Η ελληνική τουριστική δραστηριότητα συμβάλλει δυσανάλογα πολύ στο ελληνικό ΑΕΠ, αλλά αποδίδει σχετικά χαμηλή οικονομική αξία ανά επισκέπτη σε σύγκριση με τους βασικούς ανταγωνιστές της χώρ
Ο ελληνικός τουρισμός, η μεγάλη εγχώρια βιομηχανία όπως συνήθως αποκαλείται, συνεχίζει να καταγράφει νέα ιστορικά ρεκόρ σε αφίξεις και συνολικά έσοδα, αποτελώντας έναν από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας.
Σύμφωνα με τις τελευταίες επίσημες εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, τα ταξιδιωτικά έσοδα ανήλθαν στα 21,6 δισ. ευρώ το 2024, ενώ οι διεθνείς αφίξεις αυξήθηκαν περαιτέρω το 2025 και συνέχισαν ανοδικά και το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Η σημασία του τουρισμού για την ελληνική οικονομία είναι ιδιαίτερα μεγάλη.
Σύμφωνα με τη Eurostat, τα έσοδα από τον εισερχόμενο τουρισμό αντιστοιχούν περίπου στο 9,1% του ΑΕΠ (2025), ποσοστό από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μόνο η Κροατία (17,5%), η Κύπρος και η Μάλτα (10,6%) και η Πορτογαλία (9,6%) εμφανίζουν μεγαλύτερη εξάρτηση από τον εισερχόμενο τουρισμό.
Παρότι τα ελληνικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 9,4%, η μέση δαπάνη ανά ταξίδι ενισχύθηκε μόνο κατά 2,8%, ενώ η διάρκεια παραμονής μειώθηκε κατά 4,5%.
Το 2025 καταγράφηκαν 37,98 εκατ. διεθνείς ταξιδιώτες (χωρίς την κρουαζιέρα), αυξημένοι κατά 5,6% σε σχέση με το 2024 (35,95 εκατ.) (στοιχεία ΤτΕ).
Η επίδοση δείχνει ότι η ανάπτυξη εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των αφίξεων και όχι σε θεαματική αναβάθμιση της αξίας κάθε επίσκεψης - γεγονός που μαρτυρά την χαμηλή ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος.
Την ίδια ώρα, το μοντέλο αυτό φαίνεται να εγκλωβίζει την Ελλάδα σε ένα οικονομικό υπόδειγμα χαμηλής παραγωγικότητας – με τις υπηρεσίες φιλοξενίας/διασκέδασης να απασχολούν ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του ενεργού πληθυσμού.
Πρόκειται για επισφαλείς θέσεις, με χαμηλό δείκτη τήρησης της εργασιακής νομοθεσίας και δυνατότητας επαγγελματικής ανέλιξης και αύξησης των αμοιβών.
Την ίδια ώρα, ο υπερτουρισμός σε κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς προκαλεί υποβάθμιση των τουριστικών υπηρεσιών αλλά και του επιπέδου ζωής των κατοίκων των περιοχών ενώ τη ίδια ώρα αυξάνει κατακόρυφα το κόστος κατοικίας (αν σκεφτούμε το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν όσοι καθηγητές γιατροί και άλλοι υπηρετούν σε αυτές τις περιοχές).
Το διαρθρωτικό πρόβλημα
Ωστόσο, πίσω από αυτή τη εικόνα κρύβεται ένα σοβαρό διαρθρωτικό πρόβλημα: η Ελλάδα παραμένει λιγότερο ανταγωνιστική ως προς την αξία που παράγει ανά επισκέπτη.
Το ελληνικό μοντέλο εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως στον μεγάλο όγκο αφίξεων και όχι στην υψηλή τουριστική δαπάνη.
Η μέση δαπάνη ανά ταξίδι παραμένει αισθητά χαμηλότερη από εκείνη ανταγωνιστικών προορισμών όπως η Ισπανία, η Ιταλία ή ακόμη και η Πορτογαλία, οι οποίες έχουν επενδύσει περισσότερο στον αστικό τουρισμό, στη γαστρονομία, στον συνεδριακό τουρισμό, στον πολιτισμό και στις υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Η Ισπανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Παρότι υποδέχεται σχεδόν διπλάσιο αριθμό επισκεπτών από την Ελλάδα, η μέση δαπάνη ανά ταξίδι είναι σημαντικά υψηλότερη, με αποτέλεσμα τα συνολικά τουριστικά έσοδα να αυξάνονται ταχύτερα από τις αφίξεις.
Η ισπανική στρατηγική για την περίοδο 2026-2027 επικεντρώνεται πλέον στην αύξηση της ποιότητας και της προστιθέμενης αξίας του τουριστικού προϊόντος και όχι απλώς στη διεύρυνση του αριθμού των επισκεπτών.
Αντίθετα, η Ελλάδα συνεχίζει να αντιμετωπίζει έντονη εποχικότητα, μεγάλη συγκέντρωση επισκεπτών σε λίγους μήνες και σε περιορισμένο αριθμό νησιωτικών προορισμών, ενώ σημαντικό μέρος της τουριστικής δραστηριότητας εξακολουθεί να πραγματοποιείται μέσω πακέτων χαμηλού περιθωρίου κέρδους.
Η αύξηση του λειτουργικού κόστους, των μεταφορών, της ενέργειας και της διαμονής συμπιέζει περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων, χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικότητας ή της μέσης δαπάνης ανά επισκέπτη.
Το αποτέλεσμα είναι μια εμφανής αντίφαση: ο τουρισμός συμβάλλει δυσανάλογα πολύ στο ελληνικό ΑΕΠ, αλλά αποδίδει σχετικά χαμηλή οικονομική αξία ανά επισκέπτη σε σύγκριση με τους βασικούς ανταγωνιστές της χώρας.
Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική οικονομία εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την ποσοτική μεγέθυνση του τουρισμού, γεγονός που αυξάνει την πίεση στις υποδομές, στο φυσικό περιβάλλον και στις τοπικές κοινωνίες, χωρίς να εξασφαλίζει ανάλογη αύξηση της παραγωγικότητας ή του κατά κεφαλήν εισοδήματος.
Η πρόκληση για τα επόμενα χρόνια δεν είναι να προσελκύσει η Ελλάδα περισσότερους τουρίστες, αλλά τουρίστες υψηλότερης δαπάνης, μεγαλύτερης διάρκειας παραμονής και μεγαλύτερης κατανάλωσης τοπικών προϊόντων και υπηρεσιών.
Μόνο έτσι ο τουρισμός θα μετατραπεί από έναν κλάδο υψηλής εξάρτησης σε έναν πραγματικό μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης και αύξησης της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.
www.bankingnews.gr
Σύμφωνα με τις τελευταίες επίσημες εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, τα ταξιδιωτικά έσοδα ανήλθαν στα 21,6 δισ. ευρώ το 2024, ενώ οι διεθνείς αφίξεις αυξήθηκαν περαιτέρω το 2025 και συνέχισαν ανοδικά και το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Η σημασία του τουρισμού για την ελληνική οικονομία είναι ιδιαίτερα μεγάλη.
Σύμφωνα με τη Eurostat, τα έσοδα από τον εισερχόμενο τουρισμό αντιστοιχούν περίπου στο 9,1% του ΑΕΠ (2025), ποσοστό από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μόνο η Κροατία (17,5%), η Κύπρος και η Μάλτα (10,6%) και η Πορτογαλία (9,6%) εμφανίζουν μεγαλύτερη εξάρτηση από τον εισερχόμενο τουρισμό.
Παρότι τα ελληνικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 9,4%, η μέση δαπάνη ανά ταξίδι ενισχύθηκε μόνο κατά 2,8%, ενώ η διάρκεια παραμονής μειώθηκε κατά 4,5%.
Το 2025 καταγράφηκαν 37,98 εκατ. διεθνείς ταξιδιώτες (χωρίς την κρουαζιέρα), αυξημένοι κατά 5,6% σε σχέση με το 2024 (35,95 εκατ.) (στοιχεία ΤτΕ).
Η επίδοση δείχνει ότι η ανάπτυξη εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των αφίξεων και όχι σε θεαματική αναβάθμιση της αξίας κάθε επίσκεψης - γεγονός που μαρτυρά την χαμηλή ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος.
Την ίδια ώρα, το μοντέλο αυτό φαίνεται να εγκλωβίζει την Ελλάδα σε ένα οικονομικό υπόδειγμα χαμηλής παραγωγικότητας – με τις υπηρεσίες φιλοξενίας/διασκέδασης να απασχολούν ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του ενεργού πληθυσμού.
Πρόκειται για επισφαλείς θέσεις, με χαμηλό δείκτη τήρησης της εργασιακής νομοθεσίας και δυνατότητας επαγγελματικής ανέλιξης και αύξησης των αμοιβών.
Την ίδια ώρα, ο υπερτουρισμός σε κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς προκαλεί υποβάθμιση των τουριστικών υπηρεσιών αλλά και του επιπέδου ζωής των κατοίκων των περιοχών ενώ τη ίδια ώρα αυξάνει κατακόρυφα το κόστος κατοικίας (αν σκεφτούμε το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν όσοι καθηγητές γιατροί και άλλοι υπηρετούν σε αυτές τις περιοχές).
Το διαρθρωτικό πρόβλημα
Ωστόσο, πίσω από αυτή τη εικόνα κρύβεται ένα σοβαρό διαρθρωτικό πρόβλημα: η Ελλάδα παραμένει λιγότερο ανταγωνιστική ως προς την αξία που παράγει ανά επισκέπτη.
Το ελληνικό μοντέλο εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως στον μεγάλο όγκο αφίξεων και όχι στην υψηλή τουριστική δαπάνη.
Η μέση δαπάνη ανά ταξίδι παραμένει αισθητά χαμηλότερη από εκείνη ανταγωνιστικών προορισμών όπως η Ισπανία, η Ιταλία ή ακόμη και η Πορτογαλία, οι οποίες έχουν επενδύσει περισσότερο στον αστικό τουρισμό, στη γαστρονομία, στον συνεδριακό τουρισμό, στον πολιτισμό και στις υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Η Ισπανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Παρότι υποδέχεται σχεδόν διπλάσιο αριθμό επισκεπτών από την Ελλάδα, η μέση δαπάνη ανά ταξίδι είναι σημαντικά υψηλότερη, με αποτέλεσμα τα συνολικά τουριστικά έσοδα να αυξάνονται ταχύτερα από τις αφίξεις.
Η ισπανική στρατηγική για την περίοδο 2026-2027 επικεντρώνεται πλέον στην αύξηση της ποιότητας και της προστιθέμενης αξίας του τουριστικού προϊόντος και όχι απλώς στη διεύρυνση του αριθμού των επισκεπτών.
Αντίθετα, η Ελλάδα συνεχίζει να αντιμετωπίζει έντονη εποχικότητα, μεγάλη συγκέντρωση επισκεπτών σε λίγους μήνες και σε περιορισμένο αριθμό νησιωτικών προορισμών, ενώ σημαντικό μέρος της τουριστικής δραστηριότητας εξακολουθεί να πραγματοποιείται μέσω πακέτων χαμηλού περιθωρίου κέρδους.
Η αύξηση του λειτουργικού κόστους, των μεταφορών, της ενέργειας και της διαμονής συμπιέζει περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων, χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικότητας ή της μέσης δαπάνης ανά επισκέπτη.
Το αποτέλεσμα είναι μια εμφανής αντίφαση: ο τουρισμός συμβάλλει δυσανάλογα πολύ στο ελληνικό ΑΕΠ, αλλά αποδίδει σχετικά χαμηλή οικονομική αξία ανά επισκέπτη σε σύγκριση με τους βασικούς ανταγωνιστές της χώρας.
Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική οικονομία εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την ποσοτική μεγέθυνση του τουρισμού, γεγονός που αυξάνει την πίεση στις υποδομές, στο φυσικό περιβάλλον και στις τοπικές κοινωνίες, χωρίς να εξασφαλίζει ανάλογη αύξηση της παραγωγικότητας ή του κατά κεφαλήν εισοδήματος.
Η πρόκληση για τα επόμενα χρόνια δεν είναι να προσελκύσει η Ελλάδα περισσότερους τουρίστες, αλλά τουρίστες υψηλότερης δαπάνης, μεγαλύτερης διάρκειας παραμονής και μεγαλύτερης κατανάλωσης τοπικών προϊόντων και υπηρεσιών.
Μόνο έτσι ο τουρισμός θα μετατραπεί από έναν κλάδο υψηλής εξάρτησης σε έναν πραγματικό μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης και αύξησης της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών