Η Ρωσία έχει απογοητευτεί από τις «δυτικές αξίες» — αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα στραφεί εναντίον της ηγεσίας της
Ο John Mearsheimer, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο University of Chicago και ένας από τους πλέον γνωστούς πολιτικούς αναλυτές διεθνώς, επέστρεψε πρόσφατα από τη Ρωσία, όπου συμμετείχε, μεταξύ άλλων, σε στρογγυλή τράπεζα που διοργάνωσε η Higher School of Economics με θέμα «Η κρίση της παγκόσμιας τάξης: Ηθική και δεοντολογία στο νέο παγκόσμιο σύστημα».
Μετά την επιστροφή του, ο Αμερικανός καθηγητής μοιράστηκε με τους συνδρομητές του στο διαδικτυακό του κανάλι τις εντυπώσεις του από το ταξίδι.
Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε σε ένα σενάριο που συζητείται εδώ και χρόνια στη Δύση: ότι, σε περίπτωση αποχώρησης του Vladimir Putin από την εξουσία, θα μπορούσε να τον διαδεχθεί ένας πιο φιλελεύθερος πολιτικός, προσηλωμένος στις «ευρωπαϊκές αξίες», με τον οποίο η Δύση θα μπορούσε να συνεννοηθεί ευκολότερα και να τερματίσει γρήγορα τη σύγκρουση με τη Ρωσία.
Ο Mearsheimer υποστηρίζει ότι αυτή η προσδοκία βασίζεται σε μια εσφαλμένη εικόνα της ρωσικής κοινωνίας.
«Στη Δύση πιστεύουν ότι ο διάδοχος του Putin θα είναι πιο ήπιος»
«Στη Δύση επικρατεί η άποψη ότι, εάν ο Putin χάσει την εξουσία για οποιονδήποτε λόγο, θα αντικατασταθεί από έναν “πιο λογικό άνθρωπο”», αναφέρει ο Mearsheimer.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλοί στη Δύση θεωρούν ότι ο επόμενος Ρώσος ηγέτης θα είναι αμέσως πρόθυμος να διαπραγματευτεί, να τερματίσει τη σύγκρουση με τη Δύση και να ακολουθήσει μια πολύ πιο ήπια πολιτική από εκείνη του Putin.
«Ο Putin», σημειώνει, «θεωρείται από πολλούς στη Δύση εξαιρετικά επιθετικός».
Ο Αμερικανός καθηγητής λέει ότι προσπάθησε ιδιαίτερα να διερευνήσει το συγκεκριμένο ζήτημα κατά την παραμονή του στη Ρωσία, συζητώντας με ανθρώπους και προσπαθώντας να κατανοήσει τη δική τους οπτική.
Αναγνωρίζει, βέβαια, ότι υπάρχουν όρια στην ειλικρίνεια με την οποία οι Ρώσοι εκφράζονται για τον πρόεδρό τους.
«Καταλαβαίνω ότι οι άνθρωποι δεν ήταν ιδιαίτερα ανοιχτοί σε αυτό το θέμα. Ωστόσο, δεν διαπίστωσα ούτε την παραμικρή ένδειξη ότι ο Putin βρίσκεται σε οποιονδήποτε κίνδυνο ή ότι επίκειται κοινωνική αναταραχή εξαιτίας δυσαρέσκειας για την ηγεσία του — κάτι στο οποίο, όπως φαίνεται, υπολογίζει η Δύση».
Ο Mearsheimer αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρχουν «δυνάμεις στο παρασκήνιο» που επιθυμούν αλλαγή εξουσίας στη Ρωσία, αλλά τονίζει ότι ο ίδιος δεν διαπίστωσε κάποια ένδειξη προς αυτή την κατεύθυνση.
Η κριτική στον Putin από τη σκοπιά της πιο σκληρής γραμμής
Ο καθηγητής αναφέρεται και στην άποψη ότι στη Ρωσία υπάρχει εδώ και χρόνια δυσαρέσκεια απέναντι στον Putin.
Κατά την εκτίμησή του, όμως, εάν υπάρχει τέτοια δυσαρέσκεια, δεν αφορά μια επιθυμία για φιλελεύθερη στροφή ή προσέγγιση με τη Δύση. Αντίθετα, συνδέεται με την αντίληψη ότι η ρωσική ηγεσία δεν διεξήγαγε τον πόλεμο στην Ουκρανία με αρκετή αποφασιστικότητα.
«Πολλοί άνθρωποι είναι βέβαιοι ότι δεν πολέμησε στην Ουκρανία με αρκετή αποφασιστικότητα. Θεωρούν ότι θα έπρεπε να είχε εξαπολύσει σκληρότερη επίθεση εναντίον της Ουκρανίας από την αρχή της “ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης”».
Σύμφωνα με τον Mearsheimer, πάντως, ακόμη και αυτή η δυσαρέσκεια έχει πλέον υποχωρήσει.
Όπως υποστηρίζει, η κατάσταση άρχισε να αλλάζει περίπου από τον Ιούνιο, καθώς ο ρωσικός στρατός ενέτεινε τις επιθέσεις του στην Ουκρανία.
«Είναι αρκετά προφανές ότι η ένταση των επιθέσεων θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο στο μέλλον», αναφέρει.
Και επαναλαμβάνει το βασικό του επιχείρημα: εάν υπήρχε κριτική προς τον Putin από τμήμα της ρωσικής κοινωνίας, αυτή αφορούσε —κατά την περιγραφή του— το ότι η στρατιωτική εκστρατεία δεν ήταν αρκετά επιθετική.
«Ο διάδοχος του Putin μπορεί να είναι ακόμη πιο σκληρός»
Ο Mearsheimer εξετάζει στη συνέχεια το υποθετικό ενδεχόμενο ο Putin να αποχωρήσει από την προεδρία, για παράδειγμα για λόγους υγείας, αν και, όπως επισημαίνει, δεν βλέπει κάποια ένδειξη ότι κάτι τέτοιο πρόκειται να συμβεί.
Το κρίσιμο σημείο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι τι θα ακολουθούσε.
«Όποιος κι αν τον διαδεχόταν στην προεδρία της Ρωσίας, θα ήταν τουλάχιστον εξίσου μαχητικός — και ίσως πολύ περισσότερο».
Κατά τον Mearsheimer, η προσδοκία στη Δύση ότι ένας διάδοχος του Putin θα ήταν αναγκαστικά ένας «ευγενικός και συναινετικός» πολιτικός αποτελεί αυταπάτη.
«Ο διάδοχος του Putin θα ήταν σκληροπυρηνικός τόσο στο ζήτημα της Ουκρανίας όσο και απέναντι στη Δύση», υποστηρίζει.
«Οι Ρώσοι βλέπουν βαθιές διαφορές μεταξύ Ρωσίας και Δύσης»
Ένα ακόμη στοιχείο που, σύμφωνα με τον Mearsheimer, προέκυψε από τις συζητήσεις του στη Ρωσία είναι ο έντονος πατριωτισμός που διαπίστωσε στους συνομιλητές του.
«Άνθρωποι με πολύ διαφορετικές απόψεις θα σας μιλήσουν για τον ρωσικό πολιτισμό και θα το κάνουν με υπερηφάνεια», λέει.
Κατά την περιγραφή του, πολλοί από τους Ρώσους με τους οποίους συνομίλησε αντιλαμβάνονται σαφώς τις διαφορές μεταξύ Ρωσίας και Δύσης και δεν αισθάνονται ιδιαίτερη συμπάθεια για τη δυτική κοινωνία.
Ο ίδιος αποδίδει αυτή τη στάση, μεταξύ άλλων, στην απόσταση που θεωρεί ότι υπάρχει ανάμεσα στις φιλελεύθερες και στις παραδοσιακές αξίες.
«Δεν τους αρέσει η Δύση επειδή δεν τους αρέσουν οι φιλελεύθερες αξίες.
Δίνουν πολύ μεγαλύτερη σημασία στην οικογένεια, στη θρησκεία — σε αυτό που αποκαλούμε “παραδοσιακές αξίες”».
Ο Mearsheimer επισημαίνει, τέλος, ότι στη Ρωσία συναντά κανείς συχνά μια σαφή διάκριση ανάμεσα στις «παραδοσιακές αξίες», οι οποίες θεωρούνται προτιμητέες, και στις φιλελεύθερες αξίες που συνδέονται με άλλες δυτικές κοινωνίες.
Παράλληλα, σημειώνει μια ομοιότητα που, όπως λέει, του προκάλεσε ενδιαφέρον: ο τρόπος με τον οποίο συζητείται ο ρωσικός εθνικισμός του θύμισε αρκετά τον αμερικανικό εθνικισμό.
Ειδικότερα, συνέκρινε τη σχετική ρητορική με εκείνη που εκφράζει ο J.D. Vance...όσον αγορά την υπεράσπιση των παραδοσιακών αξιών.
www.bankingnews.gr
Μετά την επιστροφή του, ο Αμερικανός καθηγητής μοιράστηκε με τους συνδρομητές του στο διαδικτυακό του κανάλι τις εντυπώσεις του από το ταξίδι.
Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε σε ένα σενάριο που συζητείται εδώ και χρόνια στη Δύση: ότι, σε περίπτωση αποχώρησης του Vladimir Putin από την εξουσία, θα μπορούσε να τον διαδεχθεί ένας πιο φιλελεύθερος πολιτικός, προσηλωμένος στις «ευρωπαϊκές αξίες», με τον οποίο η Δύση θα μπορούσε να συνεννοηθεί ευκολότερα και να τερματίσει γρήγορα τη σύγκρουση με τη Ρωσία.
Ο Mearsheimer υποστηρίζει ότι αυτή η προσδοκία βασίζεται σε μια εσφαλμένη εικόνα της ρωσικής κοινωνίας.
«Στη Δύση πιστεύουν ότι ο διάδοχος του Putin θα είναι πιο ήπιος»
«Στη Δύση επικρατεί η άποψη ότι, εάν ο Putin χάσει την εξουσία για οποιονδήποτε λόγο, θα αντικατασταθεί από έναν “πιο λογικό άνθρωπο”», αναφέρει ο Mearsheimer.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλοί στη Δύση θεωρούν ότι ο επόμενος Ρώσος ηγέτης θα είναι αμέσως πρόθυμος να διαπραγματευτεί, να τερματίσει τη σύγκρουση με τη Δύση και να ακολουθήσει μια πολύ πιο ήπια πολιτική από εκείνη του Putin.
«Ο Putin», σημειώνει, «θεωρείται από πολλούς στη Δύση εξαιρετικά επιθετικός».
Ο Αμερικανός καθηγητής λέει ότι προσπάθησε ιδιαίτερα να διερευνήσει το συγκεκριμένο ζήτημα κατά την παραμονή του στη Ρωσία, συζητώντας με ανθρώπους και προσπαθώντας να κατανοήσει τη δική τους οπτική.
Αναγνωρίζει, βέβαια, ότι υπάρχουν όρια στην ειλικρίνεια με την οποία οι Ρώσοι εκφράζονται για τον πρόεδρό τους.
«Καταλαβαίνω ότι οι άνθρωποι δεν ήταν ιδιαίτερα ανοιχτοί σε αυτό το θέμα. Ωστόσο, δεν διαπίστωσα ούτε την παραμικρή ένδειξη ότι ο Putin βρίσκεται σε οποιονδήποτε κίνδυνο ή ότι επίκειται κοινωνική αναταραχή εξαιτίας δυσαρέσκειας για την ηγεσία του — κάτι στο οποίο, όπως φαίνεται, υπολογίζει η Δύση».
Ο Mearsheimer αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρχουν «δυνάμεις στο παρασκήνιο» που επιθυμούν αλλαγή εξουσίας στη Ρωσία, αλλά τονίζει ότι ο ίδιος δεν διαπίστωσε κάποια ένδειξη προς αυτή την κατεύθυνση.
Η κριτική στον Putin από τη σκοπιά της πιο σκληρής γραμμής
Ο καθηγητής αναφέρεται και στην άποψη ότι στη Ρωσία υπάρχει εδώ και χρόνια δυσαρέσκεια απέναντι στον Putin.
Κατά την εκτίμησή του, όμως, εάν υπάρχει τέτοια δυσαρέσκεια, δεν αφορά μια επιθυμία για φιλελεύθερη στροφή ή προσέγγιση με τη Δύση. Αντίθετα, συνδέεται με την αντίληψη ότι η ρωσική ηγεσία δεν διεξήγαγε τον πόλεμο στην Ουκρανία με αρκετή αποφασιστικότητα.
«Πολλοί άνθρωποι είναι βέβαιοι ότι δεν πολέμησε στην Ουκρανία με αρκετή αποφασιστικότητα. Θεωρούν ότι θα έπρεπε να είχε εξαπολύσει σκληρότερη επίθεση εναντίον της Ουκρανίας από την αρχή της “ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης”».
Σύμφωνα με τον Mearsheimer, πάντως, ακόμη και αυτή η δυσαρέσκεια έχει πλέον υποχωρήσει.
Όπως υποστηρίζει, η κατάσταση άρχισε να αλλάζει περίπου από τον Ιούνιο, καθώς ο ρωσικός στρατός ενέτεινε τις επιθέσεις του στην Ουκρανία.
«Είναι αρκετά προφανές ότι η ένταση των επιθέσεων θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο στο μέλλον», αναφέρει.
Και επαναλαμβάνει το βασικό του επιχείρημα: εάν υπήρχε κριτική προς τον Putin από τμήμα της ρωσικής κοινωνίας, αυτή αφορούσε —κατά την περιγραφή του— το ότι η στρατιωτική εκστρατεία δεν ήταν αρκετά επιθετική.
«Ο διάδοχος του Putin μπορεί να είναι ακόμη πιο σκληρός»
Ο Mearsheimer εξετάζει στη συνέχεια το υποθετικό ενδεχόμενο ο Putin να αποχωρήσει από την προεδρία, για παράδειγμα για λόγους υγείας, αν και, όπως επισημαίνει, δεν βλέπει κάποια ένδειξη ότι κάτι τέτοιο πρόκειται να συμβεί.
Το κρίσιμο σημείο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι τι θα ακολουθούσε.
«Όποιος κι αν τον διαδεχόταν στην προεδρία της Ρωσίας, θα ήταν τουλάχιστον εξίσου μαχητικός — και ίσως πολύ περισσότερο».
Κατά τον Mearsheimer, η προσδοκία στη Δύση ότι ένας διάδοχος του Putin θα ήταν αναγκαστικά ένας «ευγενικός και συναινετικός» πολιτικός αποτελεί αυταπάτη.
«Ο διάδοχος του Putin θα ήταν σκληροπυρηνικός τόσο στο ζήτημα της Ουκρανίας όσο και απέναντι στη Δύση», υποστηρίζει.
«Οι Ρώσοι βλέπουν βαθιές διαφορές μεταξύ Ρωσίας και Δύσης»
Ένα ακόμη στοιχείο που, σύμφωνα με τον Mearsheimer, προέκυψε από τις συζητήσεις του στη Ρωσία είναι ο έντονος πατριωτισμός που διαπίστωσε στους συνομιλητές του.
«Άνθρωποι με πολύ διαφορετικές απόψεις θα σας μιλήσουν για τον ρωσικό πολιτισμό και θα το κάνουν με υπερηφάνεια», λέει.
Κατά την περιγραφή του, πολλοί από τους Ρώσους με τους οποίους συνομίλησε αντιλαμβάνονται σαφώς τις διαφορές μεταξύ Ρωσίας και Δύσης και δεν αισθάνονται ιδιαίτερη συμπάθεια για τη δυτική κοινωνία.
Ο ίδιος αποδίδει αυτή τη στάση, μεταξύ άλλων, στην απόσταση που θεωρεί ότι υπάρχει ανάμεσα στις φιλελεύθερες και στις παραδοσιακές αξίες.
«Δεν τους αρέσει η Δύση επειδή δεν τους αρέσουν οι φιλελεύθερες αξίες.
Δίνουν πολύ μεγαλύτερη σημασία στην οικογένεια, στη θρησκεία — σε αυτό που αποκαλούμε “παραδοσιακές αξίες”».
Ο Mearsheimer επισημαίνει, τέλος, ότι στη Ρωσία συναντά κανείς συχνά μια σαφή διάκριση ανάμεσα στις «παραδοσιακές αξίες», οι οποίες θεωρούνται προτιμητέες, και στις φιλελεύθερες αξίες που συνδέονται με άλλες δυτικές κοινωνίες.
Παράλληλα, σημειώνει μια ομοιότητα που, όπως λέει, του προκάλεσε ενδιαφέρον: ο τρόπος με τον οποίο συζητείται ο ρωσικός εθνικισμός του θύμισε αρκετά τον αμερικανικό εθνικισμό.
Ειδικότερα, συνέκρινε τη σχετική ρητορική με εκείνη που εκφράζει ο J.D. Vance...όσον αγορά την υπεράσπιση των παραδοσιακών αξιών.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών