Στην Αφρική και με εξαίρεση το Σουδάν, η Ρωσία υποστηρίζει τις επίσημες κυβερνήσεις, ενώ η Ουκρανία τους αντάρτες και τις τρομοκρατικές οργανώσεις που επιδιώκουν να διαλύσουν τα υφιστάμενα κράτη ή να καταλάβουν την εξουσία σε αυτά
(upd) Η Αφρική μετατρέπεται με ταχύτατους ρυθμούς στο νέο, αθέατο μέτωπο της σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, καθώς η αντιπαράθεση των δύο χωρών φαίνεται να ξεπερνά πλέον τα σύνορα της Ανατολικής Ευρώπης και να αποκτά παγκόσμιες διαστάσεις.
Η Μόσχα, διά στόματος του υπουργού Εξωτερικών Sergey Lavrov, κατηγορεί ανοιχτά το Κίεβο ότι επιχειρεί να υπονομεύσει τη ρωσική επιρροή στην αφρικανική ήπειρο, υποστηρίζοντας ότι Ουκρανοί μισθοφόροι και στρατιωτικοί εκπαιδευτές δραστηριοποιούνται σε μια σειρά από εμπόλεμες ζώνες, από το Μάλι και τον Νίγηρα έως τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και τη Μοζαμβίκη.
Την ίδια ώρα, η Ρωσία ενισχύει τη στρατιωτική, διπλωματική και οικονομική παρουσία της στην περιοχή, θεωρώντας ότι διακυβεύεται όχι μόνο η επιρροή της στην Αφρική, αλλά και η συνολική θέση της στον υπό διαμόρφωση πολυπολικό κόσμο.
Ωστόσο, πίσω από αυτή τη στρατηγική αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα: επιχειρεί η Μόσχα να οικοδομήσει ένα νέο γεωπολιτικό προγεφύρωμα ή κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια δαπανηρή και μακροχρόνια αναμέτρηση, σε μια ήπειρο όπου όχι μόνο συγκρούονται ενεργειακά συμφέροντα, φυσικοί πόροι, περιφερειακές δυνάμεις και οι επιδιώξεις των μεγάλων παγκόσμιων παικτών αλλά και δεν υπάρχει… καμία σταθερά…
Δεύτερο μέτωπο
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Sergey Lavrov επιβεβαίωσε ότι η Ουκρανία άνοιξε εναντίον της Ρωσίας ένα δεύτερο μέτωπο στην Αφρική.
Κατά τη διάρκεια της περιοδείας του υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας σε Αιθιοπία, Νίγηρα, Μοζαμβίκη και Μπουρούντι, η οποία ήταν αφιερωμένη στην προετοιμασία της τρίτης Συνόδου Κορυφής Ρωσίας – Αφρικής, το ουκρανικό ζήτημα βρέθηκε συχνά στο επίκεντρο.
Προς κλιμάκωση
Ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία στην Αφρική έχει γίνει πραγματικότητα και πρόκειται να κλιμακωθεί.
Μάλιστα, σε όλες τις περιπτώσεις, με εξαίρεση το Σουδάν, όπου μαίνεται εμφύλιος πόλεμος και όπου για μια σειρά από λόγους, η Μόσχα και το Κίεβο υποστηρίζουν τη «νόμιμη εξουσία», αφήνοντας την μεταξύ τους αντιπαράθεση για αργότερα, παρατηρείται η ίδια εικόνα: η Ρωσία υποστηρίζει τις επίσημες κυβερνήσεις των αφρικανικών χωρών, ενώ η Ουκρανία τους αντάρτες και τις τρομοκρατικές οργανώσεις που επιδιώκουν να διαλύσουν τα υφιστάμενα κράτη ή να καταλάβουν την εξουσία σε αυτά.
Τι υποστηρίζει ο Lavrov
Για τα μέτωπα στη Λιβύη και στο Μάλι, το ευρύ κοινό ήταν ήδη ενήμερο.
Ωστόσο, για το μέτωπο στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ο Lavrov μίλησε ανοιχτά, ενώ βρισκόταν στην πρωτεύουσα του Μπουρούντι (η χώρα ασκεί την προεδρία της Αφρικανικής Ένωσης για το 2026).
Συγκεκριμένα, ο Lavrov έκανε λόγο για παραδείγματα κατάφωρης εξωτερικής παρέμβασης στις αφρικανικές υποθέσεις όπως, μεταξύ άλλων, και στην περίπτωση όπου η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό – υπό τη νόμιμη κυβέρνηση της ΛΔ Κονγκό – με την υποστήριξη του Μπουρούντι, αποκρούει την επιθετικότητα που ασκείται εναντίον της από τη λεγόμενη ομάδα M-23 που έχει την υποστήριξη ξένων εκπροσώπων, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και Ουκρανοί.
Ο Lavrov εξήγησε τις ιδιαιτερότητες της πολιτικής του Κιέβου στην Αφρική: την παρέμβαση σε μεγάλο αριθμό συγκρούσεων στο πλευρό των αντιπάλων των «νόμιμων κυβερνήσεων», με στόχο «να εδραιώσει τον εαυτό του ως παράγοντα της πολιτικής στην αφρικανική ήπειρο και, κυρίως, να δημιουργήσει προβλήματα σε χώρες που διατηρούν φιλικές σχέσεις με τη Ρωσία».
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό συμβαίνει στην πραγματικότητα.
Και στη Μοζαμβίκη το ίδιο
Το συγκεκριμένο ζήτημα τέθηκε από τον Lavrov και κατά τη συνέντευξη Τύπου στο Μαπούτο (πρωτεύουσα της Μοζαμβίκης), όπου, στο πλαίσιο των συνομιλιών του, συζήτησε, μεταξύ άλλων, την κατάσταση στη ζώνη Σαχάρας–Σαχέλ, τη σύγκρουση μεταξύ της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και της Ρουάντα, καθώς και άλλα σημεία κρίσης.
Στις δηλώσεις του ο Lavrov είπε ότι η Ρωσία υποστηρίζει τη διευθέτηση αυτών των συγκρούσεων μέσω διαπραγματεύσεων, παράλληλα με την καταστολή των τρομοκρατικών απειλών…
Επιπλέον, επισήμανε πως το τελευταίο διάστημα, στις επιδρομές αυτές των τρομοκρατών χρησιμοποιούνται ενεργά Ουκρανοί μισθοφόροι…
Σύμφωνα με τον Sergey Lavrov, η Μόσχα συνεχίζει να υποστηρίζει τις προσπάθειες του προέδρου της Μοζαμβίκης Daniel Chapo για τη σταθεροποίηση της κατάστασης στο βόρειο τμήμα της χώρας, την εξάλειψη της τρομοκρατικής απειλής και την εδραίωση της πραγματικής κυριαρχίας της Μοζαμβίκης.
Η Ρωσία στηρίζει την κυβέρνηση
Ο Ρώσος ΥΠΕΞ αναγνώρισε ότι η Ρωσία ήδη παρέχει στο Μαπούτο «υποστήριξη, μεταξύ άλλων μέσω της εκπαίδευσης προσωπικού και της προμήθειας του απαραίτητου οπλισμού και εξοπλισμού» για τη σταθεροποίηση της κατάστασης στο βόρειο τμήμα της Μοζαμβίκης.
Στον ίδιο τον πρόεδρο της χώρας, ο Lavrov δήλωσε ακόμη περισσότερα: στο πλαίσιο των σχέσεων «στρατηγικής εταιρικής σχέσης», η Ρωσία είναι έτοιμη να συμμετάσχει στον «κοινό αγώνα κατά της τρομοκρατίας», καθώς και στην «εξάλειψη της τρομοκρατικής απειλής που εξακολουθεί να υφίσταται στο βόρειο τμήμα της χώρας».
Χάος για τα κοιτάσματα αερίου
Τι συμβαίνει εκεί;
Σε μια υπανάπτυκτη, φτωχή, απομονωμένη και παραμελημένη από την κεντρική εξουσία επαρχία, όπου υπάρχουν θρησκευτικές αντιθέσεις (μεταξύ μουσουλμάνων και χριστιανών), κλιμακώνεται η σύγκρουση για τον έλεγχο των μεγαλύτερων κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Αφρική.
Στο πλαίσιο αυτής της αντιπαράθεσης, τοπικές ελίτ που λαμβάνουν υποστήριξη από το εξωτερικό επιχειρούν να αποσπαστούν από τον έλεγχο της «νόμιμης κυβέρνησης», ενώ οι πλέον ριζοσπαστικές από αυτές δρουν υπό τζιχαντιστικά συνθήματα, προσελκύοντας μισθοφόρους και χρηματοδότηση από διάφορες πηγές.
Ρωσική εμπλοκή
Σύμφωνα με τη «λογική των πραγμάτων», είναι αναπόφευκτο ότι, λόγω των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων και της προοπτικής εδραίωσης σε μια περιοχή πλούσια σε φυσικό αέριο, θα εμφανιστούν εκεί – αν δεν έχουν ήδη εμφανιστεί – Ουκρανοί, οι οποίοι στην Αφρική εκτιμώνται ιδιαίτερα ως ειδικοί στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones).
Το λαθρεμπόριο ξυλείας και ναρκωτικών αποτελεί επίσης έναν παράγοντα που θα τους προσελκύσει.
Έτσι, στη Μοζαμβίκη, όπου το σενάριο του Σουδάν θεωρείται απίθανο, διαμορφώνεται ακόμη ένα μέτωπο του πολέμου με την Ουκρανία στην Αφρική.
Τα λόγια του Sergey Lavrov δύσκολα μπορούν να ερμηνευθούν διαφορετικά παρά ως ένδειξη ότι η Μόσχα αποδέχεται το ενδεχόμενο να εμπλακεί και σε αυτή τη διαφαινόμενη σύγκρουση.
Διότι, σύμφωνα με την άποψη που διατυπώνεται, δεν υπάρχει άλλος που να μπορεί να προστατεύσει το Μαπούτο: οι Βορειοκορεάτες βρίσκονται πολύ μακριά, ενώ οι Κινέζοι είναι επιχειρηματίες και όχι πολεμιστές, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται.
Τρομοκράτες εκπαιδευμένοι στην Ουκρανία
Αυτό που μένει ακόμη να αντιμετωπίσει η Μοζαμβίκη έχει ήδη γίνει πραγματικότητα στο Μάλι.
Αυτό δήλωσε, σε συνέντευξή του στο TASS, ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Άμυνας του Μεταβατικού Συμβουλίου της χώρας, Fousseynou Ouattara, υποστηρίζοντας ότι οι αρχές διαθέτουν αποδείξεις πως μέρος των τρομοκρατών που πραγματοποιούν επιθέσεις στο Μάλι έχει εκπαιδευτεί στην Ουκρανία.
Πρόκειται, σύμφωνα με τον ίδιο, για χειριστές drones-καμικάζι.
Ο αξιωματούχος του Μάλι τόνισε επίσης ότι όλα τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται από τρομοκρατικές ομάδες στη χώρα του είναι ουκρανικής προέλευσης.
Εκπαίδευση και από τη Γαλλική Λεγεώνα των Ξένων
Επιπλέον, σύμφωνα με τον Ouattara, οι ένοπλες ομάδες λαμβάνουν ενισχύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό από την Αλγερία και τη Λιβύη, ενώ εκπαιδεύονται από ειδικούς της Γαλλικής Λεγεώνας των Ξένων και Ουκρανούς εκπαιδευτές.
Με λίγα λόγια, τα γαλλικά χρήματα, η ουκρανική ευρηματικότητα και οι πολεμικές παραδόσεις των Τουαρέγκ και των τοπικών συμμάχων τους, που επιδιώκουν την απόσχιση ή ακόμη και τη διάλυση του Μάλι, έχουν αποδειχθεί ένας ιδιαίτερα αποτελεσματικός συνδυασμός.
Αντέχει το Μάλι
Το Μάλι εξακολουθεί να αντέχει χάρη στο ρωσικό «Αφρικανικό Σώμα», το οποίο προηγουμένως απέκρουσε τις επιθέσεις τους – με τον κυβερνητικό στρατό να μην καταρρέει λόγω της παρουσίας των Ρώσων, αν και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει μέρος της επικράτειας – ενώ, κατά τη διάρκεια της αφρικανικής περιοδείας του Lavrov, πραγματοποίησε επιτυχημένη στρατιωτική επιχείρηση, απωθώντας τους τρομοκράτες, με σημαντικές απώλειες για τους ίδιους, μακριά από τη στρατηγικής σημασίας πόλη Ανεφίς του Μάλι.
Δυστυχώς, όμως, αυτό αποτελεί απλώς ένα επεισόδιο σε έναν πόλεμο που θα συνεχιστεί, καθώς οι αιτίες που τον προκάλεσαν εξακολουθούν να υφίστανται.
Η κυριότερη από αυτές είναι η αδυναμία των «νόμιμων» αρχών των πρώην ευρωπαϊκών αποικιών στην Αφρική, οι οποίες απέκτησαν τυπικά την ανεξαρτησία τους, να ελέγξουν και να αναπτύξουν τις χώρες τους εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων τους.
Αυτό οφείλεται τόσο στις δικές τους αδυναμίες όσο και στα εμπόδια που θέτει η Δύση, η οποία συνεχίζει να εφαρμόζει πρακτικές νεοαποικιοκρατίας.
Ουκρανοί μισθοφόροι
Στα αφρικανικά και γαλλικά μέσα ενημέρωσης (η Γαλλία υπήρξε η πρώην αποικιακή δύναμη των συγκεκριμένων περιοχών) δημοσιεύονται τακτικά πληροφορίες σχετικά με την παρουσία Ουκρανών μισθοφόρων στην περιοχή του Σαχέλ, στην οποία περιλαμβάνεται και το Μάλι, καθώς και για τη διακίνηση όπλων μεταξύ του Σαχέλ και της Ουκρανίας.
Αυτό επιβεβαίωσε τον Μάιο και ο υπουργός Εξωτερικών του Μάλι Abdoulaye Diop.
Ήδη από τον Αύγουστο του 2024, η Δημοκρατία του Μάλι είχε διακόψει τις διπλωματικές σχέσεις με την Ουκρανία, επικαλούμενη την υποστήριξη του Κιέβου προς τις τρομοκρατικές ομάδες που δρουν στο έδαφος της χώρας.
Ιδιαίτερα ενεργό ρόλο, διαδραματίζει η ουκρανική υπηρεσία στρατιωτικών πληροφοριών (GUR), η οποία συνεργάζεται στενά με τις γαλλικές μυστικές υπηρεσίες.
Οι «τρομοκράτες με ευρωπαϊκή εμφάνιση», που μιλούσαν «σε μια γλώσσα παρόμοια με τα ρωσικά, αλλά όχι ακριβώς», και κατά διαστήματα πρόφεραν τη λέξη «Ουκρανία», όπως αναφέρει η ειδησεογραφική πύλη του Μάλι Bamada, επικαλούμενη κατοίκους της πόλης Κιντάλ που επέζησαν από επίθεση ενόπλων, ήταν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, Ουκρανοί.
Το ίδιο μέσο παραθέτει και τη μαρτυρία ενός ακόμη αυτόπτη μάρτυρα, σύμφωνα με την οποία ένας Γάλλος συνομιλούσε με έναν Ουκρανό στην πόλη Κιντάλ, την οποία είχαν καταλάβει οι τρομοκράτες, εκφράζοντας τη λύπη του που δεν είχαν αρκετές δυνάμεις για να καταλάβουν το Μπαμακό (την πρωτεύουσα της χώρας).
Σύμφωνα με τη μαρτυρία, ο δεύτερος απάντησε αρχικά κάτι στη γλώσσα του και στη συνέχεια επανέλαβε στα γαλλικά: «Οι Ουκρανοί είναι έτοιμοι.»
Αντίστοιχη κατάσταση και στα κράτη του Σαχέλ
Σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, η κατάσταση στο Μάλι είναι χαρακτηριστική και για άλλες χώρες της περιοχής του Σαχέλ, των οποίων οι υπουργοί Εξωτερικών συγκεντρώθηκαν στο Νιαμέι (πρωτεύουσα του Νίγηρα) για συνάντηση με τον Sergey Lavrov.
Οι εκπρόσωποι της Συμμαχίας των Κρατών του Σαχέλ (AES) – Νίγηρας, Μπουρκίνα Φάσο και Μάλι – υπέγραψαν σειρά κοινών εγγράφων και πραγματοποίησαν συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών στο πλαίσιο του σχήματος Ρωσία – AES.
Μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψης του Lavrov στον Νίγηρα, όπου συναντήθηκε και με τον πρόεδρο Abdourahamane Tchiani, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε στην ανακοίνωσή του ότι η Μόσχα στηρίζει τον Νίγηρα στον αγώνα του κατά της τρομοκρατίας που, σύμφωνα με την ανακοίνωση, χρηματοδοτείται από το εξωτερικό, καθώς και στην «ενίσχυση της ασφάλειας στον Νίγηρα και στην περιοχή Σαχάρας–Σαχέλ συνολικά».
Παράλληλα, «επιβεβαιώθηκε η πρόθεση για εντατικοποίηση της διμερούς συνεργασίας σε διάφορους τομείς». Οι δύο πλευρές συμφώνησαν επίσης να «ενισχύσουν τον συντονισμό των ενεργειών τους».
Δεν είναι μόνο στρατιωτική η βοήθεια
Φυσικά, δεν γίνεται λόγος μόνο για στρατιωτική βοήθεια, αλλά είναι προφανές ότι αυτή αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα, καθώς χωρίς αυτήν δεν θα μπορούσε να υπάρξει τίποτε από τα υπόλοιπα.
Άλλωστε, ο ίδιος ο Sergey Lavrov το επιβεβαίωσε: «Αναμφίβολα, το θέμα της αντιμετώπισης της τρομοκρατίας κατείχε μία από τις κυριότερες θέσεις στη συζήτησή μας».
Κατά τη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε την υπουργική συνάντηση Ρωσίας – Συμμαχίας των Κρατών του Σαχέλ (AES) στο Νιαμέι, ο Lavrov αναφέρθηκε εκτενώς και στην οικονομία, επισημαίνοντας ότι η Ρωσία, ακολουθώντας το παράδειγμα της Σοβιετικής Ένωσης, θα στηρίξει ενεργά και σε μεγάλη κλίμακα την οικονομική ανάπτυξη των αφρικανικών χωρών, ότι στον συγκεκριμένο τομέα έχουν ήδη γίνει πολλά και ότι ακόμη περισσότερα πρόκειται να γίνουν.
Παράλληλα, τονίστηκε ότι οι αφρικανικές χώρες επιθυμούν να διαχειρίζονται οι ίδιες τους φυσικούς τους πόρους, να τερματίσουν την οικονομική εξάρτησή τους από τις πρώην μητροπόλεις, οι οποίες εξακολουθούν ουσιαστικά να τις λεηλατούν, και να αποκτήσουν πραγματική «διεθνή νομική υπόσταση».
Ωραία λόγια
Πρόκειται για ωραία λόγια, αλλά η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Πόσο εφικτοί είναι αυτοί οι φιλόδοξοι στόχοι, όταν η Δύση, η οποία αντιδρά με έντονη οργή σε αυτή την προοπτική, και ιδιαίτερα η Γαλλία, που έχει επιλέξει να στηριχθεί στους Ουκρανούς για την αντιπαράθεση με τους Ρώσους στην Αφρική, θα κάνει τα πάντα ώστε να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη;
Ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι η σύγχρονη Ρωσία απέχει σημαντικά από τη Σοβιετική Ένωση, τόσο από οικονομική και στρατιωτική άποψη όσο και ως προς τη γενναιοδωρία στη διαγραφή χρεών – στοιχείο που συνέβαλε στην ιδιαίτερη δημοτικότητά της στην Αφρική, ενώ με τους Κινέζους, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «τέτοιες πρακτικές δεν περνούν».
Παράλληλα, η διεθνής αυθαιρεσία της Δύσης έχει λάβει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις σε σχέση με τη σοβιετική περίοδο: οι σύμμαχοι της Ρωσίας θα βρεθούν αντιμέτωποι με αυστηρές κυρώσεις, στρατιωτικές επιθέσεις και ανατροπές καθεστώτων.
Το Αφρικανικό Σώμα
Αυτό δεν συμβαίνει ακόμη στην περίπτωση της Αφρικής μόνο επειδή η Ρωσία δεν έχει ακόμη εκτεθεί επαρκώς ούτε έχει δαπανήσει αρκετούς από τους περιορισμένους πόρους της σε μια υπόθεση που χαρακτηρίζεται εκ των προτέρων χαμένη.
Το «δέλεαρ» της συνεργασίας εξακολουθεί να λειτουργεί επειδή τα οφέλη από τη συνεργασία με την Αφρική καταλήγουν, πιθανότατα, σε ιδιωτικές τσέπες: κάποιοι αποκτούν νέους τίτλους και προνόμια, ενώ το κόστος καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Φυσικά, κανείς δεν αμφισβητεί τις πολεμικές ικανότητες και το θάρρος των στρατιωτών και των αξιωματικών του «Αφρικανικού Σώματος», αν και η ιδιωτική στρατιωτική εταιρεία «Wagner» επιχειρούσε αποτελεσματικότερα, όπως φέρεται να έδειξαν και τα πρόσφατα γεγονότα στο Μάλι.
Ωστόσο, ο εφοδιασμός του «Αφρικανικού Σώματος» εξαρτάται ουσιαστικά από τη ρωσική αεροπορική βάση Χμεϊμίμ στη Συρία, και αυτή η εύθραυστη «γραμμή» ανεφοδιασμού δεν θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολο να διακοπεί, εφόσον υπάρξει σχετική βούληση.
Το παράδειγμα του Β’ Παγκοσμίου
Στην Αφρική είχε επιχειρήσει και κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ένα άλλο «Αφρικανικό Σώμα».
Οι αντίπαλοί του το φοβούνταν ιδιαίτερα, καθώς οι Γερμανοί πολεμούσαν πολύ αποτελεσματικότερα.
Παρ’ όλα αυτά, υπέστη συντριπτική ήττα εξαιτίας της ανισορροπίας δυνάμεων, της αδυναμίας των συμμάχων του (των Ιταλών) και, κυρίως, των προβλημάτων στον εφοδιασμό.
Επιπλέον, οι Βρετανοί και οι Αμερικανοί είχαν καταφέρει να αποκρυπτογραφούν τις επικοινωνίες τους και, ως εκ τούτου, γνώριζαν τα σχέδιά τους.
Εάν η Δύση, με τους Ουκρανούς στην πρώτη γραμμή, αποφασίσει να εκδιώξει τη Ρωσία από την Αφρική, προκειμένου να διαφυλάξει το «δικαίωμά» της να συνεχίσει να εκμεταλλεύεται την ήπειρο, και προσεγγίσει σοβαρά το ζήτημα, συνδυάζοντας τις στρατιωτικές ενέργειες κατά των Ρώσων με εξαιρετικά αυστηρή οικονομική και χρηματοπιστωτική πίεση προς τις αφρικανικές χώρες, τότε οι πιθανότητες επιτυχίας ενός τέτοιου σχεδίου είναι ιδιαίτερα μεγάλες.
Η Ρωσία επεκτείνει την παρουσία της
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην Αντίς Αμπέμπα (πρωτεύουσα της Αιθιοπίας), ο Sergey Lavrov δήλωσε ότι η Ρωσία σχεδιάζει μέσα στα επόμενα δύο χρόνια να ανοίξει διπλωματικές αποστολές στη Γκάμπια, τη Λιβερία, το Τόγκο και τις Κομόρες, ενώ υπενθύμισε ότι το προηγούμενο έτος άνοιξαν πρεσβείες στον Νίγηρα, τη Σιέρα Λεόνε και το Νότιο Σουδάν.
Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια ήπειρο όπου τα σύνορα χαράχθηκαν από εξωτερικές δυνάμεις, οι φυλές συγκρούονται για τον έλεγχο των φυσικών πόρων, ο πληθυσμός αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς, ενισχύοντας περαιτέρω το δυναμικό συγκρούσεων, ενώ οι πρώην αποικιακές δυνάμεις παρακολουθούν στενά ώστε να μην αποκτήσουν επιρροή στις πρώην αποικίες τους νέοι παίκτες, ιδίως η Ρωσία, έχονταςστη διάθεσή τους Ουκρανούς πρόθυμους να πολεμήσουν τη Ρωσία και να αποκομίσουν κέρδη από κάθε είδους δραστηριότητα.
Τι σημαίνει αυτό;
Ότι η Ρωσία, η οποία δεν διαθέτει επαρκείς πόρους ούτε για τη δική της ανάπτυξη και της οποίας η οικονομία δεν έχει ακόμη αποκτήσει την απαιτούμενη δυναμική, παρασύρεται στο «αφρικανικό τέλμα».
Ρώσοι στρατιωτικοί θα κληθούν, με περιορισμένες απολαβές, να δώσουν έναν αγώνα που τελικά είναι καταδικασμένος να αποτύχει, με στόχο τη διατήρηση στην εξουσία των «νόμιμων» κυβερνήσεων χωρών που βρίσκονται σε διαδικασία αποσύνθεσης.
Αυτό ισοδυναμεί με το να κολυμπά κανείς αντίθετα στο ρεύμα, ενώ οι Ουκρανοί δεν αντιμετωπίζουν αντίστοιχο πρόβλημα στις περισσότερες περιπτώσεις, καθώς στηρίζουν εκείνους που επιδιώκουν να ανατρέψουν το υφιστάμενο καθεστώς.
Για αυτό το λόγο Ρώσοι αναλυτές εκτιμούν ότι χαμένοι θα είναι στο τέλος και οι Ρώσοι επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στις παραπάνω χώρες, οι οποίοι βρήκαν χώρο μόνο επειδή οι δυτικές εταιρείες αποφεύγουν προς το παρόν να δραστηριοποιηθούν εκεί.
Μια ακόμα διάσταση
Ωστόσο, υπάρχει και μία ακόμη διάσταση.
Εάν οι Ρώσοι στρατιωτικοί καταφέρουν να αποκαταστήσουν την τάξη σε ορισμένες χώρες και να ενισχύσουν τις «νόμιμες» κυβερνήσεις τους, τότε οι τελευταίες, αντί να δείξουν ευγνωμοσύνη ενδέχεται να στραφούν εκ νέου προς τη Δύση. Ιδίως αν τους προσφερθούν ευνοϊκότεροι όροι συνεργασίας από εκείνους του παρελθόντος.
Όπως σημειώνει, ανάλογα παραδείγματα έχουν ήδη υπάρξει και η Μόσχα δεν θα πρέπει να τα αγνοεί.
Όπως επισημαίνουν Ρώσοι αναλυτές, προς το παρόν δεν υπάρχουν λόγοι αισιοδοξίας.
Το καλύτερο σενάριο για τη Μόσχα
Το καλύτερο δυνατό σενάριο, εφόσον διατηρηθεί η σημερινή στρατηγική της Ρωσίας στην Αφρική, θα ήταν οι ρωσικές δυνάμεις να προστατεύουν κινεζικές επιχειρήσεις – καθώς η Κίνα διαθέτει πολύ περισσότερα να προσφέρει στις αφρικανικές χώρες σε όλους σχεδόν τους τομείς, ενώ η Ρωσία μόνο σε ορισμένους.
Η ορθότερη πολιτική – κατά τους Ρώσους αναλυτές - θα ήταν η ανάπτυξη σχέσεων με αφρικανικά κράτη που δεν απαιτούν υπερβολική οικονομική και στρατιωτική στήριξη από τη Ρωσία.
Συγκεκριμένα, με χώρες που επιθυμούν να ενισχύσουν τις σχέσεις τους με τη Μόσχα, ακόμη και για λόγους ασφάλειας, ώστε να μπορούν να διατηρήσουν ουδέτερη στάση απέναντι στην ολοένα εντεινόμενη παγκόσμια αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας.
Η Ρωσία θα πρέπει να επικεντρωθεί σε κράτη μικρότερου μεγέθους, τα οποία είναι οικονομικά πιο διαχειρίσιμα για τη σημερινή της πραγματικότητα.
Μια τέτοια κατεύθυνση υφίσταται ήδη στη ρωσική εξωτερική πολιτική, αναφέροντας ως παραδείγματα τις Σεϋχέλλες, την Ερυθραία και άλλες χώρες, και αυτή η στρατηγική θα πρέπει να ενισχυθεί.
www.bankingnews.gr
Η Μόσχα, διά στόματος του υπουργού Εξωτερικών Sergey Lavrov, κατηγορεί ανοιχτά το Κίεβο ότι επιχειρεί να υπονομεύσει τη ρωσική επιρροή στην αφρικανική ήπειρο, υποστηρίζοντας ότι Ουκρανοί μισθοφόροι και στρατιωτικοί εκπαιδευτές δραστηριοποιούνται σε μια σειρά από εμπόλεμες ζώνες, από το Μάλι και τον Νίγηρα έως τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και τη Μοζαμβίκη.
Την ίδια ώρα, η Ρωσία ενισχύει τη στρατιωτική, διπλωματική και οικονομική παρουσία της στην περιοχή, θεωρώντας ότι διακυβεύεται όχι μόνο η επιρροή της στην Αφρική, αλλά και η συνολική θέση της στον υπό διαμόρφωση πολυπολικό κόσμο.
Ωστόσο, πίσω από αυτή τη στρατηγική αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα: επιχειρεί η Μόσχα να οικοδομήσει ένα νέο γεωπολιτικό προγεφύρωμα ή κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια δαπανηρή και μακροχρόνια αναμέτρηση, σε μια ήπειρο όπου όχι μόνο συγκρούονται ενεργειακά συμφέροντα, φυσικοί πόροι, περιφερειακές δυνάμεις και οι επιδιώξεις των μεγάλων παγκόσμιων παικτών αλλά και δεν υπάρχει… καμία σταθερά…
Δεύτερο μέτωπο
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Sergey Lavrov επιβεβαίωσε ότι η Ουκρανία άνοιξε εναντίον της Ρωσίας ένα δεύτερο μέτωπο στην Αφρική.
Κατά τη διάρκεια της περιοδείας του υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας σε Αιθιοπία, Νίγηρα, Μοζαμβίκη και Μπουρούντι, η οποία ήταν αφιερωμένη στην προετοιμασία της τρίτης Συνόδου Κορυφής Ρωσίας – Αφρικής, το ουκρανικό ζήτημα βρέθηκε συχνά στο επίκεντρο.
Προς κλιμάκωση
Ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία στην Αφρική έχει γίνει πραγματικότητα και πρόκειται να κλιμακωθεί.
Μάλιστα, σε όλες τις περιπτώσεις, με εξαίρεση το Σουδάν, όπου μαίνεται εμφύλιος πόλεμος και όπου για μια σειρά από λόγους, η Μόσχα και το Κίεβο υποστηρίζουν τη «νόμιμη εξουσία», αφήνοντας την μεταξύ τους αντιπαράθεση για αργότερα, παρατηρείται η ίδια εικόνα: η Ρωσία υποστηρίζει τις επίσημες κυβερνήσεις των αφρικανικών χωρών, ενώ η Ουκρανία τους αντάρτες και τις τρομοκρατικές οργανώσεις που επιδιώκουν να διαλύσουν τα υφιστάμενα κράτη ή να καταλάβουν την εξουσία σε αυτά.
Τι υποστηρίζει ο Lavrov
Για τα μέτωπα στη Λιβύη και στο Μάλι, το ευρύ κοινό ήταν ήδη ενήμερο.
Ωστόσο, για το μέτωπο στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ο Lavrov μίλησε ανοιχτά, ενώ βρισκόταν στην πρωτεύουσα του Μπουρούντι (η χώρα ασκεί την προεδρία της Αφρικανικής Ένωσης για το 2026).
Συγκεκριμένα, ο Lavrov έκανε λόγο για παραδείγματα κατάφωρης εξωτερικής παρέμβασης στις αφρικανικές υποθέσεις όπως, μεταξύ άλλων, και στην περίπτωση όπου η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό – υπό τη νόμιμη κυβέρνηση της ΛΔ Κονγκό – με την υποστήριξη του Μπουρούντι, αποκρούει την επιθετικότητα που ασκείται εναντίον της από τη λεγόμενη ομάδα M-23 που έχει την υποστήριξη ξένων εκπροσώπων, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και Ουκρανοί.
Ο Lavrov εξήγησε τις ιδιαιτερότητες της πολιτικής του Κιέβου στην Αφρική: την παρέμβαση σε μεγάλο αριθμό συγκρούσεων στο πλευρό των αντιπάλων των «νόμιμων κυβερνήσεων», με στόχο «να εδραιώσει τον εαυτό του ως παράγοντα της πολιτικής στην αφρικανική ήπειρο και, κυρίως, να δημιουργήσει προβλήματα σε χώρες που διατηρούν φιλικές σχέσεις με τη Ρωσία».
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό συμβαίνει στην πραγματικότητα.
Και στη Μοζαμβίκη το ίδιο
Το συγκεκριμένο ζήτημα τέθηκε από τον Lavrov και κατά τη συνέντευξη Τύπου στο Μαπούτο (πρωτεύουσα της Μοζαμβίκης), όπου, στο πλαίσιο των συνομιλιών του, συζήτησε, μεταξύ άλλων, την κατάσταση στη ζώνη Σαχάρας–Σαχέλ, τη σύγκρουση μεταξύ της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και της Ρουάντα, καθώς και άλλα σημεία κρίσης.
Στις δηλώσεις του ο Lavrov είπε ότι η Ρωσία υποστηρίζει τη διευθέτηση αυτών των συγκρούσεων μέσω διαπραγματεύσεων, παράλληλα με την καταστολή των τρομοκρατικών απειλών…
Επιπλέον, επισήμανε πως το τελευταίο διάστημα, στις επιδρομές αυτές των τρομοκρατών χρησιμοποιούνται ενεργά Ουκρανοί μισθοφόροι…
Σύμφωνα με τον Sergey Lavrov, η Μόσχα συνεχίζει να υποστηρίζει τις προσπάθειες του προέδρου της Μοζαμβίκης Daniel Chapo για τη σταθεροποίηση της κατάστασης στο βόρειο τμήμα της χώρας, την εξάλειψη της τρομοκρατικής απειλής και την εδραίωση της πραγματικής κυριαρχίας της Μοζαμβίκης.
Η Ρωσία στηρίζει την κυβέρνηση
Ο Ρώσος ΥΠΕΞ αναγνώρισε ότι η Ρωσία ήδη παρέχει στο Μαπούτο «υποστήριξη, μεταξύ άλλων μέσω της εκπαίδευσης προσωπικού και της προμήθειας του απαραίτητου οπλισμού και εξοπλισμού» για τη σταθεροποίηση της κατάστασης στο βόρειο τμήμα της Μοζαμβίκης.
Στον ίδιο τον πρόεδρο της χώρας, ο Lavrov δήλωσε ακόμη περισσότερα: στο πλαίσιο των σχέσεων «στρατηγικής εταιρικής σχέσης», η Ρωσία είναι έτοιμη να συμμετάσχει στον «κοινό αγώνα κατά της τρομοκρατίας», καθώς και στην «εξάλειψη της τρομοκρατικής απειλής που εξακολουθεί να υφίσταται στο βόρειο τμήμα της χώρας».
Χάος για τα κοιτάσματα αερίου
Τι συμβαίνει εκεί;
Σε μια υπανάπτυκτη, φτωχή, απομονωμένη και παραμελημένη από την κεντρική εξουσία επαρχία, όπου υπάρχουν θρησκευτικές αντιθέσεις (μεταξύ μουσουλμάνων και χριστιανών), κλιμακώνεται η σύγκρουση για τον έλεγχο των μεγαλύτερων κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Αφρική.
Στο πλαίσιο αυτής της αντιπαράθεσης, τοπικές ελίτ που λαμβάνουν υποστήριξη από το εξωτερικό επιχειρούν να αποσπαστούν από τον έλεγχο της «νόμιμης κυβέρνησης», ενώ οι πλέον ριζοσπαστικές από αυτές δρουν υπό τζιχαντιστικά συνθήματα, προσελκύοντας μισθοφόρους και χρηματοδότηση από διάφορες πηγές.
Ρωσική εμπλοκή
Σύμφωνα με τη «λογική των πραγμάτων», είναι αναπόφευκτο ότι, λόγω των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων και της προοπτικής εδραίωσης σε μια περιοχή πλούσια σε φυσικό αέριο, θα εμφανιστούν εκεί – αν δεν έχουν ήδη εμφανιστεί – Ουκρανοί, οι οποίοι στην Αφρική εκτιμώνται ιδιαίτερα ως ειδικοί στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones).
Το λαθρεμπόριο ξυλείας και ναρκωτικών αποτελεί επίσης έναν παράγοντα που θα τους προσελκύσει.
Έτσι, στη Μοζαμβίκη, όπου το σενάριο του Σουδάν θεωρείται απίθανο, διαμορφώνεται ακόμη ένα μέτωπο του πολέμου με την Ουκρανία στην Αφρική.
Τα λόγια του Sergey Lavrov δύσκολα μπορούν να ερμηνευθούν διαφορετικά παρά ως ένδειξη ότι η Μόσχα αποδέχεται το ενδεχόμενο να εμπλακεί και σε αυτή τη διαφαινόμενη σύγκρουση.
Διότι, σύμφωνα με την άποψη που διατυπώνεται, δεν υπάρχει άλλος που να μπορεί να προστατεύσει το Μαπούτο: οι Βορειοκορεάτες βρίσκονται πολύ μακριά, ενώ οι Κινέζοι είναι επιχειρηματίες και όχι πολεμιστές, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται.
Τρομοκράτες εκπαιδευμένοι στην Ουκρανία
Αυτό που μένει ακόμη να αντιμετωπίσει η Μοζαμβίκη έχει ήδη γίνει πραγματικότητα στο Μάλι.
Αυτό δήλωσε, σε συνέντευξή του στο TASS, ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Άμυνας του Μεταβατικού Συμβουλίου της χώρας, Fousseynou Ouattara, υποστηρίζοντας ότι οι αρχές διαθέτουν αποδείξεις πως μέρος των τρομοκρατών που πραγματοποιούν επιθέσεις στο Μάλι έχει εκπαιδευτεί στην Ουκρανία.
Πρόκειται, σύμφωνα με τον ίδιο, για χειριστές drones-καμικάζι.
Ο αξιωματούχος του Μάλι τόνισε επίσης ότι όλα τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται από τρομοκρατικές ομάδες στη χώρα του είναι ουκρανικής προέλευσης.
Εκπαίδευση και από τη Γαλλική Λεγεώνα των Ξένων
Επιπλέον, σύμφωνα με τον Ouattara, οι ένοπλες ομάδες λαμβάνουν ενισχύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό από την Αλγερία και τη Λιβύη, ενώ εκπαιδεύονται από ειδικούς της Γαλλικής Λεγεώνας των Ξένων και Ουκρανούς εκπαιδευτές.
Με λίγα λόγια, τα γαλλικά χρήματα, η ουκρανική ευρηματικότητα και οι πολεμικές παραδόσεις των Τουαρέγκ και των τοπικών συμμάχων τους, που επιδιώκουν την απόσχιση ή ακόμη και τη διάλυση του Μάλι, έχουν αποδειχθεί ένας ιδιαίτερα αποτελεσματικός συνδυασμός.
Αντέχει το Μάλι
Το Μάλι εξακολουθεί να αντέχει χάρη στο ρωσικό «Αφρικανικό Σώμα», το οποίο προηγουμένως απέκρουσε τις επιθέσεις τους – με τον κυβερνητικό στρατό να μην καταρρέει λόγω της παρουσίας των Ρώσων, αν και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει μέρος της επικράτειας – ενώ, κατά τη διάρκεια της αφρικανικής περιοδείας του Lavrov, πραγματοποίησε επιτυχημένη στρατιωτική επιχείρηση, απωθώντας τους τρομοκράτες, με σημαντικές απώλειες για τους ίδιους, μακριά από τη στρατηγικής σημασίας πόλη Ανεφίς του Μάλι.
Δυστυχώς, όμως, αυτό αποτελεί απλώς ένα επεισόδιο σε έναν πόλεμο που θα συνεχιστεί, καθώς οι αιτίες που τον προκάλεσαν εξακολουθούν να υφίστανται.
Η κυριότερη από αυτές είναι η αδυναμία των «νόμιμων» αρχών των πρώην ευρωπαϊκών αποικιών στην Αφρική, οι οποίες απέκτησαν τυπικά την ανεξαρτησία τους, να ελέγξουν και να αναπτύξουν τις χώρες τους εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων τους.
Αυτό οφείλεται τόσο στις δικές τους αδυναμίες όσο και στα εμπόδια που θέτει η Δύση, η οποία συνεχίζει να εφαρμόζει πρακτικές νεοαποικιοκρατίας.
Ουκρανοί μισθοφόροι
Στα αφρικανικά και γαλλικά μέσα ενημέρωσης (η Γαλλία υπήρξε η πρώην αποικιακή δύναμη των συγκεκριμένων περιοχών) δημοσιεύονται τακτικά πληροφορίες σχετικά με την παρουσία Ουκρανών μισθοφόρων στην περιοχή του Σαχέλ, στην οποία περιλαμβάνεται και το Μάλι, καθώς και για τη διακίνηση όπλων μεταξύ του Σαχέλ και της Ουκρανίας.
Αυτό επιβεβαίωσε τον Μάιο και ο υπουργός Εξωτερικών του Μάλι Abdoulaye Diop.
Ήδη από τον Αύγουστο του 2024, η Δημοκρατία του Μάλι είχε διακόψει τις διπλωματικές σχέσεις με την Ουκρανία, επικαλούμενη την υποστήριξη του Κιέβου προς τις τρομοκρατικές ομάδες που δρουν στο έδαφος της χώρας.
Ιδιαίτερα ενεργό ρόλο, διαδραματίζει η ουκρανική υπηρεσία στρατιωτικών πληροφοριών (GUR), η οποία συνεργάζεται στενά με τις γαλλικές μυστικές υπηρεσίες.
Οι «τρομοκράτες με ευρωπαϊκή εμφάνιση», που μιλούσαν «σε μια γλώσσα παρόμοια με τα ρωσικά, αλλά όχι ακριβώς», και κατά διαστήματα πρόφεραν τη λέξη «Ουκρανία», όπως αναφέρει η ειδησεογραφική πύλη του Μάλι Bamada, επικαλούμενη κατοίκους της πόλης Κιντάλ που επέζησαν από επίθεση ενόπλων, ήταν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, Ουκρανοί.
Το ίδιο μέσο παραθέτει και τη μαρτυρία ενός ακόμη αυτόπτη μάρτυρα, σύμφωνα με την οποία ένας Γάλλος συνομιλούσε με έναν Ουκρανό στην πόλη Κιντάλ, την οποία είχαν καταλάβει οι τρομοκράτες, εκφράζοντας τη λύπη του που δεν είχαν αρκετές δυνάμεις για να καταλάβουν το Μπαμακό (την πρωτεύουσα της χώρας).
Σύμφωνα με τη μαρτυρία, ο δεύτερος απάντησε αρχικά κάτι στη γλώσσα του και στη συνέχεια επανέλαβε στα γαλλικά: «Οι Ουκρανοί είναι έτοιμοι.»
Αντίστοιχη κατάσταση και στα κράτη του Σαχέλ
Σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, η κατάσταση στο Μάλι είναι χαρακτηριστική και για άλλες χώρες της περιοχής του Σαχέλ, των οποίων οι υπουργοί Εξωτερικών συγκεντρώθηκαν στο Νιαμέι (πρωτεύουσα του Νίγηρα) για συνάντηση με τον Sergey Lavrov.
Οι εκπρόσωποι της Συμμαχίας των Κρατών του Σαχέλ (AES) – Νίγηρας, Μπουρκίνα Φάσο και Μάλι – υπέγραψαν σειρά κοινών εγγράφων και πραγματοποίησαν συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών στο πλαίσιο του σχήματος Ρωσία – AES.
Μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψης του Lavrov στον Νίγηρα, όπου συναντήθηκε και με τον πρόεδρο Abdourahamane Tchiani, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε στην ανακοίνωσή του ότι η Μόσχα στηρίζει τον Νίγηρα στον αγώνα του κατά της τρομοκρατίας που, σύμφωνα με την ανακοίνωση, χρηματοδοτείται από το εξωτερικό, καθώς και στην «ενίσχυση της ασφάλειας στον Νίγηρα και στην περιοχή Σαχάρας–Σαχέλ συνολικά».
Παράλληλα, «επιβεβαιώθηκε η πρόθεση για εντατικοποίηση της διμερούς συνεργασίας σε διάφορους τομείς». Οι δύο πλευρές συμφώνησαν επίσης να «ενισχύσουν τον συντονισμό των ενεργειών τους».
Δεν είναι μόνο στρατιωτική η βοήθεια
Φυσικά, δεν γίνεται λόγος μόνο για στρατιωτική βοήθεια, αλλά είναι προφανές ότι αυτή αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα, καθώς χωρίς αυτήν δεν θα μπορούσε να υπάρξει τίποτε από τα υπόλοιπα.
Άλλωστε, ο ίδιος ο Sergey Lavrov το επιβεβαίωσε: «Αναμφίβολα, το θέμα της αντιμετώπισης της τρομοκρατίας κατείχε μία από τις κυριότερες θέσεις στη συζήτησή μας».
Κατά τη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε την υπουργική συνάντηση Ρωσίας – Συμμαχίας των Κρατών του Σαχέλ (AES) στο Νιαμέι, ο Lavrov αναφέρθηκε εκτενώς και στην οικονομία, επισημαίνοντας ότι η Ρωσία, ακολουθώντας το παράδειγμα της Σοβιετικής Ένωσης, θα στηρίξει ενεργά και σε μεγάλη κλίμακα την οικονομική ανάπτυξη των αφρικανικών χωρών, ότι στον συγκεκριμένο τομέα έχουν ήδη γίνει πολλά και ότι ακόμη περισσότερα πρόκειται να γίνουν.
Παράλληλα, τονίστηκε ότι οι αφρικανικές χώρες επιθυμούν να διαχειρίζονται οι ίδιες τους φυσικούς τους πόρους, να τερματίσουν την οικονομική εξάρτησή τους από τις πρώην μητροπόλεις, οι οποίες εξακολουθούν ουσιαστικά να τις λεηλατούν, και να αποκτήσουν πραγματική «διεθνή νομική υπόσταση».
Ωραία λόγια
Πρόκειται για ωραία λόγια, αλλά η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Πόσο εφικτοί είναι αυτοί οι φιλόδοξοι στόχοι, όταν η Δύση, η οποία αντιδρά με έντονη οργή σε αυτή την προοπτική, και ιδιαίτερα η Γαλλία, που έχει επιλέξει να στηριχθεί στους Ουκρανούς για την αντιπαράθεση με τους Ρώσους στην Αφρική, θα κάνει τα πάντα ώστε να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη;
Ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι η σύγχρονη Ρωσία απέχει σημαντικά από τη Σοβιετική Ένωση, τόσο από οικονομική και στρατιωτική άποψη όσο και ως προς τη γενναιοδωρία στη διαγραφή χρεών – στοιχείο που συνέβαλε στην ιδιαίτερη δημοτικότητά της στην Αφρική, ενώ με τους Κινέζους, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «τέτοιες πρακτικές δεν περνούν».
Παράλληλα, η διεθνής αυθαιρεσία της Δύσης έχει λάβει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις σε σχέση με τη σοβιετική περίοδο: οι σύμμαχοι της Ρωσίας θα βρεθούν αντιμέτωποι με αυστηρές κυρώσεις, στρατιωτικές επιθέσεις και ανατροπές καθεστώτων.
Το Αφρικανικό Σώμα
Αυτό δεν συμβαίνει ακόμη στην περίπτωση της Αφρικής μόνο επειδή η Ρωσία δεν έχει ακόμη εκτεθεί επαρκώς ούτε έχει δαπανήσει αρκετούς από τους περιορισμένους πόρους της σε μια υπόθεση που χαρακτηρίζεται εκ των προτέρων χαμένη.
Το «δέλεαρ» της συνεργασίας εξακολουθεί να λειτουργεί επειδή τα οφέλη από τη συνεργασία με την Αφρική καταλήγουν, πιθανότατα, σε ιδιωτικές τσέπες: κάποιοι αποκτούν νέους τίτλους και προνόμια, ενώ το κόστος καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Φυσικά, κανείς δεν αμφισβητεί τις πολεμικές ικανότητες και το θάρρος των στρατιωτών και των αξιωματικών του «Αφρικανικού Σώματος», αν και η ιδιωτική στρατιωτική εταιρεία «Wagner» επιχειρούσε αποτελεσματικότερα, όπως φέρεται να έδειξαν και τα πρόσφατα γεγονότα στο Μάλι.
Ωστόσο, ο εφοδιασμός του «Αφρικανικού Σώματος» εξαρτάται ουσιαστικά από τη ρωσική αεροπορική βάση Χμεϊμίμ στη Συρία, και αυτή η εύθραυστη «γραμμή» ανεφοδιασμού δεν θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολο να διακοπεί, εφόσον υπάρξει σχετική βούληση.
Το παράδειγμα του Β’ Παγκοσμίου
Στην Αφρική είχε επιχειρήσει και κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ένα άλλο «Αφρικανικό Σώμα».
Οι αντίπαλοί του το φοβούνταν ιδιαίτερα, καθώς οι Γερμανοί πολεμούσαν πολύ αποτελεσματικότερα.
Παρ’ όλα αυτά, υπέστη συντριπτική ήττα εξαιτίας της ανισορροπίας δυνάμεων, της αδυναμίας των συμμάχων του (των Ιταλών) και, κυρίως, των προβλημάτων στον εφοδιασμό.
Επιπλέον, οι Βρετανοί και οι Αμερικανοί είχαν καταφέρει να αποκρυπτογραφούν τις επικοινωνίες τους και, ως εκ τούτου, γνώριζαν τα σχέδιά τους.
Εάν η Δύση, με τους Ουκρανούς στην πρώτη γραμμή, αποφασίσει να εκδιώξει τη Ρωσία από την Αφρική, προκειμένου να διαφυλάξει το «δικαίωμά» της να συνεχίσει να εκμεταλλεύεται την ήπειρο, και προσεγγίσει σοβαρά το ζήτημα, συνδυάζοντας τις στρατιωτικές ενέργειες κατά των Ρώσων με εξαιρετικά αυστηρή οικονομική και χρηματοπιστωτική πίεση προς τις αφρικανικές χώρες, τότε οι πιθανότητες επιτυχίας ενός τέτοιου σχεδίου είναι ιδιαίτερα μεγάλες.
Η Ρωσία επεκτείνει την παρουσία της
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην Αντίς Αμπέμπα (πρωτεύουσα της Αιθιοπίας), ο Sergey Lavrov δήλωσε ότι η Ρωσία σχεδιάζει μέσα στα επόμενα δύο χρόνια να ανοίξει διπλωματικές αποστολές στη Γκάμπια, τη Λιβερία, το Τόγκο και τις Κομόρες, ενώ υπενθύμισε ότι το προηγούμενο έτος άνοιξαν πρεσβείες στον Νίγηρα, τη Σιέρα Λεόνε και το Νότιο Σουδάν.
Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια ήπειρο όπου τα σύνορα χαράχθηκαν από εξωτερικές δυνάμεις, οι φυλές συγκρούονται για τον έλεγχο των φυσικών πόρων, ο πληθυσμός αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς, ενισχύοντας περαιτέρω το δυναμικό συγκρούσεων, ενώ οι πρώην αποικιακές δυνάμεις παρακολουθούν στενά ώστε να μην αποκτήσουν επιρροή στις πρώην αποικίες τους νέοι παίκτες, ιδίως η Ρωσία, έχονταςστη διάθεσή τους Ουκρανούς πρόθυμους να πολεμήσουν τη Ρωσία και να αποκομίσουν κέρδη από κάθε είδους δραστηριότητα.
Τι σημαίνει αυτό;
Ότι η Ρωσία, η οποία δεν διαθέτει επαρκείς πόρους ούτε για τη δική της ανάπτυξη και της οποίας η οικονομία δεν έχει ακόμη αποκτήσει την απαιτούμενη δυναμική, παρασύρεται στο «αφρικανικό τέλμα».
Ρώσοι στρατιωτικοί θα κληθούν, με περιορισμένες απολαβές, να δώσουν έναν αγώνα που τελικά είναι καταδικασμένος να αποτύχει, με στόχο τη διατήρηση στην εξουσία των «νόμιμων» κυβερνήσεων χωρών που βρίσκονται σε διαδικασία αποσύνθεσης.
Αυτό ισοδυναμεί με το να κολυμπά κανείς αντίθετα στο ρεύμα, ενώ οι Ουκρανοί δεν αντιμετωπίζουν αντίστοιχο πρόβλημα στις περισσότερες περιπτώσεις, καθώς στηρίζουν εκείνους που επιδιώκουν να ανατρέψουν το υφιστάμενο καθεστώς.
Για αυτό το λόγο Ρώσοι αναλυτές εκτιμούν ότι χαμένοι θα είναι στο τέλος και οι Ρώσοι επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στις παραπάνω χώρες, οι οποίοι βρήκαν χώρο μόνο επειδή οι δυτικές εταιρείες αποφεύγουν προς το παρόν να δραστηριοποιηθούν εκεί.
Μια ακόμα διάσταση
Ωστόσο, υπάρχει και μία ακόμη διάσταση.
Εάν οι Ρώσοι στρατιωτικοί καταφέρουν να αποκαταστήσουν την τάξη σε ορισμένες χώρες και να ενισχύσουν τις «νόμιμες» κυβερνήσεις τους, τότε οι τελευταίες, αντί να δείξουν ευγνωμοσύνη ενδέχεται να στραφούν εκ νέου προς τη Δύση. Ιδίως αν τους προσφερθούν ευνοϊκότεροι όροι συνεργασίας από εκείνους του παρελθόντος.
Όπως σημειώνει, ανάλογα παραδείγματα έχουν ήδη υπάρξει και η Μόσχα δεν θα πρέπει να τα αγνοεί.
Όπως επισημαίνουν Ρώσοι αναλυτές, προς το παρόν δεν υπάρχουν λόγοι αισιοδοξίας.
Το καλύτερο σενάριο για τη Μόσχα
Το καλύτερο δυνατό σενάριο, εφόσον διατηρηθεί η σημερινή στρατηγική της Ρωσίας στην Αφρική, θα ήταν οι ρωσικές δυνάμεις να προστατεύουν κινεζικές επιχειρήσεις – καθώς η Κίνα διαθέτει πολύ περισσότερα να προσφέρει στις αφρικανικές χώρες σε όλους σχεδόν τους τομείς, ενώ η Ρωσία μόνο σε ορισμένους.
Η ορθότερη πολιτική – κατά τους Ρώσους αναλυτές - θα ήταν η ανάπτυξη σχέσεων με αφρικανικά κράτη που δεν απαιτούν υπερβολική οικονομική και στρατιωτική στήριξη από τη Ρωσία.
Συγκεκριμένα, με χώρες που επιθυμούν να ενισχύσουν τις σχέσεις τους με τη Μόσχα, ακόμη και για λόγους ασφάλειας, ώστε να μπορούν να διατηρήσουν ουδέτερη στάση απέναντι στην ολοένα εντεινόμενη παγκόσμια αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας.
Η Ρωσία θα πρέπει να επικεντρωθεί σε κράτη μικρότερου μεγέθους, τα οποία είναι οικονομικά πιο διαχειρίσιμα για τη σημερινή της πραγματικότητα.
Μια τέτοια κατεύθυνση υφίσταται ήδη στη ρωσική εξωτερική πολιτική, αναφέροντας ως παραδείγματα τις Σεϋχέλλες, την Ερυθραία και άλλες χώρες, και αυτή η στρατηγική θα πρέπει να ενισχυθεί.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών