Γεωπολιτικές ανατροπές - Απέτυχε ο Trump στην Κίνα, πως συνδέεται ο διορισμός Qalibaf στο Ιράν

Ο διορισμός του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου Qalibaf ως ειδικού απεσταλμένου για τις κινεζικές υποθέσεις συνδέεται άμεσα με την αποτυχία των προσπαθειών του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump να πείσει το Πεκίνο να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επίσημης επίσκεψής του στην Κίνα.
Η ιρανική ανακοίνωση, μόλις δύο ημέρες μετά την ολοκλήρωση της συνόδου Trump-Xi, αντανακλά την ταχεία αξιοποίηση από την Τεχεράνη της σταθερής κινεζικής στάσης με στόχο την ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.
Η Τεχεράνη επιχειρεί να αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού, καθώς η επίσκεψη Trump στην Κίνα ώθησε το Ιράν να επανεξετάσει τη στρατηγική του.
Για αυτόν τον λόγο ανέθεσε στον πρόεδρο του κοινοβουλίου Mohammad Bagher Qalibaf τη διαχείριση της επικοινωνίας με το Πεκίνο, προκειμένου να διασώσει την κατάσταση και να διασφαλίσει ότι η Κίνα δεν θα εγκαταλείψει το Ιράν ως οικονομικό εταίρο.

Γιατί συνδέονται οι κινήσεις Trump και Qalibaf

Σύμφωνα με ανάλυση του Modern Diplomacy, η σύνδεση ανάμεσα στην επίσκεψη Trump στην Κίνα και στον διορισμό του Mohammad Bagher Qalibaf ως υπεύθυνου για τις ιρανοκινεζικές σχέσεις μπορεί να εξηγηθεί μέσα από μια σειρά ιρανικών κινήτρων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η προσπάθεια πρόληψης και αντιμετώπισης των αμερικανικών πιέσεων, αλλά και η αποτυχία των αμερικανικών προσπαθειών να αποσπάσουν παραχωρήσεις από το Πεκίνο.
Ο Trump επισκέφθηκε το Πεκίνο ζητώντας από τον Κινέζο πρόεδρο Xi Jinping να μειώσει τις αγορές ιρανικού πετρελαίου και να πιέσει για το άνοιγμα των Στενών του Hormuz.
Ωστόσο, η επίσκεψη δεν οδήγησε σε αμερικανική διπλωματική επιτυχία ούτε σε σαφείς κινεζικές υποχωρήσεις απέναντι στην Τεχεράνη.
Αντιθέτως, το Πεκίνο επέκρινε σχέδιο αμερικανικού ψηφίσματος κατά του Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Το Ιράν αντέδρασε άμεσα διορίζοντας τον Qalibaf, σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις επιπτώσεις της συνόδου ΗΠΑ-Κίνας και να οικοδομήσει κοινό πολιτικό και ασφαλιστικό μέτωπο με το Πεκίνο απέναντι στις κυρώσεις της Ουάσιγκτον.

Το μήνυμα προς Ουάσιγκτον και Πεκίνο

Ο διορισμός μιας προσωπικότητας του βεληνεκούς του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου, με την άμεση υποστήριξη του Ιρανού προέδρου Masoud Pezeshkian και την έγκριση του ανώτατου ηγέτη Mojtaba Khamenei, στέλνει σαφές μήνυμα ότι το κινεζικό ζήτημα διαχειρίζεται πλέον στα ανώτατα επίπεδα εξουσίας.
Από κινεζικής πλευράς, ο διορισμός Qalibaf θεωρείται ένδειξη της απόλυτης σοβαρότητας με την οποία το ιρανικό καθεστώς αντιμετωπίζει τις δεσμεύσεις της 25ετούς στρατηγικής συνεργασίας ανάμεσα στις δύο χώρες.

Γιατί επελέγη ο Qalibaf

Ο Qalibaf διαθέτει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τον καθιστούν κατάλληλο για τη διαχείριση των σχέσεων με την Κίνα αυτή τη χρονική στιγμή.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ο ρόλος του ως βασικού διαπραγματευτή για το πυρηνικό πρόγραμμα και η διαχείριση των έμμεσων συνομιλιών με την Ουάσιγκτον.
Ο Qalibaf συνδέει τις διεθνείς διπλωματικές λύσεις με την κινεζική «ομπρέλα ασφαλείας».
Παράλληλα, λόγω του στρατιωτικού και ασφαλιστικού του υπόβαθρου ως πρώην διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης, μπορεί να συντονίζει άμεσα ζητήματα θαλάσσιας ασφάλειας, ενεργειακών προμηθειών και παράκαμψης των αμερικανικών και δυτικών κυρώσεων.
Ο διορισμός του επιδιώκει επίσης να καλύψει το στρατηγικό κενό που δημιουργήθηκε μετά τη δολοφονία του προκατόχου του Ali Larijani σε αεροπορικές επιδρομές τον Μάρτιο του 2026.
Το Ιράν έκρινε αναγκαίο να τοποθετήσει μια προσωπικότητα με αντίστοιχη ή και μεγαλύτερη επιρροή, ώστε να παρακάμψει γραφειοκρατικά εμπόδια.

«Ο κόσμος αλλάζει τάξη»

Αμέσως μετά τον διορισμό του, ο Qalibaf δήλωσε μέσω των επίσημων λογαριασμών του στα social media ότι «ο κόσμος βρίσκεται στο κατώφλι μιας νέας τάξης και το μέλλον ανήκει στις χώρες του Παγκόσμιου Νότου».
Η δήλωση αυτή υπογραμμίζει την αντίληψη της Τεχεράνης ότι η ισχυρή συνεργασία με το Πεκίνο αποτελεί βασικό πυλώνα για την ανατροπή της αμερικανικής μονοπολικής κυριαρχίας.

Η επίσκεψη Trump άλλαξε τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή

Η ιστορική επίσκεψη του Donald Trump στο Πεκίνο τον Μάιο του 2026 επηρέασε άμεσα όλες τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα στον Κόλπο.
Τα αποτελέσματα της επίσκεψης επικεντρώθηκαν στον περιορισμό της στρατιωτικής κλιμάκωσης με το Ιράν, στην ασφάλεια των ενεργειακών διαδρομών και στην αναδιαμόρφωση των περιφερειακών συμμαχιών.
Ο Trump ανακοίνωσε ότι ο Xi Jinping προσφέρθηκε να συμβάλει στη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά και να ασκήσει πίεση ώστε να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν.
Η Ουάσιγκτον επιχείρησε να χρησιμοποιήσει κυρώσεις και δασμούς για να πιέσει το Πεκίνο, αξιοποιώντας την οικονομική του επιρροή ως μεγαλύτερου εισαγωγέα ιρανικού πετρελαίου.
Η Κίνα αποδέχθηκε έμμεσα αυτή τη λογική, καθώς η αποκλιμάκωση εξυπηρετεί τα συμφέροντα όλων των πλευρών.
Το Πεκίνο εξαρτάται από τη Μέση Ανατολή για περίπου το μισό των ενεργειακών του αναγκών και φοβάται διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού.

Οι αμερικανικές αμυντικές συμφωνίες με Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ

Η επίσκεψη Trump συνέπεσε με μια ευρύτερη αμερικανική στρατηγική προσφοράς τεράστιων αμυντικών και τεχνολογικών συμφωνιών προς χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι συμφωνίες αφορούν κυρίως την τεχνητή νοημοσύνη και την αεράμυνα.
Μέσω αυτών των συμφωνιών, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να επιβάλει έμμεσο βέτο στην επέκταση κινεζικών εταιρειών στις κρίσιμες υποδομές της Μέσης Ανατολής.
Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ υπέγραψαν μεγάλες τεχνολογικές συμφωνίες με αμερικανικούς κολοσσούς όπως η NVIDIA και η AMD για τη δημιουργία προηγμένων data centers και ψηφιακών υποδομών.
Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να μονοπωλήσουν την προηγμένη τεχνολογία chips και να συνδέσουν κρίσιμες υποδομές του Κόλπου με δυτικά και αμερικανικά συστήματα, περιορίζοντας έτσι την κινεζική επιρροή σε ιδιαίτερα ευαίσθητους τομείς.

Οι χώρες του Κόλπου παίζουν σε δύο ταμπλό

Οι χώρες της περιοχής φαίνεται πως επιλέγουν πλέον πολιτική ισορροπίας ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις.
Η σύνοδος κορυφής ΗΠΑ-Κίνας ενίσχυσε την πεποίθηση στις πρωτεύουσες της Μέσης Ανατολής ότι το διεθνές σύστημα κινείται προς μια «ελεγχόμενη πολυπολικότητα».
Αυτό αναγκάζει τα κράτη της περιοχής να υιοθετήσουν πραγματιστική και ευέλικτη πολιτική.
Οι χώρες του Κόλπου προσπαθούν να διατηρήσουν τις στρατιωτικές και ασφαλιστικές σχέσεις τους με τις ΗΠΑ, ενώ ταυτόχρονα επεκτείνουν το εμπόριο και τις επενδύσεις με την Κίνα χωρίς να ευθυγραμμίζονται πλήρως με καμία πλευρά.

Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα

Οι αμερικανοκινεζικές σύνοδοι κορυφής έχουν παγιώσει την αντίληψη ότι το παγκόσμιο σύστημα μεταβαίνει σε μια ελεγχόμενη πολυπολικότητα, όπου οι απόλυτες συμμαχίες γίνονται ολοένα πιο δαπανηρές.
Ως αποτέλεσμα, το Ιράν προχώρησε στον διορισμό του Mohammad Bagher Qalibaf ως νέου υπευθύνου για τις σχέσεις με το Πεκίνο, σε μια κίνηση που θεωρείται άμεση απάντηση στην επίσκεψη Trump στην Κίνα.
Παράλληλα, οι νέες πολιτικές της Ουάσιγκτον προς τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο ώθησαν χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ να υιοθετήσουν στρατηγική ισορροπημένης διπλωματίας.
Η πολιτική αυτή στοχεύει στην ενίσχυση των σχέσεων ασφαλείας και τεχνολογίας με τις ΗΠΑ, στην αξιοποίηση των συμφωνιών τεχνητής νοημοσύνης με την Ουάσιγκτον και ταυτόχρονα στη διεύρυνση της οικονομικής συνεργασίας με την Κίνα, χωρίς πλήρη ευθυγράμμιση με καμία από τις δύο υπερδυνάμεις.

www.bankingnews.gr