Η Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας των ΗΠΑ (NSS) του 2025 αποτυπώνει το όραμα του Donald Trump για το «America First», υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ θα επαναπροσανατολίσουν την προσοχή τους στην εξασφάλιση κυριαρχίας στο δυτικό ημισφαίριο, με στόχο την εσωτερική αναζωογόνηση.
Η στρατηγική αναβιώνει το Δόγμα Monroe ως «Παράγωγο Trump» και δηλώνει ότι η Ουάσινγκτον θα «αρνηθεί σε μη ημισφαιρικούς ανταγωνιστές τη δυνατότητα να αναπτύσσουν δυνάμεις ή άλλες απειλητικές ικανότητες… στο Ημισφαίριό μας».
Η NSS φτάνει στο σημείο να προτείνει επανατοποθέτηση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων πίσω στο δυτικό ημισφαίριο, αποσύροντας μέσα «από θέατρα επιχειρήσεων των οποίων η σχετική σημασία για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ έχει μειωθεί».
Αυτή η έμφαση στην ημισφαιρική κυριαρχία γίνεται εις βάρος της προσοχής στον Ινδο-Ειρηνικό.
Όπως αντανακλάται στο κείμενο της στρατηγικής, η Κίνα δεν αναφέρεται πλέον ως πρωταρχική στρατιωτική απειλή, αλλά κυρίως ως οικονομικός ανταγωνιστής.
Έτσι, η NSS υποβαθμίζει την Κίνα από «απειλή ρυθμού» σε απλό οικονομικό αντίπαλο.
Παρότι η στρατηγική χαρακτηρίζει την Ασία ως πεδίο οικονομικού και τεχνολογικού ανταγωνισμού, υποβαθμίζει τη Συρία, την Ουκρανία και την Ευρώπη σε δευτερεύουσες προτεραιότητες.
Όταν το έγγραφο ζητά από την Ευρώπη να «σταθεί στα δικά της πόδια… αναλαμβάνοντας την κύρια ευθύνη για τη δική της άμυνα», φαίνεται ότι ο μονομερής προσανατολισμός αντικαθιστά τις συμμαχίες.
Οι ΗΠΑ ενδέχεται να αναστρέψουν τη μακροχρόνια πολιτική της ομπρέλας ασφαλείας.
Η μετακύλιση βαρών στους συμμάχους, αντί της άμεσης αντιμετώπισης των απειλών, δείχνει ότι η Ουάσινγκτον υιοθετεί στρατηγική αναδίπλωσης και «μετακύλισης ευθυνών».
Οι ΗΠΑ μετακυλίουν το βάρος: Oι επιπτώσεις για την Ιαπωνία
Για την Ιαπωνία, η NSS του 2025 σηματοδοτεί μια απότομη συρρίκνωση της αμερικανικής ομπρέλας ασφαλείας.
Η Κίνα αντιμετωπίζεται πλέον κυρίως ως οικονομικός αντίπαλος και ο Ινδο-Ειρηνικός δεν παρουσιάζεται ως το κεντρικό πεδίο αμερικανικών συμφερόντων.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον απαιτεί από το Τόκιο να κάνει περισσότερα: όχι μόνο να δαπανά το 2% του ΑΕΠ για την άμυνα —στόχο που η Ιαπωνία έσπευσε να επιτύχει έως το 2025— αλλά ακόμη και να τον υπερβεί «πέρα από το όριο του 2%» στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το Τόκιο δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στην αυτόματη αμερικανική επέμβαση.
Όπως προειδοποιεί η NSS, οι αμερικανικές δυνάμεις θα υπερασπιστούν την Ταϊβάν ή την Πρώτη Νησιωτική Αλυσίδα μόνο στον βαθμό που οι σύμμαχοι «αναβαθμίσουν» τις δικές τους δυνατότητες.
Ιάπωνες αξιωματούχοι αντιλαμβάνονται αυτή τη μετατόπιση.
Η απάντηση του Τόκιο ήταν η επιτάχυνση της στρατιωτικοποίησης και της στρατηγικής αυτονομίας.
Στα τέλη του 2025, η πρωθυπουργός Sanae Takaichi ανακοίνωσε σχέδιο διπλασιασμού του αμυντικού προϋπολογισμού στο 2% του ΑΕΠ έως το οικονομικό έτος 2025, δύο χρόνια νωρίτερα από το προβλεπόμενο, ενώ έδειξε διάθεση να προχωρήσει ακόμη ψηλότερα.
Ταυτόχρονα, η ρητορική έγινε πιο αιχμηρή. Η δήλωση της Takaichi τον Νοέμβριο του 2025 ότι μια κινεζική κατοχή της Ταϊβάν θα αποτελούσε «κατάσταση που απειλεί την επιβίωση της Ιαπωνίας» προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο Πεκίνο.
Αν και η δήλωση ευθυγραμμιζόταν με τη νομοθεσία ασφάλειας του 2015, που όριζε ευρέως μια «κατάσταση απειλής επιβίωσης», αποτέλεσε σαφή απομάκρυνση από χρόνια προσεκτικής ασάφειας. Με την επίκληση αυτού του ορίου, η Takaichi κατέδειξε την αποφασιστικότητα του Τόκιο να αμφισβητήσει άμεσα την κινεζική επιθετικότητα.
Με τις ΗΠΑ να σηματοδοτούν αναδίπλωση, οι κινήσεις της Ιαπωνίας είναι λογικές και επιβεβλημένες. Η Κίνα εκσυγχρονίζει τον στρατό της και αμφισβητεί ανοιχτά την ιαπωνική εγγύτητα. Μόνο το 2025, κινεζικά μαχητικά απογειώθηκαν κοντά στα νησιά Senkaku και διατυπώθηκαν απειλές αντιποίνων για τα σχόλια του Τόκιο σχετικά με την Ταϊβάν. Υπό αυτές τις συνθήκες, η ενίσχυση των Δυνάμεων Αυτοάμυνας αποτελεί λογική προσαρμογή.
Ιάπωνες αναλυτές επισημαίνουν ότι τα πρόσφατα σχέδια απόκτησης επιθετικών πυραύλων, ενίσχυσης βάσεων και ακόμη και εξέτασης πυρηνικής συνεργασίας συνιστούν «μια νέα αυγή» στην πολιτική ασφάλειας της χώρας. Η Ιαπωνία δεν εξοπλίζεται τυφλά· αντιδρά ορθολογικά στη διάβρωση της αμερικανικής εγγύησης.
Η στρατιωτικοποίηση της Ιαπωνίας: Mια ιστορική στροφή
Καθώς η περιοχή βιώνει ήδη τις κινεζικές παρεμβάσεις γύρω από την Ταϊβάν και τη ζώνη αεράμυνας της Ιαπωνίας, η επί μακρόν αντιστεκόμενη επαναστρατιωτικοποίηση της Ιαπωνίας καθίσταται αναγκαία και επίκαιρη.
Η Ιαπωνία δεν μπορεί να παραμείνει ανυπεράσπιστη.
Γι’ αυτό αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες πολύ πάνω από τον ιστορικό κανόνα του 1% του ΑΕΠ, φτάνοντας το 2%, και ενισχύει τις δυνατότητές της με σαφή στόχο την αποτροπή της Κίνας.
Καίριας σημασίας είναι ότι οι Ιάπωνες ηγέτες παρουσιάζουν αυτή τη στροφή ως απελευθέρωση από το ειρηνιστικό καλούπι. Αν και η Ιαπωνία εξακολουθεί να εξαρτάται από την αμερικανική στήριξη, ο γενικός γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου Minoru Kihara τόνισε ότι η χώρα θα κινηθεί προς μια πιο ισχυρή αμυντική στάση «για δικούς μας λόγους».
Σε αυτό το πλαίσιο, η μακρόχρονη συζήτηση περί «μεταπολεμικού ειρηνισμού» πρέπει να κλείσει. Οι νόμοι του 2015 τερμάτισαν τη στενή ερμηνεία της αποκλειστικής αυτοάμυνας και οι πολιτικές της Takaichi κατέστησαν σαφές ότι η εποχή της εκούσιας αδυναμίας έχει τελειώσει. Αναλαμβάνοντας τις ευθύνες μιας μεγάλης δύναμης, η Ιαπωνία αξιοποιεί μια ιστορική ευκαιρία.
Με μια ανερχόμενη Κίνα, τα περιθώρια ελιγμών της Ιαπωνίας είναι ελάχιστα. Πλέον καλείται να σταθεί ως περιφερειακή ηγεμονική δύναμη μόνη της, χωρίς την πλήρη στήριξη των ΗΠΑ.
Σε υλικό επίπεδο, η στρατιωτική της ενίσχυση θα τη μετατρέψει σε κεντρικό πυλώνα της αρχιτεκτονικής ασφάλειας του Ινδο-Ειρηνικού, ενισχύοντας την αποτροπή και συμβάλλοντας στη διατήρηση της περιφερειακής ισορροπίας.
Η Ιαπωνία σε μια νέα περιφερειακή τάξη
Η NSS σηματοδοτεί ότι οι ΗΠΑ μειώνουν συνειδητά τον παγκόσμιο ρόλο τους και μετακυλίουν το κόστος στους συμμάχους.
Η προσέγγιση της Ουάσινγκτον μεταφέρει την ευθύνη σε Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Αυστραλία και Ευρώπη να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους. Αυτό επιβάλλει μια θεμελιώδη αλλαγή.
Σε απάντηση, η Ιαπωνία έχει πράγματι αναλάβει δράση.
Εκσυγχρονίζει ορθολογικά τον στρατό της και επανεξετάζει τη στρατηγική της, αποτινάζοντας τα κατάλοιπα του μεταπολεμικού ειρηνισμού.
Τα επόμενα χρόνια, η Ιαπωνία θα διαθέτει αυξημένες δυνατότητες ασφάλειας.
Απέναντι στην κινεζική επιθετικότητα, μια ισχυρότερη Ιαπωνία δεν είναι προκλητική, αλλά μια πραγματιστική αναγκαιότητα.
Στη νέα ισορροπία του Ινδο-Ειρηνικού, η στρατιωτικοποίηση της Ιαπωνίας αποτελεί μια συνετή επιλογή υπέρ της σταθερότητας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών