«Γιατί να στηρίζουμε μια χώρα που βομβαρδίζει τις υποδομές μας; Είναι ένα δύσκολο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί.», επισημαίνουν πολλοι Γερμανοί
Μια δίκη αναμένεται να προκαλέσει σημαντική ρήξη στις σχέσεις Γερμανίας - Ουκρανίας...
Η Γερμανία συνέλαβε έναν ακόμη φερόμενο ως μέλος της ομάδας που πραγματοποίησε τη δολιοφθορά στους αγωγούς φυσικού αερίου Nord Stream τον Σεπτέμβριο του 2022.
Ο Volodymyr Zhuravlev, δύτης βαθέων υδάτων, συνελήφθη την περασμένη εβδομάδα στην κροατική πόλη Πούλα.
Η υπόθεση αποκτά μάλιστα σχεδόν σουρεαλιστική διάσταση: σύμφωνα με δημοσιεύματα, εργαζόταν ως σύμβουλος στα γυρίσματα της επόμενης ταινίας του σκηνοθέτη Doug Liman, Snake Island, η οποία αφορά την ομάδα Ουκρανών δυτών που φέρεται να πραγματοποίησε την επιχείρηση στο Nord Stream.
Η υπόθεση, όμως, δεν είναι πλέον απλώς μια ιστορία κατασκοπείας.
Μπορεί να εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά προβλήματα για τις σχέσεις Γερμανίας - Ουκρανίας.
Η πρώτη ποινική δίκη για την καταστροφή των αγωγών αρχίζει στις 26 Οκτωβρίου στο Αμβούργο. ,
Και αυτή η διαδικασία ενδέχεται να φέρει στο φως εξαιρετικά δυσάρεστες πληροφορίες.
Ποιος έδωσε την εντολή;
Τι γνώριζε ο Volodymyr Zelensky; Πότε το γνώριζε;
Υπήρξε εμπλοκή της ουκρανικής στρατιωτικής και μυστικής ηγεσίας;
Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τη Γερμανία, επειδή η καταστροφή των αγωγών δεν ήταν απλώς μια επίθεση σε ένα ενεργειακό έργο.
Ήταν επίθεση σε κρίσιμη ενεργειακή υποδομή μιας χώρας που, μέχρι τότε, θεωρούσε την Ουκρανία σύμμαχο.
Η Γερμανία καταδικάστηκε σε μόνιμη ενεργειακή κρίση
Και το αποτέλεσμα ήταν δραματικό: η Γερμανία βρέθηκε αντιμέτωπη με μια μόνιμη ενεργειακή κρίση.
Δεν είναι πιθανό η δίκη να οδηγήσει άμεσα το Βερολίνο σε διακοπή της στήριξης προς την Ουκρανία. Θα μπορούσε όμως, ανάλογα με όσα αποκαλυφθούν, να κάνει τη Γερμανία πολύ πιο επιφυλακτική απέναντι στην προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, ακόμη περισσότερο, στο ΝΑΤΟ.ας
Η γερμανορωσική ενεργειακή σχέση έχει ιστορία δεκαετιών.
Χρονολογείται από τη δεκαετία του 1970 και ενισχύθηκε θεαματικά στις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν ο πρώην καγκελάριος Gerhard Schröder —προσωπικός φίλος του Vladimir Putin— προώθησε τα σχέδια για τους αγωγούς της Βαλτικής Θάλασσας.
Το σχέδιο έγινε γνωστό ως Nord Stream.
Ο Nord Stream 1 τέθηκε σε λειτουργία το 2011, μεταφέροντας φυσικό αέριο από την περιοχή της Αγίας Πετρούπολης προς το Mecklenburg-Vorpommern της ανατολικής Γερμανίας.
Πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ο Nord Stream 1 κάλυπτε περίπου 55% των γερμανικών εισαγωγών φυσικού αερίου. Ο Nord Stream 2, που ολοκληρώθηκε το 2021 αλλά δεν τέθηκε ποτέ σε λειτουργία, θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά αυτές τις ροές.
Η γερμανική πολιτική αντιμετώπιζε επί χρόνια την οικονομική συνεργασία με τη Ρωσία ως κάτι ξεχωριστό από τη γεωπολιτική.
Το δόγμα ήταν γνωστό ως Wandel durch Handel — «αλλαγή μέσω του εμπορίου».
Η λογική ήταν ότι η οικονομική αλληλεξάρτηση θα οδηγούσε σταδιακά τη Ρωσία προς μεγαλύτερη δημοκρατική και πολιτική σύγκλιση με τη Δύση.
Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όμως, και κυρίως η Πολωνία, έβλεπαν τα πράγματα διαφορετικά.
Για τη Βαρσοβία, η ενεργειακή εξάρτηση της Γερμανίας από τη Ρωσία αποτελούσε στρατηγική απειλή για ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη.
Αργότερα προστέθηκε και η Γαλλία στους επικριτές του Nord Stream, ενώ το αμερικανικό Κογκρέσο —με διακομματική υποστήριξη— επέβαλε κυρώσεις σε Γερμανούς και άλλους Ευρωπαίους που συμμετείχαν στο έργο.
Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε τα δύο χρόνια πριν από τη ρωσική εισβολή του Φεβρουαρίου 2022.
Η στρατιωτική επιχείρηση και η καταστροφή
Λίγες ημέρες πριν από την στρατιωτική επιχείρησητης Ρωσίας στην Ουκρανία, η γερμανική κυβέρνηση αποφάσισε να αναστείλει την πιστοποίηση του Nord Stream 2.
Μετά την εισβολή, το σχέδιο ουσιαστικά εγκαταλείφθηκε.
Ο Nord Stream 1, όμως, παρέμενε ενεργός.
Ακόμη και οι Πράσινοι, το σημαντικότερο γερμανικό κόμμα που είχε αντιταχθεί στην κατασκευή του Nord Stream 2, υποστήριζαν τότε τη συνέχιση της λειτουργίας του Nord Stream 1. Και αυτό είχε μια πρακτική εξήγηση: η Γερμανία εγκατέλειπε σταδιακά την πυρηνική ενέργεια και τον άνθρακα και δεν διέθετε επαρκή εναλλακτική λύση για να καλύψει τις ανάγκες της.
Οι ΗΠΑ και το Κατάρ μπορούσαν να προμηθεύσουν LNG, όμως εκείνη την εποχή η Γερμανία δεν διέθετε την απαραίτητη υποδομή για την εισαγωγή και επεξεργασία του σε μεγάλη κλίμακα.
Το ρωσικό αέριο, αντίθετα, έφθανε απευθείας στο γερμανικό δίκτυο.
Και μετά, στις 26 Σεπτεμβρίου 2022, τρεις από τους τέσσερις αγωγούς των Nord Stream 1 και 2 καταστράφηκαν από εκρήξεις κοντά στο νησί Bornholm της Δανίας.
Αρχικά, οι υποψίες στράφηκαν προς τη Ρωσία.
Στη συνέχεια, ο Αμερικανός δημοσιογράφος Seymour Hersh υποστήριξε ότι πίσω από την επιχείρηση βρισκόταν η CIA.
Η γερμανική έρευνα, ωστόσο, ακολούθησε διαφορετική κατεύθυνση.
Ο ουκρανικός παράγοντας
Σύμφωνα με τα στοιχεία της γερμανικής εισαγγελίας, η επιχείρηση ξεκίνησε από ένα ιστιοπλοϊκό σκάφος που είχε ναυλωθεί στη Γερμανία από ομάδα Ουκρανών πολιτών με διασυνδέσεις με τον ουκρανικό στρατό και τις μυστικές υπηρεσίες.
Οι δράστες φέρονται να ήταν άρτια εκπαιδευμένοι ειδικοί στα εκρηκτικά και δύτες βαθέων υδάτων.
Οι αγωγοί βρίσκονταν περίπου 80 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Πρόκειται για βάθος στο οποίο δεν μπορεί να επιχειρήσει ένας απλός ερασιτέχνης δύτης.
Η γερμανική εισαγγελία έχει καταλήξει ότι επρόκειτο για στρατιωτικού χαρακτήρα επιχείρηση.
Η ποσότητα των εκρηκτικών C4 που φέρεται να χρησιμοποιήθηκε υπολογίζεται σε περίπου 50-100 κιλά.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιοι τοποθέτησαν τα εκρηκτικά.
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Ποιος έδωσε την εντολή;
Και ακόμη πιο σημαντικό:
Ποιοι στην ουκρανική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία γνώριζαν για την επιχείρηση;
Η ευθύνη του Zelensky
Ο δημοσιογράφος της Wall Street Journal Bojan Pancevski υποστηρίζει στο βιβλίο του The Nord Stream Conspiracy ότι η επιχείρηση οργανώθηκε από το ουκρανικό στρατιωτικό και μυστικό δίκτυο και ότι ο τότε αρχηγός των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων και σημερινός πρέσβης της Ουκρανίας στη Βρετανία, Valerii Zaluzhnyi, ήταν ο ανώτατος αξιωματικός που εμπλεκόταν.
Δεν έχει αποδειχθεί αν ο Zelensky έδωσε προσωπικά την εντολή ή αν ενημερώθηκε εκ των υστέρων.
Πολιτικά, όμως, το ερώτημα παραμένει δύσκολο να αποφευχθεί.
Ένας πρόεδρος έχει την πολιτική ευθύνη για τις πράξεις των ενόπλων δυνάμεων και των υπηρεσιών πληροφοριών της χώρας του.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση: μια χώρα που ζητά από τη Γερμανία να τη στηρίζει οικονομικά, στρατιωτικά και πολιτικά, φέρεται να είχε οργανώσει επιχείρηση εναντίον μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές υποδομές της ίδιας της Γερμανίας.
Η σιωπή του Βερολίνου
Η υπόθεση αντιμετωπίστηκε από μεγάλο μέρος των δυτικών μέσων ενημέρωσης με αξιοσημείωτη επιφυλακτικότητα.
Υπήρχε, προφανώς, ο φόβος ότι κάθε αναφορά σε πιθανή ουκρανική ευθύνη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «αντιουκρανική προπαγάνδα».
Η εικόνα του Zelensky ως συμβόλου της ουκρανικής αντίστασης έκανε ακόμη δυσκολότερη μια ψύχραιμη συζήτηση.
Και η γερμανική κυβέρνηση απέφυγε να σχολιάσει ουσιαστικά την έρευνα της εισαγγελίας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ζήτημα θα παραμείνει για πάντα στο περιθώριο.
Ούτε ο Olaf Scholz ούτε ο Friedrich Merz εμπόδισαν τη γερμανική δικαιοσύνη να συνεχίσει την έρευνα.
Στην Πολωνία, μάλιστα, η στάση αυτή έχει προκαλέσει οργή.
Ο πρωθυπουργός Donald Tusk υποστήριξε πρόσφατα ότι το μεγαλύτερο έγκλημα ήταν η κατασκευή των αγωγών και όχι η καταστροφή τους.
Και ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Radoslaw Sikorski, είχε γράψει χαρακτηριστικά μετά τις εκρήξεις: «Thank you, USA».
Ένα τεράστιο ουκρανικό στρατηγικό λάθος;
Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα ερμηνεία είναι ότι δεν επρόκειτο για κάποια τεράστια διεθνή συνωμοσία, αλλά για μια γιγαντιαία στρατηγική λανθασμένη εκτίμηση.
Το καλοκαίρι του 2022 η Ουκρανία είχε καταφέρει να ανακόψει τη ρωσική προέλαση. Το Κίεβο αισθανόταν ότι ο πόλεμος μπορούσε να εξελιχθεί υπέρ του. Ο Zelensky είχε μετατραπεί σε σύμβολο της Δύσης.
Ίσως στην ουκρανική ηγεσία θεωρούσαν ότι μπορούσαν να διασφαλίσουν πως η Γερμανία δεν θα επέστρεφε ποτέ στην προηγούμενη στενή ενεργειακή σχέση της με τη Ρωσία.
Αν αυτή ήταν η λογική, μπορεί να αποδειχθεί ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά λάθη του πολέμου.
Διότι οι γεωπολιτικές συνθήκες άλλαξαν.
Και ενώ η αμερικανική κυβέρνηση περιόρισε πλέον δραστικά την οικονομική και στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία, η Γερμανία εξελίχθηκε στον σημαντικότερο ευρωπαϊκό υποστηρικτή του Κιέβου.
Το ερώτημα, επομένως, είναι εύλογο:
Τι ακριβώς πίστευε ότι έκανε η ουκρανική ηγεσία;
Το Nord Stream μπορεί να επιστρέψει
Η Γερμανία δεν πρόκειται να επιστρέψει εύκολα στην παλιά της εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ότι, μετά το τέλος του πολέμου, το Βερολίνο θα εξετάσει την επαναλειτουργία τουλάχιστον ενός αγωγού.
Η Γερμανία έχει καταστεί και πάλι εξαρτημένη από το φυσικό αέριο. Και η Ρωσία θα μπορούσε να αποτελέσει έναν από τους πολλούς προμηθευτές της.
Ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας θα μπορούσε να υπενθυμίσει στη γερμανική κοινωνία πόσο κρίσιμη παραμένει η ενεργειακή ασφάλεια.
Και τότε, μαζί με το κόστος της ενέργειας, θα επιστρέψει αναπόφευκτα και το ερώτημα:
Ποιος κατέστρεψε τους αγωγούς;
Η δίκη που μπορεί να αλλάξει το πολιτικό κλίμα
Η επικείμενη δίκη αναμένεται να φέρει στη δημοσιότητα πολλές νέες πληροφορίες.
Σημαντικό πολιτικό όπλο για την Alternative für Deutschland (AfD)
Και αυτή τη φορά η υπόθεση δεν θα μπορεί εύκολα να αντιμετωπιστεί ως περιθωριακή ιστορία.
Η Alternative für Deutschland (AfD) έχει ήδη μετατρέψει το Nord Stream σε σημαντικό πολιτικό όπλο.
Το επιχείρημά της είναι απλό και επικοινωνιακά ισχυρό:
«Γιατί να στηρίζουμε μια χώρα που βομβαρδίζει τις δικές μας υποδομές;»
Αυτό είναι ένα δύσκολο ερώτημα για τη γερμανική κυβέρνηση.
Και μέχρι σήμερα, το Βερολίνο δεν έχει δώσει μια πραγματικά πειστική απάντηση.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι αν η Γερμανία θα εγκαταλείψει αύριο την Ουκρανία. Δεν πρόκειται να συμβεί.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι πιο βαθύ: αν η αποκάλυψη μιας πιθανής ουκρανικής επιχείρησης εναντίον γερμανικής κρίσιμης υποδομής θα διαβρώσει την πολιτική και κοινωνική νομιμοποίηση της άνευ όρων ευρωπαϊκής στήριξης προς το Κίεβο.
Και σε μια Γερμανία όπου η πολιτική σκηνή μετατοπίζεται ήδη προς τα δεξιά, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα μπορεί να έχει συνέπειες πολύ πέρα από την ίδια τη δίκη.
Το Nord Stream μπορεί να αποδειχθεί όχι μόνο μια ενεργειακή τραγωδία, αλλά και η υπόθεση που θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι Γερμανοί βλέπουν τον πόλεμο στην Ουκρανία.
www.bankingnews.gr
Η Γερμανία συνέλαβε έναν ακόμη φερόμενο ως μέλος της ομάδας που πραγματοποίησε τη δολιοφθορά στους αγωγούς φυσικού αερίου Nord Stream τον Σεπτέμβριο του 2022.
Ο Volodymyr Zhuravlev, δύτης βαθέων υδάτων, συνελήφθη την περασμένη εβδομάδα στην κροατική πόλη Πούλα.
Η υπόθεση αποκτά μάλιστα σχεδόν σουρεαλιστική διάσταση: σύμφωνα με δημοσιεύματα, εργαζόταν ως σύμβουλος στα γυρίσματα της επόμενης ταινίας του σκηνοθέτη Doug Liman, Snake Island, η οποία αφορά την ομάδα Ουκρανών δυτών που φέρεται να πραγματοποίησε την επιχείρηση στο Nord Stream.
Η υπόθεση, όμως, δεν είναι πλέον απλώς μια ιστορία κατασκοπείας.
Μπορεί να εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά προβλήματα για τις σχέσεις Γερμανίας - Ουκρανίας.
Η πρώτη ποινική δίκη για την καταστροφή των αγωγών αρχίζει στις 26 Οκτωβρίου στο Αμβούργο. ,
Και αυτή η διαδικασία ενδέχεται να φέρει στο φως εξαιρετικά δυσάρεστες πληροφορίες.
Ποιος έδωσε την εντολή;
Τι γνώριζε ο Volodymyr Zelensky; Πότε το γνώριζε;
Υπήρξε εμπλοκή της ουκρανικής στρατιωτικής και μυστικής ηγεσίας;
Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τη Γερμανία, επειδή η καταστροφή των αγωγών δεν ήταν απλώς μια επίθεση σε ένα ενεργειακό έργο.
Ήταν επίθεση σε κρίσιμη ενεργειακή υποδομή μιας χώρας που, μέχρι τότε, θεωρούσε την Ουκρανία σύμμαχο.
Η Γερμανία καταδικάστηκε σε μόνιμη ενεργειακή κρίση
Και το αποτέλεσμα ήταν δραματικό: η Γερμανία βρέθηκε αντιμέτωπη με μια μόνιμη ενεργειακή κρίση.
Δεν είναι πιθανό η δίκη να οδηγήσει άμεσα το Βερολίνο σε διακοπή της στήριξης προς την Ουκρανία. Θα μπορούσε όμως, ανάλογα με όσα αποκαλυφθούν, να κάνει τη Γερμανία πολύ πιο επιφυλακτική απέναντι στην προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, ακόμη περισσότερο, στο ΝΑΤΟ.ας
Η γερμανορωσική ενεργειακή σχέση έχει ιστορία δεκαετιών.
Χρονολογείται από τη δεκαετία του 1970 και ενισχύθηκε θεαματικά στις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν ο πρώην καγκελάριος Gerhard Schröder —προσωπικός φίλος του Vladimir Putin— προώθησε τα σχέδια για τους αγωγούς της Βαλτικής Θάλασσας.
Το σχέδιο έγινε γνωστό ως Nord Stream.
Ο Nord Stream 1 τέθηκε σε λειτουργία το 2011, μεταφέροντας φυσικό αέριο από την περιοχή της Αγίας Πετρούπολης προς το Mecklenburg-Vorpommern της ανατολικής Γερμανίας.
Πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ο Nord Stream 1 κάλυπτε περίπου 55% των γερμανικών εισαγωγών φυσικού αερίου. Ο Nord Stream 2, που ολοκληρώθηκε το 2021 αλλά δεν τέθηκε ποτέ σε λειτουργία, θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά αυτές τις ροές.
Η γερμανική πολιτική αντιμετώπιζε επί χρόνια την οικονομική συνεργασία με τη Ρωσία ως κάτι ξεχωριστό από τη γεωπολιτική.
Το δόγμα ήταν γνωστό ως Wandel durch Handel — «αλλαγή μέσω του εμπορίου».
Η λογική ήταν ότι η οικονομική αλληλεξάρτηση θα οδηγούσε σταδιακά τη Ρωσία προς μεγαλύτερη δημοκρατική και πολιτική σύγκλιση με τη Δύση.
Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όμως, και κυρίως η Πολωνία, έβλεπαν τα πράγματα διαφορετικά.
Για τη Βαρσοβία, η ενεργειακή εξάρτηση της Γερμανίας από τη Ρωσία αποτελούσε στρατηγική απειλή για ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη.
Αργότερα προστέθηκε και η Γαλλία στους επικριτές του Nord Stream, ενώ το αμερικανικό Κογκρέσο —με διακομματική υποστήριξη— επέβαλε κυρώσεις σε Γερμανούς και άλλους Ευρωπαίους που συμμετείχαν στο έργο.
Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε τα δύο χρόνια πριν από τη ρωσική εισβολή του Φεβρουαρίου 2022.
Η στρατιωτική επιχείρηση και η καταστροφή
Λίγες ημέρες πριν από την στρατιωτική επιχείρησητης Ρωσίας στην Ουκρανία, η γερμανική κυβέρνηση αποφάσισε να αναστείλει την πιστοποίηση του Nord Stream 2.
Μετά την εισβολή, το σχέδιο ουσιαστικά εγκαταλείφθηκε.
Ο Nord Stream 1, όμως, παρέμενε ενεργός.
Ακόμη και οι Πράσινοι, το σημαντικότερο γερμανικό κόμμα που είχε αντιταχθεί στην κατασκευή του Nord Stream 2, υποστήριζαν τότε τη συνέχιση της λειτουργίας του Nord Stream 1. Και αυτό είχε μια πρακτική εξήγηση: η Γερμανία εγκατέλειπε σταδιακά την πυρηνική ενέργεια και τον άνθρακα και δεν διέθετε επαρκή εναλλακτική λύση για να καλύψει τις ανάγκες της.
Οι ΗΠΑ και το Κατάρ μπορούσαν να προμηθεύσουν LNG, όμως εκείνη την εποχή η Γερμανία δεν διέθετε την απαραίτητη υποδομή για την εισαγωγή και επεξεργασία του σε μεγάλη κλίμακα.
Το ρωσικό αέριο, αντίθετα, έφθανε απευθείας στο γερμανικό δίκτυο.
Και μετά, στις 26 Σεπτεμβρίου 2022, τρεις από τους τέσσερις αγωγούς των Nord Stream 1 και 2 καταστράφηκαν από εκρήξεις κοντά στο νησί Bornholm της Δανίας.
Αρχικά, οι υποψίες στράφηκαν προς τη Ρωσία.
Στη συνέχεια, ο Αμερικανός δημοσιογράφος Seymour Hersh υποστήριξε ότι πίσω από την επιχείρηση βρισκόταν η CIA.
Η γερμανική έρευνα, ωστόσο, ακολούθησε διαφορετική κατεύθυνση.
Ο ουκρανικός παράγοντας
Σύμφωνα με τα στοιχεία της γερμανικής εισαγγελίας, η επιχείρηση ξεκίνησε από ένα ιστιοπλοϊκό σκάφος που είχε ναυλωθεί στη Γερμανία από ομάδα Ουκρανών πολιτών με διασυνδέσεις με τον ουκρανικό στρατό και τις μυστικές υπηρεσίες.
Οι δράστες φέρονται να ήταν άρτια εκπαιδευμένοι ειδικοί στα εκρηκτικά και δύτες βαθέων υδάτων.
Οι αγωγοί βρίσκονταν περίπου 80 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Πρόκειται για βάθος στο οποίο δεν μπορεί να επιχειρήσει ένας απλός ερασιτέχνης δύτης.
Η γερμανική εισαγγελία έχει καταλήξει ότι επρόκειτο για στρατιωτικού χαρακτήρα επιχείρηση.
Η ποσότητα των εκρηκτικών C4 που φέρεται να χρησιμοποιήθηκε υπολογίζεται σε περίπου 50-100 κιλά.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιοι τοποθέτησαν τα εκρηκτικά.
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Ποιος έδωσε την εντολή;
Και ακόμη πιο σημαντικό:
Ποιοι στην ουκρανική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία γνώριζαν για την επιχείρηση;
Η ευθύνη του Zelensky
Ο δημοσιογράφος της Wall Street Journal Bojan Pancevski υποστηρίζει στο βιβλίο του The Nord Stream Conspiracy ότι η επιχείρηση οργανώθηκε από το ουκρανικό στρατιωτικό και μυστικό δίκτυο και ότι ο τότε αρχηγός των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων και σημερινός πρέσβης της Ουκρανίας στη Βρετανία, Valerii Zaluzhnyi, ήταν ο ανώτατος αξιωματικός που εμπλεκόταν.
Δεν έχει αποδειχθεί αν ο Zelensky έδωσε προσωπικά την εντολή ή αν ενημερώθηκε εκ των υστέρων.
Πολιτικά, όμως, το ερώτημα παραμένει δύσκολο να αποφευχθεί.
Ένας πρόεδρος έχει την πολιτική ευθύνη για τις πράξεις των ενόπλων δυνάμεων και των υπηρεσιών πληροφοριών της χώρας του.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση: μια χώρα που ζητά από τη Γερμανία να τη στηρίζει οικονομικά, στρατιωτικά και πολιτικά, φέρεται να είχε οργανώσει επιχείρηση εναντίον μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές υποδομές της ίδιας της Γερμανίας.
Η σιωπή του Βερολίνου
Η υπόθεση αντιμετωπίστηκε από μεγάλο μέρος των δυτικών μέσων ενημέρωσης με αξιοσημείωτη επιφυλακτικότητα.
Υπήρχε, προφανώς, ο φόβος ότι κάθε αναφορά σε πιθανή ουκρανική ευθύνη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «αντιουκρανική προπαγάνδα».
Η εικόνα του Zelensky ως συμβόλου της ουκρανικής αντίστασης έκανε ακόμη δυσκολότερη μια ψύχραιμη συζήτηση.
Και η γερμανική κυβέρνηση απέφυγε να σχολιάσει ουσιαστικά την έρευνα της εισαγγελίας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ζήτημα θα παραμείνει για πάντα στο περιθώριο.
Ούτε ο Olaf Scholz ούτε ο Friedrich Merz εμπόδισαν τη γερμανική δικαιοσύνη να συνεχίσει την έρευνα.
Στην Πολωνία, μάλιστα, η στάση αυτή έχει προκαλέσει οργή.
Ο πρωθυπουργός Donald Tusk υποστήριξε πρόσφατα ότι το μεγαλύτερο έγκλημα ήταν η κατασκευή των αγωγών και όχι η καταστροφή τους.
Και ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Radoslaw Sikorski, είχε γράψει χαρακτηριστικά μετά τις εκρήξεις: «Thank you, USA».
Ένα τεράστιο ουκρανικό στρατηγικό λάθος;
Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα ερμηνεία είναι ότι δεν επρόκειτο για κάποια τεράστια διεθνή συνωμοσία, αλλά για μια γιγαντιαία στρατηγική λανθασμένη εκτίμηση.
Το καλοκαίρι του 2022 η Ουκρανία είχε καταφέρει να ανακόψει τη ρωσική προέλαση. Το Κίεβο αισθανόταν ότι ο πόλεμος μπορούσε να εξελιχθεί υπέρ του. Ο Zelensky είχε μετατραπεί σε σύμβολο της Δύσης.
Ίσως στην ουκρανική ηγεσία θεωρούσαν ότι μπορούσαν να διασφαλίσουν πως η Γερμανία δεν θα επέστρεφε ποτέ στην προηγούμενη στενή ενεργειακή σχέση της με τη Ρωσία.
Αν αυτή ήταν η λογική, μπορεί να αποδειχθεί ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά λάθη του πολέμου.
Διότι οι γεωπολιτικές συνθήκες άλλαξαν.
Και ενώ η αμερικανική κυβέρνηση περιόρισε πλέον δραστικά την οικονομική και στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία, η Γερμανία εξελίχθηκε στον σημαντικότερο ευρωπαϊκό υποστηρικτή του Κιέβου.
Το ερώτημα, επομένως, είναι εύλογο:
Τι ακριβώς πίστευε ότι έκανε η ουκρανική ηγεσία;
Το Nord Stream μπορεί να επιστρέψει
Η Γερμανία δεν πρόκειται να επιστρέψει εύκολα στην παλιά της εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ότι, μετά το τέλος του πολέμου, το Βερολίνο θα εξετάσει την επαναλειτουργία τουλάχιστον ενός αγωγού.
Η Γερμανία έχει καταστεί και πάλι εξαρτημένη από το φυσικό αέριο. Και η Ρωσία θα μπορούσε να αποτελέσει έναν από τους πολλούς προμηθευτές της.
Ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας θα μπορούσε να υπενθυμίσει στη γερμανική κοινωνία πόσο κρίσιμη παραμένει η ενεργειακή ασφάλεια.
Και τότε, μαζί με το κόστος της ενέργειας, θα επιστρέψει αναπόφευκτα και το ερώτημα:
Ποιος κατέστρεψε τους αγωγούς;
Η δίκη που μπορεί να αλλάξει το πολιτικό κλίμα
Η επικείμενη δίκη αναμένεται να φέρει στη δημοσιότητα πολλές νέες πληροφορίες.
Σημαντικό πολιτικό όπλο για την Alternative für Deutschland (AfD)
Και αυτή τη φορά η υπόθεση δεν θα μπορεί εύκολα να αντιμετωπιστεί ως περιθωριακή ιστορία.
Η Alternative für Deutschland (AfD) έχει ήδη μετατρέψει το Nord Stream σε σημαντικό πολιτικό όπλο.
Το επιχείρημά της είναι απλό και επικοινωνιακά ισχυρό:
«Γιατί να στηρίζουμε μια χώρα που βομβαρδίζει τις δικές μας υποδομές;»
Αυτό είναι ένα δύσκολο ερώτημα για τη γερμανική κυβέρνηση.
Και μέχρι σήμερα, το Βερολίνο δεν έχει δώσει μια πραγματικά πειστική απάντηση.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι αν η Γερμανία θα εγκαταλείψει αύριο την Ουκρανία. Δεν πρόκειται να συμβεί.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι πιο βαθύ: αν η αποκάλυψη μιας πιθανής ουκρανικής επιχείρησης εναντίον γερμανικής κρίσιμης υποδομής θα διαβρώσει την πολιτική και κοινωνική νομιμοποίηση της άνευ όρων ευρωπαϊκής στήριξης προς το Κίεβο.
Και σε μια Γερμανία όπου η πολιτική σκηνή μετατοπίζεται ήδη προς τα δεξιά, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα μπορεί να έχει συνέπειες πολύ πέρα από την ίδια τη δίκη.
Το Nord Stream μπορεί να αποδειχθεί όχι μόνο μια ενεργειακή τραγωδία, αλλά και η υπόθεση που θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι Γερμανοί βλέπουν τον πόλεμο στην Ουκρανία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών