόπος για να το πετύχουν είναι ουσιαστικά να συνεχίσουν τον πόλεμο στον Λίβανο», αναφέρει.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Karim Safieddine από το Tahrir Institute for Middle East Policy υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν πολιτικά, τεχνολογικά, βιομηχανικά ή οικονομικά κίνητρα που να ωθούν το Ισραήλ να τερματίσει τον πόλεμο στον Λίβανο.
Ο ρόλος της Hezbollah και τα διλήμματα της Τεχεράνης
Το Ιράν καλείται πλέον να αποφασίσει πώς θα αντιδράσει σε περίπτωση που το Ισραήλ συνεχίσει τις επιθέσεις στον Λίβανο και οι ΗΠΑ αποδειχθούν ανίκανες ή απρόθυμες να ασκήσουν ουσιαστική πίεση.
Σύμφωνα με τον Karim Safieddine, στο εσωτερικό του ιρανικού κρατικού μηχανισμού υπάρχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με το πόσο μακριά πρέπει να φτάσει η Τεχεράνη για να αναχαιτίσει την ισραηλινή στρατιωτική δράση στον Λίβανο.
Μετά τις νέες ισραηλινές επιθέσεις του Σαββάτου, παρά την ανακοινωμένη εκεχειρία, το Ιράν ανακοίνωσε εκ νέου το κλείσιμο των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ.
Ελπίδες για ειρήνη, αλλά και ανοιχτά μέτωπα
Η υπογραφή του μνημονίου έχει δημιουργήσει ελπίδες στον Λίβανο ότι ο πόλεμος ίσως πλησιάζει στο τέλος του. Ωστόσο, παραμένουν σημαντικά ανοιχτά ζητήματα.
Σε ομιλία του την Τετάρτη, ο γενικός γραμματέας της Hezbollah, Naim Qassem, ευχαρίστησε δημόσια το Ιράν για τη στήριξή του.
Παράλληλα, Ισραήλ και Λίβανος αναμένεται να συνεχίσουν τις απευθείας διαπραγματεύσεις την επόμενη εβδομάδα, με τον αφοπλισμό της Hezbollah να αποτελεί ένα από τα πιο δύσκολα θέματα στην ατζέντα.
Η λιβανέζικη κυβέρνηση είχε ξεκινήσει από τις αρχές του 2025 προσπάθειες για τον περιορισμό του οπλισμού της οργάνωσης, όμως η νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων ανέκοψε τη διαδικασία.
«Η πολιτική ηγεσία του Λιβάνου βρίσκεται για ακόμη μία φορά σε εξαιρετικά δύσκολη θέση εξαιτίας της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν», σημειώνει ο David Wood.
Όπως καταλήγει, η Βηρυτός επιθυμεί να καθορίσει η ίδια το μέλλον της και να βρει έναν βιώσιμο δρόμο προς τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Hezbollah.
Ωστόσο, η χώρα διαθέτει περιορισμένα μέσα για να επηρεάσει τη βαθύτερη σύγκρουση μεταξύ των δύο πλευρών και θα χρειαστεί σημαντική διεθνή στήριξη το επόμενο διάστημα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών