Το κρίσιμο στοιχείο της σημερινής συγκυρίας είναι η υποχώρηση της διεθνούς παρουσίας που είχε λειτουργήσει ως εγγυητής της εφαρμογής του Dayton.
Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη οδηγείται στις κάλπες στις 4 Οκτωβρίου με τον Milorad Dodik εκτός ψηφοδελτίου, αλλά με την πολιτική του επιρροή να παραμένει ισχυρή. Η καταδίκη του και η απομάκρυνσή του από την προεδρία της Republika Srpska δεν έθεσαν τέλος στην πολιτική του κυριαρχία, καθώς ο ίδιος εξακολουθεί να ηγείται του SNSD και να επηρεάζει τις βασικές επιλογές του κόμματος.
Η εκλογική αναμέτρηση πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο περιβάλλον για τη συμφωνία του Dayton, καθώς, σύμφωνα με την ανάλυση του Modern Diplomacy, η διεθνής πίεση που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως μηχανισμός επιβολής των κανόνων εμφανίζεται σήμερα αποδυναμωμένη.
Ο Dodik εκτός κάλπης, αλλά παντού στο ψηφοδέλτιο
Η Željka Cvijanović του SNSD διεκδικεί την εκλογή στη σερβική θέση της τριμελούς προεδρίας της Βοσνίας, ενώ για την προεδρία της Republika Srpska το SNSD κατεβάζει τον Savo Minić απέναντι στον Branko Blanuša της αντιπολίτευσης.
Ο Dodik δεν μπορεί να είναι υποψήφιος, μετά την καταδίκη του και την απαγόρευση άσκησης δημόσιου αξιώματος.
Ωστόσο, το όνομά του παραμένει στην εκλογική ταυτότητα του SNSD, καθώς το κόμμα συμμετέχει με την ονομασία «SNSD – Milorad Dodik».
Το 2025 ο Dodik καταδικάστηκε από το Δικαστήριο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης σε φυλάκιση ενός έτους και εξαετή απαγόρευση άσκησης δημόσιου αξιώματος για την άρνησή του να συμμορφωθεί με αποφάσεις του Ύπατου Εκπροσώπου για τη συμφωνία του Dayton. Η ποινή επικυρώθηκε τον Αύγουστο και ο Dodik αντικατέστησε την ποινή φυλάκισης με χρηματικό πρόστιμο, ενώ έχασε το αξίωμά του.
Παρέμεινε, ωστόσο, πρόεδρος του SNSD και συνέχισε να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στον καθορισμό της πολιτικής της Republika Srpska.
Η διεθνής επιτήρηση αποδυναμώνεται
Το κρίσιμο στοιχείο της σημερινής συγκυρίας είναι η υποχώρηση της διεθνούς παρουσίας που είχε λειτουργήσει ως εγγυητής της εφαρμογής του Dayton.
Οι ΗΠΑ ήραν το 2025 τις κυρώσεις σε βάρος του Dodik και στελεχών του περιβάλλοντός του, ενώ η θέση της Ουάσιγκτον απέναντι στη μεταπολεμική πολιτική αρχιτεκτονική της Βοσνίας έχει μεταβληθεί.
Παράλληλα, ο Christian Schmidt αποχώρησε από τη θέση του Ύπατου Εκπροσώπου τον Ιούλιο, χωρίς να έχει μέχρι σήμερα υπάρξει συμφωνία για τον ορισμό μόνιμου διαδόχου.
Ο Αμερικανός Louis Crishock ασκεί προσωρινά τα καθήκοντα, διαθέτοντας τυπικά τις λεγόμενες «εξουσίες της Βόννης», οι οποίες επιτρέπουν στον Ύπατο Εκπρόσωπο να επιβάλλει νόμους και να απομακρύνει αξιωματούχους.
Το ερώτημα είναι εάν και κατά πόσο θα χρησιμοποιηθούν αυτές οι εξουσίες σε περίπτωση νέας πολιτικής κρίσης.
Το δύσκολο σταυρόλεξο της Ευρώπης
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει οικονομικούς μοχλούς πίεσης, αλλά η αποτελεσματικότητά τους περιορίζεται από την πολιτική πολυπλοκότητα της Βοσνίας.
Οι Βρυξέλλες έχουν παγώσει 108,5 εκατ. ευρώ από το Growth Plan λόγω καθυστερήσεων στις μεταρρυθμίσεις, ενώ παράλληλα οι κυρώσεις σε επίπεδο ΕΕ απαιτούν ομοφωνία, με την Ουγγαρία να έχει επανειλημμένα στηρίξει τον Dodik.
Ένα ακόμη ανοικτό μέτωπο αφορά την εκλογή του Κροάτη εκπροσώπου στην τριμελή προεδρία. Το HDZ BiH ζητά εδώ και χρόνια αλλαγές στον εκλογικό νόμο, υποστηρίζοντας ότι ο Κροάτης εκπρόσωπος θα πρέπει να εκλέγεται από Κροάτες ψηφοφόρους. Η διαμάχη αυτή έχει επανειλημμένα προκαλέσει πολιτικά αδιέξοδα.
Το πραγματικό ερώτημα μετά την κάλπη
Η εκλογική αναμέτρηση της 4ης Οκτωβρίου δεν αφορά μόνο το ποιος θα καταλάβει τα συγκεκριμένα αξιώματα. Αφορά και το κατά πόσο το μεταπολεμικό σύστημα ισορροπιών της Βοσνίας εξακολουθεί να διαθέτει έναν εξωτερικό μηχανισμό επιβολής.
Ο Dodik έχασε το αξίωμα, αλλά διατήρησε την κομματική ηγεσία και σημαντικό μέρος της πολιτικής του επιρροής.
Την ίδια στιγμή, ο ρόλος των ΗΠΑ έχει περιοριστεί, η θέση του Ύπατου Εκπροσώπου παραμένει μεταβατική και η ΕΕ δυσκολεύεται να επιβάλει ενιαία γραμμή.
Έτσι, η επόμενη ημέρα των εκλογών μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με το ίδιο το εκλογικό αποτέλεσμα: ποιος θα έχει την πολιτική και θεσμική ισχύ να επιβάλει τους κανόνες του Dayton, εάν οι βασικοί πολιτικοί παίκτες αποφασίσουν να τους αμφισβητήσουν;
www.bankingnews.gr
Η εκλογική αναμέτρηση πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο περιβάλλον για τη συμφωνία του Dayton, καθώς, σύμφωνα με την ανάλυση του Modern Diplomacy, η διεθνής πίεση που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως μηχανισμός επιβολής των κανόνων εμφανίζεται σήμερα αποδυναμωμένη.
Ο Dodik εκτός κάλπης, αλλά παντού στο ψηφοδέλτιο
Η Željka Cvijanović του SNSD διεκδικεί την εκλογή στη σερβική θέση της τριμελούς προεδρίας της Βοσνίας, ενώ για την προεδρία της Republika Srpska το SNSD κατεβάζει τον Savo Minić απέναντι στον Branko Blanuša της αντιπολίτευσης.
Ο Dodik δεν μπορεί να είναι υποψήφιος, μετά την καταδίκη του και την απαγόρευση άσκησης δημόσιου αξιώματος.
Ωστόσο, το όνομά του παραμένει στην εκλογική ταυτότητα του SNSD, καθώς το κόμμα συμμετέχει με την ονομασία «SNSD – Milorad Dodik».
Το 2025 ο Dodik καταδικάστηκε από το Δικαστήριο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης σε φυλάκιση ενός έτους και εξαετή απαγόρευση άσκησης δημόσιου αξιώματος για την άρνησή του να συμμορφωθεί με αποφάσεις του Ύπατου Εκπροσώπου για τη συμφωνία του Dayton. Η ποινή επικυρώθηκε τον Αύγουστο και ο Dodik αντικατέστησε την ποινή φυλάκισης με χρηματικό πρόστιμο, ενώ έχασε το αξίωμά του.
Παρέμεινε, ωστόσο, πρόεδρος του SNSD και συνέχισε να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στον καθορισμό της πολιτικής της Republika Srpska.
Η διεθνής επιτήρηση αποδυναμώνεται
Το κρίσιμο στοιχείο της σημερινής συγκυρίας είναι η υποχώρηση της διεθνούς παρουσίας που είχε λειτουργήσει ως εγγυητής της εφαρμογής του Dayton.
Οι ΗΠΑ ήραν το 2025 τις κυρώσεις σε βάρος του Dodik και στελεχών του περιβάλλοντός του, ενώ η θέση της Ουάσιγκτον απέναντι στη μεταπολεμική πολιτική αρχιτεκτονική της Βοσνίας έχει μεταβληθεί.
Παράλληλα, ο Christian Schmidt αποχώρησε από τη θέση του Ύπατου Εκπροσώπου τον Ιούλιο, χωρίς να έχει μέχρι σήμερα υπάρξει συμφωνία για τον ορισμό μόνιμου διαδόχου.
Ο Αμερικανός Louis Crishock ασκεί προσωρινά τα καθήκοντα, διαθέτοντας τυπικά τις λεγόμενες «εξουσίες της Βόννης», οι οποίες επιτρέπουν στον Ύπατο Εκπρόσωπο να επιβάλλει νόμους και να απομακρύνει αξιωματούχους.
Το ερώτημα είναι εάν και κατά πόσο θα χρησιμοποιηθούν αυτές οι εξουσίες σε περίπτωση νέας πολιτικής κρίσης.
Το δύσκολο σταυρόλεξο της Ευρώπης
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει οικονομικούς μοχλούς πίεσης, αλλά η αποτελεσματικότητά τους περιορίζεται από την πολιτική πολυπλοκότητα της Βοσνίας.
Οι Βρυξέλλες έχουν παγώσει 108,5 εκατ. ευρώ από το Growth Plan λόγω καθυστερήσεων στις μεταρρυθμίσεις, ενώ παράλληλα οι κυρώσεις σε επίπεδο ΕΕ απαιτούν ομοφωνία, με την Ουγγαρία να έχει επανειλημμένα στηρίξει τον Dodik.
Ένα ακόμη ανοικτό μέτωπο αφορά την εκλογή του Κροάτη εκπροσώπου στην τριμελή προεδρία. Το HDZ BiH ζητά εδώ και χρόνια αλλαγές στον εκλογικό νόμο, υποστηρίζοντας ότι ο Κροάτης εκπρόσωπος θα πρέπει να εκλέγεται από Κροάτες ψηφοφόρους. Η διαμάχη αυτή έχει επανειλημμένα προκαλέσει πολιτικά αδιέξοδα.
Το πραγματικό ερώτημα μετά την κάλπη
Η εκλογική αναμέτρηση της 4ης Οκτωβρίου δεν αφορά μόνο το ποιος θα καταλάβει τα συγκεκριμένα αξιώματα. Αφορά και το κατά πόσο το μεταπολεμικό σύστημα ισορροπιών της Βοσνίας εξακολουθεί να διαθέτει έναν εξωτερικό μηχανισμό επιβολής.
Ο Dodik έχασε το αξίωμα, αλλά διατήρησε την κομματική ηγεσία και σημαντικό μέρος της πολιτικής του επιρροής.
Την ίδια στιγμή, ο ρόλος των ΗΠΑ έχει περιοριστεί, η θέση του Ύπατου Εκπροσώπου παραμένει μεταβατική και η ΕΕ δυσκολεύεται να επιβάλει ενιαία γραμμή.
Έτσι, η επόμενη ημέρα των εκλογών μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με το ίδιο το εκλογικό αποτέλεσμα: ποιος θα έχει την πολιτική και θεσμική ισχύ να επιβάλει τους κανόνες του Dayton, εάν οι βασικοί πολιτικοί παίκτες αποφασίσουν να τους αμφισβητήσουν;
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών