Η επιστροφή στην κανονικότητα θα απαιτήσει χρόνο και διεθνή συνεργασία, τόσο μεταξύ μεγάλων δυνάμεων όπως ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία, όσο και περιφερειακών παικτών όπως τα ΗΑΕ, η Σαουδική Αραβία, η Ινδία και το Πακιστάν.
Παρά την ανακοίνωση μιας εύθραυστης κατάπαυσης πυρός μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ, θα χρειαστεί αρκετός χρόνος μέχρι οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα, εκτιμούν ειδικοί.
Σε απάντηση στις επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ, το Ιράν περιόρισε δραστικά τη διέλευση από τα Στενά του Hormuz, το στενό πέρασμα που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και μέσω του οποίου διακινείται περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, κυρίως προς την Ασία αλλά και προς την Ευρώπη.
Παράλληλα, επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές σε χώρες του Κόλπου οδήγησαν σε εκτόξευση των τιμών όχι μόνο της ενέργειας αλλά και παραπροϊόντων, όπως το ήλιο, που χρησιμοποιείται σε πληθώρα προϊόντων, από οικοδομικά υλικά μέχρι εξοπλισμό ημιαγωγών. Επηρεάστηκαν επίσης τα λιπάσματα, με συνέπειες στις αγροτικές καλλιέργειες.
Ως αποτέλεσμα, καταναλωτές σε όλο τον κόσμο —και ιδιαίτερα σε αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Αφρικής— έχουν δεχθεί ισχυρό πλήγμα από τις ελλείψεις και την άνοδο των τιμών. Το βασικό ερώτημα πλέον είναι πόσο γρήγορα μπορεί να επέλθει ομαλοποίηση.
Ο Rockford Weitz, καθηγητής ναυτιλιακών σπουδών στη Fletcher School του Tufts University, εμφανίζεται επιφυλακτικός: «Όποιος λέει ότι γνωρίζει την απάντηση, λέει ψέματα. Είναι πολύ νωρίς για να ξέρουμε πότε θα επιστρέψουμε στην κανονικότητα».
Το “κλειδί” είναι η σταθερή ροή
Σύμφωνα με τους ειδικούς, προϋπόθεση για τη σταθεροποίηση των αγορών είναι η προβλέψιμη και ομαλή ροή φορτίων μέσω των Στενών.
«Βλέπουμε τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία των παγκόσμιων αγορών πετρελαίου», σημειώνει ο Weitz.
Πριν από τη σύγκρουση, περίπου 120 έως 140 πλοία διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά του Hormuz. Την Τετάρτη πέρασαν μόλις πέντε, ενώ την Πέμπτη επτά, γεγονός που δείχνει το μέγεθος της διαταραχής.
Η επιστροφή στην κανονικότητα θα απαιτήσει χρόνο και διεθνή συνεργασία, τόσο μεταξύ μεγάλων δυνάμεων όπως ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία, όσο και περιφερειακών παικτών όπως τα ΗΑΕ, η Σαουδική Αραβία, η Ινδία και το Πακιστάν.
Η πολυπλοκότητα αυτή καθιστά αβέβαιο το πότε μπορεί να επιτευχθεί σταθεροποίηση.
Παράλληλα, υπάρχουν ανησυχίες ότι ενδεχόμενα τέλη διέλευσης από το Ιράν και η εκτόξευση των ασφαλίστρων θα διατηρήσουν υψηλές τις τιμές.
Ο Donald Trump ανέφερε ότι υπάρχουν πληροφορίες πως το Ιράν χρεώνει δεξαμενόπλοια για τη διέλευση από τα Στενά, προειδοποιώντας ότι κάτι τέτοιο πρέπει να σταματήσει. Ωστόσο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα τέλη —περίπου 2 εκατ. δολάρια ανά πλοίο— δεν αποτελούν τον βασικό παράγοντα αύξησης των τιμών.
«Το πρόβλημα δεν είναι η ασφάλιση ή τα τέλη, αλλά η ίδια η δυνατότητα διέλευσης των πλοίων», υπογραμμίζει ο Weitz.
Σημάδια πίεσης και καθυστερήσεις στην αποκατάσταση
Η επαναλειτουργία των Στενών έδειξε ήδη «σημάδια πίεσης λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας», σύμφωνα με την Usha Haley, καθηγήτρια διεθνούς επιχειρηματικότητας στο Wichita State University.
Το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι χώρες όπως το Ιράκ είχαν διακόψει την παραγωγή λόγω περιορισμένων δυνατοτήτων αποθήκευσης, μειώνοντας περαιτέρω την προσφορά. Η επαναφορά αυτής της παραγωγής ενδέχεται να χρειαστεί εβδομάδες ή και μήνες.
Η Haley εκτιμά ότι η αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου θα χρειαστεί τρεις έως έξι μήνες για να ισορροπήσει, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν νέες αναταράξεις — κάτι που δεν θεωρείται δεδομένο.
Επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας
Η γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Kristalina Georgieva, προειδοποίησε ότι οι προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη θα αναθεωρηθούν προς τα κάτω, κάτω από το 3,3%, σημειώνοντας ότι η ανάπτυξη θα είναι πιο αργή ακόμη και αν η ειρήνη αποδειχθεί διαρκής.
Παρά τον ευρύ αντίκτυπο του πολέμου, η Haley επισημαίνει ότι οι βασικοί στόχοι των ΗΠΑ —η Ρωσία και η Κίνα— δεν έχουν πληγεί ουσιαστικά. Αντίθετα, η Ρωσία έχει ωφεληθεί, ενώ κινεζικά πλοία συνέχισαν να διέρχονται.
Οι ΗΠΑ, εν μέσω της κρίσης, χαλάρωσαν προσωρινά ορισμένες κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο, οδηγώντας χώρες που έχουν ανάγκη από ενέργεια να πληρώνουν υψηλότερες τιμές στη Μόσχα.
Η Rachel Ziemba, ανώτερη συνεργάτης στο Center for a New American Security, τονίζει ότι το αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο στον Κόλπο σημαίνει πως οι τιμές πετρελαίου θα παραμείνουν υψηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα.
Αν και είναι πιθανό να απελευθερωθούν προσωρινά ορισμένα αποθέματα πετρελαίου, αυτό θα προσφέρει μόνο βραχυπρόθεσμη ανακούφιση και εξαρτάται από τη διατήρηση της εκεχειρίας.
Ο ρόλος του Ιράκ και η αβεβαιότητα
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στάση του Ιράκ, το οποίο μπορεί να παράγει τουλάχιστον 3,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, αλλά είχε διακόψει την παραγωγή λόγω έλλειψης αποθηκευτικών χώρων.
Αν η παραγωγή αυτή επανέλθει, θα ενισχύσει τις ροές πετρελαίου και ενδεχομένως να συμβάλει στη σταδιακή αποκλιμάκωση των τιμών. Ωστόσο, η αβεβαιότητα γύρω από την εκεχειρία και το ιστορικό επιθέσεων στη χώρα καθιστούν το μέλλον αβέβαιο.
Όπως σημειώνει η Ziemba, σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η προοπτική επενδύσεων για αύξηση της παραγωγής παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.
www.bankingnews.gr
Σε απάντηση στις επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ, το Ιράν περιόρισε δραστικά τη διέλευση από τα Στενά του Hormuz, το στενό πέρασμα που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και μέσω του οποίου διακινείται περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, κυρίως προς την Ασία αλλά και προς την Ευρώπη.
Παράλληλα, επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές σε χώρες του Κόλπου οδήγησαν σε εκτόξευση των τιμών όχι μόνο της ενέργειας αλλά και παραπροϊόντων, όπως το ήλιο, που χρησιμοποιείται σε πληθώρα προϊόντων, από οικοδομικά υλικά μέχρι εξοπλισμό ημιαγωγών. Επηρεάστηκαν επίσης τα λιπάσματα, με συνέπειες στις αγροτικές καλλιέργειες.
Ως αποτέλεσμα, καταναλωτές σε όλο τον κόσμο —και ιδιαίτερα σε αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Αφρικής— έχουν δεχθεί ισχυρό πλήγμα από τις ελλείψεις και την άνοδο των τιμών. Το βασικό ερώτημα πλέον είναι πόσο γρήγορα μπορεί να επέλθει ομαλοποίηση.
Ο Rockford Weitz, καθηγητής ναυτιλιακών σπουδών στη Fletcher School του Tufts University, εμφανίζεται επιφυλακτικός: «Όποιος λέει ότι γνωρίζει την απάντηση, λέει ψέματα. Είναι πολύ νωρίς για να ξέρουμε πότε θα επιστρέψουμε στην κανονικότητα».
Το “κλειδί” είναι η σταθερή ροή
Σύμφωνα με τους ειδικούς, προϋπόθεση για τη σταθεροποίηση των αγορών είναι η προβλέψιμη και ομαλή ροή φορτίων μέσω των Στενών.
«Βλέπουμε τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία των παγκόσμιων αγορών πετρελαίου», σημειώνει ο Weitz.
Πριν από τη σύγκρουση, περίπου 120 έως 140 πλοία διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά του Hormuz. Την Τετάρτη πέρασαν μόλις πέντε, ενώ την Πέμπτη επτά, γεγονός που δείχνει το μέγεθος της διαταραχής.
Η επιστροφή στην κανονικότητα θα απαιτήσει χρόνο και διεθνή συνεργασία, τόσο μεταξύ μεγάλων δυνάμεων όπως ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία, όσο και περιφερειακών παικτών όπως τα ΗΑΕ, η Σαουδική Αραβία, η Ινδία και το Πακιστάν.
Η πολυπλοκότητα αυτή καθιστά αβέβαιο το πότε μπορεί να επιτευχθεί σταθεροποίηση.
Παράλληλα, υπάρχουν ανησυχίες ότι ενδεχόμενα τέλη διέλευσης από το Ιράν και η εκτόξευση των ασφαλίστρων θα διατηρήσουν υψηλές τις τιμές.
Ο Donald Trump ανέφερε ότι υπάρχουν πληροφορίες πως το Ιράν χρεώνει δεξαμενόπλοια για τη διέλευση από τα Στενά, προειδοποιώντας ότι κάτι τέτοιο πρέπει να σταματήσει. Ωστόσο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα τέλη —περίπου 2 εκατ. δολάρια ανά πλοίο— δεν αποτελούν τον βασικό παράγοντα αύξησης των τιμών.
«Το πρόβλημα δεν είναι η ασφάλιση ή τα τέλη, αλλά η ίδια η δυνατότητα διέλευσης των πλοίων», υπογραμμίζει ο Weitz.
Σημάδια πίεσης και καθυστερήσεις στην αποκατάσταση
Η επαναλειτουργία των Στενών έδειξε ήδη «σημάδια πίεσης λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας», σύμφωνα με την Usha Haley, καθηγήτρια διεθνούς επιχειρηματικότητας στο Wichita State University.
Το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι χώρες όπως το Ιράκ είχαν διακόψει την παραγωγή λόγω περιορισμένων δυνατοτήτων αποθήκευσης, μειώνοντας περαιτέρω την προσφορά. Η επαναφορά αυτής της παραγωγής ενδέχεται να χρειαστεί εβδομάδες ή και μήνες.
Η Haley εκτιμά ότι η αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου θα χρειαστεί τρεις έως έξι μήνες για να ισορροπήσει, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν νέες αναταράξεις — κάτι που δεν θεωρείται δεδομένο.
Επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας
Η γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Kristalina Georgieva, προειδοποίησε ότι οι προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη θα αναθεωρηθούν προς τα κάτω, κάτω από το 3,3%, σημειώνοντας ότι η ανάπτυξη θα είναι πιο αργή ακόμη και αν η ειρήνη αποδειχθεί διαρκής.
Παρά τον ευρύ αντίκτυπο του πολέμου, η Haley επισημαίνει ότι οι βασικοί στόχοι των ΗΠΑ —η Ρωσία και η Κίνα— δεν έχουν πληγεί ουσιαστικά. Αντίθετα, η Ρωσία έχει ωφεληθεί, ενώ κινεζικά πλοία συνέχισαν να διέρχονται.
Οι ΗΠΑ, εν μέσω της κρίσης, χαλάρωσαν προσωρινά ορισμένες κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο, οδηγώντας χώρες που έχουν ανάγκη από ενέργεια να πληρώνουν υψηλότερες τιμές στη Μόσχα.
Η Rachel Ziemba, ανώτερη συνεργάτης στο Center for a New American Security, τονίζει ότι το αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο στον Κόλπο σημαίνει πως οι τιμές πετρελαίου θα παραμείνουν υψηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα.
Αν και είναι πιθανό να απελευθερωθούν προσωρινά ορισμένα αποθέματα πετρελαίου, αυτό θα προσφέρει μόνο βραχυπρόθεσμη ανακούφιση και εξαρτάται από τη διατήρηση της εκεχειρίας.
Ο ρόλος του Ιράκ και η αβεβαιότητα
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στάση του Ιράκ, το οποίο μπορεί να παράγει τουλάχιστον 3,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, αλλά είχε διακόψει την παραγωγή λόγω έλλειψης αποθηκευτικών χώρων.
Αν η παραγωγή αυτή επανέλθει, θα ενισχύσει τις ροές πετρελαίου και ενδεχομένως να συμβάλει στη σταδιακή αποκλιμάκωση των τιμών. Ωστόσο, η αβεβαιότητα γύρω από την εκεχειρία και το ιστορικό επιθέσεων στη χώρα καθιστούν το μέλλον αβέβαιο.
Όπως σημειώνει η Ziemba, σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η προοπτική επενδύσεων για αύξηση της παραγωγής παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών