Η προσπάθεια να βγει λογική άκρη ανάμεσα στις υποσχέσεις και την καθημερινότητα αποδεικνύεται μια μάταιη και ανέφικτη διαδικασία
Κάθε Σεπτέμβριο, το πολιτικό εκκρεμές της χώρας μεταφέρεται στη Θεσσαλονίκη.
Το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης (ΔΕΘ) μετατρέπεται σε ένα ιδιότυπο ρινγκ όπου η εκάστοτε κυβέρνηση –όπως αποτυπώνεται στις πρόσφατες εξαγγελίες του Κυριάκου Μητσοτάκη– ανοίγει το παραδοσιακό «καλάθι των παροχών», ενώ η αντιπολίτευση, από την εποχή του Αλέξη Τσίπρα μέχρι σήμερα, απαντά με δικά της εναλλακτικά προγράμματα δισεκατομμυρίων.
Όμως, όταν τα φώτα σβήνουν και οι πολίτες μετρούν το διαθέσιμο εισόδημά τους, η λαϊκή σοφία συνοψίζει την πραγματικότητα σε μία και μόνο φράση: «πιάσε το αυγό και κούρευτο».
Η προσπάθεια να βγει λογική άκρη ανάμεσα στις υποσχέσεις και την καθημερινότητα αποδεικνύεται μια μάταιη και ανέφικτη διαδικασία.
Η αναντιστοιχία ανάμεσα στα μεγάλα λόγια και την πραγματική ζωή γίνεται εμφανής σε όλους τους κρίσιμους πυλώνες της χώρας:
1. Βιομηχανικό Τέλμα: Ο εντελώς ξεχασμένος πυλώνας
Εδώ και δεκαετίες, η ρητορική για «παραγωγική ανασυγκρότηση» και «προσέλκυση επενδύσεων» σκοντάφτει πάνω στο μόνιμο τέλμα της ελληνικής βιομηχανίας.
Η χώρα βίωσε μια βίαιη και συστηματική αποβιομηχάνιση, μετατρέποντας την οικονομία της σε ένα μοντέλο που βασίζεται αποκλειστικά στον τουρισμό και την κατανάλωση εισαγόμενων προϊόντων.
Όταν το κόστος της ενέργειας για τις μεταποιητικές επιχειρήσεις παραμένει στα ύψη, η γραφειοκρατία πνίγει κάθε προσπάθεια και η εγχώρια παραγωγή αγνοείται, οι υποσχέσεις της ΔΕΘ για «ισχυρή Ελλάδα» μοιάζουν με παλάτια στην άμμο.
Μια χώρα που δεν παράγει ούτε τα βασικά, είναι καταδικασμένη να εξαρτάται από τις ορέξεις των ξένων αγορών και να φτωχοποιεί τους πολίτες της.
2. Αγροτική Πολιτική: Το χάος του ΟΠΕΚΕΠΕ και οι υποσχέσεις στα μπλόκα
Στον πρωτογενή τομέα, η ρητορική για «στήριξη των παραγωγών» μοιάζει με ανέκδοτο στα καφενεία της επαρχίας.
Το πραγματικό πρόβλημα των αγροτών και των κτηνοτρόφων δεν είναι μόνο το δυσβάσταχτο κόστος παραγωγής, αλλά το απόλυτο μπάχαλο με τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Τα διαδοχικά σφάλματα με τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, τα πρόστιμα από τις Βρυξέλλες και οι συνεχείς δυσλειτουργίες στις πλατφόρμες έχουν οδηγήσει σε ένα πρωτοφανές πάγωμα και καθυστέρηση των πληρωμών.
Όταν οι πραγματικοί παραγωγοί βλέπουν τις βασικές τους ενισχύσεις να χάνονται στη γραφειοκρατία, οι υποσχέσεις για «ανασυγκρότηση» αποτελούν τον ορισμό του αδύνατου — πιάσε το αυγό και κούρευτο.
3. Δημόσια Υγεία: Ψηφιακές υποσχέσεις σε υποστελεχωμένα νοσοκομεία
Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται και στον ευαίσθητο τομέα της Υγείας.
Από το βήμα της ΔΕΘ παρουσιάζονται πλάνα για «έξυπνα» επείγοντα, ανακαινίσεις κτιρίων και επιδόματα, την ώρα που οι νοσοκομειακοί γιατροί πραγματοποιούν πορείες διαμαρτυρίας καταγγέλλοντας μαζικές παραιτήσεις, εξαντλητικές εφημερίες και τραγική υποστελέχωση.
Όταν υπόσχεσαι τεχνολογικό εκσυγχρονισμό σε κλινικές που δεν έχουν προσωπικό για να βγει η βάρδια, η προσπάθεια του ασθενή να βρει δωρεάν περίθαλψη καταλήγει στο γνώριμο αδιέξοδο.
4. Παιδεία: Ψηφιακοί πίνακες σε σχολεία που υποχρηματοδοτούνται
Κάθε Σεπτέμβριο, η έναρξη της σχολικής χρονιάς συμπίπτει με τις πολιτικές διακηρύξεις για την «ψηφιακή εκπαίδευση» και τους διαδραστικούς πίνακες.
Ωστόσο, στην πράξη, οι γονείς, οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί έρχονται αντιμέτωποι με συγχωνεύσεις τμημάτων, σοβαρές ελλείψεις καθηγητών και σχολικά κτίρια που παραμένουν ασυντήρητα για χρόνια.
Η ψηφιακή πρόοδος γλιστράει από τα χέρια, όταν η βασική καθημερινότητα των σχολείων στερείται ακόμα και των απαραίτητων κονδυλίων.
5. Κλιματική Κρίση: Αποζημιώσεις που «κολλάνε» στα χαρτιά
Μετά από κάθε μεγάλη φυσική καταστροφή (πυρκαγιές, πλημμύρες), η ρητορική της «άμεσης στήριξης» και της «θωράκισης» απέναντι στην κλιματική κρίση κατακλύζει τις πολιτικές ομιλίες.
Στην πραγματικότητα, όμως, οι πληγέντες βρίσκονται εγκλωβισμένοι στα γραφειοκρατικά γρανάζια.
Οι υποσχέσεις για γρήγορη ροή χρημάτων μετατρέπονται σε έναν μακρύ, ψυχοφθόρο αγώνα δρόμου με αιτήσεις, ενστάσεις και καθυστερήσεις, αποδεικνύοντας ότι η κρατική μηχανή κινείται με ρυθμούς που δεν συμβαδίζουν με την ανάγκη των πολιτών να σταθούν ξανά στα πόδια τους.
6. Η μάχη του ραφιού και το «ανέφικτο» των ελέγχων
Στο μέτωπο της ακρίβειας στα τρόφιμα, η πολιτική αντιπαράθεση ανακυκλώνει τις ίδιες λύσεις.
Οι εξαγγελίες για πρόστιμα και ελέγχους λειτουργούν περισσότερο ως επικοινωνιακό ανάχωμα παρά ως ουσιαστική λύση, καθώς αδυνατούν να πλήξουν τη ρίζα των στρεβλώσεων στην αγορά.
Από την άλλη πλευρά, η πάγια πρόταση για οριζόντια μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά προσκρούει τόσο σε δημοσιονομικά προσκόμματα όσο και στη διεθνή εμπειρία: χωρίς δομικό έλεγχο, η όποια μείωση φόρου σπάνια φτάνει στον καταναλωτή, καθώς συνήθως απορροφάτε από τα περιθώρια κέρδους των μεγάλων αλυσίδων.
7.. Φορολογία & Μισθοί: Υποσχέσεις σε βάθος χρόνου και λογιστικές ψευδαισθήσεις
Οι εξαγγελίες για φοροελαφρύνσεις πάσχουν από ένα σοβαρό πρόβλημα συγχρονισμού: ενώ οι επιβαρύνσεις είναι άμεσες, οι ελαφρύνσεις παρουσιάζονται με ορίζοντα υλοποίησης πολλών ετών.
Την ίδια στιγμή, η δέσμευση για σταδιακή αύξηση του κατώτατου μισθού αποδεικνύεται λογιστική ψευδαίσθηση.
Όταν η ονομαστική αύξηση των μισθών υπολείπεται της πραγματικής ανόδου του κόστους ζωής, η αγοραστική δύναμη των πολιτών μειώνεται αντί να αυξάνεται, ενώ η μεσαία τάξη συμπιέζεται διαρκώς προς τα κάτω.
8. Στεγαστική κρίση & Συντάξεις: Μέτρα-σταγόνα και το θέατρο των επιδομάτων
Τα στεγαστικά προγράμματα που ανακοινώνονται με τυμπανοκρουσίες αφορούν τελικά έναν πολύ περιορισμένο αριθμό δικαιούχων σε σχέση με το μέγεθος του προβλήματος, ενώ η διοχέτευση κρατικού χρήματος σε μια αγορά με περιορισμένο απόθεμα κατοικιών απλώς τροφοδοτεί την τεχνητή άνοδο των ενοικίων.
Αντίστοιχα, η κοινωνική πολιτική στις συντάξεις έχει μετατραπεί σε μια ανακύκλωση εκτάκτων βοηθημάτων.
Τα εφάπαξ αυτά ποσά λειτουργούν ως προσωρινά φιλοδωρήματα που εξανεμίζονται μέσα σε λίγες μέρες στο σούπερ μάρκετ, αφήνοντας τις τακτικές αποδοχές καθηλωμένες.
Συμπέρασμα: Ίδιο έργο, ίδιο θέατρο, άλλοι ηθοποιοί
Όσο το οικονομικό και παραγωγικό μοντέλο της χώρας δεν αλλάζει, η Θεσσαλονίκη θα παραμένει το σκηνικό της ίδιας ετήσιας παράστασης.
Στην πραγματικότητα, παίζεται το ίδιο ακριβώς θεατρικό έργο, στο ίδιο πάντα θέατρο (την Ελλάδα), με τη μόνη διαφορά ότι οι πρωταγωνιστές αλλάζουν.
Οι κυβερνήσεις και οι υπουργοί διαδέχονται ο ένας τον άλλον, οι μεσάζοντες και οι πάσης φύσεως «παίκτες» της αγοράς ανανεώνουν τα πρόσωπά τους, αλλά το σενάριο της εξάρτησης, των ανεκπλήρωτων υποσχέσεων και της δημοσιονομικής καθήλωσης παραμένει απαράλλαχτο.
Σε αυτή την αιώνια παράσταση, οι κομπάρσοι είναι πάντα οι ίδιοι: ο ελληνικός λαός.
Είναι οι πολίτες που κάθονται στις κερκίδες, παρακολουθούν τα «θα» να περνούν, και την επόμενη μέρα επιστρέφουν σε μια σκληρή καθημερινότητα, όπου η αγοραστική δύναμη εξανεμίζεται και η ακρίβεια καλπάζει.
Για τον εργαζόμενο, τον ασθενή και τον αγρότη που βλέπουν το εισόδημά τους να μην φτάνει ούτε για τα βασικά, οι υποσχέσεις γλιστρούν σαν το λείο αυγό μέσα από τα χέρια. Και όσο οι ηθοποιοί αλλάζουν αλλά η πείνα και η αδικία παραμένουν, η λαϊκή ετυμηγορία θα είναι πάντα η ίδια: πιάσε το αυγό και κούρευτο.
Αντώνιος Ευάγγελος Λεβέντης, MSc (E.E.),
Columbia University & MSc (I.E.), Polytechnic Institute of New York
www.bankingnews.gr
Το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης (ΔΕΘ) μετατρέπεται σε ένα ιδιότυπο ρινγκ όπου η εκάστοτε κυβέρνηση –όπως αποτυπώνεται στις πρόσφατες εξαγγελίες του Κυριάκου Μητσοτάκη– ανοίγει το παραδοσιακό «καλάθι των παροχών», ενώ η αντιπολίτευση, από την εποχή του Αλέξη Τσίπρα μέχρι σήμερα, απαντά με δικά της εναλλακτικά προγράμματα δισεκατομμυρίων.
Όμως, όταν τα φώτα σβήνουν και οι πολίτες μετρούν το διαθέσιμο εισόδημά τους, η λαϊκή σοφία συνοψίζει την πραγματικότητα σε μία και μόνο φράση: «πιάσε το αυγό και κούρευτο».
Η προσπάθεια να βγει λογική άκρη ανάμεσα στις υποσχέσεις και την καθημερινότητα αποδεικνύεται μια μάταιη και ανέφικτη διαδικασία.
Η αναντιστοιχία ανάμεσα στα μεγάλα λόγια και την πραγματική ζωή γίνεται εμφανής σε όλους τους κρίσιμους πυλώνες της χώρας:
1. Βιομηχανικό Τέλμα: Ο εντελώς ξεχασμένος πυλώνας
Εδώ και δεκαετίες, η ρητορική για «παραγωγική ανασυγκρότηση» και «προσέλκυση επενδύσεων» σκοντάφτει πάνω στο μόνιμο τέλμα της ελληνικής βιομηχανίας.
Η χώρα βίωσε μια βίαιη και συστηματική αποβιομηχάνιση, μετατρέποντας την οικονομία της σε ένα μοντέλο που βασίζεται αποκλειστικά στον τουρισμό και την κατανάλωση εισαγόμενων προϊόντων.
Όταν το κόστος της ενέργειας για τις μεταποιητικές επιχειρήσεις παραμένει στα ύψη, η γραφειοκρατία πνίγει κάθε προσπάθεια και η εγχώρια παραγωγή αγνοείται, οι υποσχέσεις της ΔΕΘ για «ισχυρή Ελλάδα» μοιάζουν με παλάτια στην άμμο.
Μια χώρα που δεν παράγει ούτε τα βασικά, είναι καταδικασμένη να εξαρτάται από τις ορέξεις των ξένων αγορών και να φτωχοποιεί τους πολίτες της.
2. Αγροτική Πολιτική: Το χάος του ΟΠΕΚΕΠΕ και οι υποσχέσεις στα μπλόκα
Στον πρωτογενή τομέα, η ρητορική για «στήριξη των παραγωγών» μοιάζει με ανέκδοτο στα καφενεία της επαρχίας.
Το πραγματικό πρόβλημα των αγροτών και των κτηνοτρόφων δεν είναι μόνο το δυσβάσταχτο κόστος παραγωγής, αλλά το απόλυτο μπάχαλο με τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Τα διαδοχικά σφάλματα με τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, τα πρόστιμα από τις Βρυξέλλες και οι συνεχείς δυσλειτουργίες στις πλατφόρμες έχουν οδηγήσει σε ένα πρωτοφανές πάγωμα και καθυστέρηση των πληρωμών.
Όταν οι πραγματικοί παραγωγοί βλέπουν τις βασικές τους ενισχύσεις να χάνονται στη γραφειοκρατία, οι υποσχέσεις για «ανασυγκρότηση» αποτελούν τον ορισμό του αδύνατου — πιάσε το αυγό και κούρευτο.
3. Δημόσια Υγεία: Ψηφιακές υποσχέσεις σε υποστελεχωμένα νοσοκομεία
Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται και στον ευαίσθητο τομέα της Υγείας.
Από το βήμα της ΔΕΘ παρουσιάζονται πλάνα για «έξυπνα» επείγοντα, ανακαινίσεις κτιρίων και επιδόματα, την ώρα που οι νοσοκομειακοί γιατροί πραγματοποιούν πορείες διαμαρτυρίας καταγγέλλοντας μαζικές παραιτήσεις, εξαντλητικές εφημερίες και τραγική υποστελέχωση.
Όταν υπόσχεσαι τεχνολογικό εκσυγχρονισμό σε κλινικές που δεν έχουν προσωπικό για να βγει η βάρδια, η προσπάθεια του ασθενή να βρει δωρεάν περίθαλψη καταλήγει στο γνώριμο αδιέξοδο.
4. Παιδεία: Ψηφιακοί πίνακες σε σχολεία που υποχρηματοδοτούνται
Κάθε Σεπτέμβριο, η έναρξη της σχολικής χρονιάς συμπίπτει με τις πολιτικές διακηρύξεις για την «ψηφιακή εκπαίδευση» και τους διαδραστικούς πίνακες.
Ωστόσο, στην πράξη, οι γονείς, οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί έρχονται αντιμέτωποι με συγχωνεύσεις τμημάτων, σοβαρές ελλείψεις καθηγητών και σχολικά κτίρια που παραμένουν ασυντήρητα για χρόνια.
Η ψηφιακή πρόοδος γλιστράει από τα χέρια, όταν η βασική καθημερινότητα των σχολείων στερείται ακόμα και των απαραίτητων κονδυλίων.
5. Κλιματική Κρίση: Αποζημιώσεις που «κολλάνε» στα χαρτιά
Μετά από κάθε μεγάλη φυσική καταστροφή (πυρκαγιές, πλημμύρες), η ρητορική της «άμεσης στήριξης» και της «θωράκισης» απέναντι στην κλιματική κρίση κατακλύζει τις πολιτικές ομιλίες.
Στην πραγματικότητα, όμως, οι πληγέντες βρίσκονται εγκλωβισμένοι στα γραφειοκρατικά γρανάζια.
Οι υποσχέσεις για γρήγορη ροή χρημάτων μετατρέπονται σε έναν μακρύ, ψυχοφθόρο αγώνα δρόμου με αιτήσεις, ενστάσεις και καθυστερήσεις, αποδεικνύοντας ότι η κρατική μηχανή κινείται με ρυθμούς που δεν συμβαδίζουν με την ανάγκη των πολιτών να σταθούν ξανά στα πόδια τους.
6. Η μάχη του ραφιού και το «ανέφικτο» των ελέγχων
Στο μέτωπο της ακρίβειας στα τρόφιμα, η πολιτική αντιπαράθεση ανακυκλώνει τις ίδιες λύσεις.
Οι εξαγγελίες για πρόστιμα και ελέγχους λειτουργούν περισσότερο ως επικοινωνιακό ανάχωμα παρά ως ουσιαστική λύση, καθώς αδυνατούν να πλήξουν τη ρίζα των στρεβλώσεων στην αγορά.
Από την άλλη πλευρά, η πάγια πρόταση για οριζόντια μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά προσκρούει τόσο σε δημοσιονομικά προσκόμματα όσο και στη διεθνή εμπειρία: χωρίς δομικό έλεγχο, η όποια μείωση φόρου σπάνια φτάνει στον καταναλωτή, καθώς συνήθως απορροφάτε από τα περιθώρια κέρδους των μεγάλων αλυσίδων.
7.. Φορολογία & Μισθοί: Υποσχέσεις σε βάθος χρόνου και λογιστικές ψευδαισθήσεις
Οι εξαγγελίες για φοροελαφρύνσεις πάσχουν από ένα σοβαρό πρόβλημα συγχρονισμού: ενώ οι επιβαρύνσεις είναι άμεσες, οι ελαφρύνσεις παρουσιάζονται με ορίζοντα υλοποίησης πολλών ετών.
Την ίδια στιγμή, η δέσμευση για σταδιακή αύξηση του κατώτατου μισθού αποδεικνύεται λογιστική ψευδαίσθηση.
Όταν η ονομαστική αύξηση των μισθών υπολείπεται της πραγματικής ανόδου του κόστους ζωής, η αγοραστική δύναμη των πολιτών μειώνεται αντί να αυξάνεται, ενώ η μεσαία τάξη συμπιέζεται διαρκώς προς τα κάτω.
8. Στεγαστική κρίση & Συντάξεις: Μέτρα-σταγόνα και το θέατρο των επιδομάτων
Τα στεγαστικά προγράμματα που ανακοινώνονται με τυμπανοκρουσίες αφορούν τελικά έναν πολύ περιορισμένο αριθμό δικαιούχων σε σχέση με το μέγεθος του προβλήματος, ενώ η διοχέτευση κρατικού χρήματος σε μια αγορά με περιορισμένο απόθεμα κατοικιών απλώς τροφοδοτεί την τεχνητή άνοδο των ενοικίων.
Αντίστοιχα, η κοινωνική πολιτική στις συντάξεις έχει μετατραπεί σε μια ανακύκλωση εκτάκτων βοηθημάτων.
Τα εφάπαξ αυτά ποσά λειτουργούν ως προσωρινά φιλοδωρήματα που εξανεμίζονται μέσα σε λίγες μέρες στο σούπερ μάρκετ, αφήνοντας τις τακτικές αποδοχές καθηλωμένες.
Συμπέρασμα: Ίδιο έργο, ίδιο θέατρο, άλλοι ηθοποιοί
Όσο το οικονομικό και παραγωγικό μοντέλο της χώρας δεν αλλάζει, η Θεσσαλονίκη θα παραμένει το σκηνικό της ίδιας ετήσιας παράστασης.
Στην πραγματικότητα, παίζεται το ίδιο ακριβώς θεατρικό έργο, στο ίδιο πάντα θέατρο (την Ελλάδα), με τη μόνη διαφορά ότι οι πρωταγωνιστές αλλάζουν.
Οι κυβερνήσεις και οι υπουργοί διαδέχονται ο ένας τον άλλον, οι μεσάζοντες και οι πάσης φύσεως «παίκτες» της αγοράς ανανεώνουν τα πρόσωπά τους, αλλά το σενάριο της εξάρτησης, των ανεκπλήρωτων υποσχέσεων και της δημοσιονομικής καθήλωσης παραμένει απαράλλαχτο.
Σε αυτή την αιώνια παράσταση, οι κομπάρσοι είναι πάντα οι ίδιοι: ο ελληνικός λαός.
Είναι οι πολίτες που κάθονται στις κερκίδες, παρακολουθούν τα «θα» να περνούν, και την επόμενη μέρα επιστρέφουν σε μια σκληρή καθημερινότητα, όπου η αγοραστική δύναμη εξανεμίζεται και η ακρίβεια καλπάζει.
Για τον εργαζόμενο, τον ασθενή και τον αγρότη που βλέπουν το εισόδημά τους να μην φτάνει ούτε για τα βασικά, οι υποσχέσεις γλιστρούν σαν το λείο αυγό μέσα από τα χέρια. Και όσο οι ηθοποιοί αλλάζουν αλλά η πείνα και η αδικία παραμένουν, η λαϊκή ετυμηγορία θα είναι πάντα η ίδια: πιάσε το αυγό και κούρευτο.
Αντώνιος Ευάγγελος Λεβέντης, MSc (E.E.),
Columbia University & MSc (I.E.), Polytechnic Institute of New York
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών