H μελλοντική σχέση της Ουκρανίας με το NATO, η αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη και το καθεστώς των ρωσόφωνων πληθυσμών
Νέο ξεκάθαρο μήνυμα για το πώς αντιλαμβάνεται η Μόσχα το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία έστειλε η Maria Zakharova, υποστηρίζοντας ότι μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός δεν μπορεί από μόνη της να φέρει πραγματική και μακροχρόνια ειρήνη.
Η εκπρόσωπος του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών επανέλαβε ότι, σύμφωνα με τη ρωσική θέση, οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα πρέπει να αντιμετωπίσει αυτό που η Μόσχα αποκαλεί «βαθύτερες αιτίες» της ουκρανικής κρίσης.
Και πίσω από αυτή τη διατύπωση βρίσκονται ορισμένα από τα δυσκολότερα ζητήματα ολόκληρου του πολέμου:
η μελλοντική σχέση της Ουκρανίας με το NATO, η αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη και το καθεστώς των ρωσόφωνων πληθυσμών.
Η θέση αυτή δεν είναι καινούργια. Η Ρωσία έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θεωρεί την πιθανή ένταξη της Ουκρανίας στο NATO απαράδεκτη και ζητεί ευρύτερες δεσμεύσεις σχετικά με τη διεύρυνση της Συμμαχίας. Η Ουκρανία και το NATO απορρίπτουν το επιχείρημα ότι η Μόσχα μπορεί να έχει δικαίωμα βέτο στις επιλογές ασφαλείας του Κιέβου.
Η φράση της Zakharova που δείχνει πού βάζει τον πήχη η Μόσχα
Η Maria Zakharova ήταν κατηγορηματική:
Για τη Μόσχα, μια συμφωνία που θα σταματούσε προσωρινά τα όπλα αλλά θα άφηνε ανοιχτά τα μεγάλα στρατηγικά ζητήματα θα μπορούσε απλώς να μεταφέρει την επόμενη σύγκρουση μερικά χρόνια αργότερα.
Παρόμοια θέση είχε παρουσιάσει και ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Sergei Ryabkov, λέγοντας ότι η Ρωσία θέλει μακροχρόνια διευθέτηση και όχι μια σύντομη εκεχειρία που θα μπορούσε να ακολουθηθεί από νέο γύρο πολέμου.
Το NATO ξανά στο κέντρο της σύγκρουσης
Το πρώτο και σημαντικότερο ζήτημα που έθεσε η Zakharova είναι η επέκταση του NATO προς ανατολάς.
Η Μόσχα υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι η προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στη Συμμαχία δημιουργεί άμεση απειλή για τη ρωσική ασφάλεια.
Η θέση της ρωσικής κυβέρνησης έχει μάλιστα σκληρύνει.
Η Zakharova είχε δηλώσει ήδη ότι δεν αρκεί για τη Ρωσία μια απλή καθυστέρηση ή αναβολή της ουκρανικής ένταξης. Η Μόσχα θέλει το NATO να εγκαταλείψει επίσημα τη δέσμευση της Συνόδου του Βουκουρεστίου του 2008, σύμφωνα με την οποία η Ουκρανία και η Γεωργία θα γίνονταν κάποια στιγμή μέλη της Συμμαχίας.
Με άλλα λόγια, η Ρωσία δεν ζητεί μόνο:
«Η Ουκρανία να μην μπει τώρα στο NATO».
Ζητεί κάτι πολύ βαθύτερο:
να κλείσει θεσμικά η πόρτα της Συμμαχίας για το Κίεβο.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία.
Το Κίεβο λέει «όχι» σε ρωσικό βέτο
Η ουκρανική θέση βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά.
Το Κίεβο έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η Ρωσία δεν μπορεί να αποφασίζει σε ποιες διεθνείς συμμαχίες θα συμμετέχει η Ουκρανία.
Παράλληλα, η ουκρανική ηγεσία θεωρεί ότι χωρίς ισχυρές και συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας, οποιαδήποτε ειρήνη θα μπορούσε να αποδειχθεί προσωρινή.
Το NATO εξακολουθεί επίσης να υπερασπίζεται την πολιτική της «ανοιχτής πόρτας» και απορρίπτει την απαίτηση να αποκτήσει η Ρωσία ουσιαστικό δικαίωμα βέτο στη διεύρυνση της Συμμαχίας.
Έτσι δημιουργείται το μεγάλο αδιέξοδο:
η Μόσχα θέλει η ουκρανική ουδετερότητα να αποτελεί βασικό στοιχείο της ειρήνης, ενώ το Κίεβο βλέπει τις ισχυρές δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας ως ασφάλεια απέναντι σε έναν νέο πόλεμο.
Το δεύτερο μεγάλο αίτημα της Ρωσίας
Η Maria Zakharova έθεσε επίσης το ζήτημα των δικαιωμάτων των Ρώσων και των ρωσόφωνων κατοίκων στις περιοχές που παραμένουν υπό τον έλεγχο του Κιέβου.
Η Μόσχα υποστηρίζει ότι μια τελική συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει εγγυήσεις για τη γλώσσα, τον πολιτισμό και τα δικαιώματά τους.
Το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών έχει επανειλημμένα αναδείξει το συγκεκριμένο θέμα ως έναν από τους βασικούς όρους για μια μακροχρόνια διευθέτηση.
Η ουκρανική πλευρά, ωστόσο, απορρίπτει πολλές από τις ρωσικές κατηγορίες περί συστηματικής δίωξης των ρωσόφωνων και θεωρεί ότι η Μόσχα χρησιμοποιεί το θέμα ως πολιτικό επιχείρημα για να δικαιολογήσει τις ενέργειές της. Η διαφωνία αυτή αποτελεί ένα ακόμη από τα ζητήματα που δύσκολα μπορούν να λυθούν με μια απλή στρατιωτική εκεχειρία.
Γιατί η Μόσχα δεν θέλει μια «γρήγορη» εκεχειρία
Το μήνυμα Zakharova έχει μια ακόμη σημαντική διάσταση.
Η ρωσική ηγεσία φοβάται –ή τουλάχιστον δηλώνει δημόσια ότι φοβάται– ότι μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός χωρίς συνολική συμφωνία θα έδινε στο Κίεβο χρόνο να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις του, να επανεξοπλιστεί και να επιστρέψει αργότερα στη σύγκρουση.
Ο Vladimir Putin έχει στο παρελθόν συνδέσει δημόσια την αποδοχή μιας εκεχειρίας με ερωτήματα για το εάν θα συνεχιζόταν ο επανεξοπλισμός ή η κινητοποίηση της Ουκρανίας κατά τη διάρκειά της.
Για τη Μόσχα, επομένως, η συζήτηση δεν είναι απλώς:
«Πότε σταματούν οι πυροβολισμοί;»
Είναι:
«Τι θα αλλάξει στρατηγικά ώστε να μην ξαναρχίσουν;
Ο Sergey Lavrov ανεβάζει παράλληλα τους τόνους
Την ίδια στιγμή, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Sergey Lavrov εξαπέλυσε νέες βαριές κατηγορίες κατά του Κιέβου.
Σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, Ουκρανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται δημόσια να πανηγυρίζουν μετά από επιθέσεις που η Μόσχα χαρακτηρίζει τρομοκρατικές ενέργειες εναντίον Ρώσων πολιτών.
www.bankingnews.gr
Η εκπρόσωπος του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών επανέλαβε ότι, σύμφωνα με τη ρωσική θέση, οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα πρέπει να αντιμετωπίσει αυτό που η Μόσχα αποκαλεί «βαθύτερες αιτίες» της ουκρανικής κρίσης.
Και πίσω από αυτή τη διατύπωση βρίσκονται ορισμένα από τα δυσκολότερα ζητήματα ολόκληρου του πολέμου:
η μελλοντική σχέση της Ουκρανίας με το NATO, η αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη και το καθεστώς των ρωσόφωνων πληθυσμών.
Η θέση αυτή δεν είναι καινούργια. Η Ρωσία έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θεωρεί την πιθανή ένταξη της Ουκρανίας στο NATO απαράδεκτη και ζητεί ευρύτερες δεσμεύσεις σχετικά με τη διεύρυνση της Συμμαχίας. Η Ουκρανία και το NATO απορρίπτουν το επιχείρημα ότι η Μόσχα μπορεί να έχει δικαίωμα βέτο στις επιλογές ασφαλείας του Κιέβου.
Η φράση της Zakharova που δείχνει πού βάζει τον πήχη η Μόσχα
Η Maria Zakharova ήταν κατηγορηματική:
«Μια βιώσιμη, μακροπρόθεσμη επίλυση της ουκρανικής κρίσης είναι δυνατή μόνο εάν εξαλειφθεί η βασική της αιτία».Με τη συγκεκριμένη διατύπωση, η ρωσική διπλωματία επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι δεν θεωρεί μια απλή παύση των μαχών αρκετή.
Για τη Μόσχα, μια συμφωνία που θα σταματούσε προσωρινά τα όπλα αλλά θα άφηνε ανοιχτά τα μεγάλα στρατηγικά ζητήματα θα μπορούσε απλώς να μεταφέρει την επόμενη σύγκρουση μερικά χρόνια αργότερα.
Παρόμοια θέση είχε παρουσιάσει και ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Sergei Ryabkov, λέγοντας ότι η Ρωσία θέλει μακροχρόνια διευθέτηση και όχι μια σύντομη εκεχειρία που θα μπορούσε να ακολουθηθεί από νέο γύρο πολέμου.
Το NATO ξανά στο κέντρο της σύγκρουσης
Το πρώτο και σημαντικότερο ζήτημα που έθεσε η Zakharova είναι η επέκταση του NATO προς ανατολάς.
Η Μόσχα υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι η προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στη Συμμαχία δημιουργεί άμεση απειλή για τη ρωσική ασφάλεια.
Η θέση της ρωσικής κυβέρνησης έχει μάλιστα σκληρύνει.
Η Zakharova είχε δηλώσει ήδη ότι δεν αρκεί για τη Ρωσία μια απλή καθυστέρηση ή αναβολή της ουκρανικής ένταξης. Η Μόσχα θέλει το NATO να εγκαταλείψει επίσημα τη δέσμευση της Συνόδου του Βουκουρεστίου του 2008, σύμφωνα με την οποία η Ουκρανία και η Γεωργία θα γίνονταν κάποια στιγμή μέλη της Συμμαχίας.
Με άλλα λόγια, η Ρωσία δεν ζητεί μόνο:
«Η Ουκρανία να μην μπει τώρα στο NATO».
Ζητεί κάτι πολύ βαθύτερο:
να κλείσει θεσμικά η πόρτα της Συμμαχίας για το Κίεβο.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία.
Το Κίεβο λέει «όχι» σε ρωσικό βέτο
Η ουκρανική θέση βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά.
Το Κίεβο έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η Ρωσία δεν μπορεί να αποφασίζει σε ποιες διεθνείς συμμαχίες θα συμμετέχει η Ουκρανία.
Παράλληλα, η ουκρανική ηγεσία θεωρεί ότι χωρίς ισχυρές και συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας, οποιαδήποτε ειρήνη θα μπορούσε να αποδειχθεί προσωρινή.
Το NATO εξακολουθεί επίσης να υπερασπίζεται την πολιτική της «ανοιχτής πόρτας» και απορρίπτει την απαίτηση να αποκτήσει η Ρωσία ουσιαστικό δικαίωμα βέτο στη διεύρυνση της Συμμαχίας.
Έτσι δημιουργείται το μεγάλο αδιέξοδο:
η Μόσχα θέλει η ουκρανική ουδετερότητα να αποτελεί βασικό στοιχείο της ειρήνης, ενώ το Κίεβο βλέπει τις ισχυρές δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας ως ασφάλεια απέναντι σε έναν νέο πόλεμο.
Το δεύτερο μεγάλο αίτημα της Ρωσίας
Η Maria Zakharova έθεσε επίσης το ζήτημα των δικαιωμάτων των Ρώσων και των ρωσόφωνων κατοίκων στις περιοχές που παραμένουν υπό τον έλεγχο του Κιέβου.
Η Μόσχα υποστηρίζει ότι μια τελική συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει εγγυήσεις για τη γλώσσα, τον πολιτισμό και τα δικαιώματά τους.
Το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών έχει επανειλημμένα αναδείξει το συγκεκριμένο θέμα ως έναν από τους βασικούς όρους για μια μακροχρόνια διευθέτηση.
Η ουκρανική πλευρά, ωστόσο, απορρίπτει πολλές από τις ρωσικές κατηγορίες περί συστηματικής δίωξης των ρωσόφωνων και θεωρεί ότι η Μόσχα χρησιμοποιεί το θέμα ως πολιτικό επιχείρημα για να δικαιολογήσει τις ενέργειές της. Η διαφωνία αυτή αποτελεί ένα ακόμη από τα ζητήματα που δύσκολα μπορούν να λυθούν με μια απλή στρατιωτική εκεχειρία.
Γιατί η Μόσχα δεν θέλει μια «γρήγορη» εκεχειρία
Το μήνυμα Zakharova έχει μια ακόμη σημαντική διάσταση.
Η ρωσική ηγεσία φοβάται –ή τουλάχιστον δηλώνει δημόσια ότι φοβάται– ότι μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός χωρίς συνολική συμφωνία θα έδινε στο Κίεβο χρόνο να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις του, να επανεξοπλιστεί και να επιστρέψει αργότερα στη σύγκρουση.
Ο Vladimir Putin έχει στο παρελθόν συνδέσει δημόσια την αποδοχή μιας εκεχειρίας με ερωτήματα για το εάν θα συνεχιζόταν ο επανεξοπλισμός ή η κινητοποίηση της Ουκρανίας κατά τη διάρκειά της.
Για τη Μόσχα, επομένως, η συζήτηση δεν είναι απλώς:
«Πότε σταματούν οι πυροβολισμοί;»
Είναι:
«Τι θα αλλάξει στρατηγικά ώστε να μην ξαναρχίσουν;
Ο Sergey Lavrov ανεβάζει παράλληλα τους τόνους
Την ίδια στιγμή, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Sergey Lavrov εξαπέλυσε νέες βαριές κατηγορίες κατά του Κιέβου.
Σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, Ουκρανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται δημόσια να πανηγυρίζουν μετά από επιθέσεις που η Μόσχα χαρακτηρίζει τρομοκρατικές ενέργειες εναντίον Ρώσων πολιτών.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών