Christa Pike: Η κρατούμενη που επέζησε της θανατικής ποινής
Η αποτυχημένη εκτέλεση της Christa Pike στο Tennessee επανέφερε στο επίκεντρο ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της ποινικής δικαιοσύνης στις Ηνωμένες Πολιτείες: τη θανατική ποινή, τον τρόπο εφαρμογής της και τα όρια της κρατικής εξουσίας όταν μια εκτέλεση δεν εξελίσσεται όπως είχε σχεδιαστεί.
Η Pike, 50 ετών, είχε καταδικαστεί σε θάνατο για τη δολοφονία της 19χρονης Colleen Slemmer το 1995. Η εκτέλεσή της είχε προγραμματιστεί να γίνει με θανατηφόρα ένεση, όμως η διαδικασία εξελίχθηκε σε σοβαρό ιατρικό και νομικό θρίλερ.
Σύμφωνα με το Reuters και το Associated Press, της χορηγήθηκαν δύο δόσεις pentobarbital, ωστόσο δεν πέθανε. Αντίθετα, παρέμεινε ζωντανή, παρουσίασε σοβαρές επιπλοκές και μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο, όπου τέθηκε σε μηχανική υποστήριξη. Οι δικηγόροι της υποστηρίζουν ότι οι ενδοφλέβιες γραμμές δεν λειτούργησαν σωστά και ότι μέρος του φαρμάκου πέρασε στους ιστούς των χεριών της, προκαλώντας εγκαύματα, πρήξιμο και φουσκάλες.
Τι συνέβη στην αίθουσα εκτέλεσης
Η Christa Pike επρόκειτο να γίνει η πρώτη γυναίκα που θα εκτελούνταν στο Tennessee εδώ και περισσότερα από 200 χρόνια. Σύμφωνα με μαρτυρίες δημοσιογράφων που βρίσκονταν εκεί, η Pike παρέμενε ζωντανή και αντιδρούσε ακόμη και μετά τη χορήγηση των φαρμάκων.
Το Associated Press ανέφερε ότι παρέμενε συνειδητή για σημαντικό χρονικό διάστημα, ενώ ακούγονταν ήχοι που έδειχναν ότι συνέχιζε να αναπνέει ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας όπως είχε προγραμματιστεί. Τελικά μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο, όπου παρέμεινε σε κρίσιμη κατάσταση.
Η εξέλιξη θεωρείται εξαιρετικά ασυνήθιστη. Οι αποτυχημένες εκτελέσεις δεν είναι άγνωστες στις ΗΠΑ, όμως στην περίπτωση της Pike το πρόβλημα δεν ήταν απλώς μια καθυστέρηση στην εύρεση φλέβας ή μια αναβολή της διαδικασίας. Το θανατηφόρο φάρμακο χορηγήθηκε, όμως δεν προκάλεσε τον θάνατό της.
Ο κυβερνήτης του Tennessee πάγωσε τις εκτελέσεις
Μετά το περιστατικό, ο κυβερνήτης του Tennessee Bill Lee χαρακτήρισε όσα συνέβησαν βαθιά ανησυχητικά και ανέστειλε τις υπόλοιπες εκτελέσεις για το 2026, διατάσσοντας νέα έρευνα για το πρωτόκολλο που ακολουθήθηκε.
Παράλληλα, ο επικεφαλής της σωφρονιστικής υπηρεσίας της πολιτείας αποχώρησε από τη θέση του, ενώ οι δικηγόροι της Pike ζήτησαν να διατηρηθεί όλο το αποδεικτικό υλικό που σχετίζεται με την εκτέλεση και να μετατραπεί η ποινή της σε ισόβια κάθειρξη.
Η υπόθεση έχει πλέον και συνταγματική διάσταση, καθώς η νομική ομάδα της Pike υποστηρίζει ότι η διαδικασία μπορεί να συνιστά «σκληρή και ασυνήθιστη τιμωρία», κάτι που απαγορεύεται από το αμερικανικό Σύνταγμα.
Γιατί η θανατηφόρα ένεση θεωρήθηκε κάποτε «ανθρωπιστική»
Η θανατηφόρα ένεση υιοθετήθηκε από πολλές αμερικανικές πολιτείες επειδή θεωρήθηκε πιο «κλινικός» και λιγότερο βίαιος τρόπος εκτέλεσης σε σχέση με την ηλεκτρική καρέκλα, τον απαγχονισμό ή το εκτελεστικό απόσπασμα.
Στην πράξη, όμως, έχει υπάρξει μεγάλος αριθμός προβλημάτων.
Σε αρκετές περιπτώσεις οι εκτελεστές δεν κατάφεραν να βρουν φλέβα, τα φάρμακα δεν λειτούργησαν όπως αναμενόταν ή οι κρατούμενοι παρέμειναν για μεγάλο διάστημα σε εμφανή δυσφορία πριν πεθάνουν. Το AP σημειώνει ότι αρκετές πολιτείες έχουν δημιουργήσει εναλλακτικά πρωτόκολλα, όμως ακόμη και αυτά δεν έχουν εξαλείψει τις αποτυχημένες ή προβληματικές εκτελέσεις.
Η περίπτωση Pike έρχεται ακριβώς να ενισχύσει αυτό το επιχείρημα.
Αν μια διαδικασία που έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι ελεγχόμενη, προβλέψιμη και «ιατρική» καταλήγει σε πολυήμερη νοσηλεία του καταδικασμένου, τότε επανέρχεται το βασικό ερώτημα: μπορεί η θανατική ποινή να εφαρμοστεί χωρίς τον κίνδυνο σοβαρής κακοποίησης ή βασανιστικής εμπειρίας;
Το άλλο επιχείρημα: τα εγκλήματα των καταδικασμένων
Οι υποστηρικτές της θανατικής ποινής αντιτείνουν ότι τέτοιες υποθέσεις δεν πρέπει να αποσυνδέονται από τη βαρύτητα των εγκλημάτων.
Η Pike καταδικάστηκε για την ιδιαίτερα βίαιη δολοφονία της Colleen Slemmer όταν ήταν ακόμη έφηβη. Η μητέρα του θύματος βρισκόταν μάλιστα στην εκτέλεση και, σύμφωνα με το AP, εξέφρασε την απογοήτευσή της επειδή η διαδικασία δεν ολοκληρώθηκε, δηλώνοντας ότι θεωρεί πως η δικαιοσύνη για την κόρη της δεν αποδόθηκε όπως είχε προβλεφθεί.
Αυτό αποτυπώνει και τον βασικό διχασμό γύρω από τη θανατική ποινή.
Για τις οικογένειες θυμάτων, μπορεί να θεωρείται η αυστηρότερη δυνατή τιμωρία για ένα ακραίο έγκλημα. Για τους αντιπάλους της, όμως, το κράτος δεν πρέπει να έχει την εξουσία να αφαιρεί οριστικά μια ζωή, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ο κίνδυνος δικαστικού λάθους ή αποτυχημένης εκτέλεσης.
Το ζήτημα του δικαστικού λάθους
Ένα από τα πιο ισχυρά επιχειρήματα κατά της θανατικής ποινής αφορά την πιθανότητα λανθασμένης καταδίκης.
Μια ποινή φυλάκισης μπορεί θεωρητικά να ανατραπεί. Μια εκτέλεση όχι.
Η αμερικανική εμπειρία έχει δείξει ότι καταδικασμένοι σε θάνατο έχουν απαλλαγεί χρόνια αργότερα, έπειτα από νέα στοιχεία, DNA ή αποκαλύψεις για προβλήματα στις αρχικές δίκες.
Για τους αντιπάλους της θανατικής ποινής, αυτό αρκεί για να καταστήσει την ποινή θεμελιωδώς διαφορετική από όλες τις υπόλοιπες: είναι η μόνη ποινή που δεν αφήνει κανένα περιθώριο διόρθωσης.
Οι ΗΠΑ παραμένουν εξαίρεση στον δυτικό κόσμο
Στις Ηνωμένες Πολιτείες η θανατική ποινή δεν εφαρμόζεται παντού.
Η νομοθεσία διαφέρει ανά πολιτεία και αρκετές την έχουν καταργήσει, ενώ άλλες εξακολουθούν να πραγματοποιούν εκτελέσεις. Παράλληλα, οι μέθοδοι διαφέρουν επίσης σημαντικά. Η θανατηφόρα ένεση παραμένει η πιο συνηθισμένη, όμως ορισμένες πολιτείες προβλέπουν και εναλλακτικές μεθόδους.
Αυτό έχει δημιουργήσει ένα ιδιόμορφο νομικό τοπίο: το ίδιο έγκλημα μπορεί να οδηγήσει σε ισόβια κάθειρξη σε μια πολιτεία και σε θανατική καταδίκη σε μια άλλη.
Η υπόθεση Pike έχει έτσι μεγαλύτερη σημασία από μια μεμονωμένη αποτυχία.
Αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το κατά πόσο μια τόσο οριστική ποινή μπορεί να εφαρμόζεται μέσα σε ένα σύστημα όπου οι διαδικασίες, οι μέθοδοι και τα επίπεδα διαφάνειας διαφέρουν δραματικά.
Τι ισχύει στην Ελλάδα για τη θανατική ποινή
Στην Ελλάδα η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική.
Η θανατική ποινή δεν εφαρμόζεται και έχει ουσιαστικά καταργηθεί πλήρως.
Η ελληνική έννομη τάξη πέρασε σταδιακά στην πλήρη κατάργησή της, μέσα από συνταγματικές, νομοθετικές και διεθνείς δεσμεύσεις.
Η Ελλάδα έχει κυρώσει το Πρωτόκολλο αριθ. 13 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο απαγορεύει τη θανατική ποινή σε όλες τις περιστάσεις, ακόμη και σε περίοδο πολέμου ή άμεσης απειλής πολέμου. Η Ελλάδα υπέγραψε το Πρωτόκολλο το 2002, το κύρωσε το 2005 και αυτό τέθηκε σε ισχύ για τη χώρα την 1η Ιουνίου 2005. Portal
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι η ευρωπαϊκή νομική τάξη δεν αντιμετωπίζει πλέον τη θανατική ποινή ως επιτρεπτή επιλογή που απλώς δεν χρησιμοποιείται.
Την αντιμετωπίζει ως τιμωρία που πρέπει να έχει καταργηθεί πλήρως.
Η Ευρώπη ως «ζώνη χωρίς θανατική ποινή»
Το Συμβούλιο της Ευρώπης θεωρεί την κατάργηση της θανατικής ποινής θεμελιώδες ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Όλα τα κράτη-μέλη του έχουν καταργήσει την ποινή σε καιρό ειρήνης, ενώ το Πρωτόκολλο 13 την καταργεί και σε όλες τις υπόλοιπες περιστάσεις. Το Συμβούλιο της Ευρώπης επισημαίνει ότι δεν έχει πραγματοποιηθεί εκτέλεση στα κράτη-μέλη του εδώ και περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα.
Για την Ελλάδα, επομένως, δεν υπάρχει σήμερα πρακτικό σενάριο στο οποίο ένα δικαστήριο θα μπορούσε να επιβάλει θανατική ποινή για ανθρωποκτονία, τρομοκρατία, οργανωμένο έγκλημα ή άλλο κοινό ποινικό αδίκημα.
Η βαρύτερη ποινική κύρωση είναι η ισόβια κάθειρξη, σε συνδυασμό όπου προβλέπεται με πρόσθετες ποινές ή περισσότερες από μία ποινές ισόβιας κάθειρξης.
Θα μπορούσε η Ελλάδα να επαναφέρει τη θανατική ποινή;
Θεωρητικά, μια τέτοια αλλαγή δεν θα ήταν απλή υπόθεση εθνικής νομοθεσίας.
Η Ελλάδα δεσμεύεται από διεθνείς συνθήκες και από το ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το Πρωτόκολλο 13 δεν επιτρέπει εξαιρέσεις ή παρεκκλίσεις από την απαγόρευση της θανατικής ποινής.
Με άλλα λόγια, η επαναφορά της δεν θα σήμαινε απλώς αλλαγή του Ποινικού Κώδικα. Θα δημιουργούσε θεμελιώδη σύγκρουση με τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας και με το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο στο οποίο συμμετέχει.
Πότε έγινε η τελευταία εκτέλεση στην Ελλάδα
Η τελευταία εκτέλεση στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 1972, πριν από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.
Από τότε η θανατική ποινή σταδιακά εγκαταλείφθηκε και τελικά καταργήθηκε πλήρως μέσα από μεταγενέστερες νομοθετικές και διεθνείς δεσμεύσεις.
Η Ελλάδα ακολούθησε έτσι τη γενικότερη ευρωπαϊκή πορεία, η οποία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κινήθηκε σταθερά προς την πλήρη κατάργηση.
Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού
Η υπόθεση Christa Pike αποτυπώνει ίσως με τον πιο έντονο τρόπο τη διαφορά ανάμεσα στην αμερικανική και την ευρωπαϊκή προσέγγιση.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η συζήτηση αφορά ακόμη το πώς μπορεί να πραγματοποιηθεί μια εκτέλεση.
Στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, το βασικό νομικό ζήτημα έχει κριθεί διαφορετικά: η εκτέλεση δεν θεωρείται αποδεκτή ποινή σε καμία περίπτωση.
Αυτή είναι μια θεμελιώδης διαφορά φιλοσοφίας.
Η μία προσέγγιση θεωρεί ότι για ορισμένα εγκλήματα το κράτος μπορεί να επιβάλει την έσχατη ποινή.
Η άλλη θεωρεί ότι ακόμη και ο πιο βαριά καταδικασμένος εγκληματίας διατηρεί ένα ελάχιστο δικαίωμα στη ζωή και ότι ο ρόλος του κράτους είναι να τιμωρεί χωρίς να εκτελεί.
Η υπόθεση Pike κάνει το ερώτημα ξανά επίκαιρο
Η αποτυχημένη εκτέλεση στο Tennessee δεν αλλάζει από μόνη της το αμερικανικό σύστημα.
Όμως δημιουργεί ένα εξαιρετικά δύσκολο ερώτημα.
Τι κάνει ένα κράτος όταν προσπαθεί να εκτελέσει έναν άνθρωπο, αποτυγχάνει, τον τραυματίζει βαριά και στη συνέχεια πρέπει να αποφασίσει αν θα επιχειρήσει ξανά;
Η νομική απάντηση δεν είναι απλή.
Στην Ελλάδα, αυτή η συζήτηση έχει σε μεγάλο βαθμό κλείσει νομικά εδώ και χρόνια.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως, η αποτυχημένη εκτέλεση της Christa Pike την άνοιξε ξανά από την αρχή.
www.bankingnews.gr
Η Pike, 50 ετών, είχε καταδικαστεί σε θάνατο για τη δολοφονία της 19χρονης Colleen Slemmer το 1995. Η εκτέλεσή της είχε προγραμματιστεί να γίνει με θανατηφόρα ένεση, όμως η διαδικασία εξελίχθηκε σε σοβαρό ιατρικό και νομικό θρίλερ.
Σύμφωνα με το Reuters και το Associated Press, της χορηγήθηκαν δύο δόσεις pentobarbital, ωστόσο δεν πέθανε. Αντίθετα, παρέμεινε ζωντανή, παρουσίασε σοβαρές επιπλοκές και μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο, όπου τέθηκε σε μηχανική υποστήριξη. Οι δικηγόροι της υποστηρίζουν ότι οι ενδοφλέβιες γραμμές δεν λειτούργησαν σωστά και ότι μέρος του φαρμάκου πέρασε στους ιστούς των χεριών της, προκαλώντας εγκαύματα, πρήξιμο και φουσκάλες.
Τι συνέβη στην αίθουσα εκτέλεσης
Η Christa Pike επρόκειτο να γίνει η πρώτη γυναίκα που θα εκτελούνταν στο Tennessee εδώ και περισσότερα από 200 χρόνια. Σύμφωνα με μαρτυρίες δημοσιογράφων που βρίσκονταν εκεί, η Pike παρέμενε ζωντανή και αντιδρούσε ακόμη και μετά τη χορήγηση των φαρμάκων.
Το Associated Press ανέφερε ότι παρέμενε συνειδητή για σημαντικό χρονικό διάστημα, ενώ ακούγονταν ήχοι που έδειχναν ότι συνέχιζε να αναπνέει ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας όπως είχε προγραμματιστεί. Τελικά μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο, όπου παρέμεινε σε κρίσιμη κατάσταση.
Η εξέλιξη θεωρείται εξαιρετικά ασυνήθιστη. Οι αποτυχημένες εκτελέσεις δεν είναι άγνωστες στις ΗΠΑ, όμως στην περίπτωση της Pike το πρόβλημα δεν ήταν απλώς μια καθυστέρηση στην εύρεση φλέβας ή μια αναβολή της διαδικασίας. Το θανατηφόρο φάρμακο χορηγήθηκε, όμως δεν προκάλεσε τον θάνατό της.
Ο κυβερνήτης του Tennessee πάγωσε τις εκτελέσεις
Μετά το περιστατικό, ο κυβερνήτης του Tennessee Bill Lee χαρακτήρισε όσα συνέβησαν βαθιά ανησυχητικά και ανέστειλε τις υπόλοιπες εκτελέσεις για το 2026, διατάσσοντας νέα έρευνα για το πρωτόκολλο που ακολουθήθηκε.
Παράλληλα, ο επικεφαλής της σωφρονιστικής υπηρεσίας της πολιτείας αποχώρησε από τη θέση του, ενώ οι δικηγόροι της Pike ζήτησαν να διατηρηθεί όλο το αποδεικτικό υλικό που σχετίζεται με την εκτέλεση και να μετατραπεί η ποινή της σε ισόβια κάθειρξη.
Η υπόθεση έχει πλέον και συνταγματική διάσταση, καθώς η νομική ομάδα της Pike υποστηρίζει ότι η διαδικασία μπορεί να συνιστά «σκληρή και ασυνήθιστη τιμωρία», κάτι που απαγορεύεται από το αμερικανικό Σύνταγμα.
Γιατί η θανατηφόρα ένεση θεωρήθηκε κάποτε «ανθρωπιστική»
Η θανατηφόρα ένεση υιοθετήθηκε από πολλές αμερικανικές πολιτείες επειδή θεωρήθηκε πιο «κλινικός» και λιγότερο βίαιος τρόπος εκτέλεσης σε σχέση με την ηλεκτρική καρέκλα, τον απαγχονισμό ή το εκτελεστικό απόσπασμα.
Στην πράξη, όμως, έχει υπάρξει μεγάλος αριθμός προβλημάτων.
Σε αρκετές περιπτώσεις οι εκτελεστές δεν κατάφεραν να βρουν φλέβα, τα φάρμακα δεν λειτούργησαν όπως αναμενόταν ή οι κρατούμενοι παρέμειναν για μεγάλο διάστημα σε εμφανή δυσφορία πριν πεθάνουν. Το AP σημειώνει ότι αρκετές πολιτείες έχουν δημιουργήσει εναλλακτικά πρωτόκολλα, όμως ακόμη και αυτά δεν έχουν εξαλείψει τις αποτυχημένες ή προβληματικές εκτελέσεις.
Η περίπτωση Pike έρχεται ακριβώς να ενισχύσει αυτό το επιχείρημα.
Αν μια διαδικασία που έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι ελεγχόμενη, προβλέψιμη και «ιατρική» καταλήγει σε πολυήμερη νοσηλεία του καταδικασμένου, τότε επανέρχεται το βασικό ερώτημα: μπορεί η θανατική ποινή να εφαρμοστεί χωρίς τον κίνδυνο σοβαρής κακοποίησης ή βασανιστικής εμπειρίας;
Το άλλο επιχείρημα: τα εγκλήματα των καταδικασμένων
Οι υποστηρικτές της θανατικής ποινής αντιτείνουν ότι τέτοιες υποθέσεις δεν πρέπει να αποσυνδέονται από τη βαρύτητα των εγκλημάτων.
Η Pike καταδικάστηκε για την ιδιαίτερα βίαιη δολοφονία της Colleen Slemmer όταν ήταν ακόμη έφηβη. Η μητέρα του θύματος βρισκόταν μάλιστα στην εκτέλεση και, σύμφωνα με το AP, εξέφρασε την απογοήτευσή της επειδή η διαδικασία δεν ολοκληρώθηκε, δηλώνοντας ότι θεωρεί πως η δικαιοσύνη για την κόρη της δεν αποδόθηκε όπως είχε προβλεφθεί.
Αυτό αποτυπώνει και τον βασικό διχασμό γύρω από τη θανατική ποινή.
Για τις οικογένειες θυμάτων, μπορεί να θεωρείται η αυστηρότερη δυνατή τιμωρία για ένα ακραίο έγκλημα. Για τους αντιπάλους της, όμως, το κράτος δεν πρέπει να έχει την εξουσία να αφαιρεί οριστικά μια ζωή, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ο κίνδυνος δικαστικού λάθους ή αποτυχημένης εκτέλεσης.
Το ζήτημα του δικαστικού λάθους
Ένα από τα πιο ισχυρά επιχειρήματα κατά της θανατικής ποινής αφορά την πιθανότητα λανθασμένης καταδίκης.
Μια ποινή φυλάκισης μπορεί θεωρητικά να ανατραπεί. Μια εκτέλεση όχι.
Η αμερικανική εμπειρία έχει δείξει ότι καταδικασμένοι σε θάνατο έχουν απαλλαγεί χρόνια αργότερα, έπειτα από νέα στοιχεία, DNA ή αποκαλύψεις για προβλήματα στις αρχικές δίκες.
Για τους αντιπάλους της θανατικής ποινής, αυτό αρκεί για να καταστήσει την ποινή θεμελιωδώς διαφορετική από όλες τις υπόλοιπες: είναι η μόνη ποινή που δεν αφήνει κανένα περιθώριο διόρθωσης.
Οι ΗΠΑ παραμένουν εξαίρεση στον δυτικό κόσμο
Στις Ηνωμένες Πολιτείες η θανατική ποινή δεν εφαρμόζεται παντού.
Η νομοθεσία διαφέρει ανά πολιτεία και αρκετές την έχουν καταργήσει, ενώ άλλες εξακολουθούν να πραγματοποιούν εκτελέσεις. Παράλληλα, οι μέθοδοι διαφέρουν επίσης σημαντικά. Η θανατηφόρα ένεση παραμένει η πιο συνηθισμένη, όμως ορισμένες πολιτείες προβλέπουν και εναλλακτικές μεθόδους.
Αυτό έχει δημιουργήσει ένα ιδιόμορφο νομικό τοπίο: το ίδιο έγκλημα μπορεί να οδηγήσει σε ισόβια κάθειρξη σε μια πολιτεία και σε θανατική καταδίκη σε μια άλλη.
Η υπόθεση Pike έχει έτσι μεγαλύτερη σημασία από μια μεμονωμένη αποτυχία.
Αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το κατά πόσο μια τόσο οριστική ποινή μπορεί να εφαρμόζεται μέσα σε ένα σύστημα όπου οι διαδικασίες, οι μέθοδοι και τα επίπεδα διαφάνειας διαφέρουν δραματικά.
Τι ισχύει στην Ελλάδα για τη θανατική ποινή
Στην Ελλάδα η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική.
Η θανατική ποινή δεν εφαρμόζεται και έχει ουσιαστικά καταργηθεί πλήρως.
Η ελληνική έννομη τάξη πέρασε σταδιακά στην πλήρη κατάργησή της, μέσα από συνταγματικές, νομοθετικές και διεθνείς δεσμεύσεις.
Η Ελλάδα έχει κυρώσει το Πρωτόκολλο αριθ. 13 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο απαγορεύει τη θανατική ποινή σε όλες τις περιστάσεις, ακόμη και σε περίοδο πολέμου ή άμεσης απειλής πολέμου. Η Ελλάδα υπέγραψε το Πρωτόκολλο το 2002, το κύρωσε το 2005 και αυτό τέθηκε σε ισχύ για τη χώρα την 1η Ιουνίου 2005. Portal
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι η ευρωπαϊκή νομική τάξη δεν αντιμετωπίζει πλέον τη θανατική ποινή ως επιτρεπτή επιλογή που απλώς δεν χρησιμοποιείται.
Την αντιμετωπίζει ως τιμωρία που πρέπει να έχει καταργηθεί πλήρως.
Η Ευρώπη ως «ζώνη χωρίς θανατική ποινή»
Το Συμβούλιο της Ευρώπης θεωρεί την κατάργηση της θανατικής ποινής θεμελιώδες ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Όλα τα κράτη-μέλη του έχουν καταργήσει την ποινή σε καιρό ειρήνης, ενώ το Πρωτόκολλο 13 την καταργεί και σε όλες τις υπόλοιπες περιστάσεις. Το Συμβούλιο της Ευρώπης επισημαίνει ότι δεν έχει πραγματοποιηθεί εκτέλεση στα κράτη-μέλη του εδώ και περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα.
Για την Ελλάδα, επομένως, δεν υπάρχει σήμερα πρακτικό σενάριο στο οποίο ένα δικαστήριο θα μπορούσε να επιβάλει θανατική ποινή για ανθρωποκτονία, τρομοκρατία, οργανωμένο έγκλημα ή άλλο κοινό ποινικό αδίκημα.
Η βαρύτερη ποινική κύρωση είναι η ισόβια κάθειρξη, σε συνδυασμό όπου προβλέπεται με πρόσθετες ποινές ή περισσότερες από μία ποινές ισόβιας κάθειρξης.
Θα μπορούσε η Ελλάδα να επαναφέρει τη θανατική ποινή;
Θεωρητικά, μια τέτοια αλλαγή δεν θα ήταν απλή υπόθεση εθνικής νομοθεσίας.
Η Ελλάδα δεσμεύεται από διεθνείς συνθήκες και από το ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το Πρωτόκολλο 13 δεν επιτρέπει εξαιρέσεις ή παρεκκλίσεις από την απαγόρευση της θανατικής ποινής.
Με άλλα λόγια, η επαναφορά της δεν θα σήμαινε απλώς αλλαγή του Ποινικού Κώδικα. Θα δημιουργούσε θεμελιώδη σύγκρουση με τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας και με το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο στο οποίο συμμετέχει.
Πότε έγινε η τελευταία εκτέλεση στην Ελλάδα
Η τελευταία εκτέλεση στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 1972, πριν από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.
Από τότε η θανατική ποινή σταδιακά εγκαταλείφθηκε και τελικά καταργήθηκε πλήρως μέσα από μεταγενέστερες νομοθετικές και διεθνείς δεσμεύσεις.
Η Ελλάδα ακολούθησε έτσι τη γενικότερη ευρωπαϊκή πορεία, η οποία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κινήθηκε σταθερά προς την πλήρη κατάργηση.
Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού
Η υπόθεση Christa Pike αποτυπώνει ίσως με τον πιο έντονο τρόπο τη διαφορά ανάμεσα στην αμερικανική και την ευρωπαϊκή προσέγγιση.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η συζήτηση αφορά ακόμη το πώς μπορεί να πραγματοποιηθεί μια εκτέλεση.
Στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, το βασικό νομικό ζήτημα έχει κριθεί διαφορετικά: η εκτέλεση δεν θεωρείται αποδεκτή ποινή σε καμία περίπτωση.
Αυτή είναι μια θεμελιώδης διαφορά φιλοσοφίας.
Η μία προσέγγιση θεωρεί ότι για ορισμένα εγκλήματα το κράτος μπορεί να επιβάλει την έσχατη ποινή.
Η άλλη θεωρεί ότι ακόμη και ο πιο βαριά καταδικασμένος εγκληματίας διατηρεί ένα ελάχιστο δικαίωμα στη ζωή και ότι ο ρόλος του κράτους είναι να τιμωρεί χωρίς να εκτελεί.
Η υπόθεση Pike κάνει το ερώτημα ξανά επίκαιρο
Η αποτυχημένη εκτέλεση στο Tennessee δεν αλλάζει από μόνη της το αμερικανικό σύστημα.
Όμως δημιουργεί ένα εξαιρετικά δύσκολο ερώτημα.
Τι κάνει ένα κράτος όταν προσπαθεί να εκτελέσει έναν άνθρωπο, αποτυγχάνει, τον τραυματίζει βαριά και στη συνέχεια πρέπει να αποφασίσει αν θα επιχειρήσει ξανά;
Η νομική απάντηση δεν είναι απλή.
Στην Ελλάδα, αυτή η συζήτηση έχει σε μεγάλο βαθμό κλείσει νομικά εδώ και χρόνια.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως, η αποτυχημένη εκτέλεση της Christa Pike την άνοιξε ξανά από την αρχή.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών