To CNN μεταδίδει ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν εργάζονται πάνω σε μυστικές προτάσεις για την εφαρμογή των 14 σημείων του μνημονίου που υπεγράφησαν αυτή την εβδομάδα
(upd7) Ο πρόεδρος Trump ξεκίνησε τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή υποσχόμενος να συντρίψει το Ιράν.
Λίγους μήνες αργότερα, διαπραγματεύεται μια συμφωνία που αφήνει όρθιους σχεδόν όλους τους πυλώνες της ιρανικής ισχύος.
Πράγματι, από την «άνευ όρων παράδοση» μέχρι τις παραχωρήσεις για πυραύλους και εμπλουτισμό ουρανίου, ο Donald Trump φαίνεται να εγκαταλείπει έναν προς έναν τους βασικούς στόχους, τις «κόκκινες γραμμές» που ο ίδιος είχε θέσει...
Την ίδια στιγμή, αποκαλύψεις για μυστικά έγγραφα και παρασκηνιακές δεσμεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης εντείνουν τα ερωτήματα για το τι πραγματικά περιλαμβάνει η συμφωνία και ποιος τελικά είναι αυτός που υποχώρησε περισσότερο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων…
Ερώτημα που ίσως να μην αποκαλυφθεί ποτέ...
Κανένα… πρόβλημα
Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ο Πρόεδρος Donald Trump διακήρυξε ότι ο αμερικανικός στρατός θα «καταστρέψει τους πυραύλους τους και θα ισοπεδώσει ολοκληρωτικά τη βιομηχανία πυραύλων τους».
«Θα εξαφανιστεί εντελώς, για άλλη μια φορά», δήλωσε ο Trump σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα.
Τις ημέρες που ακολούθησαν, η κυβέρνησή του παρουσίασε την εξάλειψη του ιρανικού πυραυλικού προγράμματος ως έναν από τους σημαντικότερους στόχους του πολέμου, επικαλούμενη την απειλή που αυτό συνιστούσε για τις αμερικανικές βάσεις και τους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή.
Ωστόσο, τώρα που ο Trump έχει καταλήξει σε μια προκαταρκτική συμφωνία με το Ιράν, η στάση του είναι εντελώς διαφορετική.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη, στο τέλος της συνόδου κορυφής της G7 στη Γαλλία, άφησε να εννοηθεί ότι είναι απολύτως θεμιτό το Ιράν να διατηρεί ορισμένους πυραύλους.
«Πρέπει να έχουν κάποιους, γιατί και άλλοι έχουν», δήλωσε ο Trump.
Πρόσθεσε μάλιστα ότι «οι πύραυλοι δεν είναι το πρόβλημα», καθώς «δεν ανατινάζουν τον πλανήτη».
Αργότερα επανήλθε στο θέμα, λέγοντας: «Αναλογικά, θεωρώ ότι αυτό είναι αποδεκτό».
Εντυπωσιακή υποχώρηση
Πρόκειται για μια εντυπωσιακή αναστροφή θέσης σε έναν από τους βασικότερους διακηρυγμένους στόχους του πολέμου.
Και δεν ήταν η μοναδική.
Στην εμφανή του προσπάθεια να επιτύχει μια συμφωνία και να απεμπλακεί από τον πόλεμο, ο Trump έχει περιορίσει, παραμερίσει ή εγκαταλείψει σχεδόν όλους τους βασικούς του στόχους.
Οι στόχοι του Trump υπήρξαν διαχρονικά μεταβαλλόμενοι.
Η κυβέρνησή του συχνά ανέφερε τέσσερις βασικούς στόχους, όμως αυτοί άλλαζαν ανάλογα με το ποιος μιλούσε και πότε.
Συχνά ο ίδιος δεν έδειχνε να διαθέτει μια σταθερή στρατηγική πυξίδα για το τι ακριβώς επιδίωκε να πετύχει.
Ακολουθούν ορισμένοι από τους σημαντικότερους στόχους που είχε θέσει και η σημερινή τους κατάσταση, με βάση τις πρόσφατες δηλώσεις του και το Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) 14 σημείων με το Ιράν, το οποίο περιλαμβάνει σημαντικά περισσότερες παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη απ’ ό,τι προς την Ουάσιγκτον.
1. Εξάλειψη του πυραυλικού προγράμματος
Όπως είπε πει ο Trump στις 28 Φεβρουαρίου, «θα καταστρέψουμε τους πυραύλους τους και θα ισοπεδώσουμε τη βιομηχανία πυραύλων τους. Θα εξαφανιστεί ολοκληρωτικά.
Έως τα τέλη Μαρτίου, ο στόχος είχε περιοριστεί στη «δραστική μείωση» του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν.
Σήμερα, το MOU δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά στους πυραύλους, καθώς το Ιράν είχε καταστήσει το ζήτημα αυτό αδιαπραγμάτευτη «κόκκινη γραμμή».
Επιπλέον, ο Trump δήλωσε την περασμένη Τετάρτη ότι το Ιράν θα μπορούσε να διατηρήσει έναν αριθμό πυραύλων.
2. «Άνευ όρων παράδοση»
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε υποστηρίξει στις 6 Μαρτίου πως «δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία με το Ιράν παρά μόνο ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ!».
Λίγο αργότερα, ο Trump φάνηκε να εγκαταλείπει αυτόν τον στόχο, επιδιώκοντας διαπραγματεύσεις.
Πλέον υπάρχει μια αρχική συμφωνία που περιλαμβάνει εκτεταμένες παραχωρήσεις προς το Ιράν και πολλοί – ακόμη και από τον συντηρητικό χώρο – υποστηρίζουν ότι πρόκειται περισσότερο για αμερικανική παρά για ιρανική παράδοση.
3. Αλλαγή καθεστώτος
Στις 28 Φεβρουαρίου ο Trump είχε αναφέρει: «Όταν τελειώσουμε, πάρτε την κυβέρνησή σας στα χέρια σας». «Θα είναι δική σας». «Αυτή είναι η στιγμή για δράση. Μην την αφήσετε να περάσει».
Ο στόχος αυτός εγκαταλείφθηκε γρήγορα όταν έγινε σαφές ότι ο ιρανικός λαός δεν ανταποκρινόταν στις προτροπές του Trump.
Ο πρόεδρος υποστήριξε κατά καιρούς ότι η εξόντωση Ιρανών ηγετών συνιστά μορφή αλλαγής καθεστώτος, ωστόσο ο νέος ανώτατος ηγέτης είναι ο γιος του προηγούμενου.
Την Τετάρτη δήλωσε: «Δεν το έκανα αυτό για αλλαγή καθεστώτος».
4. Να μην αποκτήσει ποτέ το Ιράν πυρηνικό όπλο
Ο στόχος του Trump, όπως ο ίδιος είχε πει στις 28 Φεβρουαρίου, ήταν να διασφαλίσει ότι «το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Είναι ένα πολύ απλό μήνυμα: δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο».
Σήμερα το θέμα παραμένει ανοιχτό.
Το MOU αναφέρει ότι το Ιράν «επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα».
Ωστόσο, η Τεχεράνη πάντοτε ισχυριζόταν ότι δεν επιδιώκει την απόκτησή τους.
Παράλληλα, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για τους όρους που θα μπορούσαν να εξαλείψουν οριστικά τον κίνδυνο.
5. Μηδενικός εμπλουτισμός ουρανίου
Στις 8 Απριλίου ο Trump είχε πει ότι «δεν θα υπάρξει κανένας εμπλουτισμός ουρανίου» ενώ είχε προηγηθεί στις 23 Μαρτίου και η δήλωση ότι «δεν θέλουμε εμπλουτισμό».
Η σημερινή κατάσταση είναι παρόμοια με το ζήτημα των πυραύλων.
Ο Trump φαίνεται να έχει αναθεωρήσει τη θέση του.
Έχει δηλώσει ότι το Ιράν θα μπορούσε να εμπλουτίζει ουράνιο για ειρηνικούς σκοπούς.
«Είναι λίγο δύσκολο όταν άλλοι γειτονικοί λαοί το διαθέτουν και εσείς δεν τους επιτρέπετε να το έχουν για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και παρόμοιους σκοπούς», δήλωσε την Τετάρτη. «Πρέπει να χρησιμοποιούμε λίγη κοινή λογική».
Νωρίτερα είχε πει στους New York Times ότι το Ιράν θα μπορούσε να προχωρά σε χαμηλού επιπέδου εμπλουτισμό, αλλά «ποτέ για στρατιωτική χρήση».
6. Κατάσχεση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν
Όσον αφορά την κατάσχεση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, και εδώ υπάρχει μεγάλη ασάφεια.
Στις 23 Μαρτίου ο Trump είχε πει ότι «θέλουμε επίσης το εμπλουτισμένο ουράνιο. Θα πάμε εκεί και θα το πάρουμε οι ίδιοι».
Σήμερα το ζήτημα παραμένει ασαφές.
Το MOU αναφέρει ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να επιλύσουν το θέμα των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού μέσω ενός μηχανισμού που θα συμφωνηθεί αμοιβαία.
Ωστόσο, το κείμενο υποδηλώνει ότι το ουράνιο θα υποστεί αραίωση («down blending») επί τόπου υπό την εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας και όχι ότι θα κατασχεθεί.
Την Τετάρτη ο Trump δήλωσε ότι η καταστροφή των αποθεμάτων αυτών είναι «πολύ λιγότερο σημαντική» από το να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν.
«Είναι πολύ λιγότερο σημαντικό, γιατί είναι πολύ δύσκολο να φτάσει κανείς σε αυτά», ανέφερε.
7.Καταστροφή του ιρανικού ναυτικού
Πολλές φορές ο Trump και οι υπουργοί του έχουν υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ έχουν καταστρέψει όλο το ναυτικό του Ιράν.
Χαρακτηριστικά στις 2 Μαρτίου ο υπουργός Άμυνας, Pete Hegseth είχε πει ότι «η αποστολή της Επιχείρησης Epic Fury επικεντρώνεται στην καταστροφή του ναυτικού τους και άλλων υποδομών ασφαλείας».
Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού ναυτικού καταστράφηκε στις πρώτες ημέρες του πολέμου.
Ωστόσο, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές ασύμμετρες δυνατότητες ελέγχου των Στενών του Hormuz μέσω drones, ναρκών και μικρών ταχύπλοων επιθετικών σκαφών.
8. Διακοπή της χρηματοδότησης οργανώσεων όπως η Hezbollah και η Hamas
Επίσης έχει σταματήσει κάθε αφορά σε Hezbollah, Hamas.
Στις 2 Μαρτίου ο Trump έλεγε ότι «διασφαλίζουμε επίσης ότι το ιρανικό καθεστώς δεν θα μπορεί να συνεχίσει να εξοπλίζει, να χρηματοδοτεί και να κατευθύνει τρομοκρατικούς στρατούς εκτός των συνόρων του».
Πλέον η κυβέρνηση των ΗΠΑ σταμάτησε για μεγάλο διάστημα να αναφέρεται σε αυτό το θέμα και το MOU δεν περιλαμβάνει καμία διάταξη για τη στήριξη του Ιράν προς τη Hezbollah, τη Hamas ή άλλες ένοπλες οργανώσεις.
Αντίθετα, η συμφωνία φαίνεται να ευνοεί τη Hezbollah, καθώς επιδιώκει τον τερματισμό των συγκρούσεων στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ πραγματοποιεί επιθέσεις εναντίον της.
Ο Trump δήλωσε την Τετάρτη ότι σε επόμενες διαπραγματεύσεις «θα συζητήσουμε επίσης για τις τρομοκρατικές οργανώσεις-πληρεξούσιους που διαθέτουν».
Παράλληλα, το MOU απελευθερώνει άμεσα τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου, τις οποίες το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει συνδέσει με τη χρηματοδότηση αυτών των οργανώσεων.
9. Ελεύθερα και χωρίς διόδια Στενά του Hormuz
Από τα πιο μεγάλα ζητήματα είναι η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz.
«Θέλουμε να είναι ανοιχτά. Θέλουμε να είναι ελεύθερα.
Δεν θέλουμε διόδια. Είναι διεθνής θαλάσσια οδός» είχε πει στις 21 Μαρτίου ο Trump, ο οποίος σε δηλώσεις του στους New York Times είχε αναφέρει ότι θα είναι «μόνιμα χωρίς διόδια.»
Το MOU αναφέρει ότι το Ιράν θα καταβάλει «τις καλύτερες δυνατές προσπάθειες» ώστε να εξασφαλίσει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς χρέωση για διάστημα μόλις 60 ημερών από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα.
Η αναφορά «μόνο για 60 ημέρες» υπολείπεται σαφώς του στόχου που είχε θέσει ο Trump.
Παράλληλα, το Ιράν δηλώνει ότι σκοπεύει να επιβάλλει τέλη διέλευσης.
«Το Ιράν έχει κυριαρχικά δικαιώματα στα Στενά του Hormuz και φυσικά θα χρεώνει για τις υπηρεσίες που παρέχει», δήλωσε ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και βασικός διαπραγματευτής Mohammad Bagher Ghalibaf, σύμφωνα με το Al Jazeera.
Παρασκήνιο
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το CNN, οι ΗΠΑ και το Ιράν εργάζονται πάνω σε μυστικές προτάσεις για την εφαρμογή των 14 σημείων που υπεγράφησαν αυτή την εβδομάδα, συμπεριλαμβανομένων λεπτομερειών σχετικά με το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, σύμφωνα με τρεις Αμερικανούς αξιωματούχους που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις, έναν περιφερειακό αξιωματούχο και έναν πρώην Αμερικανό αξιωματούχο.
Απαντώντας σε ερώτηση του CNN ο Αντιπρόεδρος JD Vance άφησε να εννοηθεί ότι τουλάχιστον μέρος αυτών που κυβερνητικοί αξιωματούχοι αποκαλούν «συμφωνίες κυρίων» (gentleman’s agreements) με το Ιράν, οι οποίες υπερβαίνουν το Μνημόνιο Κατανόησης (MOU), έχει καταγραφεί γραπτώς.
Δεν είναι οριστικές
Ωστόσο, οι πηγές τόνισαν ότι οι συμφωνίες αυτές απέχουν πολύ από το να θεωρηθούν οριστικές.
Το Ιράν δεν έχει υπογράψει κανένα επιπλέον έγγραφο, όπως έκανε με το Μνημόνιο Κατανόησης, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο η αμερικανική κυβέρνηση υπερεκτιμά τις δεσμεύσεις που έχει αποσπάσει από την Τεχεράνη και υπογραμμίζει πόσο εύθραυστη παραμένει η προσπάθεια για μια τελική συμφωνία.
«Ορισμένα από αυτά έχουν καταγραφεί γραπτώς, αλλά είτε είναι γραπτά είτε προφορικά, γι’ αυτό ακριβώς διαμορφώσαμε τη συμφωνία με αυτόν τον τρόπο.
Δεν εμπιστευόμαστε τα λόγια, εμπιστευόμαστε τις πράξεις και τη συμπεριφορά.
Θα επιβραβεύσουμε τις πράξεις και όχι τα λόγια, είτε είναι γραμμένα σε χαρτί είτε όχι», δήλωσε ο Vance.
Καμία καθυστέρηση
Σύμφωνα με μία από τις πηγές που γνωρίζει τις ενημερώσεις που έκαναν αξιωματούχοι της κυβέρνησης Trump σε κορυφαία μέλη του Κογκρέσου, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές επέλεξαν να δημοσιοποιήσουν το υπογεγραμμένο MOU χωρίς να περιμένουν την έγκριση της ανώτατης ηγεσίας του Ιράν στις πιο λεπτομερείς προτάσεις εφαρμογής των 14 σημείων.
Η αμερικανική πλευρά δεν ήθελε να καθυστερήσει την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων, καθώς θα απαιτούνταν επιπλέον χρόνος για την επίσημη έγκριση των μυστικών αυτών προτάσεων από την Τεχεράνη, όπως αναφέρει το CNN.
Έτσι, αποφάσισε να προχωρήσει με τη δημοσιοποίηση μόνο του MOU και να επεξεργαστεί τις υπόλοιπες λεπτομέρειες στις επόμενες συνομιλίες.
Μυστικά... έγγραφα
Αν και αξιωματούχοι της κυβέρνησης Trump διαβεβαίωσαν τους νομοθέτες ότι δεν γνωρίζουν την ύπαρξη «παράλληλων συμφωνιών» που σχετίζονται με το MOU, παραδέχθηκαν ότι υπάρχουν έγγραφα τα οποία δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται, σύμφωνα με την ίδια πηγή, μια «επιστολή της ιρανικής κυβέρνησης» με την οποία προσκαλείται ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) να πραγματοποιήσει επιθεωρήσεις, να ξεκινήσει τη διαδικασία εντοπισμού των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού και να επιτρέψει στη διεθνή υπηρεσία να καλέσει Αμερικανούς πυρηνικούς ειδικούς να συμμετάσχουν στις διαδικασίες.
Το CNN ζήτησε σχόλιο από την ιρανική αντιπροσωπεία στα Ηνωμένα Έθνη σχετικά με την επιστολή.
Το αμερικανικό δίκτυο δεν κατάφερε να αποκτήσει πολλές λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των μυστικών προτάσεων.
Περιφερειακός αξιωματούχος περιέγραψε τα γραπτά τμήματά τους ως «έγγραφα εργασίας», τα οποία οι δύο πλευρές συμφώνησαν να επισημοποιήσουν στο επόμενο στάδιο.
H περίοδος των 60 ημερών
Οι πηγές ανέφεραν ότι περιλαμβάνουν πιο συγκεκριμένες προβλέψεις για τον τρόπο με τον οποίο οι Αμερικανοί διαπραγματευτές επιθυμούν να συνεχιστούν οι συνομιλίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς και άλλα ζητήματα.
Μια περίοδος τεχνικών διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών επρόκειτο να αρχίσει σήμερα Παρασκευή 19/6 στην Ελβετία, αλλά οι συνομιλίες αναβλήθηκαν... χωρίς να δοθούν σαφείς εξηγήσεις από την αμερικανική πλευρά.
«Υπάρχουν συζητήσεις για τα επόμενα βήματα, αλλά δεν υπάρχουν οριστικοποιημένες συμφωνίες πέραν του MOU και η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα ελπίζει να επιτύχει πρόσθετες συμφωνίες στις επικείμενες συνομιλίες», δήλωσε σε ανακοίνωσή της στο CNN η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Olivia Wales.
Στενό περιθώριο ελιγμών
Η ύπαρξη αυτών των μυστικών προτάσεων αναδεικνύει το εξαιρετικά στενό περιθώριο ελιγμών που διαθέτουν οι Αμερικανοί διαπραγματευτές προκειμένου να επιτευχθεί μια συμφωνία που θα επιτρέπει και στις δύο πλευρές να εμφανιστούν ως νικήτριες.
Παράλληλα, υπογραμμίζει την πιθανότητα να μην υπάρξει ποτέ συμφωνία που να υπερβαίνει τους σχετικά αόριστους όρους του MOU.
Επιπλέον, το γεγονός αυτό ενδέχεται να δώσει νέα επιχειρήματα στους επικριτές της στρατηγικής του Donald Trump απέναντι στο Ιράν, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι κάνει ακριβώς όσα κατηγορούσε τον τότε Πρόεδρο Barack Obama ότι έκανε το 2015, όταν είχε υπογράψει την αρχική πυρηνική συμφωνία με την Τεχεράνη, την οποία ο Trump ακύρωσε το 2018.
Τότε, οι Ρεπουμπλικανοί κατήγγειλαν τις λεγόμενες «μυστικές παράπλευρες συμφωνίες».
Μάλιστα, το Κογκρέσο είχε ψηφίσει νόμο που απαιτούσε κάθε πυρηνική συμφωνία με το Ιράν – συμπεριλαμβανομένων παράλληλων συμφωνιών ή προφορικών δεσμεύσεων – να κατατίθεται προς έγκριση.
Αμοιβαία κατανόηση
Στις συμπληρωματικές προτάσεις περιλαμβάνεται και μια αμοιβαία κατανόηση σχετικά με το κατά πόσο το Ιράν θα επιτρέπεται να συνεχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου σε οποιοδήποτε επίπεδο, σύμφωνα με τις πηγές.
Πρόκειται για ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα τόσο στις αρχικές διαπραγματεύσεις όσο και στην εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τη συμφωνία.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Trump υποστηρίζουν ότι το MOU και οι σχετικές «συμφωνίες κυρίων» βασίζονται στην απόδοση («performance-based»), δηλαδή επιβραβεύουν μόνο τη θετική συμπεριφορά του Ιράν.
Οι επικριτές τους, αντίθετα, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία προσφέρει άμεσα οφέλη στην Τεχεράνη μέσω της άρσης κυρώσεων, χωρίς να υπάρχουν δεσμευτικοί μηχανισμοί για το πυρηνικό της πρόγραμμα ή άλλες αμερικανικές προτεραιότητες.
Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες
Η απόφαση να παραμείνουν μυστικές οι προτάσεις αποσκοπεί σχεδόν βέβαια στην αποφυγή πολιτικού κόστους στο εσωτερικό και των δύο χωρών, προκειμένου να προχωρήσει η διαδικασία, σημειώνει ο ειδικός στον έλεγχο εξοπλισμών Jeffrey Lewis.
Όπως εξηγεί, μεγάλο μέρος των τεχνικών πληροφοριών που θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια τέτοια συμφωνία είχε ήδη δημοσιοποιηθεί στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας που είχε συνάψει ο Barack Obama με το Ιράν το 2015.
«Δεν υπάρχει κανένας λόγος εθνικής ασφάλειας για να παραμένουν μυστικές πληροφορίες που ήταν δημόσιες στο πλαίσιο της JCPOA», δήλωσε ο Lewis.
«Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες και κάποιος δεν θέλει να δούμε έναν από αυτούς τους διαβόλους».
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε την Τετάρτη ότι «το σύνθημα που θέλουμε να συνοδεύει αυτή τη συμφωνία είναι: καμία παράλληλη συμφωνία, πλήρης διαφάνεια».
Καμία οριστική πυρηνική συμφωνία
Ωστόσο, μέχρι στιγμής, ο Trump δεν έχει καταλήξει σε οριστική πυρηνική συμφωνία με το Ιράν.
Οι προτάσεις – οι λεγόμενες «συμφωνίες κυρίων» – παραμένουν ανυπόγραφες, σύμφωνα με τις πηγές.
Ο Lewis υπενθύμισε ότι το 2015 οι διαπραγματευτές βρήκαν «εξαιρετικά ευρηματικές τεχνικές λύσεις που επέτρεψαν και στις δύο πλευρές να ισχυριστούν ότι κέρδισαν.
Ήταν εντυπωσιακό το ότι βρέθηκε κοινό έδαφος».
Χωρίς δημόσια πρόσβαση στις παραμέτρους των τρεχουσών διαπραγματεύσεων, παραμένει ασαφές πώς ο Trump θα μπορέσει να πετύχει μια συμφωνία ουσιαστικά διαφορετική από εκείνη που υπέγραψε ο Obama το 2015.
Ίσως να μην υπάρξει ποτέ τελικό deal
Είναι επίσης πιθανό οι διαπραγματεύσεις να μην οδηγήσουν ποτέ σε τελική συμφωνία, πολύ περισσότερο μέσα στην προθεσμία των 60 ημερών που προβλέπει το MOU.
Η βασική λειτουργία του Μνημονίου ίσως αποδειχθεί απλώς η παύση των εχθροπραξιών με το Ιράν και όχι η δημιουργία των προϋποθέσεων για μια ευρύτερη πυρηνική συμφωνία.
Και οι δύο πλευρές έχουν θέσει τόσο αυστηρές δημόσιες «κόκκινες γραμμές», ώστε κάθε ουσιαστικός συμβιβασμός να φαίνεται πλέον είτε ανέφικτος είτε πολιτικά υπερβολικά επώδυνος για να δημοσιοποιηθεί.
Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά ο Lewis: «Αν οι διαπραγματευτές θέλουν να καταλήξουν σε τελική συμφωνία, κάποιος θα πρέπει να καταπιεί πολύ πικρά πράγματα. Γι’ αυτό είναι λογικό να θέλεις να τα κρατήσεις απόρρητα».
www.bankingnews.gr
Λίγους μήνες αργότερα, διαπραγματεύεται μια συμφωνία που αφήνει όρθιους σχεδόν όλους τους πυλώνες της ιρανικής ισχύος.
Πράγματι, από την «άνευ όρων παράδοση» μέχρι τις παραχωρήσεις για πυραύλους και εμπλουτισμό ουρανίου, ο Donald Trump φαίνεται να εγκαταλείπει έναν προς έναν τους βασικούς στόχους, τις «κόκκινες γραμμές» που ο ίδιος είχε θέσει...
Την ίδια στιγμή, αποκαλύψεις για μυστικά έγγραφα και παρασκηνιακές δεσμεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης εντείνουν τα ερωτήματα για το τι πραγματικά περιλαμβάνει η συμφωνία και ποιος τελικά είναι αυτός που υποχώρησε περισσότερο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων…
Ερώτημα που ίσως να μην αποκαλυφθεί ποτέ...
Κανένα… πρόβλημα
Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ο Πρόεδρος Donald Trump διακήρυξε ότι ο αμερικανικός στρατός θα «καταστρέψει τους πυραύλους τους και θα ισοπεδώσει ολοκληρωτικά τη βιομηχανία πυραύλων τους».
«Θα εξαφανιστεί εντελώς, για άλλη μια φορά», δήλωσε ο Trump σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα.
Τις ημέρες που ακολούθησαν, η κυβέρνησή του παρουσίασε την εξάλειψη του ιρανικού πυραυλικού προγράμματος ως έναν από τους σημαντικότερους στόχους του πολέμου, επικαλούμενη την απειλή που αυτό συνιστούσε για τις αμερικανικές βάσεις και τους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή.
Ωστόσο, τώρα που ο Trump έχει καταλήξει σε μια προκαταρκτική συμφωνία με το Ιράν, η στάση του είναι εντελώς διαφορετική.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη, στο τέλος της συνόδου κορυφής της G7 στη Γαλλία, άφησε να εννοηθεί ότι είναι απολύτως θεμιτό το Ιράν να διατηρεί ορισμένους πυραύλους.
«Πρέπει να έχουν κάποιους, γιατί και άλλοι έχουν», δήλωσε ο Trump.
Πρόσθεσε μάλιστα ότι «οι πύραυλοι δεν είναι το πρόβλημα», καθώς «δεν ανατινάζουν τον πλανήτη».
Αργότερα επανήλθε στο θέμα, λέγοντας: «Αναλογικά, θεωρώ ότι αυτό είναι αποδεκτό».
Εντυπωσιακή υποχώρηση
Πρόκειται για μια εντυπωσιακή αναστροφή θέσης σε έναν από τους βασικότερους διακηρυγμένους στόχους του πολέμου.
Και δεν ήταν η μοναδική.
Στην εμφανή του προσπάθεια να επιτύχει μια συμφωνία και να απεμπλακεί από τον πόλεμο, ο Trump έχει περιορίσει, παραμερίσει ή εγκαταλείψει σχεδόν όλους τους βασικούς του στόχους.
Οι στόχοι του Trump υπήρξαν διαχρονικά μεταβαλλόμενοι.
Η κυβέρνησή του συχνά ανέφερε τέσσερις βασικούς στόχους, όμως αυτοί άλλαζαν ανάλογα με το ποιος μιλούσε και πότε.
Συχνά ο ίδιος δεν έδειχνε να διαθέτει μια σταθερή στρατηγική πυξίδα για το τι ακριβώς επιδίωκε να πετύχει.
Ακολουθούν ορισμένοι από τους σημαντικότερους στόχους που είχε θέσει και η σημερινή τους κατάσταση, με βάση τις πρόσφατες δηλώσεις του και το Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) 14 σημείων με το Ιράν, το οποίο περιλαμβάνει σημαντικά περισσότερες παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη απ’ ό,τι προς την Ουάσιγκτον.
1. Εξάλειψη του πυραυλικού προγράμματος
Όπως είπε πει ο Trump στις 28 Φεβρουαρίου, «θα καταστρέψουμε τους πυραύλους τους και θα ισοπεδώσουμε τη βιομηχανία πυραύλων τους. Θα εξαφανιστεί ολοκληρωτικά.
Έως τα τέλη Μαρτίου, ο στόχος είχε περιοριστεί στη «δραστική μείωση» του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν.
Σήμερα, το MOU δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά στους πυραύλους, καθώς το Ιράν είχε καταστήσει το ζήτημα αυτό αδιαπραγμάτευτη «κόκκινη γραμμή».
Επιπλέον, ο Trump δήλωσε την περασμένη Τετάρτη ότι το Ιράν θα μπορούσε να διατηρήσει έναν αριθμό πυραύλων.
2. «Άνευ όρων παράδοση»
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε υποστηρίξει στις 6 Μαρτίου πως «δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία με το Ιράν παρά μόνο ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ!».
Λίγο αργότερα, ο Trump φάνηκε να εγκαταλείπει αυτόν τον στόχο, επιδιώκοντας διαπραγματεύσεις.
Πλέον υπάρχει μια αρχική συμφωνία που περιλαμβάνει εκτεταμένες παραχωρήσεις προς το Ιράν και πολλοί – ακόμη και από τον συντηρητικό χώρο – υποστηρίζουν ότι πρόκειται περισσότερο για αμερικανική παρά για ιρανική παράδοση.
3. Αλλαγή καθεστώτος
Στις 28 Φεβρουαρίου ο Trump είχε αναφέρει: «Όταν τελειώσουμε, πάρτε την κυβέρνησή σας στα χέρια σας». «Θα είναι δική σας». «Αυτή είναι η στιγμή για δράση. Μην την αφήσετε να περάσει».
Ο στόχος αυτός εγκαταλείφθηκε γρήγορα όταν έγινε σαφές ότι ο ιρανικός λαός δεν ανταποκρινόταν στις προτροπές του Trump.
Ο πρόεδρος υποστήριξε κατά καιρούς ότι η εξόντωση Ιρανών ηγετών συνιστά μορφή αλλαγής καθεστώτος, ωστόσο ο νέος ανώτατος ηγέτης είναι ο γιος του προηγούμενου.
Την Τετάρτη δήλωσε: «Δεν το έκανα αυτό για αλλαγή καθεστώτος».
4. Να μην αποκτήσει ποτέ το Ιράν πυρηνικό όπλο
Ο στόχος του Trump, όπως ο ίδιος είχε πει στις 28 Φεβρουαρίου, ήταν να διασφαλίσει ότι «το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Είναι ένα πολύ απλό μήνυμα: δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο».
Σήμερα το θέμα παραμένει ανοιχτό.
Το MOU αναφέρει ότι το Ιράν «επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα».
Ωστόσο, η Τεχεράνη πάντοτε ισχυριζόταν ότι δεν επιδιώκει την απόκτησή τους.
Παράλληλα, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για τους όρους που θα μπορούσαν να εξαλείψουν οριστικά τον κίνδυνο.
5. Μηδενικός εμπλουτισμός ουρανίου
Στις 8 Απριλίου ο Trump είχε πει ότι «δεν θα υπάρξει κανένας εμπλουτισμός ουρανίου» ενώ είχε προηγηθεί στις 23 Μαρτίου και η δήλωση ότι «δεν θέλουμε εμπλουτισμό».
Η σημερινή κατάσταση είναι παρόμοια με το ζήτημα των πυραύλων.
Ο Trump φαίνεται να έχει αναθεωρήσει τη θέση του.
Έχει δηλώσει ότι το Ιράν θα μπορούσε να εμπλουτίζει ουράνιο για ειρηνικούς σκοπούς.
«Είναι λίγο δύσκολο όταν άλλοι γειτονικοί λαοί το διαθέτουν και εσείς δεν τους επιτρέπετε να το έχουν για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και παρόμοιους σκοπούς», δήλωσε την Τετάρτη. «Πρέπει να χρησιμοποιούμε λίγη κοινή λογική».
Νωρίτερα είχε πει στους New York Times ότι το Ιράν θα μπορούσε να προχωρά σε χαμηλού επιπέδου εμπλουτισμό, αλλά «ποτέ για στρατιωτική χρήση».
6. Κατάσχεση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν
Όσον αφορά την κατάσχεση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, και εδώ υπάρχει μεγάλη ασάφεια.
Στις 23 Μαρτίου ο Trump είχε πει ότι «θέλουμε επίσης το εμπλουτισμένο ουράνιο. Θα πάμε εκεί και θα το πάρουμε οι ίδιοι».
Σήμερα το ζήτημα παραμένει ασαφές.
Το MOU αναφέρει ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να επιλύσουν το θέμα των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού μέσω ενός μηχανισμού που θα συμφωνηθεί αμοιβαία.
Ωστόσο, το κείμενο υποδηλώνει ότι το ουράνιο θα υποστεί αραίωση («down blending») επί τόπου υπό την εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας και όχι ότι θα κατασχεθεί.
Την Τετάρτη ο Trump δήλωσε ότι η καταστροφή των αποθεμάτων αυτών είναι «πολύ λιγότερο σημαντική» από το να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν.
«Είναι πολύ λιγότερο σημαντικό, γιατί είναι πολύ δύσκολο να φτάσει κανείς σε αυτά», ανέφερε.
7.Καταστροφή του ιρανικού ναυτικού
Πολλές φορές ο Trump και οι υπουργοί του έχουν υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ έχουν καταστρέψει όλο το ναυτικό του Ιράν.
Χαρακτηριστικά στις 2 Μαρτίου ο υπουργός Άμυνας, Pete Hegseth είχε πει ότι «η αποστολή της Επιχείρησης Epic Fury επικεντρώνεται στην καταστροφή του ναυτικού τους και άλλων υποδομών ασφαλείας».
Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού ναυτικού καταστράφηκε στις πρώτες ημέρες του πολέμου.
Ωστόσο, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές ασύμμετρες δυνατότητες ελέγχου των Στενών του Hormuz μέσω drones, ναρκών και μικρών ταχύπλοων επιθετικών σκαφών.
8. Διακοπή της χρηματοδότησης οργανώσεων όπως η Hezbollah και η Hamas
Επίσης έχει σταματήσει κάθε αφορά σε Hezbollah, Hamas.
Στις 2 Μαρτίου ο Trump έλεγε ότι «διασφαλίζουμε επίσης ότι το ιρανικό καθεστώς δεν θα μπορεί να συνεχίσει να εξοπλίζει, να χρηματοδοτεί και να κατευθύνει τρομοκρατικούς στρατούς εκτός των συνόρων του».
Πλέον η κυβέρνηση των ΗΠΑ σταμάτησε για μεγάλο διάστημα να αναφέρεται σε αυτό το θέμα και το MOU δεν περιλαμβάνει καμία διάταξη για τη στήριξη του Ιράν προς τη Hezbollah, τη Hamas ή άλλες ένοπλες οργανώσεις.
Αντίθετα, η συμφωνία φαίνεται να ευνοεί τη Hezbollah, καθώς επιδιώκει τον τερματισμό των συγκρούσεων στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ πραγματοποιεί επιθέσεις εναντίον της.
Ο Trump δήλωσε την Τετάρτη ότι σε επόμενες διαπραγματεύσεις «θα συζητήσουμε επίσης για τις τρομοκρατικές οργανώσεις-πληρεξούσιους που διαθέτουν».
Παράλληλα, το MOU απελευθερώνει άμεσα τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου, τις οποίες το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει συνδέσει με τη χρηματοδότηση αυτών των οργανώσεων.
9. Ελεύθερα και χωρίς διόδια Στενά του Hormuz
Από τα πιο μεγάλα ζητήματα είναι η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz.
«Θέλουμε να είναι ανοιχτά. Θέλουμε να είναι ελεύθερα.
Δεν θέλουμε διόδια. Είναι διεθνής θαλάσσια οδός» είχε πει στις 21 Μαρτίου ο Trump, ο οποίος σε δηλώσεις του στους New York Times είχε αναφέρει ότι θα είναι «μόνιμα χωρίς διόδια.»
Το MOU αναφέρει ότι το Ιράν θα καταβάλει «τις καλύτερες δυνατές προσπάθειες» ώστε να εξασφαλίσει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς χρέωση για διάστημα μόλις 60 ημερών από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα.
Η αναφορά «μόνο για 60 ημέρες» υπολείπεται σαφώς του στόχου που είχε θέσει ο Trump.
Παράλληλα, το Ιράν δηλώνει ότι σκοπεύει να επιβάλλει τέλη διέλευσης.
«Το Ιράν έχει κυριαρχικά δικαιώματα στα Στενά του Hormuz και φυσικά θα χρεώνει για τις υπηρεσίες που παρέχει», δήλωσε ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και βασικός διαπραγματευτής Mohammad Bagher Ghalibaf, σύμφωνα με το Al Jazeera.
Παρασκήνιο
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το CNN, οι ΗΠΑ και το Ιράν εργάζονται πάνω σε μυστικές προτάσεις για την εφαρμογή των 14 σημείων που υπεγράφησαν αυτή την εβδομάδα, συμπεριλαμβανομένων λεπτομερειών σχετικά με το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, σύμφωνα με τρεις Αμερικανούς αξιωματούχους που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις, έναν περιφερειακό αξιωματούχο και έναν πρώην Αμερικανό αξιωματούχο.
Απαντώντας σε ερώτηση του CNN ο Αντιπρόεδρος JD Vance άφησε να εννοηθεί ότι τουλάχιστον μέρος αυτών που κυβερνητικοί αξιωματούχοι αποκαλούν «συμφωνίες κυρίων» (gentleman’s agreements) με το Ιράν, οι οποίες υπερβαίνουν το Μνημόνιο Κατανόησης (MOU), έχει καταγραφεί γραπτώς.
Δεν είναι οριστικές
Ωστόσο, οι πηγές τόνισαν ότι οι συμφωνίες αυτές απέχουν πολύ από το να θεωρηθούν οριστικές.
Το Ιράν δεν έχει υπογράψει κανένα επιπλέον έγγραφο, όπως έκανε με το Μνημόνιο Κατανόησης, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο η αμερικανική κυβέρνηση υπερεκτιμά τις δεσμεύσεις που έχει αποσπάσει από την Τεχεράνη και υπογραμμίζει πόσο εύθραυστη παραμένει η προσπάθεια για μια τελική συμφωνία.
«Ορισμένα από αυτά έχουν καταγραφεί γραπτώς, αλλά είτε είναι γραπτά είτε προφορικά, γι’ αυτό ακριβώς διαμορφώσαμε τη συμφωνία με αυτόν τον τρόπο.
Δεν εμπιστευόμαστε τα λόγια, εμπιστευόμαστε τις πράξεις και τη συμπεριφορά.
Θα επιβραβεύσουμε τις πράξεις και όχι τα λόγια, είτε είναι γραμμένα σε χαρτί είτε όχι», δήλωσε ο Vance.
Καμία καθυστέρηση
Σύμφωνα με μία από τις πηγές που γνωρίζει τις ενημερώσεις που έκαναν αξιωματούχοι της κυβέρνησης Trump σε κορυφαία μέλη του Κογκρέσου, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές επέλεξαν να δημοσιοποιήσουν το υπογεγραμμένο MOU χωρίς να περιμένουν την έγκριση της ανώτατης ηγεσίας του Ιράν στις πιο λεπτομερείς προτάσεις εφαρμογής των 14 σημείων.
Η αμερικανική πλευρά δεν ήθελε να καθυστερήσει την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων, καθώς θα απαιτούνταν επιπλέον χρόνος για την επίσημη έγκριση των μυστικών αυτών προτάσεων από την Τεχεράνη, όπως αναφέρει το CNN.
Έτσι, αποφάσισε να προχωρήσει με τη δημοσιοποίηση μόνο του MOU και να επεξεργαστεί τις υπόλοιπες λεπτομέρειες στις επόμενες συνομιλίες.
Μυστικά... έγγραφα
Αν και αξιωματούχοι της κυβέρνησης Trump διαβεβαίωσαν τους νομοθέτες ότι δεν γνωρίζουν την ύπαρξη «παράλληλων συμφωνιών» που σχετίζονται με το MOU, παραδέχθηκαν ότι υπάρχουν έγγραφα τα οποία δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται, σύμφωνα με την ίδια πηγή, μια «επιστολή της ιρανικής κυβέρνησης» με την οποία προσκαλείται ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) να πραγματοποιήσει επιθεωρήσεις, να ξεκινήσει τη διαδικασία εντοπισμού των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού και να επιτρέψει στη διεθνή υπηρεσία να καλέσει Αμερικανούς πυρηνικούς ειδικούς να συμμετάσχουν στις διαδικασίες.
Το CNN ζήτησε σχόλιο από την ιρανική αντιπροσωπεία στα Ηνωμένα Έθνη σχετικά με την επιστολή.
Το αμερικανικό δίκτυο δεν κατάφερε να αποκτήσει πολλές λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των μυστικών προτάσεων.
Περιφερειακός αξιωματούχος περιέγραψε τα γραπτά τμήματά τους ως «έγγραφα εργασίας», τα οποία οι δύο πλευρές συμφώνησαν να επισημοποιήσουν στο επόμενο στάδιο.
H περίοδος των 60 ημερών
Οι πηγές ανέφεραν ότι περιλαμβάνουν πιο συγκεκριμένες προβλέψεις για τον τρόπο με τον οποίο οι Αμερικανοί διαπραγματευτές επιθυμούν να συνεχιστούν οι συνομιλίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς και άλλα ζητήματα.
Μια περίοδος τεχνικών διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών επρόκειτο να αρχίσει σήμερα Παρασκευή 19/6 στην Ελβετία, αλλά οι συνομιλίες αναβλήθηκαν... χωρίς να δοθούν σαφείς εξηγήσεις από την αμερικανική πλευρά.
«Υπάρχουν συζητήσεις για τα επόμενα βήματα, αλλά δεν υπάρχουν οριστικοποιημένες συμφωνίες πέραν του MOU και η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα ελπίζει να επιτύχει πρόσθετες συμφωνίες στις επικείμενες συνομιλίες», δήλωσε σε ανακοίνωσή της στο CNN η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Olivia Wales.
Στενό περιθώριο ελιγμών
Η ύπαρξη αυτών των μυστικών προτάσεων αναδεικνύει το εξαιρετικά στενό περιθώριο ελιγμών που διαθέτουν οι Αμερικανοί διαπραγματευτές προκειμένου να επιτευχθεί μια συμφωνία που θα επιτρέπει και στις δύο πλευρές να εμφανιστούν ως νικήτριες.
Παράλληλα, υπογραμμίζει την πιθανότητα να μην υπάρξει ποτέ συμφωνία που να υπερβαίνει τους σχετικά αόριστους όρους του MOU.
Επιπλέον, το γεγονός αυτό ενδέχεται να δώσει νέα επιχειρήματα στους επικριτές της στρατηγικής του Donald Trump απέναντι στο Ιράν, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι κάνει ακριβώς όσα κατηγορούσε τον τότε Πρόεδρο Barack Obama ότι έκανε το 2015, όταν είχε υπογράψει την αρχική πυρηνική συμφωνία με την Τεχεράνη, την οποία ο Trump ακύρωσε το 2018.
Τότε, οι Ρεπουμπλικανοί κατήγγειλαν τις λεγόμενες «μυστικές παράπλευρες συμφωνίες».
Μάλιστα, το Κογκρέσο είχε ψηφίσει νόμο που απαιτούσε κάθε πυρηνική συμφωνία με το Ιράν – συμπεριλαμβανομένων παράλληλων συμφωνιών ή προφορικών δεσμεύσεων – να κατατίθεται προς έγκριση.
Αμοιβαία κατανόηση
Στις συμπληρωματικές προτάσεις περιλαμβάνεται και μια αμοιβαία κατανόηση σχετικά με το κατά πόσο το Ιράν θα επιτρέπεται να συνεχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου σε οποιοδήποτε επίπεδο, σύμφωνα με τις πηγές.
Πρόκειται για ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα τόσο στις αρχικές διαπραγματεύσεις όσο και στην εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τη συμφωνία.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Trump υποστηρίζουν ότι το MOU και οι σχετικές «συμφωνίες κυρίων» βασίζονται στην απόδοση («performance-based»), δηλαδή επιβραβεύουν μόνο τη θετική συμπεριφορά του Ιράν.
Οι επικριτές τους, αντίθετα, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία προσφέρει άμεσα οφέλη στην Τεχεράνη μέσω της άρσης κυρώσεων, χωρίς να υπάρχουν δεσμευτικοί μηχανισμοί για το πυρηνικό της πρόγραμμα ή άλλες αμερικανικές προτεραιότητες.
Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες
Η απόφαση να παραμείνουν μυστικές οι προτάσεις αποσκοπεί σχεδόν βέβαια στην αποφυγή πολιτικού κόστους στο εσωτερικό και των δύο χωρών, προκειμένου να προχωρήσει η διαδικασία, σημειώνει ο ειδικός στον έλεγχο εξοπλισμών Jeffrey Lewis.
Όπως εξηγεί, μεγάλο μέρος των τεχνικών πληροφοριών που θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια τέτοια συμφωνία είχε ήδη δημοσιοποιηθεί στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας που είχε συνάψει ο Barack Obama με το Ιράν το 2015.
«Δεν υπάρχει κανένας λόγος εθνικής ασφάλειας για να παραμένουν μυστικές πληροφορίες που ήταν δημόσιες στο πλαίσιο της JCPOA», δήλωσε ο Lewis.
«Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες και κάποιος δεν θέλει να δούμε έναν από αυτούς τους διαβόλους».
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε την Τετάρτη ότι «το σύνθημα που θέλουμε να συνοδεύει αυτή τη συμφωνία είναι: καμία παράλληλη συμφωνία, πλήρης διαφάνεια».
Καμία οριστική πυρηνική συμφωνία
Ωστόσο, μέχρι στιγμής, ο Trump δεν έχει καταλήξει σε οριστική πυρηνική συμφωνία με το Ιράν.
Οι προτάσεις – οι λεγόμενες «συμφωνίες κυρίων» – παραμένουν ανυπόγραφες, σύμφωνα με τις πηγές.
Ο Lewis υπενθύμισε ότι το 2015 οι διαπραγματευτές βρήκαν «εξαιρετικά ευρηματικές τεχνικές λύσεις που επέτρεψαν και στις δύο πλευρές να ισχυριστούν ότι κέρδισαν.
Ήταν εντυπωσιακό το ότι βρέθηκε κοινό έδαφος».
Χωρίς δημόσια πρόσβαση στις παραμέτρους των τρεχουσών διαπραγματεύσεων, παραμένει ασαφές πώς ο Trump θα μπορέσει να πετύχει μια συμφωνία ουσιαστικά διαφορετική από εκείνη που υπέγραψε ο Obama το 2015.
Ίσως να μην υπάρξει ποτέ τελικό deal
Είναι επίσης πιθανό οι διαπραγματεύσεις να μην οδηγήσουν ποτέ σε τελική συμφωνία, πολύ περισσότερο μέσα στην προθεσμία των 60 ημερών που προβλέπει το MOU.
Η βασική λειτουργία του Μνημονίου ίσως αποδειχθεί απλώς η παύση των εχθροπραξιών με το Ιράν και όχι η δημιουργία των προϋποθέσεων για μια ευρύτερη πυρηνική συμφωνία.
Και οι δύο πλευρές έχουν θέσει τόσο αυστηρές δημόσιες «κόκκινες γραμμές», ώστε κάθε ουσιαστικός συμβιβασμός να φαίνεται πλέον είτε ανέφικτος είτε πολιτικά υπερβολικά επώδυνος για να δημοσιοποιηθεί.
Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά ο Lewis: «Αν οι διαπραγματευτές θέλουν να καταλήξουν σε τελική συμφωνία, κάποιος θα πρέπει να καταπιεί πολύ πικρά πράγματα. Γι’ αυτό είναι λογικό να θέλεις να τα κρατήσεις απόρρητα».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών