Ελλάδα – Τουρκία: Από τη διπλωματία στην αποτροπή – Το Αιγαίο σε στρατιωτική τροχιά
Η πρόσφατη απότομη όξυνση της στρατιωτικοπολιτικής κατάστασης στην Ανατολική Μεσόγειο, λόγω των αντιθέσεων μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, ενέχει τον κίνδυνο εμπλοκής και άλλων δυνάμεων και, κατά συνέπεια, επιδείνωσης του ρήγματος στο ευρωπαϊκό τμήμα του ΝΑΤΟ.
Στις 24 Απριλίου, στην Αθήνα, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Emanuel Macron, απαντώντας σε ερώτηση ξένων ΜΜΕ σχετικά με τη στάση που θα τηρήσει η Γαλλία σε περίπτωση απειλής κατά της Ελλάδας από την Τουρκία, διαβεβαίωσε τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη για την «αμετάβλητη» στήριξη του Παρισιού, διευκρινίζοντας ότι «εάν η Τουρκία απειλήσει την Ελλάδα, η Γαλλία δεν θα το επιτρέψει και θα είναι παρούσα».
Το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας απέρριψε την παρέμβαση του Παρισιού, δηλώνοντας ότι «οι πρόσφατες δηλώσεις ορισμένων Ευρωπαίων αξιωματούχων, που στρέφονται κατά της χώρας μας, παρακολουθούνται στενά», τονίζοντας παράλληλα ότι «δηλώσεις που αφορούν τον περιφερειακό ρόλο της Τουρκίας και τη θέση της στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας είναι ασύμβατες με τις αρχές της συμμαχικής νομιμότητας και αλληλεγγύης».
Σύμφωνα με την Άγκυρα, «οποιαδήποτε προσπάθεια δημιουργίας στρατιωτικής συμμαχίας στην περιοχή μας δεν έχει πιθανότητες επιτυχίας έναντι της Τουρκίας. Σε κάθε περίπτωση θα επικρατήσουν όσοι στηρίζουν την Τουρκία και όχι όσοι της αντιτίθενται».
Η Γαλλία αλλάζει τις ισορροπίες
Η θέση αυτή συνδέεται και με πληροφορίες τουρκικών πηγών, σύμφωνα με τις οποίες η Αθήνα και το Παρίσι σχεδιάζουν την περίοδο 2026–2027 την ανάπτυξη εγκαταστάσεων της γαλλικής πολεμικής αεροπορίας σε ορισμένα νησιά του Αιγαίου ή/και στην Κρήτη.
Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα εδώ και χρόνια δηλώνει το δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο Πέλαγος από 6 σε 12 ναυτικά μίλια, σύμφωνα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982.
Η Τουρκία, το 1995, κατά την κύρωση της σύμβασης από την Ελλάδα, είχε δηλώσει ότι μια τέτοια επέκταση θα αποτελούσε «παραβίαση της κυριαρχίας της Τουρκίας και αιτία πολέμου (casus belli)».
Στην Άγκυρα εκτιμούν ότι η επέκταση αυτή θα περιόριζε δραστικά την πρόσβαση της Τουρκίας στα διεθνή ύδατα, εγκλωβίζοντάς την σε παράκτιες ζώνες, κάτι που θεωρείται απαράδεκτο στο πλαίσιο του δόγματος «Γαλάζια Πατρίδα» (Mavi Vatan).
Από την πλευρά της, η Αθήνα επισημαίνει ότι σε ορισμένα σημεία των ελληνικών χωρικών υδάτων κοντά στις μικρασιατικές ακτές υπάρχουν παραδοσιακά θαλάσσιοι διάδρομοι για τη διέλευση της τουρκικής ναυσιπλοΐας, ακόμη και με καθεστώς ενδεχόμενης οικονομικής επιβάρυνσης.
Παράλληλα, η Άγκυρα επιμένει ότι τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, συμπεριλαμβανομένων των Δωδεκανήσων και της περιοχής του Καστελλόριζου, διατηρούν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς βάσει της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923 και της Συνθήκης των Παρισίων του 1947.
Στις 5 Μαρτίου, ο εκπρόσωπος του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, Οντζού Κετσέλι, δήλωσε ότι το καθεστώς των νησιών «δεν υπόκειται σε διαπραγμάτευση» και ότι η Τουρκία δεν θα αποδεχθεί τετελεσμένα.
Η ελληνική πλευρά απορρίπτει αυτή τη θέση, υποστηρίζοντας ότι ζητήματα άμυνας και εδαφικής ακεραιότητας δεν μπορούν να καθορίζονται από τουρκικές υποδείξεις και ότι το δικαίωμα αυτοάμυνας είναι αδιαπραγμάτευτο. Επιπλέον, τονίζει ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη του 1947 και συνεπώς δεν μπορεί να εγείρει αξιώσεις σχετικά με τα Δωδεκάνησα.
Με τη στήριξη της Γαλλίας, η Ελλάδα ενισχύει την άμυνά της, έχοντας ήδη αναπτύξει σύστημα Patriot στην Κάρπαθο και εξετάζοντας τη δημιουργία υποδομών της γαλλικής αεροπορίας στο Αιγαίο, στο πλαίσιο του σχεδίου «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Διαπραγματεύσεις με Τρίπολη
Ταυτόχρονα, η Αθήνα εντείνει τις διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση της Τρίπολης για την οριοθέτηση Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών στη Μεσόγειο, ως απάντηση στη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης του 2019. Αν και η συμφωνία αυτή δεν έχει επικυρωθεί από το λιβυκό κοινοβούλιο, η Άγκυρα τη θεωρεί έγκυρη και αντιμετωπίζει τις ελληνικές πρωτοβουλίες ως προσπάθεια υπονόμευσής της.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τη Λιβύη θα εδράζεται στο διεθνές δίκαιο, όπως και οι αντίστοιχες συμφωνίες της Ελλάδας με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
Η τρέχουσα κλιμάκωση συνδέεται με τη σύμπτωση της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης με τη γενικότερη αστάθεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Η απόπειρα επίθεσης με μη επανδρωμένο αεροσκάφος κατά της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι της Κύπρου στις αρχές Μαρτίου οδήγησε την Τουρκία σε ενίσχυση της περιφερειακής αεράμυνας.
Παράλληλα, η Άγκυρα μετέφερε μαχητικά αεροσκάφη και συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου.
Την ίδια στιγμή, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, ανακοίνωσε στις 26 Απριλίου ότι η Κύπρος και η Γαλλία ολοκλήρωσαν διαπραγματεύσεις για συμφωνία που θα επιτρέπει την παρουσία γαλλικών δυνάμεων στο νησί.
Η συμφωνία αυτή αναμένεται να υπογραφεί τον Ιούνιο, παρέχοντας νομικό πλαίσιο για προσωρινή ανάπτυξη δυνάμεων, κοινές ασκήσεις και χρήση στρατιωτικών υποδομών.
Η Τουρκία αντέδρασε έντονα, προειδοποιώντας ότι τέτοιες ενέργειες ενδέχεται να διαταράξουν την εύθραυστη ισορροπία.
Μετά την επίθεση με drones στις 2 Μαρτίου, η Γαλλία απέστειλε στην Ανατολική Μεσόγειο την αεροναυτική δύναμη με επικεφαλής το αεροπλανοφόρο «Σαρλ ντε Γκωλ», σηματοδοτώντας την ενίσχυση της στρατιωτικής της παρουσίας στην περιοχή.
Xωρίς μια ισχυρή Ελλάδα, η Ευρώπη και συνολικά η Δύση καθίστανται ευάλωτες στο νότιο μέτωπό τους, απέναντι σε απειλές που κυμαίνονται από την τρομοκρατία έως την επιρροή αντιδυτικών δυνάμεων.
Υπογράμμιζε δε ότι οι δυτικοί ηγέτες οφείλουν να σκέφτονται γεωπολιτικά και όχι απλώς διαχειριστικά.
Συνεπώς, οι προσπάθειες προσέγγισης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας προσκρούουν σε μια βαθιά ριζωμένη λογική ανταγωνισμού και αντιπαράθεσης περιφερειακών συμμαχιών, η οποία απειλεί να διαβρώσει περαιτέρω τη συνοχή του ΝΑΤΟ στο νότιο σκέλος του.
www.bankingnews.gr
Στις 24 Απριλίου, στην Αθήνα, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Emanuel Macron, απαντώντας σε ερώτηση ξένων ΜΜΕ σχετικά με τη στάση που θα τηρήσει η Γαλλία σε περίπτωση απειλής κατά της Ελλάδας από την Τουρκία, διαβεβαίωσε τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη για την «αμετάβλητη» στήριξη του Παρισιού, διευκρινίζοντας ότι «εάν η Τουρκία απειλήσει την Ελλάδα, η Γαλλία δεν θα το επιτρέψει και θα είναι παρούσα».
Το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας απέρριψε την παρέμβαση του Παρισιού, δηλώνοντας ότι «οι πρόσφατες δηλώσεις ορισμένων Ευρωπαίων αξιωματούχων, που στρέφονται κατά της χώρας μας, παρακολουθούνται στενά», τονίζοντας παράλληλα ότι «δηλώσεις που αφορούν τον περιφερειακό ρόλο της Τουρκίας και τη θέση της στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας είναι ασύμβατες με τις αρχές της συμμαχικής νομιμότητας και αλληλεγγύης».
Σύμφωνα με την Άγκυρα, «οποιαδήποτε προσπάθεια δημιουργίας στρατιωτικής συμμαχίας στην περιοχή μας δεν έχει πιθανότητες επιτυχίας έναντι της Τουρκίας. Σε κάθε περίπτωση θα επικρατήσουν όσοι στηρίζουν την Τουρκία και όχι όσοι της αντιτίθενται».
Η Γαλλία αλλάζει τις ισορροπίες
Η θέση αυτή συνδέεται και με πληροφορίες τουρκικών πηγών, σύμφωνα με τις οποίες η Αθήνα και το Παρίσι σχεδιάζουν την περίοδο 2026–2027 την ανάπτυξη εγκαταστάσεων της γαλλικής πολεμικής αεροπορίας σε ορισμένα νησιά του Αιγαίου ή/και στην Κρήτη.
Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα εδώ και χρόνια δηλώνει το δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο Πέλαγος από 6 σε 12 ναυτικά μίλια, σύμφωνα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982.
Η Τουρκία, το 1995, κατά την κύρωση της σύμβασης από την Ελλάδα, είχε δηλώσει ότι μια τέτοια επέκταση θα αποτελούσε «παραβίαση της κυριαρχίας της Τουρκίας και αιτία πολέμου (casus belli)».
Στην Άγκυρα εκτιμούν ότι η επέκταση αυτή θα περιόριζε δραστικά την πρόσβαση της Τουρκίας στα διεθνή ύδατα, εγκλωβίζοντάς την σε παράκτιες ζώνες, κάτι που θεωρείται απαράδεκτο στο πλαίσιο του δόγματος «Γαλάζια Πατρίδα» (Mavi Vatan).
Από την πλευρά της, η Αθήνα επισημαίνει ότι σε ορισμένα σημεία των ελληνικών χωρικών υδάτων κοντά στις μικρασιατικές ακτές υπάρχουν παραδοσιακά θαλάσσιοι διάδρομοι για τη διέλευση της τουρκικής ναυσιπλοΐας, ακόμη και με καθεστώς ενδεχόμενης οικονομικής επιβάρυνσης.
Παράλληλα, η Άγκυρα επιμένει ότι τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, συμπεριλαμβανομένων των Δωδεκανήσων και της περιοχής του Καστελλόριζου, διατηρούν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς βάσει της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923 και της Συνθήκης των Παρισίων του 1947.
Στις 5 Μαρτίου, ο εκπρόσωπος του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, Οντζού Κετσέλι, δήλωσε ότι το καθεστώς των νησιών «δεν υπόκειται σε διαπραγμάτευση» και ότι η Τουρκία δεν θα αποδεχθεί τετελεσμένα.
Η ελληνική πλευρά απορρίπτει αυτή τη θέση, υποστηρίζοντας ότι ζητήματα άμυνας και εδαφικής ακεραιότητας δεν μπορούν να καθορίζονται από τουρκικές υποδείξεις και ότι το δικαίωμα αυτοάμυνας είναι αδιαπραγμάτευτο. Επιπλέον, τονίζει ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη του 1947 και συνεπώς δεν μπορεί να εγείρει αξιώσεις σχετικά με τα Δωδεκάνησα.
Με τη στήριξη της Γαλλίας, η Ελλάδα ενισχύει την άμυνά της, έχοντας ήδη αναπτύξει σύστημα Patriot στην Κάρπαθο και εξετάζοντας τη δημιουργία υποδομών της γαλλικής αεροπορίας στο Αιγαίο, στο πλαίσιο του σχεδίου «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Διαπραγματεύσεις με Τρίπολη
Ταυτόχρονα, η Αθήνα εντείνει τις διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση της Τρίπολης για την οριοθέτηση Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών στη Μεσόγειο, ως απάντηση στη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης του 2019. Αν και η συμφωνία αυτή δεν έχει επικυρωθεί από το λιβυκό κοινοβούλιο, η Άγκυρα τη θεωρεί έγκυρη και αντιμετωπίζει τις ελληνικές πρωτοβουλίες ως προσπάθεια υπονόμευσής της.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τη Λιβύη θα εδράζεται στο διεθνές δίκαιο, όπως και οι αντίστοιχες συμφωνίες της Ελλάδας με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
Η τρέχουσα κλιμάκωση συνδέεται με τη σύμπτωση της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης με τη γενικότερη αστάθεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Η απόπειρα επίθεσης με μη επανδρωμένο αεροσκάφος κατά της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι της Κύπρου στις αρχές Μαρτίου οδήγησε την Τουρκία σε ενίσχυση της περιφερειακής αεράμυνας.
Παράλληλα, η Άγκυρα μετέφερε μαχητικά αεροσκάφη και συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου.
Την ίδια στιγμή, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, ανακοίνωσε στις 26 Απριλίου ότι η Κύπρος και η Γαλλία ολοκλήρωσαν διαπραγματεύσεις για συμφωνία που θα επιτρέπει την παρουσία γαλλικών δυνάμεων στο νησί.
Η συμφωνία αυτή αναμένεται να υπογραφεί τον Ιούνιο, παρέχοντας νομικό πλαίσιο για προσωρινή ανάπτυξη δυνάμεων, κοινές ασκήσεις και χρήση στρατιωτικών υποδομών.
Η Τουρκία αντέδρασε έντονα, προειδοποιώντας ότι τέτοιες ενέργειες ενδέχεται να διαταράξουν την εύθραυστη ισορροπία.
Μετά την επίθεση με drones στις 2 Μαρτίου, η Γαλλία απέστειλε στην Ανατολική Μεσόγειο την αεροναυτική δύναμη με επικεφαλής το αεροπλανοφόρο «Σαρλ ντε Γκωλ», σηματοδοτώντας την ενίσχυση της στρατιωτικής της παρουσίας στην περιοχή.
Xωρίς μια ισχυρή Ελλάδα, η Ευρώπη και συνολικά η Δύση καθίστανται ευάλωτες στο νότιο μέτωπό τους, απέναντι σε απειλές που κυμαίνονται από την τρομοκρατία έως την επιρροή αντιδυτικών δυνάμεων.
Υπογράμμιζε δε ότι οι δυτικοί ηγέτες οφείλουν να σκέφτονται γεωπολιτικά και όχι απλώς διαχειριστικά.
Συνεπώς, οι προσπάθειες προσέγγισης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας προσκρούουν σε μια βαθιά ριζωμένη λογική ανταγωνισμού και αντιπαράθεσης περιφερειακών συμμαχιών, η οποία απειλεί να διαβρώσει περαιτέρω τη συνοχή του ΝΑΤΟ στο νότιο σκέλος του.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών