Ξέφρενη κλιμάκωση - Η Ευρώπη απειλεί να κλείσει τις βάσεις των ΗΠΑ, εάν επέμβουν στρατιωτικά στη Γροιλανδία

Η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ κλιμακώνεται επικίνδυνα, με φόντο τις αξιώσεις του Αμερικανού πρόεδρου Donald Trump για τον έλεγχο της Γροιλανδίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει τη λήψη σκληρών μέτρων απέναντι στην Ουάσιγκτον, περιλαμβανομένων οικονομικών κυρώσεων, αντίποινων σε μορφή εμπορικών δασμών αλλά και πιθανού κλεισίματος αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην Ευρώπη σύμφωνα με δημοσίευμα του Economist.

Η διαμάχη αυτή δεν περιορίζεται σε μια διπλωματική αντιπαράθεση, αλλά αγγίζει στρατιωτικά, οικονομικά και γεωστρατηγικά ζητήματα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν ολόκληρη τη διατλαντική ασφάλεια.

Οικονομικά και εμπορικά όπλα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με την ανάλυση του Economist, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον εμπορικό της ισχυρισμό για να ασκήσει πίεση στην Ουάσιγκτον:

• Ακύρωση ή αναστολή εμπορικών συμφωνιών με τις ΗΠΑ, όπως η συμφωνία του Αυγούστου 2025.

• Επιβολή αντισταθμιστικών δασμών σε αμερικανικά προϊόντα, με στόχο την οικονομική πίεση στην Ουάσιγκτον.

• Απειλή κλεισίματος στρατιωτικών βάσεων των ΗΠΑ σε ευρωπαϊκό έδαφος, που φιλοξενούν σημαντικό αριθμό αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένων πυρηνικών όπλων B61.

Η επιβολή τέτοιων μέτρων όμως θα έχει υψηλό κόστος για την ΕΕ: θα απαιτούσε ραγδαία αύξηση των στρατιωτικών δαπανών και θα δημιουργούσε μια βαριά εμπορική σύγκρουση, με αρνητικές επιπτώσεις στα ευρωπαϊκά κρατικά ταμεία.


Η Γροιλανδία και η παρουσία της Ευρώπης

Οι αμερικανικές δυνάμεις διαθέτουν περίπου 80.000 στρατιώτες σε δεκάδες βάσεις και αεροδρόμια στην Ευρώπη, με αποθήκες πυρηνικών όπλων.
Η στρατιωτική παρουσία της Δύσης στη Γροιλανδία είναι επίσης κρίσιμη για την παρακολούθηση και τον έλεγχο των αρκτικών θαλάσσιων και εναέριων διαδρομών.
Ωστόσο, η απόφαση ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών να στείλουν στρατεύματα για ασκήσεις στη Γροιλανδία έχει προκαλέσει έντονη αντίδραση από την Ουάσιγκτον.
Οι γερμανικές δυνάμεις, για παράδειγμα, έλαβαν επείγον διαταγή επιστροφής στις 18 Ιανουαρίου, μόλις δύο ημέρες μετά την άφιξή τους στο νησί για τις ασκήσεις «Arctic Endurance».
Η Bild ανέφερε ότι η αποστολή των 15 Γερμανών στρατιωτών και αξιωματικών, υπό τον υποναύαρχο, Stefan Pauli, ακυρώθηκε πρόωρα, χωρίς να διευκρινιστεί αν η απόφαση επηρεάστηκε από τις προειδοποιήσεις Trump για δασμούς.


Ο Trump και το «Golden Dome»

Ο Trump υποστηρίζει ότι η πλήρης αμερικανική κυριαρχία στη Γροιλανδία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη του πολυεπίπεδου συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας Golden Dome, σχεδιασμένου να αναχαιτίζει υπερηχητικές και βαλλιστικές απειλές.
Παράλληλα, κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές δυνάμεις για τη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, χαρακτηρίζοντάς την ως «πολύ επικίνδυνη για την επιβίωση του πλανήτη».
Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, χώρες όπως η Δανία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία, οι Κάτω Χώρες και η Φινλανδία «παίζουν ένα πολύ επικίνδυνο παιχνίδι», δημιουργώντας επίπεδα ρίσκου που, κατά την άποψή του, είναι «μη αποδεκτά και ασταθή».
Στην ίδια λογική, η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε επιβολή δασμών 10% από 1 Φεβρουαρίου 2026, που θα αυξηθούν στο 25% από την 1η Ιουνίου, σε όλα τα προϊόντα που εισάγονται από τις εν λόγω χώρες, μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία για την εξαγορά της Γροιλανδίας.

Η Ευρωπαϊκή απάντηση

Αντιδρώντας στις αμερικανικές απειλές, η Γερμανία και επτά άλλες χώρες του ΝΑΤΟ εξέδωσαν κοινή δήλωση στις 18 Ιανουαρίου, τονίζοντας ότι οι δασμοί υπονομεύουν τις διατλαντικές σχέσεις και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περαιτέρω κλιμάκωση.
Η δήλωση υπενθυμίζει ότι οι δανικές ασκήσεις στη Γροιλανδία είναι αμυντικού χαρακτήρα και δεν απειλούν κανένα άλλο κράτος.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν το δίλημμα μεταξύ σκληρής αντίστασης στην αμερικανική πίεση και προσοχής στις οικονομικές και στρατιωτικές συνέπειες που θα επιφέρει μια ανοικτή αντιπαράθεση.
Το δημοσίευμα του Economist σημειώνει ότι, παρά τη ρητορική, η πιθανότητα ευρωπαϊκής σύγκρουσης με την Ουάσιγκτον παραμένει μικρή, καθώς οι χώρες προτιμούν την διπλωματική λύση και τον περιορισμό της αντιπαράθεσης.


Σενάρια κλιμάκωσης

Αν η ΕΕ αποφασίσει να προχωρήσει σε κυρώσεις ή να απειλήσει με κλείσιμο αμερικανικών βάσεων, τα πιθανά αποτελέσματα είναι:

1. Αύξηση στρατιωτικών δαπανών – τα κράτη-μέλη θα χρειαστεί να επενδύσουν σημαντικά στην αυτοάμυνα.
2. Εμπορικός πόλεμος – η αμερικανοευρωπαϊκή οικονομική σχέση θα δεχθεί ισχυρό πλήγμα, επηρεάζοντας την αγορά και τα κράτη-μέλη.
3. Γεωπολιτική ένταση – η Ουάσιγκτον θα αναζητήσει συμμάχους εκτός Ευρώπης για να διατηρήσει στρατηγική παρουσία στην Αρκτική.

Σημείο καμπής

Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία αποτελεί σημείο καμπής στις σχέσεις ΗΠΑ – ΕΕ.
Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη καλείται να υπερασπιστεί τη κυριαρχία των κρατών-μελών και των εδαφών τους• από την άλλη, η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί οικονομικά και στρατιωτικά όπλα για να επιβάλλει την επιρροή της.
Η επόμενη φάση θα καθορίσει αν η κρίση θα παραμείνει ρητορική ή αν θα οδηγήσει σε πραγματική διατλαντική σύγκρουση, με πιθανές συνέπειες για το εμπόριο, την ασφάλεια και την παγκόσμια στρατηγική ισορροπία. Το ζήτημα της Γροιλανδίας έχει πλέον παγκόσμια σημασία, καθώς αγγίζει τον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής στην Αρκτική και την ευρωπαϊκή αποφασιστικότητα να προστατεύσει τα εδάφη και τα συμφέροντά της.

www.bankingnews.gr