Οι αριθμοί δεν λένε ψέματα: Οι 10 δείκτες που αποδομούν το ελληνικό success story

Η ελληνική οικονομία βρίσκεται σήμερα σε καλύτερη θέση από εκείνη της δεκαετίας των μνημονίων, υποστηρίζεται.
Η χώρα έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, δανείζεται με όρους που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητοι, η ανεργία έχει υποχωρήσει αισθητά και οι ρυθμοί ανάπτυξης υπερβαίνουν τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. 
Αρκούν αυτοί οι δείκτες για να συμπεράνει κανείς ότι η ελληνική οικονομία έχει αλλάξει μοντέλο και βρίσκεται πλέον σε τροχιά πραγματικής σύγκλισης με την υπόλοιπη Ευρώπη;
Οι οικονομολόγοι δεν αξιολογούν μια οικονομία μόνο από το ΑΕΠ ή από τα πρωτογενή πλεονάσματα. Υπάρχουν ορισμένοι δείκτες που θεωρούνται πολύ πιο αποκαλυπτικοί, επειδή δείχνουν αν μια οικονομία παράγει διατηρήσιμο πλούτο ή αν απλώς διανύει μια περίοδο ευνοϊκής συγκυρίας.
Και δυστυχώς, σχεδόν όλοι αυτοί οι δείκτες εξακολουθούν να δείχνουν ότι η Ελλάδα παραμένει μια οικονομία με σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες.

Η αγοραστική δύναμη παραμένει η χαμηλότερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Υπάρχει ένας αριθμός που συνοψίζει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο την πραγματική κατάσταση της ελληνικής οικονομίας: η πραγματική αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Η Eurostat κατατάσσει την Ελλάδα στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πραγματική κατανάλωση ανά κάτοικο παραμένει περίπου 30% χαμηλότερη από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο.
Με άλλα λόγια, παρά την ανάπτυξη των τελευταίων ετών, ο μέσος Έλληνας εξακολουθεί να έχει τη μικρότερη δυνατότητα κατανάλωσης στην Ευρώπη.
Αυτό σημαίνει ότι η αύξηση του ΑΕΠ δεν έχει μεταφραστεί σε αντίστοιχη αύξηση της πραγματικής ευημερίας.

Το τεράστιο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών 

Το ΑΕΠ μπορεί να αυξάνεται ακόμη και όταν μια οικονομία στηρίζεται στην κατανάλωση. Το ισοζύγιο όμως δείχνει αν μια χώρα παράγει περισσότερο πλούτο από όσο καταναλώνει.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, το πρόβλημα παραμένει έντονο.
Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών εξακολουθεί να κινείται κοντά στα 15 δισ. ευρώ ετησίως, ένα από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Η εικόνα αυτή σημαίνει ότι η χώρα εξακολουθεί να εισάγει πολύ περισσότερα αγαθά από όσα εξάγει, γεγονός που αποτυπώνει τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα της παραγωγικής της βάσης.
Καμία οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται επί μακρόν σε τόσο μεγάλες εξωτερικές ανισορροπίες χωρίς να δημιουργούνται νέοι κίνδυνοι.

Η ανάπτυξη εξακολουθεί να βασίζεται στην κατανάλωση

Το ελληνικό παραγωγικό μοντέλο δεν έχει αλλάξει όσο συχνά παρουσιάζεται. Η ανάπτυξη των τελευταίων ετών στηρίχθηκε κυρίως στην ιδιωτική κατανάλωση, στον τουρισμό, στην αγορά ακινήτων και στα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης.
Αντίθετα, η μεταποίηση εξακολουθεί να συμμετέχει με σχετικά μικρό ποσοστό στο ΑΕΠ, ενώ οι εξαγωγές προϊόντων υψηλής τεχνολογίας παραμένουν περιορισμένες.
Με απλά λόγια, η οικονομία εξακολουθεί να παράγει σχετικά λίγα από αυτά που καταναλώνει.

Η παραγωγικότητα δεν ακολουθεί την ανάπτυξη

Όσο περισσότερο παράγει ένας εργαζόμενος ανά ώρα εργασίας, τόσο μεγαλύτερο εισόδημα μπορεί να αποκτήσει χωρίς να χάνει ανταγωνιστικότητα η οικονομία. Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται αισθητά κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην παραγωγικότητα της εργασίας.
Αυτό εξηγεί γιατί, παρά τις αυξήσεις των ονομαστικών αποδοχών, οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν χαμηλοί.
Δεν είναι τυχαίο ότι το brain drain δεν έχει αντιστραφεί πλήρως, παρά τη βελτίωση της αγοράς εργασίας.

Δημογραφικό, η μεγαλύτερη πρόκληση 

Καμία οικονομία δεν μπορεί να αναπτύσσεται μακροπρόθεσμα όταν χάνει πληθυσμό. Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με μια από τις ταχύτερες δημογραφικές γηράνσεις στην Ευρώπη.
Οι γεννήσεις έχουν περιοριστεί κοντά στις 70.000 ετησίως, όταν οι θάνατοι ξεπερνούν τις 120.000.
Η φυσική μείωση του πληθυσμού υπερβαίνει τις 50.000 ανθρώπους κάθε χρόνο.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς κρύβεται ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα: λιγότερο εργατικό δυναμικό, μικρότερη φορολογική βάση, αυξανόμενες συνταξιοδοτικές δαπάνες και μεγαλύτερη πίεση στο ασφαλιστικό σύστημα.

Η περιφέρεια αδειάζει

Ενώ η Αθήνα και ορισμένοι τουριστικοί προορισμοί αναπτύσσονται, μεγάλο μέρος της ελληνικής περιφέρειας ακολουθεί αντίθετη πορεία.
Η Δυτική Μακεδονία, η Ήπειρος, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, η Θεσσαλία μετά τις φυσικές καταστροφές, αλλά και δεκάδες ορεινοί δήμοι χάνουν συνεχώς πληθυσμό.
Σχολεία κλείνουν. Καλλιέργειες εγκαταλείπονται. Μικρές επιχειρήσεις εξαφανίζονται.
Η ανάπτυξη γίνεται ολοένα πιο συγκεντρωμένη γεωγραφικά, δημιουργώντας μια οικονομία δύο ταχυτήτων.

Η στεγαστική κρίση απορροφά το διαθέσιμο εισόδημα

Ένας ακόμη δείκτης που σπάνια συζητείται είναι το κόστος στέγασης.
Τα τελευταία χρόνια οι τιμές των κατοικιών και των ενοικίων αυξήθηκαν με ρυθμούς πολλαπλάσιους της αύξησης των μισθών. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει δραστικά το διαθέσιμο εισόδημα, ιδιαίτερα για τα νέα νοικοκυριά.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες της Ευρώπης όπου το μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματος κατευθύνεται στη στέγαση.

Το ιδιωτικό χρέος παραμένει τεράστιο

Οι συνολικές οφειλές προς τράπεζες, εφορία και ασφαλιστικά ταμεία υπερβαίνουν τα 240 δισ. ευρώ.
Χιλιάδες επιχειρήσεις εξακολουθούν να λειτουργούν με ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, ενώ τα νοικοκυριά βλέπουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους να κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση παλαιών χρεών.

Το δημόσιο χρέος εξακολουθεί να είναι το μεγαλύτερο της Ευρώπης

Η μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ αποτελεί αναμφίβολα θετική εξέλιξη.
Ωστόσο, η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ποσοστό του ΑΕΠ. Η βιωσιμότητά του βασίζεται σήμερα κυρίως στη μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής, στα χαμηλά επιτόκια των ευρωπαϊκών δανείων και στους υψηλούς ρυθμούς ονομαστικής ανάπτυξης.
Δεν πρόκειται για πρόβλημα που έχει εξαφανιστεί.

Οι επενδύσεις δεν αλλάζουν ακόμη το παραγωγικό μοντέλο

Η αύξηση των επενδύσεων αποτελεί αναμφίβολα θετικό στοιχείο.
Το ερώτημα όμως είναι ποιες επενδύσεις πραγματοποιούνται. Μεγάλο μέρος των ξένων κεφαλαίων εξακολουθεί να κατευθύνεται σε ακίνητα, ξενοδοχεία, τουρισμό και εξαγορές υφιστάμενων επιχειρήσεων.
Οι επενδύσεις στη βιομηχανία, στην έρευνα, στις νέες τεχνολογίες και στην καινοτομία εξακολουθούν να υπολείπονται εκείνων που απαιτούνται ώστε να αλλάξει πραγματικά το παραγωγικό υπόδειγμα της χώρας.

Λ.Τ.
www.bankingnews.gr