Η διάρκεια της ημέρας μοιάζει απολύτως σταθερή. Στην πραγματικότητα, όμως, η Γη δεν περιστρέφεται πάντοτε με ακριβώς την ίδια ταχύτητα. Η Σελήνη, οι κινήσεις του πυρήνα, οι ωκεανοί, ακόμη και η ατμόσφαιρα μπορούν να αλλάζουν ανεπαίσθητα τον ρυθμό περιστροφής του πλανήτη.
Τώρα, νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι και η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή αρχίζει να αφήνει το αποτύπωμά της πάνω σε αυτή την εξαιρετικά λεπτή ισορροπία.
Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό npj Climate and Atmospheric Science τον Μάρτιο του 2026 διαπιστώνει ότι η παγκόσμια θέρμανση μεταβάλλει τη μεγάλης κλίμακας κυκλοφορία της ατμόσφαιρας, αυξάνει τη στροφορμή της και, ως αποτέλεσμα, επιβραδύνει ελάχιστα την περιστροφή της στερεάς Γης.
Πώς μπορεί ο αέρας να «φρενάρει» έναν ολόκληρο πλανήτη;
Η εξήγηση βρίσκεται στη διατήρηση της στροφορμής.
Γη και ατμόσφαιρα αποτελούν ένα ενιαίο σύστημα. Όταν η ατμόσφαιρα αποκτά περισσότερη στροφορμή και αρχίζει να κινείται ταχύτερα προς την κατεύθυνση της περιστροφής του πλανήτη, η στερεά Γη πρέπει να επιβραδυνθεί ελάχιστα ώστε να διατηρηθεί η συνολική ισορροπία.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η υπερθέρμανση επηρεάζει πολλαπλά στοιχεία της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας: το κύτταρο Hadley επεκτείνεται προς τους πόλους, οι υποτροπικοί αεροχείμαρροι ενισχύονται και οι τροπικοί ανατολικοί άνεμοι εξασθενούν. Παράλληλα, αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο η ατμόσφαιρα ανταλλάσσει στροφορμή με την επιφάνεια της Γης μέσω της τριβής και της πίεσης πάνω στις οροσειρές. Nature
Τα βουνά λειτουργούν σαν μέρος του «φρένου»
Ένας από τους μηχανισμούς που μελέτησαν οι επιστήμονες είναι η λεγόμενη ορεινή ροπή.
Οι άνεμοι δεν περνούν απλώς πάνω από τα Ιμαλάια, τις Άνδεις ή άλλες μεγάλες οροσειρές. Δημιουργούν διαφορές πίεσης στις πλαγιές και έτσι ανταλλάσσουν στροφορμή με τη στερεά Γη.
Παρόμοια λειτουργεί και η τριβή των ανέμων πάνω από ωκεανούς και ξηρά.
Η νέα μελέτη δείχνει ότι, καθώς αλλάζει το κλίμα, αυτοί οι μηχανισμοί μεταβάλλονται με τρόπο που αφήνει περισσότερη στροφορμή στην ατμόσφαιρα και λιγότερη στη στερεά Γη. Το τελικό αποτέλεσμα είναι μια πολύ μικρή αύξηση στη διάρκεια της ημέρας.
Πόσο μεγαλώνει τελικά η ημέρα;
Το φαινόμενο είναι πραγματικό, αλλά εξαιρετικά μικρό.
Οι τρεις κλιματικές προσομοιώσεις που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη έδωσαν πολύ παρόμοια αποτελέσματα: για κάθε 1°C παγκόσμιας θέρμανσης, η διάρκεια της ημέρας αυξάνεται κατά περίπου 0,09 έως 0,11 χιλιοστά του δευτερολέπτου λόγω μόνο των ατμοσφαιρικών αλλαγών.Δηλαδή περίπου ένα δέκατο του χιλιοστού του δευτερολέπτου.
Για έναν άνθρωπο αυτό είναι απολύτως αδύνατο να γίνει αντιληπτό.
Σε πλανητική κλίμακα, όμως, είναι μετρήσιμη μεταβολή.
Η Σελήνη παραμένει το μεγάλο «φρένο»
Η κλιματική αλλαγή δεν είναι φυσικά ο βασικός λόγος που η περιστροφή της Γης επιβραδύνεται μακροπρόθεσμα.
Ο σημαντικότερος μηχανισμός παραμένει η παλιρροϊκή τριβή που προκαλεί η Σελήνη, η οποία επιμηκύνει σταδιακά τη διάρκεια της ημέρας εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια.
Ωστόσο, οι ερευνητές εκτιμούν ότι μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα μόνο η ατμοσφαιρική επίδραση της παγκόσμιας θέρμανσης θα μπορούσε να αντιστοιχεί περίπου στο 10%-18% της σημερινής τάσης που προκαλεί η Σελήνη.
Και αυτή δεν είναι η μοναδική κλιματική επίδραση.
Το λιώσιμο των παγετώνων, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η μετακίνηση τεράστιων ποσοτήτων νερού αλλάζουν επίσης την κατανομή της μάζας του πλανήτη και συνεπώς την περιστροφή του. Άλλες πρόσφατες μελέτες έχουν καταγράψει αντίστοιχες επιδράσεις από την ανακατανομή νερού και πάγου.
Θα αποκτήσει η Γη «υπερπεριστρεφόμενη» ατμόσφαιρα;
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Η μελέτη πράγματι εντοπίζει γύρω στο 2060 μια έντονη μεταβολή στον δείκτη που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της υπερπεριστροφής στην ανώτερη τροπική τροπόσφαιρα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ολόκληρη η ατμόσφαιρα της Γης θα αρχίσει να υπερπεριστρέφεται όπως της Αφροδίτης.
Στα μοντέλα, ο σχετικός δείκτης παραμένει αρνητικός — δηλαδή η Γη εξακολουθεί συνολικά να βρίσκεται σε κατάσταση υποπεριστροφής. Εκείνο που προβλέπεται είναι σημαντική ενίσχυση της ανατολικής κίνησης των ανέμων στην ανώτερη τροπόσφαιρα μετά τα μέσα του αιώνα.
Η σύγκριση με την Αφροδίτη είναι επομένως ενδιαφέρουσα επιστημονικά, αλλά δεν σημαίνει ότι η Γη μετατρέπεται σε «δεύτερη Αφροδίτη».
Γιατί μας ενδιαφέρουν μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου;
Για την καθημερινή ζωή, σχεδόν καθόλου.
Για τη σύγχρονη τεχνολογία, όμως, η ακριβής μέτρηση της περιστροφής της Γης είναι εξαιρετικά σημαντική.
Τα συστήματα δορυφορικής πλοήγησης, η γεωδαισία, οι διαστημικές αποστολές και πολλά επιστημονικά δίκτυα βασίζονται στη γνώση της ακριβούς θέσης και προσανατολισμού της Γης.
Οι μεταβολές στη διάρκεια της ημέρας χρησιμοποιούνται ήδη σε πολύ ακριβείς υπολογισμούς GPS και στην παρακολούθηση της κίνησης του πλανήτη.
Δεν σημαίνει ότι μια αύξηση 0,1 χιλιοστού του δευτερολέπτου θα «χαλάσει το GPS».
Σημαίνει ότι τέτοιες μικροσκοπικές μεταβολές πρέπει να μετρώνται και να ενσωματώνονται στα μοντέλα που χρησιμοποιούν συστήματα εξαιρετικά υψηλής ακρίβειας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών