Η εμπλοκή της Ουκρανίας και το ρωσικό τελεσίγραφο στην Ευρώπη για το φυσικό αέριο
Η αποκατάσταση του αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream (NS), ο οποίος υπέστη σοβαρές ζημιές από τις εκρήξεις του 2022, θα μπορούσε να διαρκέσει περίπου τρία χρόνια, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν σημαντικές καθυστερήσεις στις εργασίες και ότι η χρηματοδότηση θα συνεχιστεί απρόσκοπτα.
Αυτό προκύπτει από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Λονδίνου.
Το σχετικό υπόμνημα συντάχθηκε στο πλαίσιο της δικαστικής διαμάχης μεταξύ της Nord Stream AG, της εταιρείας που διαχειρίζεται τον αγωγό, και των ασφαλιστικών εταιρειών Lloyd’s Insurance Company και Arch Insurance, σύμφωνα με δημοσίευμα του RBK.
Το έγγραφο εκπονήθηκε από μηχανικούς και τεχνικούς εμπειρογνώμονες που ορίστηκαν από τα εμπλεκόμενα μέρη και παρουσιάζει τα κοινώς αποδεκτά συμπεράσματά τους, καθώς και τις διαφωνίες που καταγράφηκαν σε επιμέρους ζητήματα.
Ο διαχειριστής του έργου διεκδικεί ασφαλιστική αποζημίωση ύψους 570 εκατομμυρίων ευρώ για τις ζημιές που προκλήθηκαν από τις εκρήξεις στους αγωγούς φυσικού αερίου τον Σεπτέμβριο του 2022.
Παράλληλα, το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Γερμανίας δημοσίευσε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η ανατίναξη των αγωγών ενδέχεται να πραγματοποιήθηκε κατόπιν εντολής ξένου κράτους, με πιθανότερο εμπλεκόμενο την Ουκρανία.
Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή παραμένει υποθετική.
Σύμφωνα με τον Igor Yushkov, κορυφαίο εμπειρογνώμονα του Εθνικού Ταμείου Ενεργειακής Ασφάλειας και ερευνητή στο Χρηματοοικονομικό Πανεπιστήμιο της Ρωσικής Ομοσπονδίας, απαιτείται εκτενέστερη τεχνική αξιολόγηση, καθώς οι δύο κατεστραμμένες γραμμές των αγωγών έχουν γεμίσει με θαλασσινό νερό.
«Πρέπει να προσδιοριστεί το μέγεθος της διάβρωσης και να διαπιστωθεί εάν οι αγωγοί μπορούν πράγματι να αποκατασταθούν.
Είναι προφανές ότι αξιολογήθηκε η κατάσταση των κατεστραμμένων τμημάτων, ωστόσο δεν πραγματοποιήθηκε πλήρης ανάλυση για την καταλληλότητα του υπόλοιπου δικτύου σε σχέση με τις επιπτώσεις της διάβρωσης.
Από όσα γνωρίζουμε, το ζήτημα αυτό δεν εξετάστηκε ούτε συζητήθηκε κατά τη διάρκεια της δικαστικής διαδικασίας», δήλωσε ο ίδιος.
Πόσο μεγάλη είναι η περιοχή που έχει υποστεί ζημιές;
Λίγο μετά τις εκρήξεις, η Gazprom ανακοίνωσε ότι είχε καταστραφεί τμήμα του αγωγού μήκους περίπου εκατό μέτρων.
Ωστόσο, η αποκατάσταση απαιτεί πολύ περισσότερες εργασίες, καθώς ορισμένα τμήματα του αγωγού έχουν επίσης παραμορφωθεί.
Θα χρειαστεί να ανυψωθεί ένα τμήμα του αγωγού, να αντληθεί το νερό από το εσωτερικό του, να αφαιρεθεί το κατεστραμμένο κομμάτι, να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες συγκολλήσεις και συνδέσεις και, στη συνέχεια, ο αγωγός να επανατοποθετηθεί στον πυθμένα και να καλυφθεί με πέτρες.
Να επισημανθεί ότι οι σωλήνες του SP-1 κατασκευάστηκαν στη Γερμανία, ενώ εκείνοι του SP-2 στη Ρωσία.
Ωστόσο, οι ρωσικοί σωλήνες μεταφέρθηκαν στη Γερμανία για τη διαδικασία της επένδυσης με σκυρόδεμα.
Η εργασία αυτή θα μπορούσε να είχε πραγματοποιηθεί και στη Ρωσία, όμως ο διεθνής χαρακτήρας του έργου επέβαλε έναν συγκεκριμένο καταμερισμό εργασιών μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών.
Παρότι ο SP-2 ανήκε εξ ολοκλήρου στην Gazprom, εκείνη την περίοδο ήταν σημαντικό για την εταιρεία να αναδειχθεί ο ρωσοευρωπαϊκός χαρακτήρας του έργου. Επιπλέον, το ήμισυ του κόστους χρηματοδοτήθηκε από ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Σύμφωνα με τον Igor Yushkov, αφενός, το σκυρόδεμα προσφέρει πρόσθετη προστασία στους σωλήνες.
Αφετέρου, προσθέτει το απαραίτητο βάρος ώστε να παραμένουν σταθερά τοποθετημένοι στον πυθμένα.
Το μεθάνιο είναι ένα ελαφρύ φυσικό αέριο που έχει την τάση να ανέρχεται προς την επιφάνεια.
Για να αποτραπεί η άνωση ενός αγωγού που μεταφέρει μεγάλες ποσότητες αερίου, οι σωλήνες περιβάλλονται από στρώμα σκυροδέματος.
Πριν τεθεί σε λειτουργία ένας υποθαλάσσιος αγωγός φυσικού αερίου, τοποθετείται στον πυθμένα και στη συνέχεια καλύπτεται με πέτρες.
Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντικό στάδιο της κατασκευής, καθώς έχουν καταγραφεί περιπτώσεις κατά τις οποίες τμήματα αγωγών αναδύθηκαν στην επιφάνεια.
Για παράδειγμα, σε αγωγό που διέρχεται από τη χερσόνησο Yamal παρατηρήθηκε ανάδυση κοντά στον κόλπο Baydaratskaya.
Στη συνέχεια, το τμήμα αυτό επανατοποθετήθηκε στον πυθμένα, θάφτηκε και καλύφθηκε με βράχους».
Η Ρωσία παράγει πλήρη γκάμα σωλήνων υψηλών προδιαγραφών και είναι σε θέση να κατασκευάσει οποιονδήποτε τύπο σωλήνα απαιτείται.
Mεγάλες παραγγελίες
Κατά τις δεκαετίες του 2000 και του 2010, χάρη στις μεγάλες παραγγελίες από τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου για την κατασκευή εκτεταμένων αγωγών, οι ρωσικές βιομηχανίες έλαβαν σημαντικές επενδύσεις και προχώρησαν σε εκσυγχρονισμό των παραγωγικών τους εγκαταστάσεων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Pipe Metallurgical Company (TMK), η οποία διαθέτει τη δυνατότητα παραγωγής κάθε είδους σωλήνα.
Μάλιστα, εξάγει τα προϊόντα της στο εξωτερικό και, στο παρελθόν, προμήθευε σωλήνες ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Για τη Gazprom, το βασικό ζητούμενο στην παρούσα φάση φαίνεται να είναι η εξασφάλιση οικονομικής αποζημίωσης, περισσότερο παρά η άμεση αποκατάσταση των αγωγών φυσικού αερίου, κάτι που, δεδομένης της επιδείνωσης των σχέσεων με την Ευρώπη, θεωρείται μάλλον απίθανο στο άμεσο μέλλον.
Παρ’ όλα αυτά, δεν αποκλείεται η εταιρεία να επιμείνει και στη διάσταση της αποκατάστασης, ιδίως εφόσον υπάρξει ευνοϊκή δικαστική έκβαση, η οποία θα της επέτρεπε να ενισχύσει τη νομική και πολιτική της θέση.
Σε περίπτωση που η Gazprom δικαιωθεί και λάβει αποζημίωση, θα μπορούσε να θέσει εκ νέου το ζήτημα της αποκατάστασης των υποδομών, με την Ευρώπη να καλείται τότε να εξετάσει τον συντονισμό των απαιτούμενων εργασιών και την έκδοση των σχετικών αδειών.
Υπό ένα τέτοιο σενάριο, οι αγωγοί θα μπορούσαν να διατηρηθούν ως δυνητικά λειτουργική υποδομή, έτοιμη να επανενεργοποιηθεί εφόσον στο μέλλον μεταβληθούν οι πολιτικές και ενεργειακές συνθήκες.
Παράλληλα, θα ενισχυόταν και η επιχειρηματολογία υπέρ μιας πιθανής επανέναρξης της ροής φυσικού αερίου, σε σχέση με τη σημερινή κατάσταση πλήρους αδράνειας και φθοράς.
Σε κάθε περίπτωση, η συγκεκριμένη δικαστική διαμάχη υπερβαίνει το καθαρά τεχνικό ή οικονομικό επίπεδο και αποκτά σαφή πολιτική διάσταση.
Η Gazprom, μέσω της νομικής οδού, επιδιώκει όχι μόνο την αποζημίωση αλλά και τη θεμελίωση επιχειρημάτων για το μέλλον, συμπεριλαμβανομένης ενδεχόμενης πίεσης για χαλάρωση των κυρώσεων.
Ωστόσο, στο παρόν γεωπολιτικό πλαίσιο, είναι σαφές ότι οι προοπτικές άμεσης αποκατάστασης παραμένουν περιορισμένες, με την ουσία της αντιπαράθεσης να εστιάζει τελικά στον καθορισμό του ύψους της αποζημίωσης και στη διαπραγμάτευση μεταξύ Gazprom και ασφαλιστικών εταιρειών.
www.bankingnews.gr
Αυτό προκύπτει από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Λονδίνου.
Το σχετικό υπόμνημα συντάχθηκε στο πλαίσιο της δικαστικής διαμάχης μεταξύ της Nord Stream AG, της εταιρείας που διαχειρίζεται τον αγωγό, και των ασφαλιστικών εταιρειών Lloyd’s Insurance Company και Arch Insurance, σύμφωνα με δημοσίευμα του RBK.
Το έγγραφο εκπονήθηκε από μηχανικούς και τεχνικούς εμπειρογνώμονες που ορίστηκαν από τα εμπλεκόμενα μέρη και παρουσιάζει τα κοινώς αποδεκτά συμπεράσματά τους, καθώς και τις διαφωνίες που καταγράφηκαν σε επιμέρους ζητήματα.
Ο διαχειριστής του έργου διεκδικεί ασφαλιστική αποζημίωση ύψους 570 εκατομμυρίων ευρώ για τις ζημιές που προκλήθηκαν από τις εκρήξεις στους αγωγούς φυσικού αερίου τον Σεπτέμβριο του 2022.
Παράλληλα, το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Γερμανίας δημοσίευσε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η ανατίναξη των αγωγών ενδέχεται να πραγματοποιήθηκε κατόπιν εντολής ξένου κράτους, με πιθανότερο εμπλεκόμενο την Ουκρανία.
Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή παραμένει υποθετική.
Σύμφωνα με τον Igor Yushkov, κορυφαίο εμπειρογνώμονα του Εθνικού Ταμείου Ενεργειακής Ασφάλειας και ερευνητή στο Χρηματοοικονομικό Πανεπιστήμιο της Ρωσικής Ομοσπονδίας, απαιτείται εκτενέστερη τεχνική αξιολόγηση, καθώς οι δύο κατεστραμμένες γραμμές των αγωγών έχουν γεμίσει με θαλασσινό νερό.
«Πρέπει να προσδιοριστεί το μέγεθος της διάβρωσης και να διαπιστωθεί εάν οι αγωγοί μπορούν πράγματι να αποκατασταθούν.
Είναι προφανές ότι αξιολογήθηκε η κατάσταση των κατεστραμμένων τμημάτων, ωστόσο δεν πραγματοποιήθηκε πλήρης ανάλυση για την καταλληλότητα του υπόλοιπου δικτύου σε σχέση με τις επιπτώσεις της διάβρωσης.
Από όσα γνωρίζουμε, το ζήτημα αυτό δεν εξετάστηκε ούτε συζητήθηκε κατά τη διάρκεια της δικαστικής διαδικασίας», δήλωσε ο ίδιος.
Πόσο μεγάλη είναι η περιοχή που έχει υποστεί ζημιές;
Λίγο μετά τις εκρήξεις, η Gazprom ανακοίνωσε ότι είχε καταστραφεί τμήμα του αγωγού μήκους περίπου εκατό μέτρων.
Ωστόσο, η αποκατάσταση απαιτεί πολύ περισσότερες εργασίες, καθώς ορισμένα τμήματα του αγωγού έχουν επίσης παραμορφωθεί.
Θα χρειαστεί να ανυψωθεί ένα τμήμα του αγωγού, να αντληθεί το νερό από το εσωτερικό του, να αφαιρεθεί το κατεστραμμένο κομμάτι, να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες συγκολλήσεις και συνδέσεις και, στη συνέχεια, ο αγωγός να επανατοποθετηθεί στον πυθμένα και να καλυφθεί με πέτρες.
Να επισημανθεί ότι οι σωλήνες του SP-1 κατασκευάστηκαν στη Γερμανία, ενώ εκείνοι του SP-2 στη Ρωσία.
Ωστόσο, οι ρωσικοί σωλήνες μεταφέρθηκαν στη Γερμανία για τη διαδικασία της επένδυσης με σκυρόδεμα.
Η εργασία αυτή θα μπορούσε να είχε πραγματοποιηθεί και στη Ρωσία, όμως ο διεθνής χαρακτήρας του έργου επέβαλε έναν συγκεκριμένο καταμερισμό εργασιών μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών.
Παρότι ο SP-2 ανήκε εξ ολοκλήρου στην Gazprom, εκείνη την περίοδο ήταν σημαντικό για την εταιρεία να αναδειχθεί ο ρωσοευρωπαϊκός χαρακτήρας του έργου. Επιπλέον, το ήμισυ του κόστους χρηματοδοτήθηκε από ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Σύμφωνα με τον Igor Yushkov, αφενός, το σκυρόδεμα προσφέρει πρόσθετη προστασία στους σωλήνες.
Αφετέρου, προσθέτει το απαραίτητο βάρος ώστε να παραμένουν σταθερά τοποθετημένοι στον πυθμένα.
Το μεθάνιο είναι ένα ελαφρύ φυσικό αέριο που έχει την τάση να ανέρχεται προς την επιφάνεια.
Για να αποτραπεί η άνωση ενός αγωγού που μεταφέρει μεγάλες ποσότητες αερίου, οι σωλήνες περιβάλλονται από στρώμα σκυροδέματος.
Πριν τεθεί σε λειτουργία ένας υποθαλάσσιος αγωγός φυσικού αερίου, τοποθετείται στον πυθμένα και στη συνέχεια καλύπτεται με πέτρες.
Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντικό στάδιο της κατασκευής, καθώς έχουν καταγραφεί περιπτώσεις κατά τις οποίες τμήματα αγωγών αναδύθηκαν στην επιφάνεια.
Για παράδειγμα, σε αγωγό που διέρχεται από τη χερσόνησο Yamal παρατηρήθηκε ανάδυση κοντά στον κόλπο Baydaratskaya.
Στη συνέχεια, το τμήμα αυτό επανατοποθετήθηκε στον πυθμένα, θάφτηκε και καλύφθηκε με βράχους».
Η Ρωσία παράγει πλήρη γκάμα σωλήνων υψηλών προδιαγραφών και είναι σε θέση να κατασκευάσει οποιονδήποτε τύπο σωλήνα απαιτείται.
Mεγάλες παραγγελίες
Κατά τις δεκαετίες του 2000 και του 2010, χάρη στις μεγάλες παραγγελίες από τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου για την κατασκευή εκτεταμένων αγωγών, οι ρωσικές βιομηχανίες έλαβαν σημαντικές επενδύσεις και προχώρησαν σε εκσυγχρονισμό των παραγωγικών τους εγκαταστάσεων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Pipe Metallurgical Company (TMK), η οποία διαθέτει τη δυνατότητα παραγωγής κάθε είδους σωλήνα.
Μάλιστα, εξάγει τα προϊόντα της στο εξωτερικό και, στο παρελθόν, προμήθευε σωλήνες ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Για τη Gazprom, το βασικό ζητούμενο στην παρούσα φάση φαίνεται να είναι η εξασφάλιση οικονομικής αποζημίωσης, περισσότερο παρά η άμεση αποκατάσταση των αγωγών φυσικού αερίου, κάτι που, δεδομένης της επιδείνωσης των σχέσεων με την Ευρώπη, θεωρείται μάλλον απίθανο στο άμεσο μέλλον.
Παρ’ όλα αυτά, δεν αποκλείεται η εταιρεία να επιμείνει και στη διάσταση της αποκατάστασης, ιδίως εφόσον υπάρξει ευνοϊκή δικαστική έκβαση, η οποία θα της επέτρεπε να ενισχύσει τη νομική και πολιτική της θέση.
Σε περίπτωση που η Gazprom δικαιωθεί και λάβει αποζημίωση, θα μπορούσε να θέσει εκ νέου το ζήτημα της αποκατάστασης των υποδομών, με την Ευρώπη να καλείται τότε να εξετάσει τον συντονισμό των απαιτούμενων εργασιών και την έκδοση των σχετικών αδειών.
Υπό ένα τέτοιο σενάριο, οι αγωγοί θα μπορούσαν να διατηρηθούν ως δυνητικά λειτουργική υποδομή, έτοιμη να επανενεργοποιηθεί εφόσον στο μέλλον μεταβληθούν οι πολιτικές και ενεργειακές συνθήκες.
Παράλληλα, θα ενισχυόταν και η επιχειρηματολογία υπέρ μιας πιθανής επανέναρξης της ροής φυσικού αερίου, σε σχέση με τη σημερινή κατάσταση πλήρους αδράνειας και φθοράς.
Σε κάθε περίπτωση, η συγκεκριμένη δικαστική διαμάχη υπερβαίνει το καθαρά τεχνικό ή οικονομικό επίπεδο και αποκτά σαφή πολιτική διάσταση.
Η Gazprom, μέσω της νομικής οδού, επιδιώκει όχι μόνο την αποζημίωση αλλά και τη θεμελίωση επιχειρημάτων για το μέλλον, συμπεριλαμβανομένης ενδεχόμενης πίεσης για χαλάρωση των κυρώσεων.
Ωστόσο, στο παρόν γεωπολιτικό πλαίσιο, είναι σαφές ότι οι προοπτικές άμεσης αποκατάστασης παραμένουν περιορισμένες, με την ουσία της αντιπαράθεσης να εστιάζει τελικά στον καθορισμό του ύψους της αποζημίωσης και στη διαπραγμάτευση μεταξύ Gazprom και ασφαλιστικών εταιρειών.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών