Τελευταία Νέα
Αναλύσεις – Εκθέσεις

Γιατί η επόμενη μέρα του πολέμου στο Ιράν φέρνει οικονομικό σεισμό – Προσεχώς φυγή κεφαλαίων και «κραχ» στο AI

Γιατί η επόμενη μέρα του πολέμου στο Ιράν φέρνει οικονομικό σεισμό – Προσεχώς φυγή κεφαλαίων και «κραχ» στο AI
Ακόμη κι αν ο πόλεμος στο Ιράν τελείωνε αύριο, η παγκόσμια οικονομία δεν θα επέστρεφε απλώς στην κατάσταση που βρισκόταν πριν από τη σύγκρουση
Η γεωπολιτική ρευστότητα στη Μέση Ανατολή απειλεί να πυροδοτήσει μια αλυσιδωτή οικονομική κρίση που ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορα της περιοχής.
Καθώς οι επενδυτές στρέφονται μαζικά σε ασφαλή καταφύγια υπό τον φόβο της αποσταθεροποίησης, η φυγή κεφαλαίων απειλεί να τινάξει στον αέρα τις ισορροπίες στις διεθνείς αγορές.
Στο επίκεντρο αυτής της καταιγίδας βρίσκεται ο κλάδος της Τεχνητής Νοημοσύνης, ο οποίος κινδυνεύει με απότομη προσγείωση, καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος και η έλλειψη ρευστότητας δοκιμάζουν τα όρια της μέχρι πρότινος ξέφρενης ανάπτυξής του.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τη διεθνώς αναγνωρισμένη οικονομολόγο βαρόνη Dambisa Moyo, μετά την ολοκλήρωση των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, οικονομολόγοι και επενδυτές θα αρχίσουν να στρέφουν όλο και περισσότερο την προσοχή τους στις εξελίξεις που θα ακολουθήσουν το τέλος του πολέμου στο Ιράν, ιδίως από τη στιγμή που ο Πρόεδρος Donald Trump έχει δηλώσει ότι ο πόλεμος έχει «ουσιαστικά τελειώσει».
Εδώ και μήνες, οι ειρηνευτικές συνομιλίες για το Ιράν κρατούν τις αγορές σε διαρκή αναστάτωση, με τις μετοχές και τα εμπορεύματα να παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις, καθώς οι διαπραγματεύσεις εναλλάσσονται μεταξύ αμοιβαίων απειλών κλιμάκωσης και πληροφοριών για επικείμενη κατάπαυση του πυρός.
Ο τερματισμός του πολέμου στο Ιράν θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Κατ’ αρχάς, οι χώρες του Κόλπου, οι οποίες μαζί με τις υπόλοιπες αραβικές οικονομίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 5% του παγκόσμιου ΑΕΠ, έχουν υποστεί ζημιές που ξεπερνούν τα 200 δισ. δολάρια.
Είτε η σύγκρουση τερματιστεί μέσω μιας ειρηνευτικής συμφωνίας είτε έπειτα από μια σημαντική στρατιωτική κλιμάκωση, η οικονομική ανάκαμψη της περιοχής θα ενισχύσει την παγκόσμια ανάπτυξη.
Η προοπτική μιας ισχυρής μεταπολεμικής ανάκαμψης θα προσελκύσει επίσης επενδυτικά κεφάλαια στη Μέση Ανατολή.
Οι κυβερνήσεις της περιοχής θα διαθέσουν τεράστια ποσά για την ενίσχυση της άμυνάς τους, επιχειρώντας να καλύψουν τα κενά ασφαλείας που ανέδειξε ο πόλεμος. Παράλληλα, το κόστος αποκατάστασης των κατεστραμμένων ενεργειακών εγκαταστάσεων και άλλων κρίσιμων υποδομών αναμένεται να ανέλθει σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια.
Η εισροή αυτών των κεφαλαίων θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε αύξηση των τιμών των ακινήτων υψηλής εμπορικής αξίας.
Καθώς τα κρατικά επενδυτικά ταμεία και οι θεσμικοί επενδυτές της Μέσης Ανατολής θα κατευθύνουν νέες επενδύσεις μακριά από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή θα περιορίζουν τις υφιστάμενες τοποθετήσεις τους σε δολάρια, η διαδικασία αποδολαριοποίησης αναμένεται να επιταχυνθεί.

Δολαριακά assets

Όπως επισημαίνει η Moyo, οι διεθνείς επενδυτές έχουν ήδη αρχίσει να μειώνουν την έκθεσή τους σε περιουσιακά στοιχεία αποτιμημένα σε δολάρια.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), το αμερικανικό δολάριο αντιπροσώπευε το 56,7% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, έναντι 57,2% το προηγούμενο τρίμηνο.
Παράλληλα, τα παγκόσμια αποθέματα χρυσού ξεπέρασαν το 2025 τις τοποθετήσεις ξένων κυβερνήσεων σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα (US Treasuries).
Αυτό, ωστόσο, οφειλόταν κυρίως στην άνοδο των τιμών του χρυσού, η οποία προκλήθηκε από τις αγορές του ιδιωτικού τομέα.
Μια ενδεχόμενη αποχώρηση κεφαλαίων από τη Μέση Ανατολή θα περιόριζε τη διαθέσιμη προσφορά κεφαλαίων στις ΗΠΑ, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού σε ολόκληρη την οικονομία.
Η μειωμένη ζήτηση για αμερικανικά κρατικά ομόλογα θα οδηγούσε επίσης σε αύξηση των αποδόσεών τους, καθιστώντας ακριβότερη τη χρηματοδότηση του τεράστιου ομοσπονδιακού χρέους των ΗΠΑ, το οποίο ανέρχεται σε 40 τρισ. δολάρια.

Ισχυρό πλήγμα στο AI

Τα κεφάλαια της Μέσης Ανατολής έχουν αποτελέσει σημαντική πηγή χρηματοδότησης για τον επενδυτικό κύκλο ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης (AI), στον οποίο κυριαρχούν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Δισεκατομμύρια δολάρια έχουν διοχετευθεί στην κατασκευή κέντρων δεδομένων και στην ανάπτυξη υπολογιστικών υποδομών.
Ενδεικτικά, τον Οκτώβριο αναφέρθηκε ότι η OpenAI βρισκόταν σε συνομιλίες με κρατικά επενδυτικά ταμεία και άλλους επενδυτές στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με αντικείμενο πιθανή επένδυση ύψους έως και 10 δισ. δολαρίων, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου άντλησης κεφαλαίων ύψους 30 δισ. δολαρίων.
Εάν δισεκατομμύρια δολάρια που προορίζονταν για επενδύσεις στις ΗΠΑ κατευθυνθούν τελικά στη μεταπολεμική ανοικοδόμηση και σε άλλες επενδυτικές ευκαιρίες στη Μέση Ανατολή, ο κλάδος της τεχνητής νοημοσύνης θα δεχθεί ισχυρό πλήγμα.
Οι τεχνολογικές εταιρείες θα δυσκολευτούν να εξασφαλίσουν τη χρηματοδότηση που απαιτείται για την υλοποίηση των σχεδίων τους σχετικά με την κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων και την προμήθεια των απαραίτητων μικροτσίπ.
Άλλωστε, η αύξηση του κόστους κεφαλαίου στις ΗΠΑ αναδεικνύεται ήδη σε ένα από τα επόμενα πιθανά εμπόδια στην ανάπτυξη των αμερικανικών υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.
Και, φυσικά, ο τερματισμός του πολέμου θα σήμαινε την επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz, ενός από τα σημαντικότερα στρατηγικά θαλάσσια περάσματα παγκοσμίως, τα οποία παραμένουν ουσιαστικά κλειστά εδώ και σχεδόν έναν χρόνο.
Αργό πετρέλαιο, διυλισμένα καύσιμα, υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), λιπάσματα, ήλιο και βιομηχανικά χημικά θα μπορούσαν και πάλι να διακινούνται μέσω των Στενών.
Η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας ενδέχεται να οδηγήσει σε πτώση των τιμών των εμπορευμάτων και να συμβάλει στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.

Αμερικανικά επιτόκια

Αυτό, με τη σειρά του, θα περιόριζε τις ανοδικές πιέσεις στα αμερικανικά επιτόκια, ενδεχομένως ανακόπτοντας την περαιτέρω αύξηση του κόστους δανεισμού.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ήλιο, ένα απαραίτητο υλικό για την παραγωγή ημιαγωγών και τον ιατρικό εξοπλισμό.
Το Κατάρ καλύπτει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς.
Η επανέναρξη των αποστολών μέσω των Στενών του Hormuz θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των τιμών.
Ωστόσο, ενδέχεται να χρειαστούν χρόνια μέχρι να αποκατασταθεί η προσφορά στα προπολεμικά επίπεδα, εφόσον οι κατεστραμμένες εγκαταστάσεις και υποδομές απαιτήσουν εκτεταμένες εργασίες επισκευής.
Υπάρχει, βεβαίως, και η γεωπολιτική διάσταση των εξελίξεων. Εάν οι ΗΠΑ καθυστερήσουν την ανοικοδόμηση των στρατιωτικών τους βάσεων και αποσύρουν τα πολεμικά τους πλοία από τον Περσικό Κόλπο, στερώντας από την περιοχή την απαραίτητη υλικοτεχνική υποστήριξη για τη διατήρηση της στρατιωτικής τους παρουσίας, η Κίνα θα σπεύσει να καλύψει το κενό.
Οι κυβερνήσεις των χωρών του Κόλπου ενδέχεται επίσης να επιδιώξουν τη σύναψη αμυντικών συμφωνιών με την Τουρκία ή το Πακιστάν.
Παράλληλα, καθώς η αμερικανική επιρροή στη Μέση Ανατολή θα έχει αποδυναμωθεί σημαντικά, η Ινδία θα έχει ακόμη λιγότερους λόγους να ευθυγραμμιστεί στρατηγικά με τις ΗΠΑ.
Ακόμη κι αν ο πόλεμος τελείωνε αύριο, η παγκόσμια οικονομία δεν θα επέστρεφε απλώς εκεί όπου βρισκόταν πριν από τη σύγκρουση.
Οι επιπτώσεις του στο διεθνές εμπόριο, στις τιμές των εμπορευμάτων, στις επενδυτικές ροές και στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα εξακολουθήσουν να γίνονται αισθητές για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά την τελευταία πολεμική αναμέτρηση, κατέληξε η Dambisa Moyo.

www.bankingnews.gr

Ρoή Ειδήσεων

Σχόλια αναγνωστών

Δείτε επίσης