Η φοροδιαφυγή αποτελεί εδώ και καιρό την αχίλλειο πτέρνα της ελληνικής οικονομίας.
Θεωρείται μία από τις αιτίες της κρίσης δημόσιου χρέους, που παραλίγο να οδηγήσει τη χώρα σε χρεοκοπία τη δεκαετία του 2010.
Όπως σημειώνει η γερμανική Handelsblatt, πλέον η κάποτε προβληματική χώρα αναφέρει αξιοσημείωτες επιτυχίες στην καταπολέμηση της παραοικονομίας.
Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης παίζει κεντρικό ρόλο σε αυτό, αναφέρει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.
Όπως υπογραμμίζει, «η χρήση της ΑΙ για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής συμβαδίζει με τον ολοκληρωμένο ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας».
Το σημείο καμπής, εξηγεί ο κ. Πιερρακάκης σε συνέντευξή του στη Handelsblatt, ήταν η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού συστήματος αναφορών: «Η ηλεκτρονική τιμολόγηση, τα ηλεκτρονικά βιβλία και οι αναφορές συναλλαγών παράγουν αξιόπιστα και υψηλής ποιότητας δεδομένα σε μεγάλη κλίμακα. Πάνω σε αυτή τη βάση, η φορολογική διοίκηση μπορεί να αξιοποιεί προηγμένη ανάλυση δεδομένων και εργαλεία που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη, προκειμένου να εντοπίζει μοτίβα, να επισημαίνει ανωμαλίες και να ιεραρχεί τις υποθέσεις όπου ο κίνδυνος απάτης είναι ο υψηλότερος», σημειώνει.
Όπως υπενθυμίζει η Handelsblatt, o 42χρονος σπούδασε πληροφορική στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και πολιτικές επιστήμες στο Χάρβαρντ και απέκτησε μεταπτυχιακό από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT). Το 2019, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τον διόρισε Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Εκεί, ο Πιερρακάκης ξεκίνησε, μεταξύ άλλων, την πλατφόρμα gov.gr, μέσω της οποίας οι πολίτες μπορούν πλέον να έχουν πρόσβαση σε περισσότερες από 2.500 κυβερνητικές υπηρεσίες ψηφιακά. Τον Μάρτιο του 2025, ο Πιερρακάκης μετακινήθηκε στην ηγεσία του Υπουργείου Οικονομικών, όπου τώρα αποκομίζει τους καρπούς της πρωτοβουλίας του για την ψηφιοποίηση.
Καταπολέμηση της φοροδιαφυγής
«Μόνο τα τελευταία δύο χρόνια, έχουμε ανακτήσει 3,9 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω μέτρων για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής», λέει ο Κυριάκος Πιερρακάκης. «Δεν πρόκειται απλώς για δημοσιονομικό κέρδος, αλλά είναι ένα μέρισμα, που επιστρέφουμε στους πολίτες μέσω φοροελαφρύνσεων».
Οι επιτυχίες στην καταπολέμηση της παραοικονομίας μπορούν να παρατηρηθούν κυρίως στα έσοδα από τον ΦΠΑ.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, το λεγόμενο έλλειμμα ΦΠΑ – η διαφορά μεταξύ του οφειλόμενου ΦΠΑ και του πραγματικά καταβληθέντος ΦΠΑ – ήταν 34% στην Ελλάδα το 2017. Μέχρι το 2024, είχε μειωθεί σε μόλις 9%.
Βασικό ρόλο διαδραματίζει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Δημιουργήθηκε το 2017 για να μειώσει την εξάρτηση της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης από την πολιτική επιρροή και να καταπολεμήσει τη διαφθορά. Η ΑΑΔΕ δεν υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομικών, αλλά αναφέρεται απευθείας στο Κοινοβούλιο.
Στόχος είναι «ένα ψηφιακό οικοσύστημα που θα επιτρέπει στις φορολογικές αρχές να αποτυπώνουν την οικονομική πραγματικότητα σε πραγματικό χρόνο», λέει ο Κυριάκος Πιερρακάκης. Η Ελλάδα αποτελεί καλό παράδειγμα του πώς η ψηφιοποίηση και η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να ενισχύσουν τη συμμόρφωση με τους φορολογικούς κανονισμούς.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, που εξελέγη πρόεδρος του Eurogroup τον Δεκέμβριο, το βλέπει αυτό ως μοντέλο για την Ευρώπη: «Ένα σύστημα που μετρά την πραγματικότητα δεν είναι μόνο καλύτερο στην είσπραξη φόρων, αλλά και πιο πολιτικά και κοινωνικά αποδεκτό, καθώς αντιμετωπίζει τους φορολογούμενους ομοιόμορφα». Ο ίδιος το βλέπει αυτό ως «νίκη για τους υπουργούς Οικονομικών σε όλη την Ευρώπη: μεγαλύτερη φορολογική συμμόρφωση χωρίς κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ του κράτους και των πολιτών του».
Παρελθόν το τραπεζικό απόρρητο
Για παράδειγμα, η ηλεκτρονική τιμολόγηση μεταξύ εταιρειών είναι υποχρεωτική από τη Δευτέρα και η ηλεκτρονική διαβίβαση των δελτίων παράδοσης θα ακολουθήσει τον Μάιο. Από τον Ιούνιο, η φορολογική αρχή θα παρακολουθεί όλες τις τραπεζικές συναλλαγές – καταθέσεις, αναλήψεις, μεταφορές και συναλλαγές τίτλων – σε πραγματικό χρόνο. Έτσι, το τραπεζικό απόρρητο θα αποτελέσει παρελθόν. Μέχρι το τέλος του έτους, η ΑΑΔΕ στοχεύει να είναι σε θέση να παρακολουθεί ζωντανά όλη τη δραστηριότητα των λογαριασμών, τις πληρωμές με κάρτα και τα ηλεκτρονικά τιμολόγια. Οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης θα σαρώνουν αυτές τις τεράστιες ποσότητες δεδομένων για τυχόν παρατυπίες.
Τα μοντέλα μηχανικής μάθησης βοηθούν επίσης στη δημιουργία προφίλ κινδύνου και στον προληπτικό εντοπισμό της πιθανότητας φοροδιαφυγής. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη ενισχύει τον έλεγχο βάσει κινδύνου», εξηγεί ο υπουργός Οικονομικών. «Βελτιώνει την ακρίβεια στόχευσης και εστιάζει τους πόρους επιβολής του νόμου σε τομείς όπου υπάρχουν πραγματικοί κίνδυνοι», πρόσθεσε.
Οι πιθανές εφαρμογές είναι ποικίλες: Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται, για παράδειγμα, για την ανάλυση δορυφορικών εικόνων με σκοπό τον εντοπισμό μη αναφερόμενων περιουσιακών στοιχείων, όπως αυθαίρετα ή πισίνες. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ενάντια σε όσους επιδεικνύουν τις Ferrari τους στην Ελλάδα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όποιος ποζάρει ή δημοσιεύει βίντεο από το ταξίδι του, θα πρέπει να βεβαιωθεί ότι ο τρόπος ζωής του ταιριάζει με το δηλωθέν εισόδημά του. Διαφορετικά, θα τον επισκεφθούν γρήγορα οι φορολογικές αρχές.
Η ΑΑΔΕ χρησιμοποίησε πρόσφατα έναν ειδικό αλγόριθμο για να εντοπίσει έναν «σύμβουλο γνωριμιών», που προσέφερε τις υπηρεσίες του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στην πλατφόρμα TikTok για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Υποσχέθηκε στους άνδρες εκπαίδευση για το πώς να προσελκύουν με επιτυχία γυναίκες. Οι ερευνητές της ΑΑΔΕ παρακολούθησαν ένα από τα σεμινάρια χωρίς να εντοπιστούν και ανακάλυψαν ότι ο σύμβουλος δεν εξέδιδε αποδείξεις για τις υπηρεσίες του. Οι διαφυγόντες φόροι εκτιμώνται σε περισσότερα από 300.000 ευρώ.
«Η απλοποίηση των διαδικασιών μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης προάγει τη δικαιοσύνη, ενισχύει τη συμμόρφωση και ταυτόχρονα μειώνει τα περιττά βάρη για τους έντιμους φορολογούμενους», δήλωσε τέλος ο Κυριάκος Πιερρακάκης στην Handelsblatt, προσθέτοντας, ότι αυτό έχει ήδη σαφώς βελτιώσει τη φορολογική συμμόρφωση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών