Σοβιετικοί επιστήμονες είχαν προειδοποιήσει από το 1980 ότι η βιόσφαιρα δεν μπορεί να στηρίξει τον σημερινό πληθυσμό της Γης, ενώ νέα στοιχεία δείχνουν ότι κλίμα, υπογεννητικότητα και εξάντληση πόρων ίσως αποτελούν ήδη μηχανισμούς «αυτορρύθμισης» του πλανήτη
Ήδη από το 1980, Σοβιετικοί επιστήμονες είχαν υπολογίσει τη μέγιστη φέρουσα ικανότητα του πλανήτη. Σύμφωνα με το μοντέλο τους, η βιόσφαιρα θα μπορούσε να διατηρήσει σταθερότητα μόνο με πληθυσμό 250 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Σήμερα, ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει φτάσει τα οκτώ δισεκατομμύρια και η φύση φαίνεται να ενεργοποιεί μηχανισμούς αυτορρύθμισης μέσω του κλίματος και της δημογραφίας.
Τα μαθηματικά της επιβίωσης των Gorshkov και Dolnik
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο φυσικός Viktor Gorshkov και ο βιολόγος Viktor Dolnik συνδύασαν τη θερμοδυναμική με την οικολογία.
Αντιμετώπισαν τη βιόσφαιρα ως έναν ενιαίο μηχανισμό με σαφή ενεργειακά όρια.
Ο Gorshkov, του οποίου οι εργασίες αξιολογήθηκαν από μελλοντικούς νομπελίστες, εφάρμοσε μεθόδους κβαντικής μηχανικής στη μελέτη της κίνησης άνθρακα και ενέργειας στον πλανήτη.
Οι ερευνητές επιχείρησαν να απαντήσουν στο ερώτημα πόσους πόρους μπορούν να καταναλώνουν τα μεγάλα ζώα χωρίς να διαταράσσουν τη σταθερότητα του οικοσυστήματος.
Το συμπέρασμα ήταν ότι η φύση, μέσα από δισεκατομμύρια χρόνια εξέλιξης, ανέπτυξε αυστηρό σύστημα ρύθμισης της ενεργειακής κατανομής.
Οποιαδήποτε απόκλιση από αυτή την ισορροπία οδηγεί σε περιβαλλοντική κατάρρευση - όπως, σύμφωνα με τη θεωρία τους, συνέβη κάποτε και στην Αφροδίτη με την απώλεια της κλιματικής ισορροπίας.
«Η βιόσφαιρα δεν είναι ανεξάντλητη πηγή τροφής αλλά ένας αυτορυθμιζόμενος επεξεργαστής. Αν ένα είδος τραβήξει υπερβολική “ενέργεια”, το σύστημα είτε καταρρέει είτε επανεκκινείται», εξηγεί ο φυσικός Dmitry Lapshin.
Η «δικτατορία» του 1%
Οι μικροοργανισμοί και οι μύκητες επιτελούν το βασικό έργο διατήρησης της ζωής στον πλανήτη.
Όλα τα μεγάλα άγρια σπονδυλωτά - από βατράχια μέχρι ελέφαντες - αντιστοιχούν μόλις στο 1% των προϊόντων που καταναλώνει η βιόσφαιρα.
Αυτό θεωρείται ο «χρυσός κανόνας» της βιωσιμότητας.
Οι άνθρωποι, ως είδος, θα έπρεπε θεωρητικά να κινούνται εντός αυτού του ορίου.
Ωστόσο, πριν από σαράντα χρόνια, η ανθρωπότητα μαζί με τα εκτρεφόμενα ζώα κατανάλωνε ήδη περίπου το 7% των πόρων.
Σήμερα, το ποσοστό αυτό έχει πλησιάσει το ένα τέταρτο της συνολικής πρωτογενούς παραγωγής του πλανήτη!
Ακριβώς αυτή η τεράστια απόκλιση μεταξύ φυσιολογικού ορίου και πραγματικότητας οδήγησε τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι η Γη μπορεί να υποστηρίξει μόλις 250 εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς να διαταραχθούν οι μηχανισμοί αυτοκάθαρσης και εξέλιξης της ζωής.
Το οικολογικό αποτύπωμα του πολιτισμού
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ο αριθμός των ανθρώπων αλλά ο όγκος κατανάλωσης.
Βιολογικά, ο άνθρωπος παραμένει πρωτεύον θηλαστικό 70 κιλών. Οικολογικά όμως έχει μετατραπεί σε ον περιτριγυρισμένο από εργοστάσια, καλλιέργειες, δρόμους και βιομηχανικές υποδομές.
Το βάρος στο περιβάλλον δεν δημιουργείται μόνο από την ανθρώπινη ύπαρξη αλλά και από τη βιομηχανία που αντλεί νερό και καίει ορυκτά καύσιμα.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του οικολογικού αποτυπώματος, θα χρειάζονταν πέντε πλανήτες σαν τη Γη για να διατηρηθεί το σημερινό επίπεδο κατανάλωσης όλων των οκτώ δισεκατομμυρίων ανθρώπων με βάσει τα δυτικά πρότυπα διαβίωσης!
Οι μεγαλουπόλεις ως μηχανισμός «φρένου»
Ο Viktor Dolnik υποστήριζε ότι η φύση χρησιμοποιεί ήπιους μηχανισμούς για τον έλεγχο των πληθυσμών.
Οι μεγαλουπόλεις μετατρέπονται σταδιακά σε δημογραφικές παγίδες.
Στα μεγάλα αστικά κέντρα, οι γεννήσεις πέφτουν κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης πληθυσμού.
Στη Νότια Κορέα ο δείκτης γονιμότητας βρίσκεται στο 0,72, στην Ιαπωνία στο 1,15 και στη Ρωσία περίπου στο 1,4, ενώ το φυσιολογικό επίπεδο θεωρείται το 2,1.
Σύμφωνα με τη θεωρία, αυτό δεν αποτελεί απλώς κοινωνική κρίση αλλά οικολογική αντίδραση στην υπερσυγκέντρωση πληθυσμού!
Όταν ένα είδος υπερπληθύνεται ή το περιβάλλον γίνεται υπερβολικά τοξικό, η αναπαραγωγική λειτουργία μειώνεται.
Αν οι «ήπιοι» μηχανισμοί αποτύχουν, τότε ενδέχεται να εμφανιστούν σκληρότεροι παράγοντες όπως:
1. έλλειψη πόσιμου νερού,
2. υποβάθμιση γεωργικών εκτάσεων,
3. και κατάρρευση απομονωμένων κοινοτήτων λόγω εξάντλησης πόρων.
www.bankingnews.gr
Σήμερα, ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει φτάσει τα οκτώ δισεκατομμύρια και η φύση φαίνεται να ενεργοποιεί μηχανισμούς αυτορρύθμισης μέσω του κλίματος και της δημογραφίας.
Τα μαθηματικά της επιβίωσης των Gorshkov και Dolnik
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο φυσικός Viktor Gorshkov και ο βιολόγος Viktor Dolnik συνδύασαν τη θερμοδυναμική με την οικολογία.
Αντιμετώπισαν τη βιόσφαιρα ως έναν ενιαίο μηχανισμό με σαφή ενεργειακά όρια.
Ο Gorshkov, του οποίου οι εργασίες αξιολογήθηκαν από μελλοντικούς νομπελίστες, εφάρμοσε μεθόδους κβαντικής μηχανικής στη μελέτη της κίνησης άνθρακα και ενέργειας στον πλανήτη.
Οι ερευνητές επιχείρησαν να απαντήσουν στο ερώτημα πόσους πόρους μπορούν να καταναλώνουν τα μεγάλα ζώα χωρίς να διαταράσσουν τη σταθερότητα του οικοσυστήματος.
Το συμπέρασμα ήταν ότι η φύση, μέσα από δισεκατομμύρια χρόνια εξέλιξης, ανέπτυξε αυστηρό σύστημα ρύθμισης της ενεργειακής κατανομής.
Οποιαδήποτε απόκλιση από αυτή την ισορροπία οδηγεί σε περιβαλλοντική κατάρρευση - όπως, σύμφωνα με τη θεωρία τους, συνέβη κάποτε και στην Αφροδίτη με την απώλεια της κλιματικής ισορροπίας.
«Η βιόσφαιρα δεν είναι ανεξάντλητη πηγή τροφής αλλά ένας αυτορυθμιζόμενος επεξεργαστής. Αν ένα είδος τραβήξει υπερβολική “ενέργεια”, το σύστημα είτε καταρρέει είτε επανεκκινείται», εξηγεί ο φυσικός Dmitry Lapshin.
Η «δικτατορία» του 1%
Οι μικροοργανισμοί και οι μύκητες επιτελούν το βασικό έργο διατήρησης της ζωής στον πλανήτη.
Όλα τα μεγάλα άγρια σπονδυλωτά - από βατράχια μέχρι ελέφαντες - αντιστοιχούν μόλις στο 1% των προϊόντων που καταναλώνει η βιόσφαιρα.
Αυτό θεωρείται ο «χρυσός κανόνας» της βιωσιμότητας.
Οι άνθρωποι, ως είδος, θα έπρεπε θεωρητικά να κινούνται εντός αυτού του ορίου.
Ωστόσο, πριν από σαράντα χρόνια, η ανθρωπότητα μαζί με τα εκτρεφόμενα ζώα κατανάλωνε ήδη περίπου το 7% των πόρων.
Σήμερα, το ποσοστό αυτό έχει πλησιάσει το ένα τέταρτο της συνολικής πρωτογενούς παραγωγής του πλανήτη!
Ακριβώς αυτή η τεράστια απόκλιση μεταξύ φυσιολογικού ορίου και πραγματικότητας οδήγησε τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι η Γη μπορεί να υποστηρίξει μόλις 250 εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς να διαταραχθούν οι μηχανισμοί αυτοκάθαρσης και εξέλιξης της ζωής.
Το οικολογικό αποτύπωμα του πολιτισμού
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ο αριθμός των ανθρώπων αλλά ο όγκος κατανάλωσης.
Βιολογικά, ο άνθρωπος παραμένει πρωτεύον θηλαστικό 70 κιλών. Οικολογικά όμως έχει μετατραπεί σε ον περιτριγυρισμένο από εργοστάσια, καλλιέργειες, δρόμους και βιομηχανικές υποδομές.
Το βάρος στο περιβάλλον δεν δημιουργείται μόνο από την ανθρώπινη ύπαρξη αλλά και από τη βιομηχανία που αντλεί νερό και καίει ορυκτά καύσιμα.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του οικολογικού αποτυπώματος, θα χρειάζονταν πέντε πλανήτες σαν τη Γη για να διατηρηθεί το σημερινό επίπεδο κατανάλωσης όλων των οκτώ δισεκατομμυρίων ανθρώπων με βάσει τα δυτικά πρότυπα διαβίωσης!
Οι μεγαλουπόλεις ως μηχανισμός «φρένου»
Ο Viktor Dolnik υποστήριζε ότι η φύση χρησιμοποιεί ήπιους μηχανισμούς για τον έλεγχο των πληθυσμών.
Οι μεγαλουπόλεις μετατρέπονται σταδιακά σε δημογραφικές παγίδες.
Στα μεγάλα αστικά κέντρα, οι γεννήσεις πέφτουν κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης πληθυσμού.
Στη Νότια Κορέα ο δείκτης γονιμότητας βρίσκεται στο 0,72, στην Ιαπωνία στο 1,15 και στη Ρωσία περίπου στο 1,4, ενώ το φυσιολογικό επίπεδο θεωρείται το 2,1.
Σύμφωνα με τη θεωρία, αυτό δεν αποτελεί απλώς κοινωνική κρίση αλλά οικολογική αντίδραση στην υπερσυγκέντρωση πληθυσμού!
Όταν ένα είδος υπερπληθύνεται ή το περιβάλλον γίνεται υπερβολικά τοξικό, η αναπαραγωγική λειτουργία μειώνεται.
Αν οι «ήπιοι» μηχανισμοί αποτύχουν, τότε ενδέχεται να εμφανιστούν σκληρότεροι παράγοντες όπως:
1. έλλειψη πόσιμου νερού,
2. υποβάθμιση γεωργικών εκτάσεων,
3. και κατάρρευση απομονωμένων κοινοτήτων λόγω εξάντλησης πόρων.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών