Αντιμέτωπη με ένα κύμα αποκαλύψεων για τις σχέσεις της με Ρώσους ολιγάρχες, τις συναλλαγές του Jeffrey Epstein, αλλά και ένα περιστατικό διαρροής φορολογικών στοιχείων του Donald Trump, βρίσκεται η Deutsche Bank. Πρόσωπα που προχώρησαν σε αποκαλύψεις (whistleblowers) διέρρευσαν περισσότερα από 15 εκατομμύρια εσωτερικά έγγραφα της Deutsche Bank, τα οποία φέρνουν στο φως ανάρμοστες πρακτικές, συστημικές αστοχίες και ανικανότητα.
Η έρευνα «Inside Deutsche Bank»
Η διεθνής δημοσιογραφική έρευνα με την ονομασία «Inside Deutsche Bank» βασίστηκε σε αρχεία που διέρρευσαν δύο πληροφοριοδότες, οι οποίοι υποστήριξαν ότι ενήργησαν για λόγους δημοσίου συμφέροντος, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους λογαριασμούς Ρώσων ολιγαρχών. Το υλικό εξετάστηκε από περισσότερους από 200 δημοσιογράφους, σε διάφορα μέσα ενημέρωσης, με τον συντονισμό της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Barracuda Media και την τεχνική υποστήριξη του Data and Research Center στη Γερμανία.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η διοίκηση του Christian Sewing, ο οποίος ανέλαβε τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου το 2018 και συνδέθηκε με την προσπάθεια εξυγίανσης της τράπεζας και επιστροφής της στην κερδοφορία. Τα έγγραφα, ωστόσο, σκιαγραφούν μια διαφορετική εικόνα για τις εσωτερικές επιλογές της διοίκησης, καταγράφοντας πιέσεις για μεγαλύτερη ανάληψη κινδύνου, αντιδράσεις απέναντι στους ελέγχους συμμόρφωσης και χειρισμούς προβλημάτων που, σύμφωνα με την έρευνα, δεν έφταναν πάντα στους μετόχους με την πραγματική τους διάσταση.
Οι Ρώσοι ολιγάρχες
Το πιο εκτεταμένο σκέλος των αποκαλύψεων αφορά τη μακροχρόνια δραστηριότητα της Deutsche Bank στη Ρωσία και τις σχέσεις της με επιχειρηματίες που συνδέονται με το Κρεμλίνο. Τα εσωτερικά αρχεία καταγράφουν ότι, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις από στελέχη διαχείρισης κινδύνου και συμμόρφωσης, η τράπεζα επιδίωκε να διατηρήσει και σε ορισμένες περιπτώσεις να διευρύνει την παρουσία της σε μια αγορά, που θεωρούνταν ιδιαίτερα κερδοφόρα.
Η υπόθεση είχε βαθιές ρίζες. Το 2014, η εσωτερική επιτροπή αξιολόγησης κινδύνου φήμης κατέταξε τον Oleg Deripaska στους πελάτες υψηλού κινδύνου. Το τμήμα συμμόρφωσης εισηγήθηκε την αποχώρηση από σχέσεις στις οποίες ο Ρώσος επιχειρηματίας είχε τον έλεγχο, επικαλούμενο τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των αρνητικών πληροφοριών που τον αφορούσαν. Η εμπορική πλευρά, ωστόσο, τον περιέγραφε ως αξιόπιστο επιχειρηματία με σημαντικές προοπτικές συναλλαγών. Η εμπορική προσέγγιση επικράτησε.
Ανάλογες ανησυχίες υπήρχαν και για τον Viktor Vekselberg. Το 2015, εσωτερική παρουσίαση της τράπεζας περιέγραφε τους Ρώσους δισεκατομμυριούχους ως βασικό πυλώνα της ανάπτυξης του τμήματος διαχείρισης περιουσίας. Οι συγκεκριμένοι πελάτες δεν αντιμετωπίζονταν μόνο ως πηγή κινδύνου, αλλά και ως σημαντική πηγή εσόδων.
Η υπόθεση συνδέεται και με το σκάνδαλο του λεγόμενου «mirror trading». Μέσω ενός μηχανισμού αγοραπωλησιών τίτλων στη Μόσχα και στο Λονδίνο, μεταφέρθηκαν από τη Ρωσία προς τη Δύση κεφάλαια που, σύμφωνα με τις εποπτικές αρχές, συνδέονταν με ξέπλυμα χρήματος. Οι αμερικανικές και βρετανικές αρχές κατηγόρησαν την Deutsche Bank ότι διευκόλυνε τη μεταφορά έως και 10 δισ. δολαρίων. Το 2017 η τράπεζα κατέβαλε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια στο πλαίσιο διακανονισμών με τις ρυθμιστικές αρχές.
Οι προειδοποιήσεις, όμως, δεν σταμάτησαν. Το 2018, πέντε από τους επτά Ρώσους επιχειρηματίες στους οποίους επέβαλε κυρώσεις η κυβέρνηση Trump είχαν σχέσεις με την Deutsche Bank, προσωπικά ή μέσω επιχειρήσεων. Ανάμεσά τους βρίσκονταν οι Deripaska και Vekselberg. Την ίδια περίοδο, λογαριασμοί Ρώσων πελατών μεταφέρονταν σε γραφεία της τράπεζας στην Ελβετία και στο Λουξεμβούργο, όπου ίσχυαν αυστηροί κανόνες τραπεζικού απορρήτου.
Το 2019, σε συνεδρίαση επιτροπής κινδύνου του εποπτικού συμβουλίου, διατυπώθηκε μια προειδοποίηση που αποτυπώνει το μέγεθος της ανησυχίας. Ειδικότερα, εάν ένας από τους πελάτες αποδεικνυόταν προβληματικός, η ζημία θα μπορούσε να είναι πολλαπλάσια των κερδών που είχε αποφέρει.
Τον Νοέμβριο του 2020, εσωτερική έκθεση 172 σελίδων για τη στρατηγική της τράπεζας στη Ρωσία κατέγραφε 17 πελάτες, οι οποίοι περιλαμβάνονταν στη λεγόμενη «λίστα του Κρεμλίνου» του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών. Η έκθεση αναγνώριζε τους αυξημένους κινδύνους ξεπλύματος χρήματος και κυρώσεων, αλλά ταυτόχρονα υπογράμμιζε τη σημασία και την κερδοφορία της ρωσικής αγοράς.
Τον Απρίλιο του 2021, το διοικητικό συμβούλιο ενέκρινε ομόφωνα μια προσεκτική ανάπτυξη των δραστηριοτήτων στη Μόσχα, εκτιμώντας ότι οι εσωτερικοί έλεγχοι είχαν βελτιωθεί και ότι η αγορά εξακολουθούσε να προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες.
Η εισβολή στην Ουκρανία
Λίγες ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022, στέλεχος της μονάδας καταπολέμησης οικονομικού εγκλήματος έστειλε εσωτερικό μήνυμα με τίτλο «Russian Sanctions Urgent Request», επισημαίνοντας ότι η Deutsche Bank διέθετε μεγάλο αριθμό Ρώσων ολιγαρχών στο πελατολόγιό της. Το ερώτημα ήταν ποιες σχέσεις μπορούσαν να διακοπούν και ποιες όχι, ενώ τέθηκε ακόμη και το ενδεχόμενο να ενημερωθούν ορισμένοι πελάτες ώστε να αποσύρουν τα χρήματά τους όσο υπήρχε ακόμη αυτή η δυνατότητα.
Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης ζήτησε στοιχεία για Ρώσους πελάτες που περιλαμβάνονταν σε λίστες κυρώσεων, καθώς και πληροφορίες για τις κινήσεις κεφαλαίων. Η Deutsche Bank είχε υπογράψει το 2021 συμφωνία με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης, η οποία προέβλεπε τη δυνατότητα υποβολής αιτημάτων για πληροφορίες σχετικά με πρόσωπα και εταιρείες υπό κυρώσεις.
Εδώ αναδεικνύεται ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία της υπόθεσης. Σύμφωνα με τα έγγραφα, η μεταφορά λογαριασμών σε Ελβετία και Λουξεμβούργο δημιούργησε σημαντικά εμπόδια στην παροχή στοιχείων στις αμερικανικές αρχές, καθώς το τραπεζικό απόρρητο των συγκεκριμένων χωρών περιόριζε τη δυνατότητα διαβίβασης δεδομένων. Εσωτερική επικοινωνία ανέφερε ότι τα στοιχεία πελατών από τις δύο χώρες δεν μπορούσαν να αποσταλούν στο αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης.
Από την δημοσιογραφική έρευνα προέκυψε ότι η τράπεζα παρέδωσε τελικά έναν κατάλογο με διαγραφές και περιορισμένα στοιχεία, ενώ σε εσωτερικό επίπεδο έγινε λόγος για χιλιάδες σχέσεις με Ρώσους πελάτες που επηρεάζονταν από τα μέτρα κυρώσεων. Ωστόσο, από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει αυτομάτως ότι η Deutsche Bank παραβίασε τον νόμο ή ότι απέκρυψε παράνομα πληροφορίες από τις αμερικανικές αρχές. Η ίδια υποστηρίζει ότι εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της και ότι δεν βοήθησε πελάτες να παρακάμψουν τις κυρώσεις.
Το παρασκήνιο γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον στις 10 Μαρτίου 2022. Εκείνη την ημέρα, ο Christian Sewing ενημέρωσε τους εργαζομένους ότι η τράπεζα δεν θα αποχωρούσε πλήρως από τη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια απόφαση δεν θα ήταν συμβατή με τις αξίες της και ότι υπήρχαν πελάτες που δεν μπορούσαν να εγκαταλείψουν άμεσα τη χώρα.
Την ίδια ημέρα, οι JP Morgan Chase και Goldman Sachs ανακοίνωσαν ότι αποχωρούν από τη ρωσική αγορά. Μόλις μία ημέρα αργότερα, στις 11 Μαρτίου, η Deutsche Bank άλλαξε στάση και ανακοίνωσε ότι θα περιορίσει σταδιακά τις δραστηριότητές της στη Ρωσία, διευκρινίζοντας ότι δεν θα αναλάμβανε νέα επιχειρηματική δραστηριότητα στη χώρα.
Τα 600 εκατ. δολάρια του Jeffrey Epstein
Ένα δεύτερο σκέλος της έρευνας αφορά τη σχέση της Deutsche Bank με τον Jeffrey Epstein, τον Αμερικανό χρηματιστή, ο οποίος είχε καταδικαστεί για σεξουαλικά εγκλήματα και κατηγορήθηκε για εκτεταμένη σεξουαλική εκμετάλλευση ανηλίκων.
Η τράπεζα διατηρούσε τον Epstein ως πελάτη από το 2013 έως το 2019, παρά το γεγονός ότι είχε ήδη καταδικαστεί. Τα νέα αρχεία αποκαλύπτουν ότι το μέγεθος των συναλλαγών που συνδέονταν με τους λογαριασμούς του ήταν πολύ μεγαλύτερο από ό,τι είχε γίνει μέχρι σήμερα γνωστό.
Σύμφωνα με την έρευνα, μέσω των λογαριασμών του πέρασαν περισσότερα από 580 εκατ. δολάρια σε επιταγές και τραπεζικά εμβάσματα που χαρακτηρίστηκαν ύποπτα. Η συνολική αξία προσεγγίζει τα 600 εκατ. δολάρια, περίπου διπλάσια από το ποσό που είχε αναφερθεί σε προηγούμενη έρευνα της αμερικανικής Γερουσίας.
Τα εσωτερικά έγγραφα καταγράφουν προειδοποιήσεις και ερωτήματα για συναλλαγές, αλλά και περιπτώσεις κατά τις οποίες σχετικές ειδοποιήσεις κινδύνου έκλειναν χωρίς να ακολουθείται η απαιτούμενη διερεύνηση. Μεταξύ των αναφορών περιλαμβάνονται ύποπτες μεταφορές χρημάτων προς Ρωσίδες, ενώ κατά τη διαδικασία κλεισίματος των λογαριασμών του Epstein το 2019, εργαζόμενος της τράπεζας φέρεται να συνέταξε συστατικές επιστολές για τον ίδιο.
Η Deutsche Bank διέκοψε τη σχέση της με τον Epstein το 2019, ενώ στη συνέχεια βρέθηκε αντιμέτωπη με σοβαρές συνέπειες. Το 2020 κατέβαλε πρόστιμο 150 εκατ. δολαρίων στις αμερικανικές αρχές για τις αποτυχίες της στη συγκεκριμένη υπόθεση, ενώ το 2023 συμφώνησε σε διακανονισμό 75 εκατ. δολαρίων με γυναίκες που είχαν υπάρξει θύματα του Epstein.
Η ίδια η τράπεζα αναγνωρίζει πλέον ότι ήταν λάθος η απόφασή της να δεχθεί τον Epstein ως πελάτη το 2013 και δηλώνει ότι συνεργάστηκε με τις αρμόδιες αρχές και το αμερικανικό Κογκρέσο.
Η διαρροή φορολογικών στοιχείων του Donald Trump
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται και ένα περιστατικό που αφορά τον Donald Trump. Σύμφωνα με τα έγγραφα, κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Αμερικανού προέδρου, η Deutsche Bank διέρρευσε κατά λάθος φορολογικά στοιχεία του, χωρίς να ενημερώσει τον Λευκό Οίκο.
Το περιστατικό φέρεται να αντιμετωπίστηκε εσωτερικά ως ιδιαίτερα ευαίσθητη υπόθεση, ενώ ο Christian Sewing είχε ενημερωθεί για τον χειρισμό της κρίσης. Η αποκάλυψη προσθέτει ένα ακόμη κεφάλαιο στις εσωτερικές αδυναμίες της τράπεζας, καθώς αναδεικνύει προβλήματα στη διαχείριση εμπιστευτικών δεδομένων.
Η συγκεκριμένη αναφορά αφορά τη διαρροή των φορολογικών στοιχείων του Trump και δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη παράνομης δραστηριότητας του Αμερικανού προέδρου. Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς τα έγγραφα περιγράφουν ένα περιστατικό διαχείρισης ευαίσθητων πληροφοριών από την τράπεζα και όχι τεκμηριωμένη εμπλοκή του Trump σε οικονομικό έγκλημα.
Ο ρόλους τους Christian Sewing
Η έρευνα θέτει σοβαρά ερωτήματα και για τον σημερινό επικεφαλής της Deutsche Bank. Ο Christian Sewing ανέλαβε το 2018, σε μια περίοδο κατά την οποία η τράπεζα είχε υποστεί αλλεπάλληλα πλήγματα από σκάνδαλα, πρόστιμα και ζητήματα αξιοπιστίας. Η δημόσια εικόνα του συνδέθηκε με την προσπάθεια να αφήσει πίσω της η Deutsche Bank το παρελθόν και να επιστρέψει σε σταθερή κερδοφορία.
Τα εσωτερικά αρχεία, ωστόσο δείχνουν ότι σε ιδιωτικές συζητήσεις ο Sewing προωθούσε μεγαλύτερη ανάληψη κινδύνου, αντιδρούσε σε περιορισμούς που έθεταν οι μηχανισμοί συμμόρφωσης και σε ορισμένες περιπτώσεις διαφωνούσε με τις εισηγήσεις των ελεγκτικών ομάδων.
Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο η διοίκηση έδωσε πραγματική προτεραιότητα στην αλλαγή κουλτούρας ή αν η ανάγκη για ανάπτυξη και κερδοφορία εξακολούθησε να υπερισχύει των προειδοποιήσεων. Οι αποκαλύψεις δεν περιορίζονται σε μεμονωμένες υποθέσεις, αλλά παρουσιάζουν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: προειδοποιήσεις από στελέχη ελέγχου, αντιπαραθέσεις με τις εμπορικές μονάδες και αποφάσεις που διατηρούσαν ανοιχτές επικερδείς σχέσεις παρά τους κινδύνους.
Τα 18,6 δισ. ευρώ σε διακανονισμούς και τα συστημικά προβλήματα
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση αν ληφθεί υπόψη το ιστορικό της τράπεζας. Από το 2012, η Deutsche Bank έχει καταβάλει συνολικά 18,6 δισ. ευρώ για διακανονισμούς και δικαστικές υποθέσεις που αφορούσαν φερόμενες παραβάσεις, μεταξύ των οποίων χειραγώγηση αγορών, ξέπλυμα ρωσικού χρήματος, ανεπαρκείς μηχανισμούς ελέγχου, παραπλανητικές πωλήσεις χρηματοοικονομικών προϊόντων και ανακριβείς δηλώσεις.
Τα νέα αρχεία περιγράφουν ελλείψεις στους μηχανισμούς συμμόρφωσης, αδυναμίες εταιρικής διακυβέρνησης, τεχνολογικές αστοχίες και προβλήματα στην παρακολούθηση συναλλαγών. Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές αναφορές, η ίδια η τράπεζα φέρεται να είχε παραδεχθεί προς τις εποπτικές αρχές ότι λειτουργούσε ουσιαστικά «έξω από την έννομη τάξη και την τάξη των κανόνων».
Η απάντηση της Deutsche Bank
Από την πλευρά, της η Deutsche Bank επισημαίνει ότι έχει υποστεί «θεμελιώδη μετασχηματισμό» μετά τη διαρροή του 2017, η οποία επέτρεψε την πρόσβαση σε περισσότερα από 15 εκατομμύρια εσωτερικά αρχεία, μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και αναφορές συναλλαγών της τράπεζας.
Πρόσθεσε δε ότι τα φερόμενα ως εσωτερικά έγγραφα, τα οποία αποκαλύφθηκαν πρόσφατα από μια κοινοπραξία άνω των 200 δημοσιογράφων με την ονομασία Barracuda Media, χρονολογούνται αρκετά χρόνια πριν και περιέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες που «εξακολουθούν να προστατεύονται νομικά».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών