ΦΠΑ τέλος για μικρές επιχειρήσεις: Ποιοι γλιτώνουν φόρο έως 100.000 ευρώ στην ΕΕ

Τη δυνατότητα απαλλαγής από τον ΦΠΑ στην Ελλάδα αποκτούν μικρές επιχειρήσεις εγκατεστημένες σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, όταν πραγματοποιούν συναλλαγές με επιχειρήσεις στη χώρα μας.
Αντίστοιχα, στο ίδιο καθεστώς εντάσσονται και μικρές ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται διασυνοριακά, όπως με πωλήσεις αγαθών ή παροχή υπηρεσιών σε χώρες όπως η Ιταλία και η Γερμανία.
Βασική προϋπόθεση για την απαλλαγή είναι ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών να μην υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το νέο ειδικό καθεστώς, που εφαρμόζεται σε πωλήσεις αγαθών και παροχή υπηρεσιών από την 1η Ιανουαρίου 2025 και μετά, θεσμοθετείται με απόφαση που συνυπογράφουν ο υφυπουργός Οικονομικών Γιώργος Κώτσηρας και ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής.

Ποιοι απαλλάσσονται

Σύμφωνα με την απόφαση δικαιούχοι της απαλλαγής είναι επιχειρήσεις υπό την προϋπόθεση ότι ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών της επιχείρησης στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ, τόσο κατά το τρέχον όσο και κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος, ενώ ο αντίστοιχος τζίρος που πραγματοποιείται στην Ελλάδα δεν μπορεί να ξεπερνά τις 10.000 ευρώ ετησίως για τα ίδια έτη.
Η τήρηση των ορίων αυτών αποτελεί βασική και διαρκή προϋπόθεση για τη διατήρηση της απαλλαγής.

Στην Ελλάδα, αρμόδια αρχή για τη χορήγηση και τη συνολική διαχείριση του καθεστώτος ορίζεται το Αυτοτελές Τμήμα Η΄ «Ειδικού Καθεστώτος Μικρών Επιχειρήσεων» του Κέντρου Φορολογικών Διαδικασιών και Εξυπηρέτησης (ΚΕ.ΦΟ.Δ.Ε.) Αττικής. Το συγκεκριμένο τμήμα λειτουργεί ως σημείο επαφής της ελληνικής φορολογικής διοίκησης τόσο με τις αντίστοιχες αρχές των άλλων κρατών-μελών όσο και με τους αλλοδαπούς υποκείμενους στον φόρο που επιλέγουν να κάνουν χρήση της απαλλαγής στη χώρα μας.

Το νέο καθεστώς ισχύει αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2025, ενώ σε περίπτωση που μια επιχείρηση διαπιστωθεί πως δεν πληροί τους όρους της απαλλαγής, τότε της καταλογίζεται αναδρομικά ο ΦΠΑ που αναλογεί στις συναλλαγές, στις οποίες δεν βεβαιώθηκε ΦΠΑ.

Τα όρια του τζίρου

Στην Ελλάδα απαλλάσσονται από το ΦΠΑ οι επιχειρήσεις με ετήσιο τζίρο έως 10.000 ευρώ. Όμως οι εν λόγω επιχειρήσεις μπορούν να διενεργούν συναλλαγές απαλλασσόμενες από τον ΦΠΑ με επιχειρήσεις άλλων χωρών της ΕΕ, μέχρι συνολικής αξίας 100.000 ευρώ, και μέχρι του ορίου που ισχύει σε κάθε χώρα. Οι επιχειρήσεις των άλλων χωρών της ΕΕ μπορούν να πραγματοποιούν συναλλαγές απαλλασσόμενες στην Ελλάδα, έως το ποσού των 10.000 ευρώ.

Οι οδηγίες της ΑΑΔΕ

Το νέο ειδικό καθεστώς απαλλαγής από το ΦΠΑ για τις μικρές επιχειρήσεις παρουσιάζει η ΑΑΔΕ με έναν οδηγό ερωτήσεων – απαντήσεων.

1. Ποια είναι η βασική λειτουργία του ειδικού καθεστώτος ΜΜΕ;

Μια επιχείρηση μπορεί, εφόσον το επιθυμεί και πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις, να ενταχθεί στο καθεστώς ΜΜΕ και να μην επιβάλλει ΦΠΑ στις παραδόσεις αγαθών και τις παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιεί είτε σε άλλες επιχειρήσεις είτε σε τελικούς καταναλωτές. Η εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος ΜΜΕ συνεπάγεται ορισμένες διοικητικές απλουστεύσεις για τις ΜΜΕ που εντάσσονται προαιρετικά σε αυτό (π.χ. μη υποβολή δήλωσης ΦΠΑ, έκδοση απλουστευμένων τιμολογίων), δεν παρέχει ωστόσο δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ με τον οποίο επιβαρύνονται οι δαπάνες/αγορές των εν λόγω επιχειρήσεων.

2. Ποιο θεωρείται κράτος μέλος εγκατάστασης;

Κράτος μέλος εγκατάστασης μιας μικρής επιχείρησης θεωρείται το κράτος μέλος στο οποίο βρίσκεται η έδρα της οικονομικής της δραστηριότητας, δηλαδή ο τόπος όπου ασκούνται τα καθήκοντα της κεντρικής διοίκησης. Στην περίπτωση φυσικού προσώπου, ως κράτος μέλος εγκατάστασης θεωρείται το κράτος μέλος στο οποίο το πρόσωπο έχει τη μόνιμη κατοικία του.

3. Μπορεί μια επιχείρηση που είναι εγκατεστημένη σε κράτος εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εφαρμόσει το ειδικό καθεστώς ΜΜΕ;

Όχι, οι επιχειρήσεις που έχουν την έδρα τους σε κράτος εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν δύνανται να εφαρμόσουν το καθεστώς ΜΜΕ ακόμα και αν διαθέτουν σε κάποιο κράτος μέλος μόνιμη εγκατάσταση. Π.χ. επιχείρηση με έδρα στην Τουρκία που διατηρεί υποκατάστημα στην Ελλάδα, δεν μπορεί να επωφεληθεί του ειδικού καθεστώτος ΜΜΕ.

4. Πότε μια επιχείρηση θεωρείται εγκατεστημένη στο εσωτερικό της χώρας για τους σκοπούς του ειδικού καθεστώτος των ΜΜΕ;

Μια μικρή επιχείρηση θεωρείται εγκατεστημένη στο εσωτερικό της χώρας όταν έχει την έδρα της οικονομικής της δραστηριότητας στην Ελλάδα. Αντίθετα, μια επιχείρηση που έχει στην Ελλάδα μόνιμη εγκατάσταση (όπως π.χ. υποκατάστημα) δεν θεωρείται εγκατεστημένη στο εσωτερικό της χώρας. Εξυπακούεται ότι η απόδοση σε μια αλλοδαπή επιχείρηση ΑΦΜ/ΦΠΑ στην χώρα μας, είτε μέσω ορισμού φορολογικού αντιπροσώπου, είτε απευθείας, δεν την καθιστά εγκατεστημένη στο εσωτερικό της χώρας.

5. Πότε μια μικρή επιχείρηση θεωρείται εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος;

Μια μικρή επιχείρηση θεωρείται εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος όταν έχει την έδρα της οικονομικής της δραστηριότητας σε αυτό.

6. Ποιο θεωρείται κράτος μέλος απαλλαγής;

Κράτος μέλος απαλλαγής θεωρείται το κράτος μέλος στο οποίο η επιχείρηση επιλέγει να κάνει χρήση του ειδικού καθεστώτος. Κάθε επιχείρηση μπορεί να κάνει χρήση του καθεστώτος σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη απαλλαγής.

7. Ποια θεωρείται μικρή επιχείρηση;

Οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο είναι υποκείμενο στον ΦΠΑ, ανεξάρτητα από τη μορφή του (ελεύθεροι επαγγελματίες, νεοφυείς επιχειρήσεις, ανώνυμες εταιρείες, φυσικά πρόσωπα που ασκούν οικονομική δραστηριότητα εν γένει κ.λπ.), και του οποίου ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ (διασυνοριακό καθεστώς ΜΜΕ) ή το εθνικό όριο του κράτους μέλους εγκατάστασης (εγχώριο καθεστώς ΜΜΕ). Σημειώνεται ότι, για την Ελλάδα, το εθνικό όριο έχει οριστεί στο ποσό των 10.000 ευρώ.

8. Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στο καθεστώς MME;

Διακρίνουμε τις εξής περιπτώσεις:

α) Εγχώριο καθεστώς

Οι εγκατεστημένες στο εσωτερικό της χώρας επιχειρήσεις των οποίων ο κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας δεν υπερβαίνει κατά το τρέχον ή το προηγούμενο φορολογικό έτος τις 10.000 ευρώ.

β) Διασυνοριακό καθεστώς

- Οι εγκατεστημένες στο εσωτερικό της χώρας επιχειρήσεις που επιθυμούν να εφαρμόσουν το ειδικό καθεστώς για τις συναλλαγές τους σε άλλα κράτη μέλη, εφόσον ο κύκλος εργασιών στην Ένωση τόσο κατά το τρέχον όσο και το προηγούμενο ημερολογιακό έτος δεν υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ και με την επιφύλαξη της τήρησης των εθνικών ορίων που έχουν θέσει τα άλλα κράτη μέλη.

- Οι εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη επιχειρήσεις που επιθυμούν να εφαρμόσουν το ειδικό καθεστώς στο εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο κύκλος εργασιών στην Ένωση τόσο κατά το τρέχον όσο και το προηγούμενο ημερολογιακό έτος δεν υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ και ο κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας δεν υπερβαίνει κατά το τρέχον ή το προηγούμενο φορολογικό έτος τις 10.000 ευρώ.

9. Το καθεστώς ΜΜΕ εφαρμόζεται σε όλες τις πράξεις που διενεργεί ο υποκείμενος και που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΦΠΑ;

Όχι, από την εφαρμογή του καθεστώτος ΜΜΕ εξαιρούνται οι ακόλουθες πράξεις:

- Παραδόσεις ακινήτων του άρθρου 8 του Κώδικα ΦΠΑ που πραγματοποιούνται ευκαιριακά

- Παραδόσεις καινούργιων μεταφορικών μέσων, τα οποία αποστέλλονται σε άλλο κράτος μέλος

10. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης περιλαμβάνει και τον κύκλο εργασιών στο εσωτερικό της χώρας;

Ναι. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης είναι το άθροισμα των ετήσιων κύκλων εργασιών και στα 27 κράτη μέλη, ανεξάρτητα αν η ΜΜΕ εφαρμόζει την απαλλαγή σε όλα ή σε κάποια εξ' αυτών.

11. Τι συμβαίνει όταν ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ;

Σε περίπτωση υπέρβασης του ετήσιου ορίου κύκλου εργασιών εντός της Ένωσης, η μικρή επιχείρηση δεν μπορεί να εφαρμόσει τη διασυνοριακή απαλλαγή από τον ΦΠΑ σε κανένα άλλο κράτος μέλος εκτός από την Ελλάδα. Σε περίπτωση, που η ΜΜΕ εφαρμόζει το ειδικό καθεστώς και στο εσωτερικό της χώρας (άρθρο 44α Κώδικα ΦΠΑ), η ΜΜΕ μπορεί να συνεχίσει να εφαρμόζει το εγχώριο καθεστώς ΜΜΕ, υπό την προϋπόθεση ότι ο ετήσιος κύκλος εργασιών της στο εσωτερικό της χώρας δεν υπερβαίνει το εθνικό ετήσιο όριο των 10.000 ευρώ.

12. Ποιος είναι ο αντίκτυπος της υπέρβασης του ετήσιου ορίου του κύκλου εργασιών που έχει θεσπίσει ένα κράτος μέλος απαλλαγής;

Σε περίπτωση υπέρβασης του εθνικού ορίου σε ένα κράτος μέλος, η ΜΜΕ δεν μπορεί να εφαρμόσει το διασυνοριακό καθεστώς ΜΜΕ σε αυτό, μπορεί όμως να συνεχίσει να το εφαρμόζει στα υπόλοιπα κράτη μέλη που δεν σημειώνεται υπέρβαση στα εθνικά ετήσια όριά τους, υπό την προϋπόθεση ότι ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης δεν έχει υπερβεί το όριο των 100.000 ευρώ.

Μάριος Χριστοδούλου
www.bankingnews.gr