Ενεργειακή βόμβα και λύσεις πανικού στην ΕΕ - Έντονο παρασκήνιο, ανούσια παρέμβαση Μητσοτάκη

Αντιμέτωπες με ακόμη ένα καλοκαίρι εκρηκτικού ενεργειακού κόστους, οι κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταφεύγουν και πάλι στις ίδιες βραχυπρόθεσμες λύσεις – μειώσεις ειδικών φόρων κατανάλωσης, φορολογικές ελαφρύνσεις και πλαφόν στις τιμές – μέτρα που έχουν αποτύχει να προσφέρουν μόνιμη λύση στις προηγούμενες κρίσεις.
Πίσω όμως από αυτές τις κινήσεις εξελίσσεται μια πολύ πιο σημαντική και λιγότερο ορατή διαπραγμάτευση: το κατά πόσο οι βασικοί κλιματικοί κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα αναθεωρηθούν σιωπηρά, προκειμένου να διατηρηθεί η βιομηχανική ισορροπία μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας.

Η ενεργειακή ανισότητα διχάζει την Ευρώπη

Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τις συνομιλίες του με τον Αυστριακό καγκελάριο Christian Stocker, ζήτησε από τις Βρυξέλλες να αντιμετωπίσουν το κόστος της ενέργειας ως κορυφαία προτεραιότητα, υποστηρίζοντας ότι οι επίμονες διαφορές στις τιμές μεταξύ των κρατών-μελών υπονομεύουν τον ισχυρισμό της ΕΕ ότι διαθέτει μια πραγματικά ενιαία αγορά ενέργειας.
Η διάγνωση αυτή θεωρείται εύστοχη.
Ωστόσο, αντίστοιχες επισημάνσεις έχουν διατυπωθεί και στο παρελθόν από την Ελλάδα και άλλες χώρες, χωρίς ουσιαστική συνέχεια.
Η αναγνώριση του προβλήματος είναι ευκολότερη από τη συμφωνία για το ποιος θα επωμιστεί το κόστος της επίλυσής του, ενώ ο Κ. Μητσοτάκης δεν παρουσίασε συγκεκριμένο μηχανισμό για τη μείωση των διαφορών στις τιμές.

Παρασκηνιακή συμφωνία που μπορεί να αλλάξει τους κανόνες για τα αυτοκίνητα

Η σημαντικότερη εξέλιξη της εβδομάδας ίσως δεν είναι κάποια δημόσια ανακοίνωση, αλλά μια διαπραγμάτευση που πραγματοποιείται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.
Γερμανία και Γαλλία εργάζονται για μια συμφωνία που θα επιβραδύνει τη σταδιακή κατάργηση των κινητήρων εσωτερικής καύσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το Παρίσι εμφανίζεται διατεθειμένο να εγκαταλείψει τη μέχρι σήμερα σκληρή του στάση υπέρ των αυστηρών ορίων εκπομπών CO₂ και της ταχείας μετάβασης στην ηλεκτροκίνηση, με αντάλλαγμα τη γερμανική στήριξη σε μια γαλλική βιομηχανική πολιτική που θα ευνοεί τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στις δημόσιες προμήθειες και στις κρατικές επιδοτήσεις.
Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη μεταστροφή μιας κυβέρνησης που μέχρι σήμερα παρουσιαζόταν ως ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής.
Το γεγονός αυτό δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσο η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης στηρίζεται σε πραγματική πολιτική συναίνεση ή αποτελεί προϊόν διαπραγματεύσεων και ανταλλαγμάτων μεταξύ των ισχυρότερων κρατών-μελών, σημειώνει το Modern Diplomacy. 
Ο Γάλλος υπουργός Βιομηχανίας επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας μέσα στο φθινόπωρο.
Παράλληλα εξετάζεται και η συμμετοχή χωρών όπως η Ιταλία, γεγονός που σημαίνει ότι μια διμερής συμφωνία ενδέχεται να οδηγήσει σε αλλαγή των κανόνων για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς εκτεταμένη δημόσια διαβούλευση.

Νέες εξαιρέσεις στις κρατικές ενισχύσεις δοκιμάζουν την ενιαία αγορά

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πακέτο κρατικών ενισχύσεων ύψους 300 εκατ. ευρώ προς τις ιταλικές οδικές μεταφορές, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να λάβουν φορολογικές πιστώσεις που καλύπτουν έως και το 70% της πρόσθετης επιβάρυνσης από το κόστος των καυσίμων για την περίοδο Μαρτίου–Ιουνίου.
Μεμονωμένα, η απόφαση μπορεί να θεωρηθεί περιορισμένης σημασίας.
Ωστόσο, αποτελεί ακόμη ένα επεισόδιο μιας ευρύτερης τάσης, καθώς οι εθνικές κυβερνήσεις εφαρμόζουν δικά τους προγράμματα επιδοτήσεων για να αντιμετωπίσουν την ενεργειακή κρίση και οι Βρυξέλλες εγκρίνουν συνεχώς εξαιρέσεις από τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων που έχουν σχεδιαστεί για να διασφαλίζουν ίσους όρους ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά.
Κάθε απόφαση μπορεί να δικαιολογείται ξεχωριστά, συνολικά όμως ενισχύεται η εντύπωση ότι τα «προσωρινά» μέτρα κρίσης μετατρέπονται σταδιακά σε μόνιμο εργαλείο διαχείρισης των ενεργειακών αναταράξεων, επιτρέποντας στις οικονομικά ισχυρότερες χώρες να στηρίζουν πολύ πιο γενναιόδωρα τις επιχειρήσεις τους σε σχέση με τα φτωχότερα κράτη-μέλη.

Πρόχειρες λύσεις αντί για στρατηγική

Ο υπουργός Οικονομίας της Ιταλίας Giancarlo Giorgetti ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση θα μειώσει την τιμή του πετρελαίου κίνησης κατά 0,17 ευρώ ανά λίτρο έως τις 6 Αυγούστου, με δημοσιονομικό κόστος περίπου 125 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα απέκλεισε οποιαδήποτε παρέμβαση στη βενζίνη ή στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα προϊόντα καπνού.
Πρόκειται για ένα περιορισμένο και προσωρινό μέτρο, το οποίο λήγει ενώ η ενεργειακή κρίση αναμένεται να συνεχιστεί.
Ο Giancarlo Giorgetti διευκρίνισε ότι η Ρώμη θα αποφασίσει την επόμενη εβδομάδα, ανάλογα με τα φορολογικά έσοδα του Ιουλίου, εάν θα προχωρήσει σε πρόσθετες παρεμβάσεις.
Ανάλογη στάση αναμονής φαίνεται να τηρείται και για ενδεχόμενη περαιτέρω στήριξη των λογαριασμών ενέργειας.
Στην πράξη, η ιταλική πολιτική αποτελεί μια προσωρινή «γέφυρα» λίγων εβδομάδων και όχι μια ολοκληρωμένη στρατηγική αντιμετώπισης της κρίσης.

Πολωνία: Επιστροφή στους ελέγχους τιμών;

Ο πρωθυπουργός Donald Tusk άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναφοράς ρυθμιζόμενων τιμών στα καύσιμα κατά το δεύτερο μισό του Αυγούστου, εφόσον συνεχιστεί η έντονη μεταβλητότητα στις τιμές.
Μια τέτοια επιλογή έρχεται σε αντίθεση με τη φιλελεύθερη οικονομική πολιτική που μέχρι σήμερα υποστήριζε η κυβέρνησή του.
Την ίδια στιγμή, ο υφυπουργός Ενέργειας Wojnarowski άφησε να εννοηθεί ότι τελικά η παρέμβαση θα μπορούσε να περιοριστεί σε μείωση του ΦΠΑ, γεγονός που αποκαλύπτει εσωτερικές διαφωνίες για το εύρος της κρατικής παρέμβασης.
Παράλληλα, το υπουργείο Ενέργειας προετοιμάζει νέα εκδοχή του φόρου στα υπερκέρδη, μετά το βέτο του προέδρου Karol Nawrocki στην πρώτη πρόταση.
Η νέα εκδοχή προβλέπεται να επεκτείνει τη φορολόγηση όχι μόνο στα διυλιστήρια αλλά και στους διανομείς φυσικού αερίου, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα πολιτική σύγκρουση.

Η Ευρώπη διαχειρίζεται τα συμπτώματα, όχι την αιτία

Καμία από τις παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν αυτή την εβδομάδα δεν αντιμετωπίζει το βασικό πρόβλημα που ανέδειξε και ο Μητσοτάκης: μια ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας που εξακολουθεί να παράγει μεγάλες αποκλίσεις στις τιμές ανάλογα με το κράτος-μέλος.
Οι μειώσεις φόρων, οι προσωρινοί μηχανισμοί στήριξης και οι φόροι στα υπερκέρδη αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα σε εθνικό επίπεδο, όχι όμως τη ρίζα του προβλήματος σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
Την ίδια στιγμή, η σημαντικότερη ίσως εξέλιξη – η φερόμενη γαλλογερμανική συμφωνία για τους κανόνες των κινητήρων εσωτερικής καύσης – προχωρά χωρίς τη διαφάνεια και τη δημόσια συζήτηση που θα ανέμενε κανείς για μια τόσο σημαντική αναθεώρηση της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής.
Εάν η συμφωνία αυτή τελικά υλοποιηθεί, θα αποτελέσει ακόμη μία υπενθύμιση ότι στις Βρυξέλλες οι σημαντικότερες αλλαγές συχνά δεν προκύπτουν από ανοιχτές διαπραγματεύσεις μεταξύ και των 27 κρατών-μελών, αλλά από ήσυχους συμβιβασμούς μεταξύ των δύο ισχυρότερων οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

www.bankingnews.gr