Οι Houthis μετατρέπουν ένα στενό πέρασμα σε παγκόσμιο γεωπολιτικό εφιάλτη – Η ναυσιπλοΐα, το πετρέλαιο και η εύθραυστη ισορροπία στη Μέση Ανατολή
Όσο η κρίση παρατείνεται, τόσο μεγαλώνει η επιρροή τους.
Οι Houthis της Υεμένης εξελίσσονται σε έναν ολοένα και πιο υπολογίσιμο παράγοντα της Μέσης Ανατολής, αποκτώντας δυνατότητα να επηρεάζουν όχι μόνο τις περιφερειακές ισορροπίες, αλλά και τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές ροές.
Η γεωγραφία, μάλιστα, φαίνεται να τους προσφέρει ένα τεράστιο στρατηγικό πλεονέκτημα.
Το Bab el-Mandeb είναι ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη.
Και, σε ορισμένα σενάρια, μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο ευάλωτο σε αποκλεισμό από το περίφημο Στενό του Hormuz.
Δεν πρόκειται απλώς για έναν ακόμη γεωπολιτικό ανταγωνισμό.
Πρόκειται για ένα σημείο του παγκόσμιου χάρτη όπου λίγα χιλιόμετρα θάλασσας μπορούν να καθορίσουν την πορεία του εμπορίου, της ενέργειας και τελικά των διεθνών αγορών.
Τρία χιλιόμετρα που μπορούν να παραλύσουν τη ναυσιπλοΐα
Ισραηλινός αξιωματούχος περιέγραψε την κατάσταση στο Bab el-Mandeb ως εξαιρετικά σύνθετη, υποστηρίζοντας ότι οι κίνδυνοι δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με απλή ρητορική.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι η γεωγραφία.
Στο στενό, το θαλάσσιο πέρασμα ανάμεσα στο νησί Πέριμ και τις ακτές της Υεμένης περιορίζεται σε ένα εξαιρετικά στενό σημείο.
Σύμφωνα με την περιγραφή που παρατίθεται, το κανάλι ναυσιπλοΐας μπορεί να φτάνει σε πλάτος μόλις περίπου τριών χιλιομέτρων.
Και αυτό αλλάζει τα πάντα.
Ένα εμπορικό πλοίο που κινείται σε τόσο περιορισμένο χώρο έχει ελάχιστες δυνατότητες ελιγμού.
Η παρουσία ένοπλων ομάδων στην ακτή, ακόμη και χωρίς ιδιαίτερα εξελιγμένα μέσα, μπορεί να μετατρέψει τη διέλευση σε παιχνίδι υψηλού ρίσκου.
Ο φόβος, άλλωστε, δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από πραγματική επίθεση για να προκαλέσει οικονομική ζημιά.
Αρκεί η αβεβαιότητα. Αρκεί η απειλή.
Αρκεί οι ασφαλιστικές εταιρείες, οι πλοιοκτήτες και οι μεταφορείς να αρχίσουν να θεωρούν μια θαλάσσια διαδρομή υπερβολικά επικίνδυνη.
Και τότε, το κόστος εκτοξεύεται.
Το Hormuz έχει άλλο πρόβλημα
Η κατάσταση στο Στενό του Hormuz είναι διαφορετική.
Για να επιχειρήσει κάποιος να ελέγξει αποτελεσματικά ένα τόσο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα, χρειάζεται συνδυασμός ραντάρ, αντιπλοϊκών πυραύλων, ναυτικών μέσων και, σε ακραία περίπτωση, ναρκοθέτησης.
Παράλληλα, υπάρχει και η γεωγραφική πραγματικότητα: στην απέναντι πλευρά βρίσκεται το Ομάν.
Το αποτέλεσμα είναι ένας εξαιρετικά περίπλοκος συνδυασμός στρατιωτικών, γεωπολιτικών και διπλωματικών παραμέτρων.
Στο Bab el-Mandeb, αντίθετα, η γεωγραφία μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ισχύος για τους Houthis.
Δεν χρειάζεται απαραίτητα ένας πανίσχυρος στόλος.
Δεν χρειάζεται να διαθέτουν τον στρατιωτικό μηχανισμό μιας μεγάλης περιφερειακής δύναμης.
Αρκεί να μπορούν να καταστήσουν τη διέλευση αρκετά επικίνδυνη ώστε οι εμπορικές εταιρείες να αρχίσουν να αναζητούν εναλλακτικές.
Οι Houthis: από το περιθώριο στο επίκεντρο
Η εικόνα που συχνά κυκλοφορεί για τους Houthis είναι σχεδόν καρικατουρίστικη.
Μαχητές με παραδοσιακή ενδυμασία, καθισμένοι στις ακτές της Υεμένης, με τοπικό qat στα μάγουλα και παλιά οπλικά συστήματα δίπλα τους.
Μια εικόνα που δημιουργεί την εντύπωση μιας δύναμης βγαλμένης από άλλη εποχή.
Όμως η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.
Οι Houthis έχουν αποκτήσει πρόσβαση σε drones, πυραύλους και συστήματα που μπορούν να απειλήσουν εμπορικά και στρατιωτικά πλοία σε μεγάλη απόσταση.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο παράδοξο της υπόθεσης.
Πώς μια σχετικά φτωχή και εμπόλεμη περιοχή μπορεί να αποκτήσει τη δυνατότητα να απειλεί μία από τις σημαντικότερες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου;
Η απάντηση βρίσκεται στον συνδυασμό τεχνολογίας, γεωγραφίας και ασύμμετρου πολέμου.
Δεν χρειάζεται να βυθιστούν δεκάδες πλοία.
Αρκεί η πεποίθηση ότι ένα πλοίο μπορεί να χτυπηθεί.
Ο φόβος είναι όπλο – και ίσως το πιο φθηνό
Η καταστροφή ενός μεγάλου εμπορικού πλοίου δεν είναι απλή υπόθεση και ένα απλό αντιαρματικό σύστημα δεν αρκεί για να προκαλέσει κατ' ανάγκη τέτοιο αποτέλεσμα.
Υπάρχουν όμως drones, αντιπλοϊκοί πύραυλοι και άλλες δυνατότητες που μπορούν να δημιουργήσουν πραγματικό κίνδυνο.
Και ακόμη σημαντικότερο:
η απειλή δεν χρειάζεται να πραγματοποιηθεί.
Η ίδια η πιθανότητα επίθεσης μπορεί να είναι αρκετή.
Εάν ένας πλοιοκτήτης έχει να επιλέξει ανάμεσα σε μια επικίνδυνη διαδρομή μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και σε μια πολύ μεγαλύτερη διαδρομή γύρω από την Αφρική, η οικονομική εξίσωση αλλάζει.
Περισσότερα καύσιμα.
Περισσότερες ημέρες ταξιδιού.
Υψηλότερα ασφάλιστρα.
Καθυστερήσεις.
Και τελικά ακριβότερα προϊόντα.
Έτσι ένα τοπικό στρατιωτικό πρόβλημα μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα.
Για την Ευρώπη, η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στις ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε αγορές που ήδη είναι ευαίσθητες στις γεωπολιτικές αναταράξεις.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο ίδιο το πετρέλαιο.
Αφορούν τα ναύλα, τις ασφαλίσεις, το κόστος μεταφοράς, τις τιμές των εμπορευμάτων και τελικά τον πληθωρισμό.
Ένα μικρό σημείο στον χάρτη μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να δημιουργήσει ένα τεράστιο πρόβλημα χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία έχουν κάθε λόγο να ανησυχούν
Για το Ισραήλ, η ασφάλεια του Bab el-Mandeb έχει στρατηγική σημασία, αλλά το ζήτημα δεν αφορά μόνο την άμεση ενεργειακή του εξάρτηση.
Οι ενεργειακές διαδρομές της περιοχής συνδέονται με ευρύτερα σχέδια μεταφορών και υποδομών, ενώ η σταθερότητα στην Υεμένη επηρεάζει συνολικά τις ισορροπίες στην Αραβική Χερσόνησο.
Για τη Σαουδική Αραβία, όμως, το ζήτημα είναι ακόμη πιο άμεσο.
Η χώρα βρίσκεται απέναντι από μια δύναμη που έχει αποδείξει ότι μπορεί να πλήξει κρίσιμες υποδομές και να δημιουργήσει αβεβαιότητα σε ενεργειακές και εμπορικές διαδρομές.
Και εδώ δημιουργείται ένα παράδοξο:
χώρες που σε άλλες συνθήκες θα βρίσκονταν σε διαφορετικά στρατόπεδα μπορούν να αποκτήσουν κοινό συμφέρον στην ασφάλεια της ίδιας θαλάσσιας αρτηρίας.
Η Ευρώπη κοιτάζει – αλλά πόσο θα αντέξει;
Το ερώτημα πλέον είναι τι θα κάνει η διεθνής κοινότητα.
Θα επιχειρήσει να διασφαλίσει τη ναυσιπλοΐα με πραγματικά στρατιωτικά μέσα;
Θα περιοριστεί σε δηλώσεις;
Ή θα προτιμήσει να αποφύγει μια νέα στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή;
Η ευρωπαϊκή στάση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη.
Οι ευρωπαϊκές οικονομίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την απρόσκοπτη λειτουργία του παγκόσμιου εμπορίου και κάθε επιπλέον ημέρα καθυστέρησης στη μεταφορά εμπορευμάτων μεταφράζεται τελικά σε κόστος.
Το πρόβλημα είναι ότι άλλο η πολιτική δήλωση και άλλο η πραγματική στρατιωτική ανάπτυξη.
Και αυτή η διαφορά γίνεται εμφανής κάθε φορά που μια κυβέρνηση καλείται να αναλάβει πραγματικό ρίσκο.
Η στάση των δυτικών χωρών απέναντι στην κρίση δεν είναι ενιαία.
Υπήρξαν δηλώσεις ανησυχίας και πολιτικές προειδοποιήσεις, ενώ ορισμένες χώρες εξέτασαν ή ανέλαβαν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες ασφαλείας στην περιοχή.
Η Βρετανία έχει δηλώσει την πρόθεσή της να στηρίξει την προστασία κρίσιμων υποδομών και συμφερόντων στην περιοχή.
Η Ιταλία, από την άλλη, βρέθηκε αντιμέτωπη με το δύσκολο ερώτημα της συμμετοχής της σε μια ολοένα πιο επικίνδυνη περιφερειακή σύγκρουση.
Και η Γαλλία, μέσω του Emmanuel Macron, έχει εκφράσει πρόθεση να συμβάλει στην προστασία των ενεργειακών υποδομών της Σαουδικής Αραβίας.
Το ερώτημα παραμένει:
Πόσο μακριά είναι πραγματικά διατεθειμένη να φτάσει η Ευρώπη;
Εδώ βρίσκεται ο πραγματικός εφιάλτης.
Όχι απαραίτητα μια άμεση κατάληψη του Στενού.
Όχι απαραίτητα μια ολοκληρωτική στρατιωτική νίκη των Houthis.
Αλλά μια παρατεταμένη κατάσταση όπου κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι τα εμπορικά πλοία θα περάσουν με ασφάλεια.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μόνιμη αναδιάταξη των θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών.
Η Ερυθρά Θάλασσα θα έχανε μέρος της στρατηγικής της αξίας.
Τα πλοία θα αναγκάζονταν να κάνουν τον γύρο της Αφρικής.
Τα ναύλα θα αυξάνονταν.
Οι χρόνοι παράδοσης θα μεγάλωναν.
Και η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα θα δεχόταν ένα ακόμη σοκ.
Αυτός είναι ο πραγματικός κίνδυνος του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Από το Bab el-Mandeb μέχρι τη Μέκκα;
Υπάρχουν, ασφαλώς, πολύ πιο ακραία σενάρια.
Ένα από αυτά είναι η περαιτέρω επέκταση της σύγκρουσης στην ίδια τη Σαουδική Αραβία.
Η γεωγραφική εγγύτητα, η στρατιωτική δράση και οι θρησκευτικές διαστάσεις της περιοχής δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Το ενδεχόμενο μιας προέλασης προς τη Μέκκα αποτελεί ακραίο σενάριο και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δεδομένη εξέλιξη.
Ωστόσο, ακριβώς επειδή η περιοχή είναι γεμάτη απρόβλεπτες ανατροπές, ακόμη και τα σενάρια που σήμερα μοιάζουν μακρινά μπορούν να αποκτήσουν πολιτική και στρατηγική σημασία εάν αλλάξουν οι ισορροπίες.
Το κίνημα Ansar Allah, η ονομασία που χρησιμοποιούν οι Houthis, έχει βαθιές θρησκευτικές και ιστορικές αναφορές.
Η ίδια η ονομασία σημαίνει «Βοηθοί του Αλλάχ» και παραπέμπει σε μια ιστορική περίοδο του Ισλάμ.
Αυτό προσθέτει μια ιδιαίτερη διάσταση στη σύγκρουση.
Γιατί στη Μέση Ανατολή η γεωπολιτική, η θρησκεία, η ιστορία και η ενέργεια συχνά μπλέκονται μεταξύ τους με τρόπο που καθιστά οποιαδήποτε πρόβλεψη εξαιρετικά δύσκολη.
Η Μέση Ανατολή αλλάζει μπροστά στα μάτια μας
Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο όλων αυτών είναι η ταχύτητα με την οποία αλλάζουν οι συμμαχίες και οι ισορροπίες.
Πρόσωπα και οργανώσεις που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν από τη Δύση αποκλεισμένοι ή εχθρικοί παράγοντες μπορούν ξαφνικά να εμφανίζονται σε διεθνή φόρα και να συμμετέχουν στις νέες ισορροπίες της περιοχής.
Η περίπτωση της Συρίας είναι χαρακτηριστική.
Ο Ahmed al-Sharaa, γνωστός παλαιότερα ως Abu Mohammad al-Julani, έχει περάσει από μια πορεία που αποτυπώνει με δραματικό τρόπο το πόσο γρήγορα μπορούν να μεταβληθούν οι συσχετισμοί στη Μέση Ανατολή.
Χθες θεωρούνταν εχθρός.
Σήμερα μπορεί να εμφανίζεται σε διεθνές διπλωματικό περιβάλλον.
Αύριο;
Κανείς δεν γνωρίζει.
Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα.
Η Μέση Ανατολή δεν είναι μια στατική γεωπολιτική σκακιέρα.
Είναι μια περιοχή όπου οι παίκτες αλλάζουν θέσεις, οι συμμαχίες αναδιαμορφώνονται και ένα γεγονός σε μια ακτή της Υεμένης μπορεί να προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου, στα ναύλα και στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Το Bab el-Mandeb μπορεί να είναι ένα στενό πέρασμα.
Η γεωπολιτική του σημασία, όμως, είναι τεράστια.
Και όσο οι Houthis διατηρούν τη δυνατότητα να απειλούν τη ναυσιπλοΐα, ολόκληρος ο πλανήτης έχει έναν λόγο να κοιτάζει με αγωνία προς τις ακτές της Υεμένης.
Γιατί μερικές φορές δεν χρειάζεται να κλείσει ένα θαλάσσιο πέρασμα για να δημιουργηθεί χάος.
Αρκεί όλοι να φοβούνται ότι μπορεί να κλείσει.
www.bankingnews.gr
Οι Houthis της Υεμένης εξελίσσονται σε έναν ολοένα και πιο υπολογίσιμο παράγοντα της Μέσης Ανατολής, αποκτώντας δυνατότητα να επηρεάζουν όχι μόνο τις περιφερειακές ισορροπίες, αλλά και τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές ροές.
Η γεωγραφία, μάλιστα, φαίνεται να τους προσφέρει ένα τεράστιο στρατηγικό πλεονέκτημα.
Το Bab el-Mandeb είναι ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη.
Και, σε ορισμένα σενάρια, μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο ευάλωτο σε αποκλεισμό από το περίφημο Στενό του Hormuz.
Δεν πρόκειται απλώς για έναν ακόμη γεωπολιτικό ανταγωνισμό.
Πρόκειται για ένα σημείο του παγκόσμιου χάρτη όπου λίγα χιλιόμετρα θάλασσας μπορούν να καθορίσουν την πορεία του εμπορίου, της ενέργειας και τελικά των διεθνών αγορών.
Τρία χιλιόμετρα που μπορούν να παραλύσουν τη ναυσιπλοΐα
Ισραηλινός αξιωματούχος περιέγραψε την κατάσταση στο Bab el-Mandeb ως εξαιρετικά σύνθετη, υποστηρίζοντας ότι οι κίνδυνοι δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με απλή ρητορική.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι η γεωγραφία.
Στο στενό, το θαλάσσιο πέρασμα ανάμεσα στο νησί Πέριμ και τις ακτές της Υεμένης περιορίζεται σε ένα εξαιρετικά στενό σημείο.
Σύμφωνα με την περιγραφή που παρατίθεται, το κανάλι ναυσιπλοΐας μπορεί να φτάνει σε πλάτος μόλις περίπου τριών χιλιομέτρων.
Και αυτό αλλάζει τα πάντα.
Ένα εμπορικό πλοίο που κινείται σε τόσο περιορισμένο χώρο έχει ελάχιστες δυνατότητες ελιγμού.
Η παρουσία ένοπλων ομάδων στην ακτή, ακόμη και χωρίς ιδιαίτερα εξελιγμένα μέσα, μπορεί να μετατρέψει τη διέλευση σε παιχνίδι υψηλού ρίσκου.
Ο φόβος, άλλωστε, δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από πραγματική επίθεση για να προκαλέσει οικονομική ζημιά.
Αρκεί η αβεβαιότητα. Αρκεί η απειλή.
Αρκεί οι ασφαλιστικές εταιρείες, οι πλοιοκτήτες και οι μεταφορείς να αρχίσουν να θεωρούν μια θαλάσσια διαδρομή υπερβολικά επικίνδυνη.
Και τότε, το κόστος εκτοξεύεται.
Το Hormuz έχει άλλο πρόβλημα
Η κατάσταση στο Στενό του Hormuz είναι διαφορετική.
Για να επιχειρήσει κάποιος να ελέγξει αποτελεσματικά ένα τόσο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα, χρειάζεται συνδυασμός ραντάρ, αντιπλοϊκών πυραύλων, ναυτικών μέσων και, σε ακραία περίπτωση, ναρκοθέτησης.
Παράλληλα, υπάρχει και η γεωγραφική πραγματικότητα: στην απέναντι πλευρά βρίσκεται το Ομάν.
Το αποτέλεσμα είναι ένας εξαιρετικά περίπλοκος συνδυασμός στρατιωτικών, γεωπολιτικών και διπλωματικών παραμέτρων.
Στο Bab el-Mandeb, αντίθετα, η γεωγραφία μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ισχύος για τους Houthis.
Δεν χρειάζεται απαραίτητα ένας πανίσχυρος στόλος.
Δεν χρειάζεται να διαθέτουν τον στρατιωτικό μηχανισμό μιας μεγάλης περιφερειακής δύναμης.
Αρκεί να μπορούν να καταστήσουν τη διέλευση αρκετά επικίνδυνη ώστε οι εμπορικές εταιρείες να αρχίσουν να αναζητούν εναλλακτικές.
Οι Houthis: από το περιθώριο στο επίκεντρο
Η εικόνα που συχνά κυκλοφορεί για τους Houthis είναι σχεδόν καρικατουρίστικη.
Μαχητές με παραδοσιακή ενδυμασία, καθισμένοι στις ακτές της Υεμένης, με τοπικό qat στα μάγουλα και παλιά οπλικά συστήματα δίπλα τους.
Μια εικόνα που δημιουργεί την εντύπωση μιας δύναμης βγαλμένης από άλλη εποχή.
Όμως η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.
Οι Houthis έχουν αποκτήσει πρόσβαση σε drones, πυραύλους και συστήματα που μπορούν να απειλήσουν εμπορικά και στρατιωτικά πλοία σε μεγάλη απόσταση.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο παράδοξο της υπόθεσης.
Πώς μια σχετικά φτωχή και εμπόλεμη περιοχή μπορεί να αποκτήσει τη δυνατότητα να απειλεί μία από τις σημαντικότερες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου;
Η απάντηση βρίσκεται στον συνδυασμό τεχνολογίας, γεωγραφίας και ασύμμετρου πολέμου.
Δεν χρειάζεται να βυθιστούν δεκάδες πλοία.
Αρκεί η πεποίθηση ότι ένα πλοίο μπορεί να χτυπηθεί.
Ο φόβος είναι όπλο – και ίσως το πιο φθηνό
Η καταστροφή ενός μεγάλου εμπορικού πλοίου δεν είναι απλή υπόθεση και ένα απλό αντιαρματικό σύστημα δεν αρκεί για να προκαλέσει κατ' ανάγκη τέτοιο αποτέλεσμα.
Υπάρχουν όμως drones, αντιπλοϊκοί πύραυλοι και άλλες δυνατότητες που μπορούν να δημιουργήσουν πραγματικό κίνδυνο.
Και ακόμη σημαντικότερο:
η απειλή δεν χρειάζεται να πραγματοποιηθεί.
Η ίδια η πιθανότητα επίθεσης μπορεί να είναι αρκετή.
Εάν ένας πλοιοκτήτης έχει να επιλέξει ανάμεσα σε μια επικίνδυνη διαδρομή μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και σε μια πολύ μεγαλύτερη διαδρομή γύρω από την Αφρική, η οικονομική εξίσωση αλλάζει.
Περισσότερα καύσιμα.
Περισσότερες ημέρες ταξιδιού.
Υψηλότερα ασφάλιστρα.
Καθυστερήσεις.
Και τελικά ακριβότερα προϊόντα.
Έτσι ένα τοπικό στρατιωτικό πρόβλημα μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα.
Για την Ευρώπη, η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στις ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε αγορές που ήδη είναι ευαίσθητες στις γεωπολιτικές αναταράξεις.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο ίδιο το πετρέλαιο.
Αφορούν τα ναύλα, τις ασφαλίσεις, το κόστος μεταφοράς, τις τιμές των εμπορευμάτων και τελικά τον πληθωρισμό.
Ένα μικρό σημείο στον χάρτη μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να δημιουργήσει ένα τεράστιο πρόβλημα χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία έχουν κάθε λόγο να ανησυχούν
Για το Ισραήλ, η ασφάλεια του Bab el-Mandeb έχει στρατηγική σημασία, αλλά το ζήτημα δεν αφορά μόνο την άμεση ενεργειακή του εξάρτηση.
Οι ενεργειακές διαδρομές της περιοχής συνδέονται με ευρύτερα σχέδια μεταφορών και υποδομών, ενώ η σταθερότητα στην Υεμένη επηρεάζει συνολικά τις ισορροπίες στην Αραβική Χερσόνησο.
Για τη Σαουδική Αραβία, όμως, το ζήτημα είναι ακόμη πιο άμεσο.
Η χώρα βρίσκεται απέναντι από μια δύναμη που έχει αποδείξει ότι μπορεί να πλήξει κρίσιμες υποδομές και να δημιουργήσει αβεβαιότητα σε ενεργειακές και εμπορικές διαδρομές.
Και εδώ δημιουργείται ένα παράδοξο:
χώρες που σε άλλες συνθήκες θα βρίσκονταν σε διαφορετικά στρατόπεδα μπορούν να αποκτήσουν κοινό συμφέρον στην ασφάλεια της ίδιας θαλάσσιας αρτηρίας.
Η Ευρώπη κοιτάζει – αλλά πόσο θα αντέξει;
Το ερώτημα πλέον είναι τι θα κάνει η διεθνής κοινότητα.
Θα επιχειρήσει να διασφαλίσει τη ναυσιπλοΐα με πραγματικά στρατιωτικά μέσα;
Θα περιοριστεί σε δηλώσεις;
Ή θα προτιμήσει να αποφύγει μια νέα στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή;
Η ευρωπαϊκή στάση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη.
Οι ευρωπαϊκές οικονομίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την απρόσκοπτη λειτουργία του παγκόσμιου εμπορίου και κάθε επιπλέον ημέρα καθυστέρησης στη μεταφορά εμπορευμάτων μεταφράζεται τελικά σε κόστος.
Το πρόβλημα είναι ότι άλλο η πολιτική δήλωση και άλλο η πραγματική στρατιωτική ανάπτυξη.
Και αυτή η διαφορά γίνεται εμφανής κάθε φορά που μια κυβέρνηση καλείται να αναλάβει πραγματικό ρίσκο.
Η στάση των δυτικών χωρών απέναντι στην κρίση δεν είναι ενιαία.
Υπήρξαν δηλώσεις ανησυχίας και πολιτικές προειδοποιήσεις, ενώ ορισμένες χώρες εξέτασαν ή ανέλαβαν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες ασφαλείας στην περιοχή.
Η Βρετανία έχει δηλώσει την πρόθεσή της να στηρίξει την προστασία κρίσιμων υποδομών και συμφερόντων στην περιοχή.
Η Ιταλία, από την άλλη, βρέθηκε αντιμέτωπη με το δύσκολο ερώτημα της συμμετοχής της σε μια ολοένα πιο επικίνδυνη περιφερειακή σύγκρουση.
Και η Γαλλία, μέσω του Emmanuel Macron, έχει εκφράσει πρόθεση να συμβάλει στην προστασία των ενεργειακών υποδομών της Σαουδικής Αραβίας.
Το ερώτημα παραμένει:
Πόσο μακριά είναι πραγματικά διατεθειμένη να φτάσει η Ευρώπη;
Εδώ βρίσκεται ο πραγματικός εφιάλτης.
Όχι απαραίτητα μια άμεση κατάληψη του Στενού.
Όχι απαραίτητα μια ολοκληρωτική στρατιωτική νίκη των Houthis.
Αλλά μια παρατεταμένη κατάσταση όπου κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι τα εμπορικά πλοία θα περάσουν με ασφάλεια.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μόνιμη αναδιάταξη των θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών.
Η Ερυθρά Θάλασσα θα έχανε μέρος της στρατηγικής της αξίας.
Τα πλοία θα αναγκάζονταν να κάνουν τον γύρο της Αφρικής.
Τα ναύλα θα αυξάνονταν.
Οι χρόνοι παράδοσης θα μεγάλωναν.
Και η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα θα δεχόταν ένα ακόμη σοκ.
Αυτός είναι ο πραγματικός κίνδυνος του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Από το Bab el-Mandeb μέχρι τη Μέκκα;
Υπάρχουν, ασφαλώς, πολύ πιο ακραία σενάρια.
Ένα από αυτά είναι η περαιτέρω επέκταση της σύγκρουσης στην ίδια τη Σαουδική Αραβία.
Η γεωγραφική εγγύτητα, η στρατιωτική δράση και οι θρησκευτικές διαστάσεις της περιοχής δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Το ενδεχόμενο μιας προέλασης προς τη Μέκκα αποτελεί ακραίο σενάριο και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δεδομένη εξέλιξη.
Ωστόσο, ακριβώς επειδή η περιοχή είναι γεμάτη απρόβλεπτες ανατροπές, ακόμη και τα σενάρια που σήμερα μοιάζουν μακρινά μπορούν να αποκτήσουν πολιτική και στρατηγική σημασία εάν αλλάξουν οι ισορροπίες.
Το κίνημα Ansar Allah, η ονομασία που χρησιμοποιούν οι Houthis, έχει βαθιές θρησκευτικές και ιστορικές αναφορές.
Η ίδια η ονομασία σημαίνει «Βοηθοί του Αλλάχ» και παραπέμπει σε μια ιστορική περίοδο του Ισλάμ.
Αυτό προσθέτει μια ιδιαίτερη διάσταση στη σύγκρουση.
Γιατί στη Μέση Ανατολή η γεωπολιτική, η θρησκεία, η ιστορία και η ενέργεια συχνά μπλέκονται μεταξύ τους με τρόπο που καθιστά οποιαδήποτε πρόβλεψη εξαιρετικά δύσκολη.
Η Μέση Ανατολή αλλάζει μπροστά στα μάτια μας
Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο όλων αυτών είναι η ταχύτητα με την οποία αλλάζουν οι συμμαχίες και οι ισορροπίες.
Πρόσωπα και οργανώσεις που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν από τη Δύση αποκλεισμένοι ή εχθρικοί παράγοντες μπορούν ξαφνικά να εμφανίζονται σε διεθνή φόρα και να συμμετέχουν στις νέες ισορροπίες της περιοχής.
Η περίπτωση της Συρίας είναι χαρακτηριστική.
Ο Ahmed al-Sharaa, γνωστός παλαιότερα ως Abu Mohammad al-Julani, έχει περάσει από μια πορεία που αποτυπώνει με δραματικό τρόπο το πόσο γρήγορα μπορούν να μεταβληθούν οι συσχετισμοί στη Μέση Ανατολή.
Χθες θεωρούνταν εχθρός.
Σήμερα μπορεί να εμφανίζεται σε διεθνές διπλωματικό περιβάλλον.
Αύριο;
Κανείς δεν γνωρίζει.
Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα.
Η Μέση Ανατολή δεν είναι μια στατική γεωπολιτική σκακιέρα.
Είναι μια περιοχή όπου οι παίκτες αλλάζουν θέσεις, οι συμμαχίες αναδιαμορφώνονται και ένα γεγονός σε μια ακτή της Υεμένης μπορεί να προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου, στα ναύλα και στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Το Bab el-Mandeb μπορεί να είναι ένα στενό πέρασμα.
Η γεωπολιτική του σημασία, όμως, είναι τεράστια.
Και όσο οι Houthis διατηρούν τη δυνατότητα να απειλούν τη ναυσιπλοΐα, ολόκληρος ο πλανήτης έχει έναν λόγο να κοιτάζει με αγωνία προς τις ακτές της Υεμένης.
Γιατί μερικές φορές δεν χρειάζεται να κλείσει ένα θαλάσσιο πέρασμα για να δημιουργηθεί χάος.
Αρκεί όλοι να φοβούνται ότι μπορεί να κλείσει.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών