Η κυβέρνηση Μητσοτάκη επέλεξε να «πουλήσει» τους πολίτες της ως δωρεάν τροφοδότες αλγορίθμων
Tεράστια ερωτήματα εγείρει για την εθνική κυριαρχία και την προστασία των πολιτών η απόφαση της κυβέρνησης να μετατρέψει την Ελλάδα εντελώς αθόρυβα στο πρώτο ευρωπαϊκό «πειραματόζωο» στα χέρια των απόλυτων μοναρχών της Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως αναφέρει σε άρθρογραφία της η ιταλική Corriere della Serra.
Πίσω από τις βιτρίνες του δήθεν ψηφιακού εκσυγχρονισμού και των «δωρεάν» παροχών, αποκαλύπτεται μια σκοτεινή συμφωνία: η παράδοση του πολυτιμότερου εθνικού μας πλούτου, των προσωπικών και θεσμικών δεδομένων εκατομμυρίων Ελλήνων, στην OpenAI του Sam Altman.
Την ώρα λοιπόν που οι τεχνολογικοί κολοσσοί της Silicon Valley λειτουργούν ως ανέλεγκτοι ηγεμόνες και στήνουν μια χρηματιστηριακή φούσκα 23 τρισεκατομμυρίων δολαρίων που απειλεί να προκαλέσει παγκόσμιο οικονομικό Αρμαγεδδώνα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επέλεξε να «πουλήσει» τους πολίτες της ως δωρεάν τροφοδότες αλγορίθμων.
Χωρίς καμία ουσιαστική διαφάνεια και με την προστασία της ιδιωτικότητας να καταρέει, οι Έλληνες μετατρέπονται εν αγνοία τους σε αόρατους «σκλάβους» εκπαίδευσης τεχνητής νοημοσύνης.
Η IPO της Anthropic
Ειδικότερα, σύμφωνα με την Corriere della Serra, ενόψει της εισαγωγής της στο χρηματιστήριο, πιθανότατα σε λίγες εβδομάδες, η Anthropic προετοιμάζει ένα σύστημα μετοχών δύο κατηγοριών.
«Τι σημασία μπορεί να έχει αυτό την ίδια στιγμή που μαίνεται ο πόλεμος στην Ουκρανία, η Μέση Ανατολή έχει βυθιστεί στο χάος ενώ η βενζίνη και το φυσικό αέριο είναι στα ύψη.
Πρέπει, όμως, να σκεφτούμε το εξής: Η Anthropic είναι σήμερα η κορυφαία εταιρεία σε μια τεχνολογία που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ζούμε.
Και αρκεί να κοιτάξει κανείς τους ανταγωνιστές της για να καταλάβει προς τα πού οδεύουμε.
Ο Elon Musk εισήγαγε πρόσφατα στο χρηματιστήριο τη SpaceX, εταιρεία που αναπτύσσει επίσης τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, με ένα σύστημα παρόμοιο με εκείνο της ίδιας της Anthropic: ο ιδρυτής, πρόεδρος, διευθύνων σύμβουλος και επικεφαλής τεχνολογίας διαθέτει μειοψηφικό —αν και το μεγαλύτερο— ποσοστό του κεφαλαίου της εταιρείας, αλλά το 84% των δικαιωμάτων ψήφου.
Μόνο ο Musk μπορεί να απολύσει τον Musk, ελέγχει όλους τους διορισμούς στα εποπτικά όργανα και, για έναν μέτοχο, η απειλή δικαστικής προσφυγής ή η αμφισβήτηση μιας απόφασης είναι πρακτικά αδύνατη.
Η SpaceX σήμερα είναι το εταιρικό ισοδύναμο μιας απόλυτης μοναρχίας με χρηματιστηριακή αξία δύο τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Επίσης, ο Mark Zuckerberg κατέχει μόλις το 13% του κεφαλαίου της Meta, της εταιρείας που περιλαμβάνει το Facebook, το Instagram και το WhatsApp, αλλά ελέγχει το 61% των δικαιωμάτων ψήφου.
Και ότι οι Sergey Brin και Larry Page κατέχουν το 11% της Alphabet — της εταιρείας που περιλαμβάνει τη Google και το Gemini, την πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης — αλλά ελέγχουν το 52% των δικαιωμάτων ψήφου.
Οι κυρίαρχοι της Τεχνητής Νοημοσύνης
Οι ιδρυτές και διαχειριστές των μεγαλύτερων εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης στον κόσμο —οι ίδιοι που κηρύσσουν την ελευθερία του λόγου και της δράσης σε κάθε της μορφή— έχουν οργανώσει τη διακυβέρνηση των επιχειρήσεών τους σαν προνεωτερικοί μονάρχες.
Ζητούν από τους επενδυτές να βάλουν τα χρήματά τους και να σιωπήσουν, με το επιχείρημα ότι διαφορετικά οι ίδιοι δεν θα μπορούσαν να ακολουθήσουν τα μακροπρόθεσμα οράματά τους.
Δεν υπάρχουν ανεξάρτητοι σύμβουλοι, εποπτικά όργανα ή συνελεύσεις μετόχων που να μπορούν πραγματικά να τους ελέγξουν.
Οι κυρίαρχοι της Τεχνητής Νοημοσύνης λογοδοτούν μόνο στους εαυτούς τους, ενώ αναπτύσσουν και εφαρμόζουν σε ολόκληρο τον κόσμο μια τεχνολογική τομή —και επομένως στρατιωτική, βιομηχανική, χρηματοπιστωτική, κοινωνική και πολιτισμική— που η ιστορία έχει δει ελάχιστες φορές.
Η τάση τους προς τη συγκέντρωση της εξουσίας μάλιστα επιταχύνεται: οι «παραδοσιακές» Big Tech, όπως η Google ή η Meta, προβλέπουν πράγματι αυξημένα δικαιώματα ψήφου για τις μετοχές των ιδρυτών τους, όμως η ιστορία του καπιταλισμού δεν είχε δει ποτέ τόσο ακραίο έλεγχο όσο αυτόν που έχει ο Elon Musk στη SpaceX.
Και ο Dario Amodei ετοιμάζεται να αποκτήσει ουσιαστικά μονοπρόσωπο έλεγχο της Anthropic, μαζί με την αδελφή του και ελάχιστους συμμάχους, κατέχοντας μόλις το 2% του κεφαλαίου μιας εταιρείας που πιθανότατα θα αξίζει δύο τρισεκατομμύρια δολάρια στη Wall Street.
Τι σημαίνει για τον υπόλοιπο κόσμο αυτή η συγκέντρωση εξουσίας;
Οι χώρες που «πουλούν την ψυχή τους» στην Τεχνητή Νοημοσύνη
Αυτό θα έπρεπε να το ρωτήσουμε στις κυβερνήσεις της Μάλτας, της Ελλάδας και της Εσθονίας.
Είναι οι πρώτες περιπτώσεις, τα πειραματόζωα.
Ναι, και οι τρεις είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις τρεις εφαρμόζονται οι κανόνες περί προστασίας της ιδιωτικότητας που προβλέπει το AI Act.
Ωστόσο, ούτε το περιοριστικό πακέτο κανόνων που εγκρίθηκε στις Βρυξέλλες εμπόδισε τις τρεις χώρες να συνάψουν συμφωνία με την OpenAI του Sam Altman (η οποία πιθανότατα θα εισαχθεί στο χρηματιστήριο τον επόμενο χρόνο).
Η συμφωνία της Μάλτας, που ανακοινώθηκε κάπως διακριτικά τον Μάιο, προβλέπει για τους κατοίκους του νησιού δωρεάν πρόσβαση στην τεχνητή νοημοσύνη ChatGPT Plus για έναν χρόνο —το επαγγελματικό σύστημα της OpenAI— καθώς και δωρεάν μαθήματα για το πώς μπορούν να τη χρησιμοποιούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Σε αντάλλαγμα, η κυβέρνηση θέτει στη διάθεση της εταιρείας του Sam Altman όλα τα θεσμικά δεδομένα, καθώς και τα δεδομένα των πολιτών που δεν εκφράζουν ρητά την αντίθεσή τους στη χρήση τους.
Οι συμφωνίες με την Ελλάδα και την Εσθονία είναι παρόμοιες.
Οι κυβερνήσεις της Αθήνας και του Ταλίν θέτουν στη διάθεση της εταιρείας δεδομένα σχετικά με τις δραστηριότητές τους και τους πολίτες τους —επεξεργασμένα και ανωνυμοποιημένα ώστε να τηρούνται οι ευρωπαϊκοί κανόνες— και σε αντάλλαγμα αποκτούν προνομιακή πρόσβαση στις υπηρεσίες του ChatGPT, για παράδειγμα στον τομέα της εκπαίδευσης.
Κάτι παρόμοιο κάνουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με το πρόγραμμα Stargate.
Έχουμε να κάνουμε με μια επιχείρηση που διαπραγματεύεται με μια σειρά από κυρίαρχα κράτη, αποκτώντας από αυτά κάτι που τα ίδια δεν θα παραχωρούσαν ποτέ σε άλλα κυρίαρχα κράτη: τα μυστικά που έχουν συσσωρεύσει επί χρόνια, με αντάλλαγμα την πρόσβαση σε δωρεάν ή επιδοτούμενες υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης για ένα χρονικό διάστημα.
Αυτός είναι ο ίδιος ο ορισμός της εξουσίας στον 21ο αιώνα.
Η ανάγκη για νέα δεδομένα
Πιθανότατα έχετε ήδη καταλάβει τον λόγο αυτής της ανταλλαγής.
Οι hyperscalers της Τεχνητής Νοημοσύνης έχουν πλέον εκπαιδεύσει τα μοντέλα τους πάνω σε όλα τα δεδομένα που είναι συνήθως διαθέσιμα στο διαδίκτυο: έχουν ήδη «τραφεί» από όλους τους δημόσιους ψηφιακούς πόρους του κόσμου.
Τώρα χρειάζονται ολοένα και περισσότερα νέα δεδομένα για να κάνουν την τεχνολογία τους ισχυρότερη.
Κάθε φορά που ανεβάζουμε στο Gemini το αποτέλεσμα μιας εξέτασης αίματος για να καταλάβουμε τι σημαίνει, κάνουμε την Google ισχυρότερη.
Κάθε φορά που αναζητούμε στο Claude τα συμπτώματα μιας ασθένειας ή μια ανάλυση για μια μετοχή στην οποία έχουμε επενδύσει, κάνουμε την Anthropic ισχυρότερη.
Παράλληλα, δημιουργούμε εργασία —συνήθως αλλοτριωτική και κακοπληρωμένη— για άγνωστο αριθμό χιλιάδων ανθρώπων που προσλαμβάνονται, συχνά από τα σπίτια τους, από τους hyperscalers μέσω ορισμένων εταιρειών παροχής υπηρεσιών.
Ονομάζονται Sama, Alignerr, Outlier AI, OpenTrain AI και ελέγχουν το περιεχόμενο, φιλτράροντας ό,τι είναι προσβλητικό, βίαιο, πορνογραφικό ή αμφιλεγόμενο, προτού τα δεδομένα χρησιμοποιηθούν για την εκπαίδευση των μοντέλων.
Αυτοί οι «moderators» ζουν βυθισμένοι στα σκουπίδια του διαδικτύου, τα οποία καθαρίζουν από τους ψηφιακούς ωκεανούς από τους οποίους τρέφονται οι αλγόριθμοι των εργοδοτών τους.
Αντιπροσωπεύουν το τέταρτο ταχύτερα αναπτυσσόμενο επάγγελμα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένοι σε χώρες χαμηλού κόστους με αγγλόφωνο εργατικό δυναμικό, όπως εκείνες της Ανατολικής Αφρικής, η Ινδία, οι Φιλιππίνες ή ακόμη και οι προσφυγικοί καταυλισμοί του Λιβάνου• όμως είναι πολύ παρόντες, αθέατοι και αόρατοι και στην Ιταλία.
Η ρομαντική εκδοχή
Αν αυτή ήταν η πλευρά της προσφοράς, ας δούμε τώρα την Τεχνητή Νοημοσύνη από την πλευρά της ζήτησης.
Τουλάχιστον όσον αφορά ορισμένες χρήσεις της που αναδύονται.
Όπως έγραψε χθες ο Danilo Taino στην Corriere della Serra, η ΤΝ εισέρχεται με ταχύτητα στην προσωπική και συναισθηματική ζωή των ανθρώπων.
Ένας στους πέντε Αμερικανούς μαθητές λυκείου έχει ρομαντική σχέση με ένα chatbot Τεχνητής Νοημοσύνης ή γνωρίζει κάποιον που έχει• το 42% των νέων ηλικίας 18 έως 29 ετών έχει χρησιμοποιήσει την ΤΝ για συντροφιά• ενώ το 15% των νεαρών Αμερικανών ενηλίκων που βρίσκονται σε σχέση με έναν πραγματικό άνθρωπο διατηρεί επίσης κρυφά μια ρομαντική σχέση με ένα chatbot Τεχνητής Νοημοσύνης, δηλώνοντας ότι μαζί του «είναι πιο εύκολο να είσαι ο εαυτός σου».
Ένα εξαιρετικό βιβλίο που εκδόθηκε στην Ιταλία από τη Serena Mazzini, με τίτλο «Η μοναξιά σου είναι η επιχείρησή μας» (Rizzoli), εξετάζει σε βάθος τους μηχανισμούς της εξάπλωσης των εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης που προσφέρουν μια επίφαση φιλίας, ψυχολογικής θεραπείας, βοήθειας στο πένθος, αγάπης ή ερωτισμού.
Το Replika, ένα μοντέλο που μπορεί να αναπαράγει το προφίλ ενός ανθρώπου όταν τροφοδοτείται με τα μηνύματα ή το περιεχόμενό του, είχε στις αρχές αυτής της χρονιάς περισσότερους από τριάντα εκατομμύρια εγγεγραμμένους χρήστες.
Στην αρχή συνομιλεί σαν φίλος ή φίλη, γράφει η Mazzini, «αλλά αν ο χρήστης προσπαθήσει να προχωρήσει περισσότερο (για παράδειγμα, αναζητώντας ένα φλερτ), τότε ο αλγόριθμος μπλοκάρει ή απαντά αόριστα και υπενθυμίζει ότι για αυτού του είδους τη σχέση πρέπει να αποκτήσει κανείς πρόσβαση σε ανώτερο επίπεδο.
Για να ξεκλειδώσει την ιδιότητα του “ρομαντικού συντρόφου”, τις φωνητικές κλήσεις ή το ερωτικό roleplay, απαιτείται συνδρομή Pro, κόστους εβδομήντα δολαρίων τον χρόνο».
Όταν, το 2023, το Replika μπλόκαρε για κανονιστικούς λόγους τη ρομαντική επιλογή, εκατομμύρια άνθρωποι βρέθηκαν εγκαταλελειμμένοι.
«Οι χρήστες μιλούσαν για πένθος, για προδοσία, για μια σχέση που τελείωσε χωρίς δυνατότητα έφεσης».
Οι επιθέσεις στον Acemoglu
Όμως το θέμα εδώ δεν είναι η ψυχολογία των ανθρώπων, αλλά η εξουσία.
Γι’ αυτό αναφέρουμε ένα τελευταίο πρόσωπο, αυτή τη φορά υπαρκτό και με σάρκα και οστά: τον Daron Acemoglu.
Βραβευμένος με Νόμπελ Οικονομίας, παρά το σχετικά νεαρό της ηλικίας του, καθηγητής στο Massachusetts Institute of Technology της Βοστώνης και συγγραφέας μεγάλων μπεστ σέλερ και για τη σχέση μεταξύ κοινωνίας και τεχνολογίας, ο Acemoglu έγινε πρόσφατα στόχος μιας επίθεσης από τον Economist:
«Ο πιο επιδραστικός οικονομολόγος στον κόσμο είναι παράξενα μη πειστικός».
Σίγουρα, το άρθρο ήταν τέτοιο: βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε ανώνυμες πηγές και δεν ήταν ιδιαίτερα καλά δομημένο.
Ένα όμως σημείο προέκυπτε καθαρά: η επίθεση στην αξιοπιστία του Acemoglu συνδέεται στενά με την κριτική του απέναντι στο μοντέλο της (ουσιαστικά ανύπαρκτης) διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης που επιβάλλεται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο οικονομολόγος, τουρκικής και αρμενικής καταγωγής, θεωρεί ότι μια τεχνητή νοημοσύνη που θα αφεθεί εξ ολοκλήρου στη διαχείριση των απόλυτων κυρίαρχων της Bay Area του Σαν Φρανσίσκο κινδυνεύει να προκαλέσει σοβαρές ζημιές στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία.
Μια τόσο ριζοσπαστική κριτική αποτελεί απειλή, επειδή δεν προέρχεται από κάποιον περιθωριακό μαρξιστή διανοούμενο ή από έναν φιλόσοφο αποκομμένο από τις συγκεκριμένες πραγματικότητες του καπιταλισμού.
Ο Acemoglu βρίσκεται στην κορυφή της αμερικανικής ακαδημαϊκής πυραμίδας της Ivy League• είναι ένας αυστηρός νεοκλασικός οικονομολόγος, εξαιρετικά ισχυρός στην ποσοτική ανάλυση.
Είναι ένας από «αυτούς». Αλλά δεν συμμορφώνεται. Και αυτό είναι το επικίνδυνο σημείο.
Ο Luigi Zingales του Πανεπιστημίου του Σικάγο σχολίασε:
«Το άρθρο δεν αφορά πραγματικά τον Daron.
Είναι μια προειδοποιητική βολή.
Αν ο Economist μπορεί να εξευτελίσει τον κορυφαίο οικονομολόγο της γενιάς μας, φανταστείτε τι μπορεί να κάνει σε οποιονδήποτε άλλον ασκεί κριτική στην τεχνητή νοημοσύνη».
Ο Henry Farrell, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins της Ουάσιγκτον, πρόσθεσε:
«Πιστεύω ότι το ξαφνικό κύμα εχθρότητας απέναντι στον Acemoglu έχει να κάνει εξ ολοκλήρου με την ιστορική συγκυρία στην οποία βρισκόμαστε.
Η πραγματική επιλογή δεν είναι ανάμεσα σε έναν αόριστο δρόμο προς την “τεχνολογική πρόοδο” και στους κακούς, ζηλόφθονους ή παραπλανημένους αντιπάλους της.
Η επιλογή είναι ανάμεσα σε διαφορετικούς δρόμους προς την πρόοδο».
Η δαπάνη που αυξάνεται
Σας διαβεβαιώνω ότι χρησιμοποίησα την Τεχνητή Νοημοσύνη (ελέγχοντας τις απαντήσεις της) στην έρευνα για αυτό το άρθρο. Και όχι, δεν θα ήμουν διατεθειμένος να την αποποιηθώ.
Αλλά δεν πρόκειται για φιλοσοφικό ζήτημα.
Η αποτίμηση της Anthropic ανέρχεται σε δύο τρισεκατομμύρια δολάρια. Εκείνη της OpenAI, η οποία αναμένεται να ακολουθήσει αμέσως μετά, ανέρχεται σε τουλάχιστον ένα τρισεκατομμύριο.
Οι επτά μεγάλες εταιρείες της Wall Street που συνδέονται περισσότερο με την τεχνητή νοημοσύνη δαπανούν —όλο και συχνότερα μέσω δανεισμού— τουλάχιστον 500 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο για να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις αυτής της επανάστασης.
Μόνες τους αξίζουν 23 τρισεκατομμύρια δολάρια, μια χρηματιστηριακή κεφαλαιοποίηση που προς το παρόν αντανακλά μόνο μια υπόθεση σχετικά με τη μελλοντική αξία αυτής της τεχνολογικής επανάστασης.
Όλες οι εταιρείες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας μικροτσίπ και των χρηστών των μοντέλων, όπως η Palantir του Peter Thiel, αντιπροσωπεύουν περίπου το 45% της συνολικής αξίας, ύψους 69 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, του βασικού αμερικανικού χρηματιστηριακού δείκτη.
Η έστω και μερική αποτυχία των υποσχέσεων αυτής της επανάστασης θα μπορούσε, ως προς τις συνέπειές της, να κάνει το κραχ της Lehman Brothers του 2008 να μοιάζει ασήμαντο.
Μπροστά σε μια τέτοια προοπτική, πολλοί προτιμούν να κρατήσουν τους μεσαιωνικούς κυρίαρχους της Bay Area.
Και να στείλουν τον Acemoglu στην πυρά.
www.bankingnews.gr
Πίσω από τις βιτρίνες του δήθεν ψηφιακού εκσυγχρονισμού και των «δωρεάν» παροχών, αποκαλύπτεται μια σκοτεινή συμφωνία: η παράδοση του πολυτιμότερου εθνικού μας πλούτου, των προσωπικών και θεσμικών δεδομένων εκατομμυρίων Ελλήνων, στην OpenAI του Sam Altman.
Την ώρα λοιπόν που οι τεχνολογικοί κολοσσοί της Silicon Valley λειτουργούν ως ανέλεγκτοι ηγεμόνες και στήνουν μια χρηματιστηριακή φούσκα 23 τρισεκατομμυρίων δολαρίων που απειλεί να προκαλέσει παγκόσμιο οικονομικό Αρμαγεδδώνα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επέλεξε να «πουλήσει» τους πολίτες της ως δωρεάν τροφοδότες αλγορίθμων.
Χωρίς καμία ουσιαστική διαφάνεια και με την προστασία της ιδιωτικότητας να καταρέει, οι Έλληνες μετατρέπονται εν αγνοία τους σε αόρατους «σκλάβους» εκπαίδευσης τεχνητής νοημοσύνης.
Η IPO της Anthropic
Ειδικότερα, σύμφωνα με την Corriere della Serra, ενόψει της εισαγωγής της στο χρηματιστήριο, πιθανότατα σε λίγες εβδομάδες, η Anthropic προετοιμάζει ένα σύστημα μετοχών δύο κατηγοριών.
«Τι σημασία μπορεί να έχει αυτό την ίδια στιγμή που μαίνεται ο πόλεμος στην Ουκρανία, η Μέση Ανατολή έχει βυθιστεί στο χάος ενώ η βενζίνη και το φυσικό αέριο είναι στα ύψη.
Πρέπει, όμως, να σκεφτούμε το εξής: Η Anthropic είναι σήμερα η κορυφαία εταιρεία σε μια τεχνολογία που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ζούμε.
Και αρκεί να κοιτάξει κανείς τους ανταγωνιστές της για να καταλάβει προς τα πού οδεύουμε.
Ο Elon Musk εισήγαγε πρόσφατα στο χρηματιστήριο τη SpaceX, εταιρεία που αναπτύσσει επίσης τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, με ένα σύστημα παρόμοιο με εκείνο της ίδιας της Anthropic: ο ιδρυτής, πρόεδρος, διευθύνων σύμβουλος και επικεφαλής τεχνολογίας διαθέτει μειοψηφικό —αν και το μεγαλύτερο— ποσοστό του κεφαλαίου της εταιρείας, αλλά το 84% των δικαιωμάτων ψήφου.
Μόνο ο Musk μπορεί να απολύσει τον Musk, ελέγχει όλους τους διορισμούς στα εποπτικά όργανα και, για έναν μέτοχο, η απειλή δικαστικής προσφυγής ή η αμφισβήτηση μιας απόφασης είναι πρακτικά αδύνατη.
Η SpaceX σήμερα είναι το εταιρικό ισοδύναμο μιας απόλυτης μοναρχίας με χρηματιστηριακή αξία δύο τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Επίσης, ο Mark Zuckerberg κατέχει μόλις το 13% του κεφαλαίου της Meta, της εταιρείας που περιλαμβάνει το Facebook, το Instagram και το WhatsApp, αλλά ελέγχει το 61% των δικαιωμάτων ψήφου.
Και ότι οι Sergey Brin και Larry Page κατέχουν το 11% της Alphabet — της εταιρείας που περιλαμβάνει τη Google και το Gemini, την πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης — αλλά ελέγχουν το 52% των δικαιωμάτων ψήφου.
Οι κυρίαρχοι της Τεχνητής Νοημοσύνης
Οι ιδρυτές και διαχειριστές των μεγαλύτερων εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης στον κόσμο —οι ίδιοι που κηρύσσουν την ελευθερία του λόγου και της δράσης σε κάθε της μορφή— έχουν οργανώσει τη διακυβέρνηση των επιχειρήσεών τους σαν προνεωτερικοί μονάρχες.
Ζητούν από τους επενδυτές να βάλουν τα χρήματά τους και να σιωπήσουν, με το επιχείρημα ότι διαφορετικά οι ίδιοι δεν θα μπορούσαν να ακολουθήσουν τα μακροπρόθεσμα οράματά τους.
Δεν υπάρχουν ανεξάρτητοι σύμβουλοι, εποπτικά όργανα ή συνελεύσεις μετόχων που να μπορούν πραγματικά να τους ελέγξουν.
Οι κυρίαρχοι της Τεχνητής Νοημοσύνης λογοδοτούν μόνο στους εαυτούς τους, ενώ αναπτύσσουν και εφαρμόζουν σε ολόκληρο τον κόσμο μια τεχνολογική τομή —και επομένως στρατιωτική, βιομηχανική, χρηματοπιστωτική, κοινωνική και πολιτισμική— που η ιστορία έχει δει ελάχιστες φορές.
Η τάση τους προς τη συγκέντρωση της εξουσίας μάλιστα επιταχύνεται: οι «παραδοσιακές» Big Tech, όπως η Google ή η Meta, προβλέπουν πράγματι αυξημένα δικαιώματα ψήφου για τις μετοχές των ιδρυτών τους, όμως η ιστορία του καπιταλισμού δεν είχε δει ποτέ τόσο ακραίο έλεγχο όσο αυτόν που έχει ο Elon Musk στη SpaceX.
Και ο Dario Amodei ετοιμάζεται να αποκτήσει ουσιαστικά μονοπρόσωπο έλεγχο της Anthropic, μαζί με την αδελφή του και ελάχιστους συμμάχους, κατέχοντας μόλις το 2% του κεφαλαίου μιας εταιρείας που πιθανότατα θα αξίζει δύο τρισεκατομμύρια δολάρια στη Wall Street.
Τι σημαίνει για τον υπόλοιπο κόσμο αυτή η συγκέντρωση εξουσίας;
Οι χώρες που «πουλούν την ψυχή τους» στην Τεχνητή Νοημοσύνη
Αυτό θα έπρεπε να το ρωτήσουμε στις κυβερνήσεις της Μάλτας, της Ελλάδας και της Εσθονίας.
Είναι οι πρώτες περιπτώσεις, τα πειραματόζωα.
Ναι, και οι τρεις είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις τρεις εφαρμόζονται οι κανόνες περί προστασίας της ιδιωτικότητας που προβλέπει το AI Act.
Ωστόσο, ούτε το περιοριστικό πακέτο κανόνων που εγκρίθηκε στις Βρυξέλλες εμπόδισε τις τρεις χώρες να συνάψουν συμφωνία με την OpenAI του Sam Altman (η οποία πιθανότατα θα εισαχθεί στο χρηματιστήριο τον επόμενο χρόνο).
Η συμφωνία της Μάλτας, που ανακοινώθηκε κάπως διακριτικά τον Μάιο, προβλέπει για τους κατοίκους του νησιού δωρεάν πρόσβαση στην τεχνητή νοημοσύνη ChatGPT Plus για έναν χρόνο —το επαγγελματικό σύστημα της OpenAI— καθώς και δωρεάν μαθήματα για το πώς μπορούν να τη χρησιμοποιούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Σε αντάλλαγμα, η κυβέρνηση θέτει στη διάθεση της εταιρείας του Sam Altman όλα τα θεσμικά δεδομένα, καθώς και τα δεδομένα των πολιτών που δεν εκφράζουν ρητά την αντίθεσή τους στη χρήση τους.
Οι συμφωνίες με την Ελλάδα και την Εσθονία είναι παρόμοιες.
Οι κυβερνήσεις της Αθήνας και του Ταλίν θέτουν στη διάθεση της εταιρείας δεδομένα σχετικά με τις δραστηριότητές τους και τους πολίτες τους —επεξεργασμένα και ανωνυμοποιημένα ώστε να τηρούνται οι ευρωπαϊκοί κανόνες— και σε αντάλλαγμα αποκτούν προνομιακή πρόσβαση στις υπηρεσίες του ChatGPT, για παράδειγμα στον τομέα της εκπαίδευσης.
Κάτι παρόμοιο κάνουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με το πρόγραμμα Stargate.
Έχουμε να κάνουμε με μια επιχείρηση που διαπραγματεύεται με μια σειρά από κυρίαρχα κράτη, αποκτώντας από αυτά κάτι που τα ίδια δεν θα παραχωρούσαν ποτέ σε άλλα κυρίαρχα κράτη: τα μυστικά που έχουν συσσωρεύσει επί χρόνια, με αντάλλαγμα την πρόσβαση σε δωρεάν ή επιδοτούμενες υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης για ένα χρονικό διάστημα.
Αυτός είναι ο ίδιος ο ορισμός της εξουσίας στον 21ο αιώνα.
Η ανάγκη για νέα δεδομένα
Πιθανότατα έχετε ήδη καταλάβει τον λόγο αυτής της ανταλλαγής.
Οι hyperscalers της Τεχνητής Νοημοσύνης έχουν πλέον εκπαιδεύσει τα μοντέλα τους πάνω σε όλα τα δεδομένα που είναι συνήθως διαθέσιμα στο διαδίκτυο: έχουν ήδη «τραφεί» από όλους τους δημόσιους ψηφιακούς πόρους του κόσμου.
Τώρα χρειάζονται ολοένα και περισσότερα νέα δεδομένα για να κάνουν την τεχνολογία τους ισχυρότερη.
Κάθε φορά που ανεβάζουμε στο Gemini το αποτέλεσμα μιας εξέτασης αίματος για να καταλάβουμε τι σημαίνει, κάνουμε την Google ισχυρότερη.
Κάθε φορά που αναζητούμε στο Claude τα συμπτώματα μιας ασθένειας ή μια ανάλυση για μια μετοχή στην οποία έχουμε επενδύσει, κάνουμε την Anthropic ισχυρότερη.
Παράλληλα, δημιουργούμε εργασία —συνήθως αλλοτριωτική και κακοπληρωμένη— για άγνωστο αριθμό χιλιάδων ανθρώπων που προσλαμβάνονται, συχνά από τα σπίτια τους, από τους hyperscalers μέσω ορισμένων εταιρειών παροχής υπηρεσιών.
Ονομάζονται Sama, Alignerr, Outlier AI, OpenTrain AI και ελέγχουν το περιεχόμενο, φιλτράροντας ό,τι είναι προσβλητικό, βίαιο, πορνογραφικό ή αμφιλεγόμενο, προτού τα δεδομένα χρησιμοποιηθούν για την εκπαίδευση των μοντέλων.
Αυτοί οι «moderators» ζουν βυθισμένοι στα σκουπίδια του διαδικτύου, τα οποία καθαρίζουν από τους ψηφιακούς ωκεανούς από τους οποίους τρέφονται οι αλγόριθμοι των εργοδοτών τους.
Αντιπροσωπεύουν το τέταρτο ταχύτερα αναπτυσσόμενο επάγγελμα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένοι σε χώρες χαμηλού κόστους με αγγλόφωνο εργατικό δυναμικό, όπως εκείνες της Ανατολικής Αφρικής, η Ινδία, οι Φιλιππίνες ή ακόμη και οι προσφυγικοί καταυλισμοί του Λιβάνου• όμως είναι πολύ παρόντες, αθέατοι και αόρατοι και στην Ιταλία.
Η ρομαντική εκδοχή
Αν αυτή ήταν η πλευρά της προσφοράς, ας δούμε τώρα την Τεχνητή Νοημοσύνη από την πλευρά της ζήτησης.
Τουλάχιστον όσον αφορά ορισμένες χρήσεις της που αναδύονται.
Όπως έγραψε χθες ο Danilo Taino στην Corriere della Serra, η ΤΝ εισέρχεται με ταχύτητα στην προσωπική και συναισθηματική ζωή των ανθρώπων.
Ένας στους πέντε Αμερικανούς μαθητές λυκείου έχει ρομαντική σχέση με ένα chatbot Τεχνητής Νοημοσύνης ή γνωρίζει κάποιον που έχει• το 42% των νέων ηλικίας 18 έως 29 ετών έχει χρησιμοποιήσει την ΤΝ για συντροφιά• ενώ το 15% των νεαρών Αμερικανών ενηλίκων που βρίσκονται σε σχέση με έναν πραγματικό άνθρωπο διατηρεί επίσης κρυφά μια ρομαντική σχέση με ένα chatbot Τεχνητής Νοημοσύνης, δηλώνοντας ότι μαζί του «είναι πιο εύκολο να είσαι ο εαυτός σου».
Ένα εξαιρετικό βιβλίο που εκδόθηκε στην Ιταλία από τη Serena Mazzini, με τίτλο «Η μοναξιά σου είναι η επιχείρησή μας» (Rizzoli), εξετάζει σε βάθος τους μηχανισμούς της εξάπλωσης των εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης που προσφέρουν μια επίφαση φιλίας, ψυχολογικής θεραπείας, βοήθειας στο πένθος, αγάπης ή ερωτισμού.
Το Replika, ένα μοντέλο που μπορεί να αναπαράγει το προφίλ ενός ανθρώπου όταν τροφοδοτείται με τα μηνύματα ή το περιεχόμενό του, είχε στις αρχές αυτής της χρονιάς περισσότερους από τριάντα εκατομμύρια εγγεγραμμένους χρήστες.
Στην αρχή συνομιλεί σαν φίλος ή φίλη, γράφει η Mazzini, «αλλά αν ο χρήστης προσπαθήσει να προχωρήσει περισσότερο (για παράδειγμα, αναζητώντας ένα φλερτ), τότε ο αλγόριθμος μπλοκάρει ή απαντά αόριστα και υπενθυμίζει ότι για αυτού του είδους τη σχέση πρέπει να αποκτήσει κανείς πρόσβαση σε ανώτερο επίπεδο.
Για να ξεκλειδώσει την ιδιότητα του “ρομαντικού συντρόφου”, τις φωνητικές κλήσεις ή το ερωτικό roleplay, απαιτείται συνδρομή Pro, κόστους εβδομήντα δολαρίων τον χρόνο».
Όταν, το 2023, το Replika μπλόκαρε για κανονιστικούς λόγους τη ρομαντική επιλογή, εκατομμύρια άνθρωποι βρέθηκαν εγκαταλελειμμένοι.
«Οι χρήστες μιλούσαν για πένθος, για προδοσία, για μια σχέση που τελείωσε χωρίς δυνατότητα έφεσης».
Οι επιθέσεις στον Acemoglu
Όμως το θέμα εδώ δεν είναι η ψυχολογία των ανθρώπων, αλλά η εξουσία.
Γι’ αυτό αναφέρουμε ένα τελευταίο πρόσωπο, αυτή τη φορά υπαρκτό και με σάρκα και οστά: τον Daron Acemoglu.
Βραβευμένος με Νόμπελ Οικονομίας, παρά το σχετικά νεαρό της ηλικίας του, καθηγητής στο Massachusetts Institute of Technology της Βοστώνης και συγγραφέας μεγάλων μπεστ σέλερ και για τη σχέση μεταξύ κοινωνίας και τεχνολογίας, ο Acemoglu έγινε πρόσφατα στόχος μιας επίθεσης από τον Economist:
«Ο πιο επιδραστικός οικονομολόγος στον κόσμο είναι παράξενα μη πειστικός».
Σίγουρα, το άρθρο ήταν τέτοιο: βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε ανώνυμες πηγές και δεν ήταν ιδιαίτερα καλά δομημένο.
Ένα όμως σημείο προέκυπτε καθαρά: η επίθεση στην αξιοπιστία του Acemoglu συνδέεται στενά με την κριτική του απέναντι στο μοντέλο της (ουσιαστικά ανύπαρκτης) διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης που επιβάλλεται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο οικονομολόγος, τουρκικής και αρμενικής καταγωγής, θεωρεί ότι μια τεχνητή νοημοσύνη που θα αφεθεί εξ ολοκλήρου στη διαχείριση των απόλυτων κυρίαρχων της Bay Area του Σαν Φρανσίσκο κινδυνεύει να προκαλέσει σοβαρές ζημιές στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία.
Μια τόσο ριζοσπαστική κριτική αποτελεί απειλή, επειδή δεν προέρχεται από κάποιον περιθωριακό μαρξιστή διανοούμενο ή από έναν φιλόσοφο αποκομμένο από τις συγκεκριμένες πραγματικότητες του καπιταλισμού.
Ο Acemoglu βρίσκεται στην κορυφή της αμερικανικής ακαδημαϊκής πυραμίδας της Ivy League• είναι ένας αυστηρός νεοκλασικός οικονομολόγος, εξαιρετικά ισχυρός στην ποσοτική ανάλυση.
Είναι ένας από «αυτούς». Αλλά δεν συμμορφώνεται. Και αυτό είναι το επικίνδυνο σημείο.
Ο Luigi Zingales του Πανεπιστημίου του Σικάγο σχολίασε:
«Το άρθρο δεν αφορά πραγματικά τον Daron.
Είναι μια προειδοποιητική βολή.
Αν ο Economist μπορεί να εξευτελίσει τον κορυφαίο οικονομολόγο της γενιάς μας, φανταστείτε τι μπορεί να κάνει σε οποιονδήποτε άλλον ασκεί κριτική στην τεχνητή νοημοσύνη».
Ο Henry Farrell, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins της Ουάσιγκτον, πρόσθεσε:
«Πιστεύω ότι το ξαφνικό κύμα εχθρότητας απέναντι στον Acemoglu έχει να κάνει εξ ολοκλήρου με την ιστορική συγκυρία στην οποία βρισκόμαστε.
Η πραγματική επιλογή δεν είναι ανάμεσα σε έναν αόριστο δρόμο προς την “τεχνολογική πρόοδο” και στους κακούς, ζηλόφθονους ή παραπλανημένους αντιπάλους της.
Η επιλογή είναι ανάμεσα σε διαφορετικούς δρόμους προς την πρόοδο».
Η δαπάνη που αυξάνεται
Σας διαβεβαιώνω ότι χρησιμοποίησα την Τεχνητή Νοημοσύνη (ελέγχοντας τις απαντήσεις της) στην έρευνα για αυτό το άρθρο. Και όχι, δεν θα ήμουν διατεθειμένος να την αποποιηθώ.
Αλλά δεν πρόκειται για φιλοσοφικό ζήτημα.
Η αποτίμηση της Anthropic ανέρχεται σε δύο τρισεκατομμύρια δολάρια. Εκείνη της OpenAI, η οποία αναμένεται να ακολουθήσει αμέσως μετά, ανέρχεται σε τουλάχιστον ένα τρισεκατομμύριο.
Οι επτά μεγάλες εταιρείες της Wall Street που συνδέονται περισσότερο με την τεχνητή νοημοσύνη δαπανούν —όλο και συχνότερα μέσω δανεισμού— τουλάχιστον 500 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο για να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις αυτής της επανάστασης.
Μόνες τους αξίζουν 23 τρισεκατομμύρια δολάρια, μια χρηματιστηριακή κεφαλαιοποίηση που προς το παρόν αντανακλά μόνο μια υπόθεση σχετικά με τη μελλοντική αξία αυτής της τεχνολογικής επανάστασης.
Όλες οι εταιρείες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας μικροτσίπ και των χρηστών των μοντέλων, όπως η Palantir του Peter Thiel, αντιπροσωπεύουν περίπου το 45% της συνολικής αξίας, ύψους 69 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, του βασικού αμερικανικού χρηματιστηριακού δείκτη.
Η έστω και μερική αποτυχία των υποσχέσεων αυτής της επανάστασης θα μπορούσε, ως προς τις συνέπειές της, να κάνει το κραχ της Lehman Brothers του 2008 να μοιάζει ασήμαντο.
Μπροστά σε μια τέτοια προοπτική, πολλοί προτιμούν να κρατήσουν τους μεσαιωνικούς κυρίαρχους της Bay Area.
Και να στείλουν τον Acemoglu στην πυρά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών