Η εικόνα στις αγορές χρέους της Ιαπωνίας αρχίζει να θυμίζει μια αργή αλλά επίμονη μετατόπιση φάσης σε ένα σύστημα που επί δεκαετίες λειτουργούσε με τεχνητή σταθερότητα.
Από σωτήρας του νομισματικού συστήματος, κατά τα τη διάρκεια του σοκ Nixon με τη μεγαλύτερη στην Ιστορία νομισματική συμφωνία, τώρα αναμένεται να γίνει ο ολετήρας ενός μοχλευμένου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Όπως η Ελλάδα εκπροσώπησε τις… αμαρτίες ενός νομισματικού συστήματος – της Ευρωζώνης – με κράτη τα οποία κινούνταν σε διαφορετικές δημοσιονομικές ταχύτητες έτσι και η Ιαπωνία θα «σκάσει» αναδεικνύοντας με εμφατικό τρόπο το τέλος της εποχής των μηδενικών επιτοκίων και του φθηνού χρήματος
Η αποκάλυψη της παράμβασης
Σε μια γκάφα ολκής υπέπεσε ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Scott Bessent, ο οποίος αποκάλυψε σχέδιο παρέμβασης στις αγορές συναλλάγματος… Κι αυτό διότι ένα σημειωματάριο που βρέθηκε εκτεθειμένο κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου του Donald Trump στο Camp David φαίνεται να περιείχε εντολή για αγορά ιαπωνικού γεν αξίας έως και 10 δισ. δολαρίων.
Η αποκάλυψη προκάλεσε πλήθος ερωτημάτων για το αν η Ουάσινγκτον σχεδίαζε να στηρίξει το ιαπωνικό νόμισμα έναντι του δολαρίου, σε μια από τις πιο ευαίσθητες αγορές του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Κατά την τελευταία συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου του Trump, o Bessent «αποκάλυψε» μια λίστα με εκκρεμότητες («to-do list»), από την οποία προκύπτει ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν το ενδεχόμενο να αγοράσουν ιαπωνικά γεν αξίας 5 έως 10 δισ. δολαρίων. Επισημαίνεται ότι η φωτογραφία του Reuters τραβήχτηκε στη συνάντηση στο Camp David.
Η φωτογραφία, που ελήφθη πάνω από τον ώμο του Bessent κατά τη διάρκεια του δημόσιου μέρους της συνεδρίασης, δείχνει ένα σημειωματάριο με τον υπογραμμισμένο τίτλο «To Do», κάτω από τον οποίο αναγράφεται: «Αγορά ιαπωνικού γεν (JPY) 5-10 δισ. δολάρια».
Στο σημειωματάριο δεν διακρίνεται άλλο κείμενο, ενώ είναι εμφανής και η καρτέλα με το όνομα του Bessent, τοποθετημένη ακριβώς πάνω από το σημειωματάριο στο τραπέζι της συνεδρίασης στο Camp David. Η φωτογραφία τραβήχτηκε στις 11:33 π.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής (18:33 ώρα Ελλάδος).
Εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα του Reuters για σχόλιο σχετικά με το περιεχόμενο του σημειωματάριου ή για το αν το υπουργείο παρενέβη στην αγορά συναλλάγματος για να στηρίξει την ισοτιμία του γεν έναντι του δολαρίου.
Η παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος
Νωρίτερα, πάντως και, περίπου δύο ώρες πριν από τη λήψη της φωτογραφίας, το Reuters είχε μεταδώσει, επικαλούμενο πηγή με γνώση της υπόθεσης, ότι το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών είχε ενημερώσει σειρά τραπεζών πως ενδέχεται να παρέμβει στην αγορά του γεν εντός της ίδιας ημέρας.
Οι ιαπωνικές αρχές είχαν ήδη παρέμβει νωρίτερα την ίδια ημέρα στο Τόκιο για να στηρίξουν το γεν, γεγονός που προκάλεσε σημαντική ενίσχυση του ιαπωνικού νομίσματος κατά τις πρωινές συναλλαγές.
Αξίζει να σημειωθεί πως αργά το βράδυ της Παρασκευής 31/7 (ώρα Ελλάδος) καταγράφηκε νέα ισχυρή άνοδος του γεν έναντι του δολαρίου. Σύμφωνα με στοιχεία της LSEG, η ισοτιμία του δολαρίου υποχώρησε από περίπου 158,9 γεν στις 4:14 μ.μ. (23:14 ώρα Ελλάδος) σε περίπου 157,6 γεν λίγο πριν από τις 5:00 μ.μ. (μεσάνυχτα ώρα Ελλάδος), σημειώνοντας πτώση περίπου 0,8%.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών δεν έχει παρέμβει για τη στήριξη του γεν από το 2011, όταν συμμετείχε μαζί με τις υπόλοιπες χώρες της G7 σε συντονισμένη παρέμβαση. μετά τον καταστροφικό σεισμό και το τσουνάμι που έπληξαν την Ιαπωνία.
???? Okay so the way this works now is when the Fed holds rates and the Bank of Japan can’t hike without triggering a domestic debt crisis, the U.S. Treasury ends up taking over Japan's monetary policy.
— Nicholas Mugalli (@RealNickMugalli) July 31, 2026
The US govt intervening directly in the yen market isn't the typical… https://t.co/pBf5WN7NEN pic.twitter.com/NEelx8Nzh9
H μεγαλύτερη παρέμβαση στην ιστορία
Η Ιαπωνία πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη διάρκειας μιας ημέρας παρέμβαση στην ιστορία της αγοράς συναλλάγματος.
Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg που βασίζεται στους λογαριασμούς της Τράπεζας της Ιαπωνίας (Bank of Japan), το Τόκιο διέθεσε περίπου 8,45 τρισ. γεν (περίπου 53 δισ. δολάρια) μέσα σε μία μόνο ημέρα προκειμένου να στηρίξει το εθνικό νόμισμα.
Μετά την παρέμβαση, το γεν κατέγραψε άνοδο έως και 3,3% έναντι του δολαρίου, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη ενδοσυνεδριακή άνοδό του από τον Δεκέμβριο του 2023.
Η παρέμβαση ακολούθησε διαβουλεύσεις μεταξύ αμερικανικών και ιαπωνικών αρχών, ενώ σχεδόν ταυτόχρονα και η Νότια Κορέα παρενέβη στην αγορά συναλλάγματος για τη στήριξη του γουόν.
Για λόγους σύγκρισης, το προηγούμενο ιστορικό ρεκόρ παρέμβασης της Ιαπωνίας ήταν 11,73 τρισ. γεν, ποσό όμως που είχε διατεθεί σε διάστημα ολόκληρου μήνα κατά την περίοδο της λεγόμενης «Golden Week».
Γιατί πιέζεται το γεν
Η υποχώρηση του ιαπωνικού νομίσματος οφείλεται κυρίως στη μεγάλη διαφορά επιτοκίων μεταξύ Ιαπωνίας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Federal Reserve διατηρεί υψηλά επιτόκια, ενώ η Τράπεζα της Ιαπωνίας εξακολουθεί να ακολουθεί ιδιαίτερα χαλαρή νομισματική πολιτική, προκειμένου να προστατεύσει την οικονομική ανάπτυξη και να περιορίσει το κόστος εξυπηρέτησης του τεράστιου δημόσιου χρέους της χώρας.
Το αποτέλεσμα είναι οι επενδυτές να προτιμούν τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία, ασκώντας συνεχή πίεση στο γεν.
Αγωνία στις ΗΠΑ για τη ρευστοποίηση ομολόγων
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η αμερικανική συμμετοχή στην παρέμβαση δεν αποτελεί απλώς μια πράξη διμερούς συνεργασίας.
Κατά την άποψή τους, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποτρέψει ένα δυσμενές σενάριο, στο οποίο η Ιαπωνία θα αναγκαζόταν να ρευστοποιήσει μεγάλο μέρος των αμερικανικών κρατικών ομολόγων που διακρατεί, ώστε να αντλήσει δολάρια και να αγοράσει γεν.
Η Ιαπωνία είναι ένας από τους μεγαλύτερους κατόχους αμερικανικού δημόσιου χρέους παγκοσμίως.
Μια μαζική πώληση αμερικανικών ομολόγων θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τις αποδόσεις των αμερικανικών τίτλων, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κόστος δανεισμού της αμερικανικής κυβέρνησης.
Με άλλα λόγια, η στήριξη του γεν εξυπηρετεί όχι μόνο την Ιαπωνία αλλά και τη σταθερότητα της αγοράς αμερικανικών ομολόγων.
Το βασικό δίλημμα της Ιαπωνίας
Η Τράπεζα της Ιαπωνίας βρίσκεται εγκλωβισμένη ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες πιέσεις.
Από τη μία πλευρά, η αποδυνάμωση του γεν αυξάνει το κόστος των εισαγωγών και ενισχύει τον εισαγόμενο πληθωρισμό.
Από την άλλη, μια σημαντική αύξηση των επιτοκίων θα επιβάρυνε το ήδη τεράστιο δημόσιο χρέος της χώρας, το οποίο υπερβαίνει το 250% του ΑΕΠ, ενώ θα μπορούσε να οδηγήσει την οικονομία σε ύφεση.
Η κυβέρνηση, επομένως, προτιμά προς το παρόν να στηρίζει το νόμισμα μέσω παρεμβάσεων στην αγορά συναλλάγματος αντί να προχωρήσει σε επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων.
Μπορεί να πετύχει η παρέμβαση; Αμφίβολο..
Πολλοί οικονομολόγοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς την αποτελεσματικότητα τέτοιων κινήσεων.
Η ιστορία δείχνει ότι οι παρεμβάσεις στις αγορές συναλλάγματος μπορούν να επιβραδύνουν προσωρινά μια τάση, αλλά δύσκολα την αντιστρέφουν όταν τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη παραμένουν αμετάβλητα.
Αν η διαφορά επιτοκίων μεταξύ ΗΠΑ και Ιαπωνίας συνεχίσει να είναι μεγάλη, η πίεση στο γεν είναι πιθανό να επανεμφανιστεί μόλις ολοκληρωθούν οι παρεμβάσεις.
Το προηγούμενο της Συμφωνίας Plaza
Η σημερινή κατάσταση έχει αναζωπυρώσει τις συγκρίσεις με τη Συμφωνία Plaza (Plaza Accord) του 1985, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ιαπωνία, η Δυτική Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο συμφώνησαν να παρέμβουν συντονισμένα ώστε να αποδυναμώσουν το δολάριο.
Η συμφωνία οδήγησε σε σημαντική ανατίμηση του γεν, γεγονός που έπληξε τις ιαπωνικές εξαγωγές.
Για να αντισταθμίσει τις επιπτώσεις, η Τράπεζα της Ιαπωνίας υιοθέτησε ιδιαίτερα χαλαρή νομισματική πολιτική, συμβάλλοντας στη δημιουργία της μεγάλης χρηματιστηριακής και κτηματομεσιτικής «φούσκας» στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και, τελικά, στη λεγόμενη «Χαμένη Δεκαετία» της ιαπωνικής οικονομίας που χαρακτηρίστηκε από στασιμοπληθωρισμό.
Αρκετοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η Plaza Accord δεν ήταν η πραγματική αιτία της πτώσης του δολαρίου, καθώς η αγορά είχε ήδη αρχίσει να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση πριν από την υπογραφή της συμφωνίας.
Σύμφωνα με τους Financial Times και το Reuters, η παρέμβαση αποτελεί την πρώτη άμεση συνεργασία ΗΠΑ–Ιαπωνίας για τη στήριξη του γεν μετά τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης (New York Fed) φέρεται να προχώρησε σε πωλήσεις ευρώ και αγορές γεν για λογαριασμό του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών, ενώ η Ουάσιγκτον είχε προηγουμένως ενημερώσει μεγάλες τράπεζες να είναι έτοιμες για πιθανή παρέμβαση.
Η αποκάλυψη της επιχειρούμενης παρέμβασης. 
Αναπόφευκτες διαρθρωτικές αλλαγές
Η πρόσφατη παρέμβαση αποτελεί τη μεγαλύτερη στην ιστορία της Ιαπωνίας και υπογραμμίζει τη σοβαρότητα των πιέσεων που αντιμετωπίζει το γεν.
Ωστόσο, όσο η Τράπεζα της Ιαπωνίας αποφεύγει ουσιαστικές αυξήσεις επιτοκίων και οι αποδόσεις των αμερικανικών τίτλων παραμένουν αισθητά υψηλότερες, οι αγορές εκτιμούν ότι η στήριξη του γεν μέσω συναλλαγματικών παρεμβάσεων δύσκολα θα δώσει μόνιμη λύση.
Οι παρεμβάσεις μπορούν να κερδίσουν χρόνο, αλλά δεν μπορούν να αποφύγουν τις διαρθρωτικές αλλαγές που απαιτούνται για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο ιαπωνικό νόμισμα.
Η σημερινή κρίση του γεν δεν αφορά μόνο την αγορά συναλλάγματος.
Αποκαλύπτει τις αντιφάσεις του ιαπωνικού οικονομικού μοντέλου.
Η Ιαπωνία διαθέτει δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 250% του ΑΕΠ, το υψηλότερο μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών. Για πολλά χρόνια το χρέος αυτό ήταν διαχειρίσιμο, επειδή τα επιτόκια παρέμεναν σχεδόν μηδενικά.
Όμως η επιστροφή του πληθωρισμού και η άνοδος των επιτοκίων διεθνώς έχουν αλλάξει τα δεδομένα.
Η Τράπεζα της Ιαπωνίας (Bank of Japan) αύξησε το βασικό επιτόκιο στο 1%, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 31 ετών, αλλά επέλεξε να το διατηρήσει αμετάβλητο στην τελευταία συνεδρίασή της, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων αυξήσεων εάν ενισχυθούν οι πληθωριστικές πιέσεις.
Γιατί ενδιαφέρονται οι ΗΠΑ
.
Σύμφωνα με τους Financial Times και το Reuters, η παρέμβαση αποτελεί την πρώτη άμεση συνεργασία ΗΠΑ–Ιαπωνίας για τη στήριξη του γεν μετά τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης (New York Fed) φέρεται να προχώρησε σε πωλήσεις ευρώ και αγορές γεν για λογαριασμό του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών, ενώ η Ουάσιγκτον είχε προηγουμένως ενημερώσει μεγάλες τράπεζες να είναι έτοιμες για πιθανή παρέμβαση.
Οι αγορές παραμένουν δύσπιστες
Παρά την ιστορική κλίμακα της παρέμβασης, οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι πρόκειται για μια προσωρινή λύση.
Η εμπειρία δείχνει ότι οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να ανακόψουν προσωρινά τις κινήσεις της αγοράς, αλλά σπάνια αλλάζουν τη μακροπρόθεσμη τάση όταν τα θεμελιώδη μεγέθη παραμένουν αμετάβλητα.
Στην περίπτωση της Ιαπωνίας, το βασικό πρόβλημα είναι ότι το επιτόκιο της χώρας παραμένει πολύ χαμηλότερο από εκείνο των Ηνωμένων Πολιτειών. Όσο η διαφορά αυτή διατηρείται, οι επενδυτές εξακολουθούν να βρίσκουν πιο ελκυστικές τις τοποθετήσεις σε δολάρια, διατηρώντας την πίεση στο γεν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών