Δύσκολα τα πράγματα για τον Macron...
Σε Α+ από ΑΑ υποβάθμισε τη μακροπρόθεσμη πιστοληπτική ικανότητα της Γαλλίας η Scope Ratings, ορίζοντας σε σταθερές τις προοπτικές επαναξιολόγησης (outlook).
Ειδικότερα, σύμφωνα με τoν γερμανικό οίκο, η υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Γαλλίας οφείλεται στους εξής παράγοντες:
1. Η συνεχιζόμενη επιδείνωση των δημοσιονομικών προοπτικών, η οποία χαρακτηρίζεται από επίμονα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα, αυξανόμενες δαπάνες για τόκους και αυξανόμενο βάρος του δημόσιου χρέους.
Η δημοσιονομική δυναμική εξακολουθεί να επιδεινώνεται, αντανακλώντας επανειλημμένες αποκλίσεις από τους δημοσιονομικούς στόχους και τις δυσκολίες της κυβέρνησης να επιτύχει τους ίδιους τους στόχους που έχει θέσει για το έλλειμμα, την περιορισμένη πρόοδο στην εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και την απουσία αξιόπιστων μέτρων για τη σταθεροποίηση της πορείας του χρέους μεσοπρόθεσμα. Η απότομη άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων από τον Ιανουάριο του 2026 θα αυξήσει περαιτέρω το κόστος δανεισμού, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τη δημοσιονομική ευελιξία και αυξάνοντας το μέγεθος της προσαρμογής που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους.
2. Το δύσκολο πολιτικό περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται από αυξημένο κατακερματισμό και πόλωση.
Μετά τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης το 2024, ο πολιτικός κατακερματισμός έχει καταστεί διαρθρωτικό χαρακτηριστικό του γαλλικού συστήματος διακυβέρνησης, συμβάλλοντας στην αδυναμία σχηματισμού ισχυρών κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών, στην επαναλαμβανόμενη κυβερνητική αστάθεια και στην αυξημένη προσφυγή σε εκτελεστικές διαδικασίες για την ψήφιση προϋπολογισμών και βασικής νομοθεσίας. Αυτό έχει περιορίσει τις προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης και έχει περιπλέξει την εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.
Η Scope αναμένει ότι ο πολιτικός κατακερματισμός θα παραμείνει αυξημένος και μετά τις προεδρικές εκλογές του 2027, δυσχεραίνοντας τη σημαντική δημοσιονομική εξυγίανση που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους και αυξάνοντας τον κίνδυνο τα μέτρα να αποδυναμωθούν, να καθυστερήσουν ή να εφαρμοστούν μόνο εν μέρει τα επόμενα χρόνια. Αυτό μειώνει την εμπιστοσύνη της Scope στην ικανότητα της Γαλλίας να ανακόψει, πόσο μάλλον να αντιστρέψει, την επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών της μεσοπρόθεσμα.
Οι Σταθερές Προοπτικές (Stable Outlooks) αντανακλούν την άποψη της Scope ότι η πιστοληπτική αξιολόγηση A+ της Γαλλίας εξακολουθεί να στηρίζεται στον ηγετικό ρόλο της χώρας στην οικονομική, χρηματοπιστωτική και αμυντική αρχιτεκτονική της Ευρώπης, στην ανθεκτικότητα της οικονομίας της, στο ευνοϊκό προφίλ του χρέους της, στην εξαιρετική πρόσβασή της στις αγορές και στον ισχυρό τραπεζικό της τομέα.
Βασικοί παράγοντες της αξιολόγησης
Επίμονα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα, ανεπαρκή μέτρα εξυγίανσης και αυξανόμενες πληρωμές τόκων οδηγούν στη συνεχή αύξηση του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ.
Το πρωτογενές δημοσιονομικό έλλειμμα της Γαλλίας παραμένει σημαντικά υψηλότερο από τα επίπεδα πριν από την πανδημία, διαμορφούμενο κατά μέσο όρο στο 3,6% του ΑΕΠ τα τελευταία τρία χρόνια, έναντι 1,1% πριν από την πανδημία. Η Scope αναμένει μόνο σταδιακή μείωση του πρωτογενούς ελλείμματος, καθώς η δημοσιονομική εξυγίανση αναμένεται να παραμείνει πολιτικά και οικονομικά δύσκολη. Σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες δαπάνες για τόκους, αυτό αναμένεται να διατηρήσει το συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα πάνω από το 5% του ΑΕΠ, αυξανόμενο από 5,1% το 2025 σε 5,8% έως το 2031.
Οι αρχές έχουν λάβει μέτρα για τον περιορισμό των δημοσιονομικών ανισορροπιών μέσω ενός συνδυασμού φορολογικών μέτρων, της σταδιακής κατάργησης προσωρινών προγραμμάτων στήριξης και του περιορισμού των δαπανών. Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές έχουν αποδειχθεί ανεπαρκείς για τη σταθεροποίηση της πορείας του χρέους μεσοπρόθεσμα και εγείρουν ανησυχίες σχετικά με τη βιωσιμότητα του χρέους, ελλείψει πιο φιλόδοξης δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Οι δημοσιονομικές προοπτικές επιβαρύνονται περαιτέρω από το διαρθρωτικά υψηλότερο περιβάλλον επιτοκίων, το οποίο περιπλέκει σημαντικά τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική εξυγίανση. Από την αρχή του 2026, οι συνθήκες χρηματοδότησης του Δημοσίου έχουν επιδεινωθεί αισθητά, με τις αποδόσεις των 10ετών κρατικών ομολόγων να αυξάνονται περίπου κατά 25%, από περίπου 3,6% τον Ιανουάριο σε 4,5% τον Σεπτέμβριο. Δεδομένων των μεγάλων χρηματοδοτικών αναγκών της Γαλλίας και του υψηλού αποθέματος χρέους, το υψηλότερο κόστος αναχρηματοδότησης αυξάνει σταδιακά το βάρος των τόκων για την κυβέρνηση.
Η Scope προβλέπει ότι οι καθαρές δαπάνες για τόκους θα αυξηθούν από περίπου 2,0% του ΑΕΠ το 2025 —που αντιστοιχεί στο 3,8% των κρατικών εσόδων— σε περίπου 3,6% του ΑΕΠ έως το 2031, δηλαδή στο 6,7% των εσόδων. Αυτό θα καταστήσει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους μία από τις ταχύτερα αυξανόμενες κατηγορίες δαπανών, περιορίζοντας σημαντικά τη δημοσιονομική ευελιξία εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων από τις δημογραφικές εξελίξεις, τις αμυντικές δαπάνες και τις δαπάνες που σχετίζονται με το κλίμα.
Ακόμη και χωρίς πρόσθετο οικονομικό ή δημοσιονομικό σοκ, με την υπόθεση ανάπτυξης περίπου 1% και βελτίωσης του πρωτογενούς δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά περίπου 1 ποσοστιαία μονάδα τα επόμενα χρόνια, η Scope προβλέπει ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα αυξηθεί από περίπου 116% το 2025 σε περίπου 129% έως το 2031, έναντι 98% το 2019. Χωρίς σημαντικά ισχυρότερη δημοσιονομική εξυγίανση, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα συνεχίσει να αυξάνεται και θα υπερβεί το 140% έως το 2036.
Απαιτείται, συνεπώς, μια πρωτοφανής πολυετής δημοσιονομική προσαρμογή για τη σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους. Η Scope εκτιμά ότι αυτό θα απαιτούσε επιστροφή σε πρωτογενές ισοζύγιο και μόνιμα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης ύψους τουλάχιστον 100 δισ. ευρώ. Η επίτευξη μιας τέτοιας προσαρμογής θα είναι εξαιρετικά δύσκολη: η Γαλλία δεν έχει καταγράψει πρωτογενές πλεόνασμα για περισσότερα από 25 χρόνια.
Τα περιθώρια για εξυγίανση μέσω αύξησης των εσόδων περιορίζονται από το ήδη υψηλό φορολογικό βάρος της Γαλλίας, ενώ ο περιορισμός των δαπανών περιπλέκεται από τις πολιτικά ευαίσθητες δαπάνες για συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη και κοινωνικές μεταβιβάσεις. Σε ένα περιβάλλον πολιτικού κατακερματισμού, αυξανόμενου κόστους τόκων και μέτριας οικονομικής ανάπτυξης, οι περιορισμοί αυτοί αποδυναμώνουν σημαντικά τις προοπτικές διατηρήσιμης δημοσιονομικής εξυγίανσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο να συνεχίσει να αυξάνεται το δημόσιο χρέος μεσοπρόθεσμα. Αυτό αποτελεί τη βάση για την απόφαση της Scope να υποβαθμίσει τη Γαλλία σε A+.
Ο αυξημένος πολιτικός κατακερματισμός και η πόλωση περιορίζουν τις προοπτικές δημοσιονομικής εξυγίανσης και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων
Το πολιτικό περιβάλλον της Γαλλίας έχει καταστεί σημαντικός περιοριστικός παράγοντας για την πιστοληπτική της αξιολόγηση ως κράτους. Μετά τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης το 2024, ο επίμονος πολιτικός κατακερματισμός έχει αποδυναμώσει τη σταθερότητα της κυβέρνησης και την προβλεψιμότητα της πολιτικής, ενώ έχει περιορίσει την ικανότητα των αρχών να εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική στήριξη για σημαντικές δημοσιονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.
Η απουσία μιας σταθερής κυβερνητικής πλειοψηφίας έχει αυξήσει την προσφυγή σε έκτακτες εκτελεστικές διαδικασίες για την ψήφιση βασικής νομοθεσίας, αναδεικνύοντας τις βαθιές πολιτικές διαφωνίες σχετικά με την οικονομική πολιτική και τη δημοσιονομική προσαρμογή.
Η Scope αναμένει ότι ο προγραμματισμένος προϋπολογισμός της κυβέρνησης για το 2027, ο οποίος περιλαμβάνει εξοικονομήσεις περίπου 54 δισ. ευρώ (1,7% του ΑΕΠ), θα αντιμετωπίσει σημαντική πολιτική αντίσταση τόσο κατά τη νομοθετική διαδικασία όσο και κατά την εφαρμογή του.
Ο πολιτικός κατακερματισμός αυξάνει επίσης σημαντικά τους κινδύνους εφαρμογής. Η ουσιαστική δημοσιονομική εξυγίανση θα απαιτήσει διαρκή πολιτική δέσμευση για αρκετά χρόνια, ενώ η επαναλαμβανόμενη κυβερνητική αστάθεια, οι μεταβαλλόμενες κοινοβουλευτικές συμμαχίες και η περιορισμένη πολιτική συναίνεση αυξάνουν τον κίνδυνο τα μέτρα να καθυστερήσουν, να αποδυναμωθούν ή να εφαρμοστούν μόνο εν μέρει.
Η Scope αναμένει ότι οι συνεχιζόμενες καθυστερήσεις στη διαρθρωτική δημοσιονομική προσαρμογή θα συμβάλουν σε περαιτέρω συσσώρευση χρέους, υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και μεγαλύτερη ανάγκη δημοσιονομικής προσαρμογής μεσοπρόθεσμα.
Οποιαδήποτε μόνιμη ανατροπή προηγούμενων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένης της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης του 2023, η οποία θα πρέπει πλέον να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή έως το 2028, χωρίς επαρκή αντισταθμιστικά μέτρα, θα αποδυνάμωνε την εμπιστοσύνη στη δέσμευση των αρχών για δημοσιονομική βιωσιμότητα. Επαναλαμβανόμενες αποκλίσεις από τους δημοσιονομικούς στόχους θα μπορούσαν επίσης να υπονομεύσουν την αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής, αυξάνοντας δυνητικά το κόστος δανεισμού και περιορίζοντας περαιτέρω τη δημοσιονομική ευελιξία.
Οι προοπτικές εφαρμογής πρόσθετων μεταρρυθμίσεων περιορίζονται από ένα δύσκολο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον. Η ασθενής οικονομική ανάπτυξη, που αντανακλά τη χαμηλή παραγωγικότητα, την αδύναμη εγχώρια ζήτηση και το επιδεινούμενο εξωτερικό περιβάλλον, περιπλέκει περαιτέρω την εφαρμογή της διατηρήσιμης δημοσιονομικής προσαρμογής που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους.
Παράλληλα, η αυξανόμενη ανεργία και οι επίμονες πιέσεις στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών είναι πιθανό να περιορίσουν τη δημόσια στήριξη για τη δημοσιονομική εξυγίανση και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Η κοινωνική αντίδραση στις μεταρρυθμίσεις παραμένει σημαντική, ενώ η αυξανόμενη πολιτική πόλωση περιορίζει τις δυνατότητες διακομματικής συναίνεσης.
Η εξυγίανση μέσω περικοπών δαπανών περιορίζεται επίσης από το μεγάλο ποσοστό υποχρεωτικών και πολιτικά ευαίσθητων δαπανών, συμπεριλαμβανομένων των συντάξεων, της υγειονομικής περίθαλψης και της κοινωνικής προστασίας, αυξάνοντας το πολιτικό κόστος μιας ουσιαστικής δημοσιονομικής προσαρμογής.
Η Scope δεν αναμένει ότι ο πολιτικός κατακερματισμός ή η πόλωση θα υποχωρήσουν ουσιαστικά τα επόμενα χρόνια. Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών του 2027, η επόμενη κυβέρνηση είναι πιθανό να αντιμετωπίσει σημαντικές δυσκολίες στην εξασφάλιση κοινοβουλευτικής στήριξης για μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.
Ένα κατακερματισμένο νομοθετικό σώμα, οι αυξημένες κοινωνικές εντάσεις, οι ακαμψίες στις δαπάνες και το αδύναμο οικονομικό περιβάλλον περιορίζουν τις προοπτικές διατηρήσιμης δημοσιονομικής προσαρμογής και αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω αδράνειας στην άσκηση πολιτικής. Ως αποτέλεσμα, η ικανότητα της Γαλλίας να σταθεροποιήσει την πορεία του δημόσιου χρέους της μεσοπρόθεσμα εξακολουθεί να υπόκειται σε σημαντικούς πολιτικούς περιορισμούς.
Πιστοληπτικά πλεονεκτήματα: ηγετικός ρόλος στην Ευρώπη, οικονομική ανθεκτικότητα, ισχυρός τραπεζικός τομέας, ευνοϊκό προφίλ χρέους και εξαιρετική πρόσβαση στις αγορές.
Οι πιστοληπτικές αξιολογήσεις A+ της Γαλλίας στηρίζονται στη συμμετοχή της στη ζώνη του ευρώ, στην ιδιότητά της ως ιδρυτικού μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στον κεντρικό της ρόλο στη διαμόρφωση και υποστήριξη του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου.
Η παγκόσμια διπλωματική επιρροή της Γαλλίας, οι στρατηγικές στρατιωτικές της δυνατότητες, η τεχνογνωσία της στον πυρηνικό τομέα και η μεγάλη και διαφοροποιημένη βιομηχανική της βάση ενισχύουν περαιτέρω τα πιστοληπτικά της πλεονεκτήματα, ιδιαίτερα σε ένα πιο δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Επιπλέον, οι αξιολογήσεις A+ υποστηρίζονται από τη μεγάλη, διαφοροποιημένη και πλούσια οικονομία της Γαλλίας, το ισχυρό θεσμικό της πλαίσιο και τις βαθιές εγχώριες κεφαλαιαγορές. Η οικονομική ανθεκτικότητα ενισχύεται από έναν καλά κεφαλαιοποιημένο τραπεζικό τομέα, την υψηλή αποταμίευση των νοικοκυριών και τους γενικά υγιείς ισολογισμούς των επιχειρήσεων, που στηρίζουν την ικανότητα της οικονομίας να απορροφά οικονομικά σοκ.
Η Γαλλία βρίσκεται επίσης σε καλή θέση ώστε να επωφεληθεί από την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, στηρίζοντας τις προοπτικές παραγωγικότητας και μεσοπρόθεσμης ανάπτυξης.
Τέλος, οι αξιολογήσεις A+ υποστηρίζονται από το ευνοϊκό προφίλ του γαλλικού χρέους, το οποίο χαρακτηρίζεται από μεγάλη μέση διάρκεια λήξης του χρέους, 8,5 έτη, βαθιά και διαφοροποιημένη επενδυτική βάση, ισχυρή πρόσβαση στις αγορές και αποτελεσματικές πρακτικές διαχείρισης του χρέους.
Η συμμετοχή στη ζώνη του ευρώ παρέχει μια επιπλέον πηγή ανθεκτικότητας μέσω της πρόσβασης σε μια ιδιαίτερα ρευστή κοινή νομισματική περιοχή και της υποστήριξης που παρέχει το πλαίσιο εργαλείων νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ, στηρίζοντας τις συνθήκες χρηματοδότησης στις αγορές σε περιόδους έντασης.
Παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αλλαγή της αξιολόγησης
Η Σταθερή Προοπτική (Stable Outlook) αντανακλά την άποψη της Scope ότι οι κίνδυνοι για τις αξιολογήσεις είναι ισορροπημένοι κατά τους επόμενους 12 έως 18 μήνες.
Σενάρια βελτίωσης των μακροπρόθεσμων αξιολογήσεων και των Προοπτικών θα ήταν, μεμονωμένα ή συνδυαστικά:
1. Μια διατηρήσιμη βελτίωση των δημοσιονομικών προοπτικών, η οποία θα θέσει τον λόγο του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ σε καθοδική πορεία• και/ή
2. Βελτίωση των προοπτικών οικονομικής ανάπτυξης και του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης, υποστηριζόμενη από τη διατηρήσιμη εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.
Σενάρια επιδείνωσης των αξιολογήσεων και των Προοπτικών θα ήταν, μεμονωμένα ή συνδυαστικά:
1. Οι δημοσιονομικές προοπτικές παραμένουν πολύ αδύναμες, με το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ να συνεχίζει να αυξάνεται μεσοπρόθεσμα, οδηγώντας σε περαιτέρω επιδείνωση της βιωσιμότητας του χρέους•
2. Οι προοπτικές διακυβέρνησης επιδεινώνονται σημαντικά ή σημαντικές αλλαγές πολιτικής θέτουν υπό αμφισβήτηση τον ηγετικό ρόλο της Γαλλίας στην Ευρώπη• και/ή
3. Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης επιδεινώνονται σημαντικά.
www.bankingnews.gr
Ειδικότερα, σύμφωνα με τoν γερμανικό οίκο, η υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Γαλλίας οφείλεται στους εξής παράγοντες:
1. Η συνεχιζόμενη επιδείνωση των δημοσιονομικών προοπτικών, η οποία χαρακτηρίζεται από επίμονα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα, αυξανόμενες δαπάνες για τόκους και αυξανόμενο βάρος του δημόσιου χρέους.
Η δημοσιονομική δυναμική εξακολουθεί να επιδεινώνεται, αντανακλώντας επανειλημμένες αποκλίσεις από τους δημοσιονομικούς στόχους και τις δυσκολίες της κυβέρνησης να επιτύχει τους ίδιους τους στόχους που έχει θέσει για το έλλειμμα, την περιορισμένη πρόοδο στην εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και την απουσία αξιόπιστων μέτρων για τη σταθεροποίηση της πορείας του χρέους μεσοπρόθεσμα. Η απότομη άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων από τον Ιανουάριο του 2026 θα αυξήσει περαιτέρω το κόστος δανεισμού, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τη δημοσιονομική ευελιξία και αυξάνοντας το μέγεθος της προσαρμογής που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους.
2. Το δύσκολο πολιτικό περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται από αυξημένο κατακερματισμό και πόλωση.
Μετά τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης το 2024, ο πολιτικός κατακερματισμός έχει καταστεί διαρθρωτικό χαρακτηριστικό του γαλλικού συστήματος διακυβέρνησης, συμβάλλοντας στην αδυναμία σχηματισμού ισχυρών κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών, στην επαναλαμβανόμενη κυβερνητική αστάθεια και στην αυξημένη προσφυγή σε εκτελεστικές διαδικασίες για την ψήφιση προϋπολογισμών και βασικής νομοθεσίας. Αυτό έχει περιορίσει τις προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης και έχει περιπλέξει την εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.
Η Scope αναμένει ότι ο πολιτικός κατακερματισμός θα παραμείνει αυξημένος και μετά τις προεδρικές εκλογές του 2027, δυσχεραίνοντας τη σημαντική δημοσιονομική εξυγίανση που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους και αυξάνοντας τον κίνδυνο τα μέτρα να αποδυναμωθούν, να καθυστερήσουν ή να εφαρμοστούν μόνο εν μέρει τα επόμενα χρόνια. Αυτό μειώνει την εμπιστοσύνη της Scope στην ικανότητα της Γαλλίας να ανακόψει, πόσο μάλλον να αντιστρέψει, την επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών της μεσοπρόθεσμα.
Οι Σταθερές Προοπτικές (Stable Outlooks) αντανακλούν την άποψη της Scope ότι η πιστοληπτική αξιολόγηση A+ της Γαλλίας εξακολουθεί να στηρίζεται στον ηγετικό ρόλο της χώρας στην οικονομική, χρηματοπιστωτική και αμυντική αρχιτεκτονική της Ευρώπης, στην ανθεκτικότητα της οικονομίας της, στο ευνοϊκό προφίλ του χρέους της, στην εξαιρετική πρόσβασή της στις αγορές και στον ισχυρό τραπεζικό της τομέα.
Βασικοί παράγοντες της αξιολόγησης
Επίμονα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα, ανεπαρκή μέτρα εξυγίανσης και αυξανόμενες πληρωμές τόκων οδηγούν στη συνεχή αύξηση του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ.
Το πρωτογενές δημοσιονομικό έλλειμμα της Γαλλίας παραμένει σημαντικά υψηλότερο από τα επίπεδα πριν από την πανδημία, διαμορφούμενο κατά μέσο όρο στο 3,6% του ΑΕΠ τα τελευταία τρία χρόνια, έναντι 1,1% πριν από την πανδημία. Η Scope αναμένει μόνο σταδιακή μείωση του πρωτογενούς ελλείμματος, καθώς η δημοσιονομική εξυγίανση αναμένεται να παραμείνει πολιτικά και οικονομικά δύσκολη. Σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες δαπάνες για τόκους, αυτό αναμένεται να διατηρήσει το συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα πάνω από το 5% του ΑΕΠ, αυξανόμενο από 5,1% το 2025 σε 5,8% έως το 2031.
Οι αρχές έχουν λάβει μέτρα για τον περιορισμό των δημοσιονομικών ανισορροπιών μέσω ενός συνδυασμού φορολογικών μέτρων, της σταδιακής κατάργησης προσωρινών προγραμμάτων στήριξης και του περιορισμού των δαπανών. Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές έχουν αποδειχθεί ανεπαρκείς για τη σταθεροποίηση της πορείας του χρέους μεσοπρόθεσμα και εγείρουν ανησυχίες σχετικά με τη βιωσιμότητα του χρέους, ελλείψει πιο φιλόδοξης δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Οι δημοσιονομικές προοπτικές επιβαρύνονται περαιτέρω από το διαρθρωτικά υψηλότερο περιβάλλον επιτοκίων, το οποίο περιπλέκει σημαντικά τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική εξυγίανση. Από την αρχή του 2026, οι συνθήκες χρηματοδότησης του Δημοσίου έχουν επιδεινωθεί αισθητά, με τις αποδόσεις των 10ετών κρατικών ομολόγων να αυξάνονται περίπου κατά 25%, από περίπου 3,6% τον Ιανουάριο σε 4,5% τον Σεπτέμβριο. Δεδομένων των μεγάλων χρηματοδοτικών αναγκών της Γαλλίας και του υψηλού αποθέματος χρέους, το υψηλότερο κόστος αναχρηματοδότησης αυξάνει σταδιακά το βάρος των τόκων για την κυβέρνηση.
Η Scope προβλέπει ότι οι καθαρές δαπάνες για τόκους θα αυξηθούν από περίπου 2,0% του ΑΕΠ το 2025 —που αντιστοιχεί στο 3,8% των κρατικών εσόδων— σε περίπου 3,6% του ΑΕΠ έως το 2031, δηλαδή στο 6,7% των εσόδων. Αυτό θα καταστήσει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους μία από τις ταχύτερα αυξανόμενες κατηγορίες δαπανών, περιορίζοντας σημαντικά τη δημοσιονομική ευελιξία εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων από τις δημογραφικές εξελίξεις, τις αμυντικές δαπάνες και τις δαπάνες που σχετίζονται με το κλίμα.
Ακόμη και χωρίς πρόσθετο οικονομικό ή δημοσιονομικό σοκ, με την υπόθεση ανάπτυξης περίπου 1% και βελτίωσης του πρωτογενούς δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά περίπου 1 ποσοστιαία μονάδα τα επόμενα χρόνια, η Scope προβλέπει ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα αυξηθεί από περίπου 116% το 2025 σε περίπου 129% έως το 2031, έναντι 98% το 2019. Χωρίς σημαντικά ισχυρότερη δημοσιονομική εξυγίανση, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα συνεχίσει να αυξάνεται και θα υπερβεί το 140% έως το 2036.
Απαιτείται, συνεπώς, μια πρωτοφανής πολυετής δημοσιονομική προσαρμογή για τη σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους. Η Scope εκτιμά ότι αυτό θα απαιτούσε επιστροφή σε πρωτογενές ισοζύγιο και μόνιμα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης ύψους τουλάχιστον 100 δισ. ευρώ. Η επίτευξη μιας τέτοιας προσαρμογής θα είναι εξαιρετικά δύσκολη: η Γαλλία δεν έχει καταγράψει πρωτογενές πλεόνασμα για περισσότερα από 25 χρόνια.
Τα περιθώρια για εξυγίανση μέσω αύξησης των εσόδων περιορίζονται από το ήδη υψηλό φορολογικό βάρος της Γαλλίας, ενώ ο περιορισμός των δαπανών περιπλέκεται από τις πολιτικά ευαίσθητες δαπάνες για συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη και κοινωνικές μεταβιβάσεις. Σε ένα περιβάλλον πολιτικού κατακερματισμού, αυξανόμενου κόστους τόκων και μέτριας οικονομικής ανάπτυξης, οι περιορισμοί αυτοί αποδυναμώνουν σημαντικά τις προοπτικές διατηρήσιμης δημοσιονομικής εξυγίανσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο να συνεχίσει να αυξάνεται το δημόσιο χρέος μεσοπρόθεσμα. Αυτό αποτελεί τη βάση για την απόφαση της Scope να υποβαθμίσει τη Γαλλία σε A+.
Ο αυξημένος πολιτικός κατακερματισμός και η πόλωση περιορίζουν τις προοπτικές δημοσιονομικής εξυγίανσης και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων
Το πολιτικό περιβάλλον της Γαλλίας έχει καταστεί σημαντικός περιοριστικός παράγοντας για την πιστοληπτική της αξιολόγηση ως κράτους. Μετά τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης το 2024, ο επίμονος πολιτικός κατακερματισμός έχει αποδυναμώσει τη σταθερότητα της κυβέρνησης και την προβλεψιμότητα της πολιτικής, ενώ έχει περιορίσει την ικανότητα των αρχών να εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική στήριξη για σημαντικές δημοσιονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.
Η απουσία μιας σταθερής κυβερνητικής πλειοψηφίας έχει αυξήσει την προσφυγή σε έκτακτες εκτελεστικές διαδικασίες για την ψήφιση βασικής νομοθεσίας, αναδεικνύοντας τις βαθιές πολιτικές διαφωνίες σχετικά με την οικονομική πολιτική και τη δημοσιονομική προσαρμογή.
Η Scope αναμένει ότι ο προγραμματισμένος προϋπολογισμός της κυβέρνησης για το 2027, ο οποίος περιλαμβάνει εξοικονομήσεις περίπου 54 δισ. ευρώ (1,7% του ΑΕΠ), θα αντιμετωπίσει σημαντική πολιτική αντίσταση τόσο κατά τη νομοθετική διαδικασία όσο και κατά την εφαρμογή του.
Ο πολιτικός κατακερματισμός αυξάνει επίσης σημαντικά τους κινδύνους εφαρμογής. Η ουσιαστική δημοσιονομική εξυγίανση θα απαιτήσει διαρκή πολιτική δέσμευση για αρκετά χρόνια, ενώ η επαναλαμβανόμενη κυβερνητική αστάθεια, οι μεταβαλλόμενες κοινοβουλευτικές συμμαχίες και η περιορισμένη πολιτική συναίνεση αυξάνουν τον κίνδυνο τα μέτρα να καθυστερήσουν, να αποδυναμωθούν ή να εφαρμοστούν μόνο εν μέρει.
Η Scope αναμένει ότι οι συνεχιζόμενες καθυστερήσεις στη διαρθρωτική δημοσιονομική προσαρμογή θα συμβάλουν σε περαιτέρω συσσώρευση χρέους, υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και μεγαλύτερη ανάγκη δημοσιονομικής προσαρμογής μεσοπρόθεσμα.
Οποιαδήποτε μόνιμη ανατροπή προηγούμενων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένης της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης του 2023, η οποία θα πρέπει πλέον να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή έως το 2028, χωρίς επαρκή αντισταθμιστικά μέτρα, θα αποδυνάμωνε την εμπιστοσύνη στη δέσμευση των αρχών για δημοσιονομική βιωσιμότητα. Επαναλαμβανόμενες αποκλίσεις από τους δημοσιονομικούς στόχους θα μπορούσαν επίσης να υπονομεύσουν την αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής, αυξάνοντας δυνητικά το κόστος δανεισμού και περιορίζοντας περαιτέρω τη δημοσιονομική ευελιξία.
Οι προοπτικές εφαρμογής πρόσθετων μεταρρυθμίσεων περιορίζονται από ένα δύσκολο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον. Η ασθενής οικονομική ανάπτυξη, που αντανακλά τη χαμηλή παραγωγικότητα, την αδύναμη εγχώρια ζήτηση και το επιδεινούμενο εξωτερικό περιβάλλον, περιπλέκει περαιτέρω την εφαρμογή της διατηρήσιμης δημοσιονομικής προσαρμογής που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους.
Παράλληλα, η αυξανόμενη ανεργία και οι επίμονες πιέσεις στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών είναι πιθανό να περιορίσουν τη δημόσια στήριξη για τη δημοσιονομική εξυγίανση και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Η κοινωνική αντίδραση στις μεταρρυθμίσεις παραμένει σημαντική, ενώ η αυξανόμενη πολιτική πόλωση περιορίζει τις δυνατότητες διακομματικής συναίνεσης.
Η εξυγίανση μέσω περικοπών δαπανών περιορίζεται επίσης από το μεγάλο ποσοστό υποχρεωτικών και πολιτικά ευαίσθητων δαπανών, συμπεριλαμβανομένων των συντάξεων, της υγειονομικής περίθαλψης και της κοινωνικής προστασίας, αυξάνοντας το πολιτικό κόστος μιας ουσιαστικής δημοσιονομικής προσαρμογής.
Η Scope δεν αναμένει ότι ο πολιτικός κατακερματισμός ή η πόλωση θα υποχωρήσουν ουσιαστικά τα επόμενα χρόνια. Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών του 2027, η επόμενη κυβέρνηση είναι πιθανό να αντιμετωπίσει σημαντικές δυσκολίες στην εξασφάλιση κοινοβουλευτικής στήριξης για μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.
Ένα κατακερματισμένο νομοθετικό σώμα, οι αυξημένες κοινωνικές εντάσεις, οι ακαμψίες στις δαπάνες και το αδύναμο οικονομικό περιβάλλον περιορίζουν τις προοπτικές διατηρήσιμης δημοσιονομικής προσαρμογής και αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω αδράνειας στην άσκηση πολιτικής. Ως αποτέλεσμα, η ικανότητα της Γαλλίας να σταθεροποιήσει την πορεία του δημόσιου χρέους της μεσοπρόθεσμα εξακολουθεί να υπόκειται σε σημαντικούς πολιτικούς περιορισμούς.
Πιστοληπτικά πλεονεκτήματα: ηγετικός ρόλος στην Ευρώπη, οικονομική ανθεκτικότητα, ισχυρός τραπεζικός τομέας, ευνοϊκό προφίλ χρέους και εξαιρετική πρόσβαση στις αγορές.
Οι πιστοληπτικές αξιολογήσεις A+ της Γαλλίας στηρίζονται στη συμμετοχή της στη ζώνη του ευρώ, στην ιδιότητά της ως ιδρυτικού μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στον κεντρικό της ρόλο στη διαμόρφωση και υποστήριξη του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου.
Η παγκόσμια διπλωματική επιρροή της Γαλλίας, οι στρατηγικές στρατιωτικές της δυνατότητες, η τεχνογνωσία της στον πυρηνικό τομέα και η μεγάλη και διαφοροποιημένη βιομηχανική της βάση ενισχύουν περαιτέρω τα πιστοληπτικά της πλεονεκτήματα, ιδιαίτερα σε ένα πιο δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Επιπλέον, οι αξιολογήσεις A+ υποστηρίζονται από τη μεγάλη, διαφοροποιημένη και πλούσια οικονομία της Γαλλίας, το ισχυρό θεσμικό της πλαίσιο και τις βαθιές εγχώριες κεφαλαιαγορές. Η οικονομική ανθεκτικότητα ενισχύεται από έναν καλά κεφαλαιοποιημένο τραπεζικό τομέα, την υψηλή αποταμίευση των νοικοκυριών και τους γενικά υγιείς ισολογισμούς των επιχειρήσεων, που στηρίζουν την ικανότητα της οικονομίας να απορροφά οικονομικά σοκ.
Η Γαλλία βρίσκεται επίσης σε καλή θέση ώστε να επωφεληθεί από την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, στηρίζοντας τις προοπτικές παραγωγικότητας και μεσοπρόθεσμης ανάπτυξης.
Τέλος, οι αξιολογήσεις A+ υποστηρίζονται από το ευνοϊκό προφίλ του γαλλικού χρέους, το οποίο χαρακτηρίζεται από μεγάλη μέση διάρκεια λήξης του χρέους, 8,5 έτη, βαθιά και διαφοροποιημένη επενδυτική βάση, ισχυρή πρόσβαση στις αγορές και αποτελεσματικές πρακτικές διαχείρισης του χρέους.
Η συμμετοχή στη ζώνη του ευρώ παρέχει μια επιπλέον πηγή ανθεκτικότητας μέσω της πρόσβασης σε μια ιδιαίτερα ρευστή κοινή νομισματική περιοχή και της υποστήριξης που παρέχει το πλαίσιο εργαλείων νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ, στηρίζοντας τις συνθήκες χρηματοδότησης στις αγορές σε περιόδους έντασης.
Παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αλλαγή της αξιολόγησης
Η Σταθερή Προοπτική (Stable Outlook) αντανακλά την άποψη της Scope ότι οι κίνδυνοι για τις αξιολογήσεις είναι ισορροπημένοι κατά τους επόμενους 12 έως 18 μήνες.
Σενάρια βελτίωσης των μακροπρόθεσμων αξιολογήσεων και των Προοπτικών θα ήταν, μεμονωμένα ή συνδυαστικά:
1. Μια διατηρήσιμη βελτίωση των δημοσιονομικών προοπτικών, η οποία θα θέσει τον λόγο του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ σε καθοδική πορεία• και/ή
2. Βελτίωση των προοπτικών οικονομικής ανάπτυξης και του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης, υποστηριζόμενη από τη διατηρήσιμη εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.
Σενάρια επιδείνωσης των αξιολογήσεων και των Προοπτικών θα ήταν, μεμονωμένα ή συνδυαστικά:
1. Οι δημοσιονομικές προοπτικές παραμένουν πολύ αδύναμες, με το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ να συνεχίζει να αυξάνεται μεσοπρόθεσμα, οδηγώντας σε περαιτέρω επιδείνωση της βιωσιμότητας του χρέους•
2. Οι προοπτικές διακυβέρνησης επιδεινώνονται σημαντικά ή σημαντικές αλλαγές πολιτικής θέτουν υπό αμφισβήτηση τον ηγετικό ρόλο της Γαλλίας στην Ευρώπη• και/ή
3. Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης επιδεινώνονται σημαντικά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών