Μόλις πριν από λίγους μήνες, οι ΗΠΑ ακολουθούσαν μια διπλή στρατηγική: διπλωματικό εξαναγκασμό μέσω διμερών διαλόγων ασφαλείας και νομικό πόλεμο μέσω ενός έντονα πολιτικοποιημένου ελέγχου των κινεζικών παραχωρήσεων κοντά στη Διώρυγα του Παναμά
Στις 28 Απριλίου, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ εξέδωσε κοινή δήλωση «σε αλληλεγγύη με τον Παναμά», ως απάντηση στην αύξηση των κρατήσεων πλοίων με σημαία Παναμά σε κινεζικά λιμάνια, κάτι που χαρακτήρισε ως «κατάφωρη προσπάθεια πολιτικοποίησης του θαλάσσιου εμπορίου».
Αυτό έρχεται αμέσως μετά από μια στοχευμένη εκστρατεία νομικού πολέμου (lawfare) από Αμερικανούς και Παναμέζους αξιωματούχους, με στόχο την απομάκρυνση της κινεζικής υλικοτεχνικής υποδομής στα τερματικά Μπαλμπόα και Κριστόμπαλ, και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που έχει δει τις ΗΠΑ να επιβάλλουν αποκλεισμό στο Στενό του Hormuz, να συνάπτουν αμυντική συνεργασία με την Ινδονησία και να προβαίνουν σε επιθετικές δηλώσεις σχετικά με το λιμάνι Τσανκάι του Περού.
Τα ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ
Η Λατινική Αμερική ή το Βόρειο ημισφαίριο σύμφωνα με το δόγμα ασφάλειας των ΗΠΑ θεωρείται χώρος ζωτικών και οικονομικών συμφερόταν.
Οι συνυπογράφοντες τη δήλωση περιλαμβάνουν την Κόστα Ρίκα, τη Βολιβία, την Παραγουάη, τη Γουιάνα και το Τρινιντάντ και Τομπάγκο.
Είναι δύσκολο να υπερτονιστεί η ειρωνεία αυτής της μεταστροφής στάσης απέναντι στον Παναμά.
Μόλις πριν από λίγους μήνες, οι ΗΠΑ ακολουθούσαν μια διπλή στρατηγική: διπλωματικό εξαναγκασμό μέσω διμερών διαλόγων ασφαλείας και νομικό πόλεμο μέσω ενός έντονα πολιτικοποιημένου ελέγχου των κινεζικών παραχωρήσεων κοντά στη Διώρυγα του Παναμά.
Η δικαστική απόφαση
Αυτό κατέληξε σε μια απολύτως προβλέψιμη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Παναμά κατά του διαχειριστή λιμένων CK Hutchinson, που οδήγησε στην απομάκρυνσή του και την αντικατάστασή του από θυγατρική της δανικής εταιρείας logistics Maersk.
Αξίζει να θυμηθούμε ότι η αρχική θέση της κυβέρνησης Trump σε αυτές τις διαπραγματεύσεις ήταν η απειλή ανακατάληψης της Διώρυγας του Παναμά με τη βία, και έτσι η υψηλόφρονη ρητορική του Υπουργείου Εξωτερικών περί υπεράσπισης της «κυριαρχίας» του Παναμά και απόρριψης της «πολιτικοποίησης» αρχίζει να ακούγεται ως κενός νοήματος λεονταρισμός.
Οι συνυπογράφοντες που ενώνονται με τις ΗΠΑ σε αυτή τη δήλωση περί «ελευθερίας» μπορεί να φαίνονται τυχαίοι• ωστόσο, αντιστοιχούν απόλυτα στις μακροπρόθεσμες οικονομικές και στρατηγικές προτεραιότητες της Αμερικής στην περιοχή.
Ο χάρτης των συμμαχιών
Η Γουιάνα είναι ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος παραγωγός ελαφρού αργού πετρελαίου παγκοσμίως και επωφελείται από νέες επενδύσεις στον κατώτερο τομέα (downstream), εν μέσω του αμερικανικού αποκλεισμού του Περσικού Κόλπου, ενώ το Τρινιντάντ είναι σημαντικός παραγωγός πετροχημικών όπως η ουρία και η αμμωνία.
Η Κόστα Ρίκα είναι αξιόπιστος σύμμαχος των ΗΠΑ και λειτουργεί το πιο τεχνολογικά προηγμένο λιμάνι στην Καραϊβική, ενώ η Παραγουάη πιθανότατα συμμετέχει ως η μοναδική εναπομείνασα χώρα της Νότιας Αμερικής που αναγνωρίζει την Ταϊβάν.
Ίσως όμως ο πιο ενδιαφέρων συνυπογράφων είναι η Βολιβία, μια περίκλειστη χώρα των Άνδεων που φαίνεται άσχετη με την υπεράσπιση της θαλάσσιας «ασφάλειας» στην Καραϊβική — μέχρι να εξετάσει κανείς τους μακροπρόθεσμους ενεργειακούς στόχους των ΗΠΑ.
Τα αποθέματα λιθίου της Βολιβίας
Η Βολιβία διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα λιθίου στον κόσμο, αλλά η υψηλή αναλογία μαγνησίου προς λίθιο στο απαιτεί κεφαλαιουχικά εντατικές (και σε μεγάλο βαθμό πειραματικές) διαδικασίες εξόρυξης.
Υπάρχει επίσης η υλικοτεχνική πρόκληση μεταφοράς χιλιάδων τόνων λιθίου μέσα από εκατοντάδες χιλιόμετρα δύσβατου εδάφους προς λιμάνια της Χιλής στον Ειρηνικό και τελικά μέσω της Διώρυγας του Παναμά.
Με απλά λόγια, αυτοί οι παράγοντες αυξάνουν δραματικά την αξία κάθε τόνου λιθίου που προορίζεται για εξαγωγή, για την κατασκευή μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων (EV) και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας μεγάλης κλίμακας.
Ο πρόεδρος της Βολιβίας Rodrigo Paz το γνωρίζει καλά.
Η πρόσφατη απόφασή του να αντικαταστήσει τον επικεφαλής της κρατικής εταιρείας λιθίου Yacimientos de Litio Bolivianos δείχνει ότι είναι πρόθυμος να διακόψει συμφωνίες που είχαν συναφθεί με την Κίνα και τη Ρωσία επί της προηγούμενης σοσιαλιστικής κυβέρνησης της Βολιβίας, εφόσον το δυτικό κεφάλαιο μπορεί να προσφέρει εγγυημένη αγορά.
Για το υπουργείο Εξωτερικών του Paz, η υπογραφή μιας δήλωσης που καθοδηγείται από τις ΗΠΑ και αναγνωρίζει τον Παναμά ως «πυλώνα του θαλάσσιου εμπορικού μας συστήματος» αποτελεί μια εύκολη, συναλλακτική διπλωματική κίνηση.
Οι δυνατότητες της Βολιβίας ως ισχυρού εξαγωγέα πρώτων υλών εξαρτώνται από τη συνεργασία με τον διαχρονικό της αντίπαλο, τη Χιλή, για πρόσβαση σε λιμάνια (η Χιλή διαθέτει δικό της ιδιαίτερα κερδοφόρο τομέα λιθίου και είναι ο λόγος που η Βολιβία δεν έχει ακτογραμμή).
Ευθυγραμμιζόμενη με τις Ηνωμένες Πολιτείες απέναντι στην Κίνα, η Βολιβία στέλνει μήνυμα σε χώρες όπως ο Παναμάς και η Χιλή ότι είναι διατεθειμένη να ακολουθήσει τους ίδιους κανόνες που καθοδηγούνται από τις ΗΠΑ, με αντάλλαγμα την πρόσβαση στην υλικοτεχνική τους υποδομή.
Μεταφορά κεφαλαίων
Φυσικά, οι διπλωματικοί χειρισμοί της Αμερικής στον Παναμά και τη Βολιβία δεν μπορούν να κατανοηθούν μεμονωμένα.
Στον Περσικό Κόλπο, ο αμερικανικός στρατός αποκλείει τη ροή βασικών ποιοτήτων ελαφρού και βαρέος αργού πετρελαίου προς τις ασιατικές αγορές.
Ταυτόχρονα, το Υπουργείο Εξωτερικών εργάζεται εντατικά στην Καραϊβική για να εκτοπίσει κινεζικά κεφάλαια logistics μέσω διπλωματικού εξαναγκασμού και νομικού πολέμου.
Σε αυτό το πλαίσιο, γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι ο στόχος του λεγόμενου Δόγματος «Donroe» δεν είναι η καλοπροαίρετη ενοποίηση των οικονομιών των ΗΠΑ και της Λατινικής Αμερικής, αλλά η μεταφορά κεφαλαίων από τη Δυτική Ασία πίσω στο δυτικό ημισφαίριο μέσω της δημιουργίας νέων θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών.
www.bankingnews.gr
Αυτό έρχεται αμέσως μετά από μια στοχευμένη εκστρατεία νομικού πολέμου (lawfare) από Αμερικανούς και Παναμέζους αξιωματούχους, με στόχο την απομάκρυνση της κινεζικής υλικοτεχνικής υποδομής στα τερματικά Μπαλμπόα και Κριστόμπαλ, και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που έχει δει τις ΗΠΑ να επιβάλλουν αποκλεισμό στο Στενό του Hormuz, να συνάπτουν αμυντική συνεργασία με την Ινδονησία και να προβαίνουν σε επιθετικές δηλώσεις σχετικά με το λιμάνι Τσανκάι του Περού.
Τα ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ
Η Λατινική Αμερική ή το Βόρειο ημισφαίριο σύμφωνα με το δόγμα ασφάλειας των ΗΠΑ θεωρείται χώρος ζωτικών και οικονομικών συμφερόταν.
Οι συνυπογράφοντες τη δήλωση περιλαμβάνουν την Κόστα Ρίκα, τη Βολιβία, την Παραγουάη, τη Γουιάνα και το Τρινιντάντ και Τομπάγκο.
Είναι δύσκολο να υπερτονιστεί η ειρωνεία αυτής της μεταστροφής στάσης απέναντι στον Παναμά.
Μόλις πριν από λίγους μήνες, οι ΗΠΑ ακολουθούσαν μια διπλή στρατηγική: διπλωματικό εξαναγκασμό μέσω διμερών διαλόγων ασφαλείας και νομικό πόλεμο μέσω ενός έντονα πολιτικοποιημένου ελέγχου των κινεζικών παραχωρήσεων κοντά στη Διώρυγα του Παναμά.
Η δικαστική απόφαση
Αυτό κατέληξε σε μια απολύτως προβλέψιμη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Παναμά κατά του διαχειριστή λιμένων CK Hutchinson, που οδήγησε στην απομάκρυνσή του και την αντικατάστασή του από θυγατρική της δανικής εταιρείας logistics Maersk.
Αξίζει να θυμηθούμε ότι η αρχική θέση της κυβέρνησης Trump σε αυτές τις διαπραγματεύσεις ήταν η απειλή ανακατάληψης της Διώρυγας του Παναμά με τη βία, και έτσι η υψηλόφρονη ρητορική του Υπουργείου Εξωτερικών περί υπεράσπισης της «κυριαρχίας» του Παναμά και απόρριψης της «πολιτικοποίησης» αρχίζει να ακούγεται ως κενός νοήματος λεονταρισμός.
Οι συνυπογράφοντες που ενώνονται με τις ΗΠΑ σε αυτή τη δήλωση περί «ελευθερίας» μπορεί να φαίνονται τυχαίοι• ωστόσο, αντιστοιχούν απόλυτα στις μακροπρόθεσμες οικονομικές και στρατηγικές προτεραιότητες της Αμερικής στην περιοχή.
Ο χάρτης των συμμαχιών
Η Γουιάνα είναι ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος παραγωγός ελαφρού αργού πετρελαίου παγκοσμίως και επωφελείται από νέες επενδύσεις στον κατώτερο τομέα (downstream), εν μέσω του αμερικανικού αποκλεισμού του Περσικού Κόλπου, ενώ το Τρινιντάντ είναι σημαντικός παραγωγός πετροχημικών όπως η ουρία και η αμμωνία.
Η Κόστα Ρίκα είναι αξιόπιστος σύμμαχος των ΗΠΑ και λειτουργεί το πιο τεχνολογικά προηγμένο λιμάνι στην Καραϊβική, ενώ η Παραγουάη πιθανότατα συμμετέχει ως η μοναδική εναπομείνασα χώρα της Νότιας Αμερικής που αναγνωρίζει την Ταϊβάν.
Ίσως όμως ο πιο ενδιαφέρων συνυπογράφων είναι η Βολιβία, μια περίκλειστη χώρα των Άνδεων που φαίνεται άσχετη με την υπεράσπιση της θαλάσσιας «ασφάλειας» στην Καραϊβική — μέχρι να εξετάσει κανείς τους μακροπρόθεσμους ενεργειακούς στόχους των ΗΠΑ.
Τα αποθέματα λιθίου της Βολιβίας
Η Βολιβία διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα λιθίου στον κόσμο, αλλά η υψηλή αναλογία μαγνησίου προς λίθιο στο απαιτεί κεφαλαιουχικά εντατικές (και σε μεγάλο βαθμό πειραματικές) διαδικασίες εξόρυξης.
Υπάρχει επίσης η υλικοτεχνική πρόκληση μεταφοράς χιλιάδων τόνων λιθίου μέσα από εκατοντάδες χιλιόμετρα δύσβατου εδάφους προς λιμάνια της Χιλής στον Ειρηνικό και τελικά μέσω της Διώρυγας του Παναμά.
Με απλά λόγια, αυτοί οι παράγοντες αυξάνουν δραματικά την αξία κάθε τόνου λιθίου που προορίζεται για εξαγωγή, για την κατασκευή μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων (EV) και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας μεγάλης κλίμακας.
Ο πρόεδρος της Βολιβίας Rodrigo Paz το γνωρίζει καλά.
Η πρόσφατη απόφασή του να αντικαταστήσει τον επικεφαλής της κρατικής εταιρείας λιθίου Yacimientos de Litio Bolivianos δείχνει ότι είναι πρόθυμος να διακόψει συμφωνίες που είχαν συναφθεί με την Κίνα και τη Ρωσία επί της προηγούμενης σοσιαλιστικής κυβέρνησης της Βολιβίας, εφόσον το δυτικό κεφάλαιο μπορεί να προσφέρει εγγυημένη αγορά.
Για το υπουργείο Εξωτερικών του Paz, η υπογραφή μιας δήλωσης που καθοδηγείται από τις ΗΠΑ και αναγνωρίζει τον Παναμά ως «πυλώνα του θαλάσσιου εμπορικού μας συστήματος» αποτελεί μια εύκολη, συναλλακτική διπλωματική κίνηση.
Οι δυνατότητες της Βολιβίας ως ισχυρού εξαγωγέα πρώτων υλών εξαρτώνται από τη συνεργασία με τον διαχρονικό της αντίπαλο, τη Χιλή, για πρόσβαση σε λιμάνια (η Χιλή διαθέτει δικό της ιδιαίτερα κερδοφόρο τομέα λιθίου και είναι ο λόγος που η Βολιβία δεν έχει ακτογραμμή).
Ευθυγραμμιζόμενη με τις Ηνωμένες Πολιτείες απέναντι στην Κίνα, η Βολιβία στέλνει μήνυμα σε χώρες όπως ο Παναμάς και η Χιλή ότι είναι διατεθειμένη να ακολουθήσει τους ίδιους κανόνες που καθοδηγούνται από τις ΗΠΑ, με αντάλλαγμα την πρόσβαση στην υλικοτεχνική τους υποδομή.
Μεταφορά κεφαλαίων
Φυσικά, οι διπλωματικοί χειρισμοί της Αμερικής στον Παναμά και τη Βολιβία δεν μπορούν να κατανοηθούν μεμονωμένα.
Στον Περσικό Κόλπο, ο αμερικανικός στρατός αποκλείει τη ροή βασικών ποιοτήτων ελαφρού και βαρέος αργού πετρελαίου προς τις ασιατικές αγορές.
Ταυτόχρονα, το Υπουργείο Εξωτερικών εργάζεται εντατικά στην Καραϊβική για να εκτοπίσει κινεζικά κεφάλαια logistics μέσω διπλωματικού εξαναγκασμού και νομικού πολέμου.
Σε αυτό το πλαίσιο, γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι ο στόχος του λεγόμενου Δόγματος «Donroe» δεν είναι η καλοπροαίρετη ενοποίηση των οικονομιών των ΗΠΑ και της Λατινικής Αμερικής, αλλά η μεταφορά κεφαλαίων από τη Δυτική Ασία πίσω στο δυτικό ημισφαίριο μέσω της δημιουργίας νέων θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών