Οι δακτύλιοι του Κρόνου είναι υπερβολικά λαμπεροί και ελαφριοί για να έχουν ηλικία δισεκατομμυρίων ετών. Αν υπήρχαν από τη γέννηση του Ηλιακού Συστήματος, η συνεχής βροχή μικρομετεωριτικής σκόνης θα είχε σκοτεινιάσει τον πάγο τους εδώ και καιρό.
Νέα μελέτη αλλάζει τα δεδομένα
Διεθνής ομάδα επιστημόνων υπό τον Matija Čuk παρουσίασε μαθηματικό μοντέλο που δείχνει ότι η σημερινή μορφή του συστήματος του Κρόνου είναι αποτέλεσμα κοσμικών καταστροφών που συνέβησαν τα τελευταία εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια — όχι πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Ο Τιτάνας ως «κρυφός ρυθμιστής» του συστήματος
Ο Τιτάνας, ο μεγαλύτερος δορυφόρος του Κρόνου, φαίνεται να είναι ο βασικός μοχλός αυτών των δραματικών αλλαγών. Οι πρόσφατες μετρήσεις δείχνουν ότι απομακρύνεται από τον Κρόνο πολύ ταχύτερα από ό,τι προέβλεπαν
τα θεωρητικά μοντέλα, λόγω ενός μηχανισμού παλιρροιακού συντονισμού.
Καθώς μεταναστεύει προς τα έξω, περνά από τροχιακούς συντονισμούς με άλλα σώματα, προκαλώντας ισχυρές βαρυτικές διαταραχές.
Η σύγκρουση που δημιούργησε τον Υπερίωνα
Πριν από περίπου 400–500 εκατομμύρια χρόνια, ένας παγωμένος δορυφόρος —ο λεγόμενος «Πρωτο-Υπερίων»— φαίνεται να οδηγήθηκε σε καταστροφική τροχιακή αστάθεια.
Το αποτέλεσμα ήταν σύγκρουση με τον Τιτάνα.
Ο σημερινός Υπερίων, με τη χαμηλή πυκνότητα και το πορώδες εσωτερικό του, πιθανότατα αποτελεί «συναρμολογημένο» σώμα από τα συντρίμμια εκείνης της καταστροφής.
Την ίδια περίοδο, μεταβλήθηκε και η κλίση του άξονα περιστροφής του Κρόνου, φτάνοντας στις περίπου 27 μοίρες που παρατηρούμε σήμερα.
Η γέννηση των δακτυλίων από μια δεύτερη καταστροφή
Σε μεταγενέστερη φάση, περίπου 100–200 εκατομμύρια χρόνια πριν, η αυξημένη τροχιακή εκκεντρότητα του Τιτάνα προκάλεσε νέες βαρυτικές αναταράξεις.
Εσωτερικοί παγωμένοι δορυφόροι συγκρούστηκαν και διαλύθηκαν, δημιουργώντας τεράστιο νέφος συντριμμιών.
Μεγάλο μέρος αυτού του υλικού εγκλωβίστηκε εντός του ορίου Roche — της απόστασης όπου οι παλιρροιακές δυνάμεις εμποδίζουν τον σχηματισμό νέων μεγάλων σωμάτων — και έτσι δημιουργήθηκαν οι εντυπωσιακοί δακτύλιοι του Κρόνου.
Η νεαρή τους ηλικία εξηγεί γιατί παραμένουν τόσο φωτεινοί: δεν έχει περάσει αρκετός χρόνος ώστε η διαπλανητική σκόνη να τους «λερώσει».
Ο Ιαπετός ως κοσμικό αποτύπωμα του χάους
Η ασυνήθιστη κλίση της τροχιάς του Ιαπετού φαίνεται επίσης να αποτελεί κατάλοιπο εκείνης της χαοτικής περιόδου.
Οι βαρυτικές διαταραχές πριν από τη σύγκρουση μεταφέρθηκαν μέχρι τα εξωτερικά όρια του συστήματος, αλλάζοντας τη θέση του.
Επιβεβαίωση από αριθμητικές προσομοιώσεις και το Cassini
Εκατοντάδες προσομοιώσεις υψηλής ακρίβειας δείχνουν ότι η πιθανότητα σύγκρουσης Πρωτο-Υπερίωνα και Τιτάνα ξεπερνά το 70%.
Τα δεδομένα της αποστολής Cassini επιβεβαιώνουν επίσης ότι οι δακτύλιοι έχουν μικρή μάζα — στοιχείο που ενισχύει τη θεωρία της πρόσφατης δημιουργίας τους.
Με άλλα λόγια, οι δακτύλιοι του Κρόνου ίσως δεν είναι ένα αρχέγονο κοσμικό στολίδι, αλλά το εντυπωσιακό απομεινάρι μιας αλυσίδας συγκρούσεων που αναδιαμόρφωσε ολόκληρο το πλανητικό σύστημα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών