Σχετικά Άρθρα
Σοκ – Η Βρετανία δεν σώζεται ούτε με παρέμβαση… Βασιλιά – Γιατί απέχει μόλις 5 βήματα μακριά από την ολική κατάρρευση
Πέφτει στην παγίδα ο Burnham - Ο πόλεμος κατά του Farage θα οδηγήσει το Reform UK απευθείας στην εξουσία
Δέκα χρόνια μετά το ιστορικό δημοψήφισμα που έβαλε τη Βρετανία στον δρόμο του Brexit, το ενδεχόμενο μιας νέας κάλπης, αυτή τη φορά με αντικείμενο την επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, επιστρέφει στο πολιτικό προσκήνιο. Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Andy Burnham, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ένα μελλοντικό εκλογικό πρόγραμμα των Εργατικών να περιλαμβάνει δημοψήφισμα για την επανένταξη της χώρας στην ΕΕ, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι «όλα είναι πιθανά».
Ο Burnham ξεκαθάρισε ότι ένα τέτοιο δημοψήφισμα «δεν θα ήταν το σωστό πράγμα να γίνει αυτή τη στιγμή», όμως ταυτόχρονα υποστήριξε ότι η σημερινή σχέση της Βρετανίας με την ΕΕ «δεν είναι αρκετά καλή» και πως πρέπει να εξεταστούν όλες οι επιλογές, από την τελωνειακή ένωση και την ενιαία αγορά έως την πλήρη επανένταξη.
Στροφή 180 μοιρών για το Brexit
Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές στη Βρετανία δεν αναμένεται επί του παρόντος να διεξαχθούν πριν από το 2029. Οι πρωθυπουργοί μπορούν να προκηρύξουν πρόωρες εκλογές με την υποστήριξη του Κοινοβουλίου, όμως ο Burnham, ο οποίος διαδέχθηκε τον προκάτοχό του Keir Starmer χωρίς να προηγηθεί λαϊκή ψηφοφορία, έχει αποκλείσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Στη συνέντευξή του στο BBC, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι ένα δημοψήφισμα «δεν θα ήταν το σωστό πράγμα να γίνει αυτή τη στιγμή», πρόσθεσε όμως ότι η Βρετανία πρέπει να «εξετάσει τις επιλογές» για τη σχέση της με την ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι «η κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε δεν είναι αρκετά καλή». Όταν ρωτήθηκε εάν ένα δημοψήφισμα για την παραμονή ή την έξοδο από την ΕΕ θα μπορούσε να συμπεριληφθεί σε ένα μελλοντικό εκλογικό πρόγραμμα, ο Burnham απάντησε: «Ναι, τα πράγματα είναι πιθανά».
Στις προηγούμενες γενικές εκλογές, οι οποίες οδήγησαν σε σαρωτική νίκη του κυβερνώντος Εργατικού Κόμματος υπό τον Starmer και έβαλαν τέλος σε 14 χρόνια διακυβέρνησης των Συντηρητικών, ο Burnham ήταν δήμαρχος του Μάντσεστερ. Καθώς προετοιμαζόταν να διεκδικήσει την ηγεσία του Starmer, ο Burnham είχε δεσμευτεί ότι δεν θα «ξανανοίξει» τις διαμάχες γύρω από το Brexit.
Ωστόσο, σε ξεχωριστή συνέντευξή του στην εκπομπή Today του BBC, ο Burnham δήλωσε ότι θέλει να «εξετάσει τις επιλογές» για μια επαναπροσέγγιση των σχέσεων Βρετανίας-ΕΕ. «Θα μπορούσαμε να παραμείνουμε όπως είμαστε. Αυτή είναι σίγουρα μια επιλογή, εάν ο κόσμος πιστεύει ότι αυτό είναι το σωστό σημείο στο οποίο πρέπει να παραμείνουμε», είπε, όταν ρωτήθηκε εάν θέλει η Βρετανία να επιστρέψει στην Ένωση. «Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε αυτό που έχει πει ο [πρώην υπουργός Οικονομικών] George Osborne σχετικά με μια τελωνειακή ένωση, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε… την ενιαία αγορά ή θα μπορούσαμε να πάμε μέχρι τέλους».
Οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν μετά την ομιλία του Burnham στο ετήσιο συνέδριο του κυβερνώντος Εργατικού Κόμματος την Τρίτη (29/9/2026), κατά την οποία δήλωσε ότι «το Brexit δεν μας έδωσε τον έλεγχο». Η εκστρατεία του Brexit το 2016 είχε υποσχεθεί να «ανακτήσει τον έλεγχο» της μετανάστευσης, να απελευθερώσει περισσότερα χρήματα για το εθνικό σύστημα υγείας της χώρας και να συνάψει εμπορικές συμφωνίες με τον υπόλοιπο κόσμο.
Παρότι η αξία των βρετανικών εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών έχει αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, η μετανάστευση και οι πιέσεις στη χρηματοδότηση του NHS αποτελούν σήμερα πιο έντονα ζητήματα αντιπαράθεσης από ποτέ. «Αργότερα φέτος, θα πραγματοποιηθεί σύνοδος κορυφής μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ», δήλωσε ο Burnham στο συνέδριο. «Δεν θα μπορέσουμε να δώσουμε στη Βρετανία τη σαφή πορεία που χρειάζεται για τον υπόλοιπο αιώνα, έως ότου αποφασίσουμε για μια μακροπρόθεσμη σχέση με αυτό που εξακολουθεί να είναι η μεγαλύτερη αγορά μας. Δεν μπορώ να σας πω ειλικρινά ότι η κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε είναι αρκετά καλή. Το Brexit έχει προκαλέσει περισσότερο κακό παρά καλό και πρέπει να αποκαταστήσουμε ένα υψηλότερο επίπεδο ανάπτυξης και ευημερίας για τη Βρετανία».
Μια δεκαετία Brexit
Στις 23 Ιουνίου 2016, οι Βρετανοί προσήλθαν στις κάλπες για να αποφασίσουν εάν θα παρέμεναν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκείνο το βράδυ προέκυψε ένα αποτέλεσμα-σοκ: το εκλογικό σώμα ψήφισε υπέρ της αποχώρησης από την Ένωση με ποσοστό 52% έναντι 48%.
Καθώς το αποτέλεσμα γινόταν γνωστό, η βρετανική λίρα κατέρρευσε, ενώ ο δείκτης FTSE 100 του Λονδίνου σημείωσε απότομη πτώση. Ο τότε πρωθυπουργός David Cameron, ο οποίος είχε προκηρύξει το δημοψήφισμα και ηγούνταν της εκστρατείας υπέρ της παραμονής, παραιτήθηκε.
Η Βρετανία αποχώρησε επίσημα από την ΕΕ μόλις το 2020. Στα χρόνια που μεσολάβησαν, η επικείμενη έξοδος της χώρας από την Ένωση παρέμεινε ένα εξαιρετικά διχαστικό ζήτημα, με τους λεγόμενους «Remainers», δηλαδή όσους τάσσονταν υπέρ της παραμονής, να πραγματοποιούν μεγάλες διαδηλώσεις κατά της απόφασης και ορισμένα πολιτικά κόμματα να θέτουν την ανατροπή του αποτελέσματος στο επίκεντρο των προεκλογικών τους εκστρατειών.
Η βρετανική οικονομία δεν κατάφερε σε μεγάλο βαθμό να παρουσιάσει την οικονομική ώθηση μετά το Brexit που θα μπορούσε να αναμένεται από την ανατροπή των σχέσεων με τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της χώρας, ενώ η στερλίνα δεν επέστρεψε ποτέ στα επίπεδα που βρισκόταν πριν από το δημοψήφισμα.
Η χώρα γνώρισε επίσης μια ταχεία εναλλαγή πρωθυπουργών, με ορισμένους από τους επτά ηγέτες που κυβέρνησαν κατά την τελευταία δεκαετία να απομακρύνονται εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο διαχειρίστηκαν το Brexit και την οικονομία μετά το δημοψήφισμα.
Η… επιστροφή στην ΕΕ
Ο James Smith, οικονομολόγος ανεπτυγμένων αγορών στην ING, δήλωσε στο CNBC ότι, παρότι η δήλωση του Burnham έχει πολιτική σημασία, η επίτευξη ουσιαστικών οικονομικών οφελών εξαρτάται από συγκεκριμένες αλλαγές στην εμπορική σχέση, οι οποίες θα μπορούσαν να χρειαστούν χρόνια. «Παρότι ο πρωθυπουργός άνοιξε την πόρτα για πλήρη ένταξη στην ΕΕ, η πραγματικότητα είναι ότι αντιμετωπίζει τους ίδιους περιορισμούς που είχαν περιορίσει και τους προηγούμενους ηγέτες» επεσήμανε. «Μπορεί το κοινό να συμφωνεί ότι το Brexit δεν πήγε καλά, όμως δεν είναι σαφές ότι υπάρχει πλειοψηφία υπέρ της επανένταξης. Επίσης, δεν είναι καθόλου σαφές πόσο πρόθυμη θα είναι η ΕΕ να κάνει παραχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις, δεδομένης της πρόσφατης πολιτικής αστάθειας στη Βρετανία και της πιθανότητας να σχηματίσει κυβέρνηση το Reform».
Ο Smith σημείωσε ότι χρειάστηκαν περισσότερα από πέντε χρόνια από το δημοψήφισμα μέχρι τη διαμόρφωση μιας νέας οικονομικής σχέσης με την ΕΕ.
«Υποψιάζομαι ότι θα χρειαστεί πολύ περισσότερος χρόνος για να αποφασίσει και να εφαρμόσει η Βρετανία μια νέα μορφή σχέσης, τώρα που το Brexit έχει υποχωρήσει στη λίστα των πολιτικών προτεραιοτήτων των ψηφοφόρων», είπε.
Ο Steve Nolan από το Liverpool John Moores University της Βρετανίας, δήλωσε στο CNBC ότι ορισμένες εκτιμήσεις δείχνουν πως το βρετανικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ήταν κατά 5% έως 8% μικρότερο από ό,τι θα ήταν χωρίς την απόφαση αποχώρησης από την ΕΕ. «Αυτό δεν αποτέλεσε έκπληξη για τους οικονομολόγους. Τα τυπικά μοντέλα στο εμπόριο δείχνουν ότι εάν αυξήσετε τα εμπόδια στο εμπόριο με τον πλησιέστερο εμπορικό σας εταίρο, αυτό θα προκαλέσει προβλήματα», δήλωσε. «Επομένως, υπάρχουν σαφή οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν από την επανένταξη, όμως ο δρόμος προς αυτό το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι δύσκολος». Οποιοδήποτε νέο δημοψήφισμα θα αύξανε την αβεβαιότητα και την αναταραχή, πρόσθεσε. «Η Βρετανία θα ζητούσε επίσης να επιστρέψει στην “λέσχη” από μια πιο αδύναμη διαπραγματευτική θέση και ενδέχεται να χρειαστεί να αποδεχθεί πολλούς όρους, όπως η ένταξη στο ευρώ και η ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων, οι οποίοι θα μπορούσαν να προκαλέσουν οικονομικές και πολιτικές δυσκολίες. Επομένως, υπάρχουν ευκαιρίες που μπορούν να αξιοποιηθούν, αλλά δεν θα έρθουν χωρίς κόστος».
Ωστόσο, ο Nigel Green, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας χρηματοοικονομικών συμβούλων DeVere Group, με έδρα το Λονδίνο, δήλωσε ότι, ενώ οι στενότερες σχέσεις με την Ευρώπη θα έκαναν τη Βρετανία πλουσιότερη, θα διευκόλυναν επίσης τη φυγή κεφαλαίων από τη χώρα. «Η στερλίνα αναμένεται να ωφεληθεί από μια πιο σταθερή σχέση με τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Βρετανίας, ενώ οι βρετανικές μετοχές, οι οποίες διαπραγματεύονται με έκπτωση εδώ και μία δεκαετία, θα μπορούσαν να αρχίσουν να καλύπτουν τη διαφορά», δήλωσε. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι «μια ανοιχτή πόρτα λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις», καθώς επιχειρηματίες και ανώτερα στελέχη δηλώνουν όλο και συχνότερα στη DeVere ότι εξετάζουν το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν τη Βρετανία προκειμένου να αποφύγουν την υψηλή φορολογική επιβάρυνση.
«Η επαναπροσέγγιση με την ΕΕ χρειάζεται και ένα αντίστοιχο εσωτερικό σκέλος: ανταγωνιστικούς φορολογικούς συντελεστές, ταχύτερες διαδικασίες πολεοδομικού σχεδιασμού και σταθερότητα πολιτικής που θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να κοιτάζουν πέρα από τον επόμενο προϋπολογισμό», δήλωσε. «Εάν γίνουν σωστά και τα δύο, η Βρετανία θα γίνει πόλος έλξης κεφαλαίων στην Ευρώπη. Εάν γίνει σωστά μόνο το ένα, η Βρετανία θα γίνει ένα πιο βολικό μέρος για να φύγει κανείς».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών