Για δεκαετίες η Αράλη αποτελούσε το τέταρτο μεγαλύτερο εσωτερικό υδάτινο σώμα του κόσμου. Σήμερα, όμως, μεγάλο μέρος της έχει μετατραπεί σε μια απέραντη αλμυρή έρημο. Αυτό που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν μια περιβαλλοντική τραγωδία, αποδεικνύεται ότι ίσως κρύβει και μια ακόμη μεγαλύτερη απειλή για το παγκόσμιο κλίμα.
Σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα, τα αποξηραμένα ιζήματα του πρώην βυθού της Αράλης απελευθερώνουν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), ενός από τα βασικά αέρια που ευθύνονται για την υπερθέρμανση του πλανήτη.
748 εκατομμύρια τόνοι CO₂ έχουν ήδη απελευθερωθεί – Και τα χειρότερα ίσως δεν έχουν έρθει
Η μελέτη του Centre for Advanced Studies of Blanes (CEAB-CSIC) παρουσιάζει στοιχεία που προκαλούν έντονο προβληματισμό.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι από το 1960 μέχρι σήμερα:
- περίπου 748 εκατομμύρια τόνοι CO₂ έχουν ήδη εκλυθεί στην ατμόσφαιρα από τον αποξηραμένο πυθμένα,
- ενώ ακόμη 605 εκατομμύρια τόνοι ενδέχεται να απελευθερωθούν στο μέλλον εάν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση.
Το συνολικό αποτύπωμα αντιστοιχεί περίπου στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που παράγει η Ισπανία σε διάστημα τριών ετών.
Πώς μια ολόκληρη θάλασσα μετατράπηκε σε «εργοστάσιο» εκπομπών άνθρακα
Για χιλιάδες χρόνια, η Αράλη λειτουργούσε ως φυσική αποθήκη άνθρακα.
Φυτά, φύκια και μικροοργανισμοί απορροφούσαν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα και, όταν πέθαιναν, κατέληγαν στον πυθμένα όπου ο άνθρακας εγκλωβιζόταν στα ιζήματα.
Όταν όμως η λίμνη άρχισε να ξηραίνεται, η οργανική ύλη εκτέθηκε στον αέρα. Η οξείδωση που ακολούθησε είχε ως αποτέλεσμα ο αποθηκευμένος άνθρακας να μετατρέπεται ξανά σε CO₂ και να επιστρέφει στην ατμόσφαιρα.
Η ανθρώπινη παρέμβαση που άλλαξε την ιστορία της Αράλης
Η οικολογική καταστροφή ξεκίνησε τη δεκαετία του 1960, όταν οι ποταμοί Amu Darya και Syr Darya, που τροφοδοτούσαν την Αράλη, εκτράπηκαν μαζικά για την άρδευση βαμβακοκαλλιεργειών κατά τη σοβιετική περίοδο.
Η στάθμη του νερού μειώθηκε δραματικά, η αλατότητα αυξήθηκε, η αλιεία κατέρρευσε και τεράστιες εκτάσεις μετατράπηκαν σε αλατούχα έρημο, επηρεάζοντας το τοπικό κλίμα και την υγεία εκατομμυρίων κατοίκων.
Rafael Marcé: «Η Αράλη είναι ένας τεράστιος θησαυρός άνθρακα»
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Rafael Marcé, υποστηρίζει ότι η περιοχή δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα παράδειγμα οικολογικής καταστροφής, αλλά και έναν κρίσιμο παράγοντα για την κλιματική αλλαγή.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η επαναφορά νερού σε τμήματα της Αράλης θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και να επαναφέρει μέρος της φυσικής λειτουργίας του οικοσυστήματος.
Denis Polyakov: «Η ανεξέλεγκτη εκμετάλλευση των υδάτων καταστρέφει φυσικές ασπίδες του κλίματος»
Ο περιβαλλοντολόγος Denis Polyakov επισημαίνει ότι πολλές βιομηχανικές δραστηριότητες και εξορύξεις αγνοούν την ισορροπία των υδάτινων οικοσυστημάτων.
Όπως αναφέρει, η υπερεκμετάλλευση των υδάτινων πόρων οδηγεί όχι μόνο στην απώλεια βιοποικιλότητας αλλά και στην καταστροφή φυσικών δεξαμενών άνθρακα που λειτουργούν ως σημαντικοί ρυθμιστές του παγκόσμιου κλίματος.
Δισεκατομμύρια δολάρια από τις «πιστώσεις άνθρακα»
Οι ερευνητές θεωρούν ότι η αποκατάσταση της περιοχής θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί μέσω των διεθνών αγορών άνθρακα.
Η οικονομική αξία των λεγόμενων carbon credits που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν από τη διατήρηση αυτών των φυσικών αποθεμάτων άνθρακα εκτιμάται μεταξύ 3,6 και 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η Αράλη δεν είναι η μόνη – Και άλλες λίμνες βρίσκονται σε κίνδυνο
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αντίστοιχα φαινόμενα παρατηρούνται και σε άλλες μεγάλες λίμνες του κόσμου, όπως:
- η Κασπία Θάλασσα,
- η Great Salt Lake στις Ηνωμένες Πολιτείες,
- η Lake Urmia στο Ιράν,
- η Lake Chad στην Αφρική.
Η συνεχής πτώση της στάθμης των υδάτων ενδέχεται να οδηγήσει και εκεί σε ανάλογη απελευθέρωση αποθηκευμένου άνθρακα.
Maxim Orlov: «Υποτιμήσαμε τον ρόλο των αποξηραμένων λιμνών στον κύκλο του άνθρακα»
Ο κλιματολόγος Maxim Orlov υπογραμμίζει ότι η περίπτωση της Αράλης δείχνει πως οι αποξηραμένες λίμνες μπορούν να επηρεάζουν πολύ περισσότερο το παγκόσμιο κλίμα από όσο πίστευε μέχρι σήμερα η επιστημονική κοινότητα.
Η αποκατάσταση των υδάτινων οικοσυστημάτων, σημειώνει, δεν αποτελεί μόνο ζήτημα προστασίας της φύσης, αλλά και σημαντικό εργαλείο περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Τι δείχνει τελικά η νέα μελέτη
Η νέα έρευνα αναδεικνύει μια ακόμη λιγότερο γνωστή συνέπεια της ξήρανσης της Αράλης: την απώλεια ενός σημαντικού φυσικού αποθέματος άνθρακα. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η προστασία και, όπου είναι εφικτό, η αποκατάσταση τέτοιων υδάτινων οικοσυστημάτων μπορεί να συμβάλει στη μείωση μελλοντικών εκπομπών CO₂.
Αν και τίτλοι που κάνουν λόγο για «βόμβα άνθρακα» ή για άμεση ανάγκη πλήρους επαναπλημμύρισης της Αράλης είναι εντυπωσιακοί, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η αποκατάσταση ενός τόσο μεγάλου οικοσυστήματος αποτελεί μακροχρόνια και ιδιαίτερα δύσκολη πρόκληση, που απαιτεί διεθνή συνεργασία, διαχείριση των υδάτινων πόρων και σημαντικές επενδύσεις.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών