Το Πεντάγωνο φέρεται να μην ανανεώνει τη συμφωνία στρατιωτικής βοήθειας προς τις κουρδικές δυνάμεις – Στις 30 Σεπτεμβρίου αποχωρούν και τα τελευταία αμερικανικά στρατεύματα από το Ιράκ, ενώ η Τεχεράνη αυξάνει την πίεση στο Ιρακινό Κουρδιστάν
Μία από τις πλέον σταθερές στρατιωτικές συνεργασίες των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή κινδυνεύει να τερματιστεί σε μια στιγμή που οι περιφερειακές ισορροπίες γίνονται όλο και πιο εύθραυστες.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το BBC, αξιωματούχοι του Πενταγώνου έχουν ενημερώσει την ηγεσία της αυτόνομης κουρδικής περιοχής του Ιράκ ότι η κυβέρνηση του Donald Trump δεν σχεδιάζει, στην παρούσα φάση, να ανανεώσει τη συμφωνία που εξασφαλίζει αμερικανική στρατιωτική βοήθεια στους Peshmerga.
Η ισχύουσα συμφωνία εκπνέει στις 30 Σεπτεμβρίου.
Η ημερομηνία κάθε άλλο παρά τυχαία είναι.
Την ίδια ημέρα ολοκληρώνεται η αποχώρηση των τελευταίων δυνάμεων του διεθνούς συνασπισμού από το Ιράκ, τερματίζοντας ουσιαστικά τη στρατιωτική αποστολή που δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση του ISIS.
Ο πρωθυπουργός του Ιράκ Ali al-Zaidi έχει χαρακτηρίσει την 30ή Σεπτεμβρίου «οριστική» ημερομηνία για τον τερματισμό της αποστολής, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι η αποχώρηση βρίσκεται εντός χρονοδιαγράμματος.
Για τους Κούρδους όμως, αυτό που στη Βαγδάτη παρουσιάζεται ως αποκατάσταση της πλήρους ιρακινής κυριαρχίας μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρό κενό ασφαλείας.
Από πολύτιμοι σύμμαχοι... περιττή δαπάνη;
Οι Peshmerga αποτέλεσαν μία από τις σημαντικότερες χερσαίες δυνάμεις στον πόλεμο κατά του ISIS.
Όταν η τρομοκρατική οργάνωση κατέλαβε τεράστιες εκτάσεις στο Ιράκ και στη Συρία το 2014, οι κουρδικές δυνάμεις βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή, πολεμώντας με αμερικανική αεροπορική και στρατιωτική υποστήριξη.
Η συνεργασία θεσμοθετήθηκε το 2016, όταν το Πεντάγωνο υπέγραψε μνημόνιο με την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν για χρηματοδότηση, εκπαίδευση και εξοπλισμό των Peshmerga.
Η συμφωνία ανανεώθηκε το 2022.
Το οικονομικό μέγεθος της βοήθειας μπορεί να μην είναι τεράστιο για τα δεδομένα του αμερικανικού αμυντικού προϋπολογισμού, είναι όμως κρίσιμο για τις κουρδικές δυνάμεις.
Για το οικονομικό έτος 2026 οι Peshmerga έλαβαν περίπου 61 εκατομμύρια δολάρια για οπλισμό, στρατιωτική εκπαίδευση και επιδόματα προσωπικού.
Στο αίτημα προϋπολογισμού για το 2027, όμως, η χρηματοδότηση για εκπαίδευση και εξοπλισμό του κουρδικού υπουργείου Peshmerga μειώνεται από περίπου 61 εκατ. δολάρια σε μηδέν.
Η λογική της Ουάσιγκτον είναι ότι η εδαφική κυριαρχία του ISIS έχει καταστραφεί και συνεπώς οι πόροι μπορούν να κατευθυνθούν αλλού.
Αυτό όμως είναι μόνο η μία πλευρά της εξίσωσης.
Γιατί ο σημαντικότερος κίνδυνος για το Ιρακινό Κουρδιστάν σήμερα δεν προέρχεται κατ' ανάγκη από το ISIS.
Προέρχεται από το Ιράν και τις οργανώσεις που συνδέονται μαζί του.
158 επιθέσεις με πυραύλους και drones
Οι φόβοι στην Erbil έχουν αυξηθεί δραματικά εξαιτίας των επαναλαμβανόμενων ιρανικών επιθέσεων.
Σύμφωνα με δεδομένα που επικαλείται το BBC, το Ιράν και οργανώσεις που υποστηρίζονται από την Τεχεράνη είχαν πραγματοποιήσει 158 επιθέσεις με πυραύλους ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη μέσα στο Ιρακινό Κουρδιστάν μέχρι τα τέλη Μαΐου.
Ιδιαίτερο στόχο αποτελούν ένοπλες οργανώσεις Ιρανών Κούρδων αντιφρονούντων, οι οποίες διατηρούν εγκαταστάσεις στην περιοχή.
Η Τεχεράνη τις θεωρεί απειλή για την εθνική της ασφάλεια και έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι είναι διατεθειμένη να τις χτυπήσει ακόμη και σε ιρακινό έδαφος.
Εάν η αμερικανική στρατιωτική παρουσία εξαφανιστεί και ταυτόχρονα διακοπεί η χρηματοδότηση των Peshmerga, το μήνυμα που μπορεί να διαβάσει το Ιράν είναι προφανές: ο χώρος δράσης του διευρύνεται.
Οι Κούρδοι αξιωματούχοι φοβούνται ακριβώς αυτό — ότι η συνδυασμένη αποχώρηση στρατευμάτων και στρατιωτικής βοήθειας θα δημιουργήσει ένα κενό το οποίο άλλες περιφερειακές δυνάμεις θα επιχειρήσουν να καλύψουν.
Κλείνει και η τελευταία αμερικανική βάση
Η κατάσταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή η στρατιωτική αποχώρηση δεν είναι θεωρητική.
Βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Η Γερμανία ολοκλήρωσε αυτή την εβδομάδα την αποχώρηση των δυνάμεών της από την Erbil, όπου από το 2015 συμμετείχε στην εκπαίδευση των Peshmerga, σε προγράμματα εξοπλισμού και σε επιχειρήσεις εναέριας αναγνώρισης.
Οι εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούσαν οι ξένες δυνάμεις παραδίδονται σταδιακά στις ιρακινές και κουρδικές αρχές.
Παράλληλα, η τελευταία αμερικανική στρατιωτική βάση στο Ιράκ, στην Erbil, αναμένεται να κλείσει με την ολοκλήρωση της αποχώρησης.
Έπειτα από περισσότερες από δύο δεκαετίες αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας —με μια διακοπή μετά το 2011 και επιστροφή το 2014 λόγω ISIS— το Ιράκ εισέρχεται σε μια εντελώς νέα περίοδο.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι πλέον οι ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας και οι Peshmerga είναι σε θέση να αναλάβουν οι ίδιοι την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το ερώτημα είναι αν μπορούν να αντιμετωπίσουν και κάτι πολύ μεγαλύτερο από την τρομοκρατία: τη σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ Ιράν, Τουρκίας, Βαγδάτης και κουρδικής αυτονομίας.
Το μεγαλύτερο κέρδος για το Ιράν
Από γεωπολιτική άποψη, ο μεγαλύτερος άμεσος ωφελημένος από μια πλήρη αμερικανική αποχώρηση θα μπορούσε να είναι το Ιράν.
Η Τεχεράνη διαθέτει ήδη ισχυρή πολιτική, οικονομική και στρατιωτική επιρροή στο Ιράκ.
Για χρόνια, φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές λειτουργούν ως ανεξάρτητοι πόλοι στρατιωτικής ισχύος, παρά τις προσπάθειες της Βαγδάτης να συγκεντρώσει τα όπλα αποκλειστικά υπό τον έλεγχο του κράτους.
Η κυβέρνηση Ali al-Zaidi έχει μάλιστα θέσει την ίδια ημερομηνία —30 Σεπτεμβρίου— ως κρίσιμο ορόσημο για τον περιορισμό των μη κρατικών ενόπλων οργανώσεων.
Το κατά πόσο αυτό θα εφαρμοστεί παραμένει αβέβαιο.
Εάν οι αμερικανικές δυνάμεις φύγουν πριν η Βαγδάτη αποκτήσει πραγματικό έλεγχο πάνω σε αυτές τις οργανώσεις, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που επιδιώκουν οι Ηνωμένες Πολιτείες: μικρότερη αμερικανική επιρροή και μεγαλύτερη ιρανική.
Και η Τουρκία παρακολουθεί
Η εξέλιξη δεν περνά απαρατήρητη ούτε από την Τουρκία.
Η Άγκυρα διατηρεί στενές οικονομικές και πολιτικές σχέσεις με την κουρδική ηγεσία της Erbil, αλλά ταυτόχρονα πραγματοποιεί επί χρόνια στρατιωτικές επιχειρήσεις στο βόρειο Ιράκ εναντίον του PKK.
Μια αποδυνάμωση της αμερικανικής παρουσίας θα μπορούσε να προσφέρει στην Τουρκία μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων.
Παράλληλα, όμως, η Άγκυρα δεν έχει συμφέρον να δει το Ιράν να μετατρέπεται στη μοναδική κυρίαρχη περιφερειακή δύναμη μέσα στο Ιράκ.
Το κενό που αφήνουν οι Αμερικανοί μπορεί επομένως να προκαλέσει έναν νέο ανταγωνισμό επιρροής, αντί να οδηγήσει σε σταθερότητα.
Καμία αξιοπιστία οι ΗΠΑ
Οι Peshmerga πολέμησαν δίπλα στους Αμερικανούς όταν το ISIS βρισκόταν λίγα χιλιόμετρα από την Erbil.
Τώρα, καθώς οι απειλές αλλάζουν και το Ιράν αυξάνει την πίεση, οι Κούρδοι βλέπουν τον σημαντικότερο στρατιωτικό τους εταίρο να κλείνει τη βάση του, να αποσύρει τους στρατιώτες του και να εξετάζει τον τερματισμό της άμεσης χρηματοδότησής τους.
Και στη Μέση Ανατολή, τέτοιες αποφάσεις δεν μετρώνται μόνο σε εκατομμύρια δολάρια.
Μετρώνται σε αξιοπιστία.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα μετά τις 30 Σεπτεμβρίου δεν θα είναι μόνο ποιος θα προστατεύσει τους Peshmerga.
Θα είναι ποιος θα καλύψει το κενό που αφήνουν πίσω τους οι Ηνωμένες Πολιτείες — και αυτή τη στιγμή, η Τεχεράνη φαίνεται να βρίσκεται στην καλύτερη θέση για να το επιχειρήσει.
www.bankingnews.gr
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το BBC, αξιωματούχοι του Πενταγώνου έχουν ενημερώσει την ηγεσία της αυτόνομης κουρδικής περιοχής του Ιράκ ότι η κυβέρνηση του Donald Trump δεν σχεδιάζει, στην παρούσα φάση, να ανανεώσει τη συμφωνία που εξασφαλίζει αμερικανική στρατιωτική βοήθεια στους Peshmerga.
Η ισχύουσα συμφωνία εκπνέει στις 30 Σεπτεμβρίου.
Η ημερομηνία κάθε άλλο παρά τυχαία είναι.
Την ίδια ημέρα ολοκληρώνεται η αποχώρηση των τελευταίων δυνάμεων του διεθνούς συνασπισμού από το Ιράκ, τερματίζοντας ουσιαστικά τη στρατιωτική αποστολή που δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση του ISIS.
Ο πρωθυπουργός του Ιράκ Ali al-Zaidi έχει χαρακτηρίσει την 30ή Σεπτεμβρίου «οριστική» ημερομηνία για τον τερματισμό της αποστολής, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι η αποχώρηση βρίσκεται εντός χρονοδιαγράμματος.
Για τους Κούρδους όμως, αυτό που στη Βαγδάτη παρουσιάζεται ως αποκατάσταση της πλήρους ιρακινής κυριαρχίας μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρό κενό ασφαλείας.
Από πολύτιμοι σύμμαχοι... περιττή δαπάνη;
Οι Peshmerga αποτέλεσαν μία από τις σημαντικότερες χερσαίες δυνάμεις στον πόλεμο κατά του ISIS.
Όταν η τρομοκρατική οργάνωση κατέλαβε τεράστιες εκτάσεις στο Ιράκ και στη Συρία το 2014, οι κουρδικές δυνάμεις βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή, πολεμώντας με αμερικανική αεροπορική και στρατιωτική υποστήριξη.
Η συνεργασία θεσμοθετήθηκε το 2016, όταν το Πεντάγωνο υπέγραψε μνημόνιο με την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν για χρηματοδότηση, εκπαίδευση και εξοπλισμό των Peshmerga.
Η συμφωνία ανανεώθηκε το 2022.
Το οικονομικό μέγεθος της βοήθειας μπορεί να μην είναι τεράστιο για τα δεδομένα του αμερικανικού αμυντικού προϋπολογισμού, είναι όμως κρίσιμο για τις κουρδικές δυνάμεις.
Για το οικονομικό έτος 2026 οι Peshmerga έλαβαν περίπου 61 εκατομμύρια δολάρια για οπλισμό, στρατιωτική εκπαίδευση και επιδόματα προσωπικού.
Στο αίτημα προϋπολογισμού για το 2027, όμως, η χρηματοδότηση για εκπαίδευση και εξοπλισμό του κουρδικού υπουργείου Peshmerga μειώνεται από περίπου 61 εκατ. δολάρια σε μηδέν.
Η λογική της Ουάσιγκτον είναι ότι η εδαφική κυριαρχία του ISIS έχει καταστραφεί και συνεπώς οι πόροι μπορούν να κατευθυνθούν αλλού.
Αυτό όμως είναι μόνο η μία πλευρά της εξίσωσης.
Γιατί ο σημαντικότερος κίνδυνος για το Ιρακινό Κουρδιστάν σήμερα δεν προέρχεται κατ' ανάγκη από το ISIS.
Προέρχεται από το Ιράν και τις οργανώσεις που συνδέονται μαζί του.
158 επιθέσεις με πυραύλους και drones
Οι φόβοι στην Erbil έχουν αυξηθεί δραματικά εξαιτίας των επαναλαμβανόμενων ιρανικών επιθέσεων.
Σύμφωνα με δεδομένα που επικαλείται το BBC, το Ιράν και οργανώσεις που υποστηρίζονται από την Τεχεράνη είχαν πραγματοποιήσει 158 επιθέσεις με πυραύλους ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη μέσα στο Ιρακινό Κουρδιστάν μέχρι τα τέλη Μαΐου.
Ιδιαίτερο στόχο αποτελούν ένοπλες οργανώσεις Ιρανών Κούρδων αντιφρονούντων, οι οποίες διατηρούν εγκαταστάσεις στην περιοχή.
Η Τεχεράνη τις θεωρεί απειλή για την εθνική της ασφάλεια και έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι είναι διατεθειμένη να τις χτυπήσει ακόμη και σε ιρακινό έδαφος.
Εάν η αμερικανική στρατιωτική παρουσία εξαφανιστεί και ταυτόχρονα διακοπεί η χρηματοδότηση των Peshmerga, το μήνυμα που μπορεί να διαβάσει το Ιράν είναι προφανές: ο χώρος δράσης του διευρύνεται.
Οι Κούρδοι αξιωματούχοι φοβούνται ακριβώς αυτό — ότι η συνδυασμένη αποχώρηση στρατευμάτων και στρατιωτικής βοήθειας θα δημιουργήσει ένα κενό το οποίο άλλες περιφερειακές δυνάμεις θα επιχειρήσουν να καλύψουν.
Κλείνει και η τελευταία αμερικανική βάση
Η κατάσταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή η στρατιωτική αποχώρηση δεν είναι θεωρητική.
Βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Η Γερμανία ολοκλήρωσε αυτή την εβδομάδα την αποχώρηση των δυνάμεών της από την Erbil, όπου από το 2015 συμμετείχε στην εκπαίδευση των Peshmerga, σε προγράμματα εξοπλισμού και σε επιχειρήσεις εναέριας αναγνώρισης.
Οι εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούσαν οι ξένες δυνάμεις παραδίδονται σταδιακά στις ιρακινές και κουρδικές αρχές.
Παράλληλα, η τελευταία αμερικανική στρατιωτική βάση στο Ιράκ, στην Erbil, αναμένεται να κλείσει με την ολοκλήρωση της αποχώρησης.
Έπειτα από περισσότερες από δύο δεκαετίες αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας —με μια διακοπή μετά το 2011 και επιστροφή το 2014 λόγω ISIS— το Ιράκ εισέρχεται σε μια εντελώς νέα περίοδο.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι πλέον οι ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας και οι Peshmerga είναι σε θέση να αναλάβουν οι ίδιοι την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το ερώτημα είναι αν μπορούν να αντιμετωπίσουν και κάτι πολύ μεγαλύτερο από την τρομοκρατία: τη σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ Ιράν, Τουρκίας, Βαγδάτης και κουρδικής αυτονομίας.
Το μεγαλύτερο κέρδος για το Ιράν
Από γεωπολιτική άποψη, ο μεγαλύτερος άμεσος ωφελημένος από μια πλήρη αμερικανική αποχώρηση θα μπορούσε να είναι το Ιράν.
Η Τεχεράνη διαθέτει ήδη ισχυρή πολιτική, οικονομική και στρατιωτική επιρροή στο Ιράκ.
Για χρόνια, φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές λειτουργούν ως ανεξάρτητοι πόλοι στρατιωτικής ισχύος, παρά τις προσπάθειες της Βαγδάτης να συγκεντρώσει τα όπλα αποκλειστικά υπό τον έλεγχο του κράτους.
Η κυβέρνηση Ali al-Zaidi έχει μάλιστα θέσει την ίδια ημερομηνία —30 Σεπτεμβρίου— ως κρίσιμο ορόσημο για τον περιορισμό των μη κρατικών ενόπλων οργανώσεων.
Το κατά πόσο αυτό θα εφαρμοστεί παραμένει αβέβαιο.
Εάν οι αμερικανικές δυνάμεις φύγουν πριν η Βαγδάτη αποκτήσει πραγματικό έλεγχο πάνω σε αυτές τις οργανώσεις, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που επιδιώκουν οι Ηνωμένες Πολιτείες: μικρότερη αμερικανική επιρροή και μεγαλύτερη ιρανική.
Και η Τουρκία παρακολουθεί
Η εξέλιξη δεν περνά απαρατήρητη ούτε από την Τουρκία.
Η Άγκυρα διατηρεί στενές οικονομικές και πολιτικές σχέσεις με την κουρδική ηγεσία της Erbil, αλλά ταυτόχρονα πραγματοποιεί επί χρόνια στρατιωτικές επιχειρήσεις στο βόρειο Ιράκ εναντίον του PKK.
Μια αποδυνάμωση της αμερικανικής παρουσίας θα μπορούσε να προσφέρει στην Τουρκία μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων.
Παράλληλα, όμως, η Άγκυρα δεν έχει συμφέρον να δει το Ιράν να μετατρέπεται στη μοναδική κυρίαρχη περιφερειακή δύναμη μέσα στο Ιράκ.
Το κενό που αφήνουν οι Αμερικανοί μπορεί επομένως να προκαλέσει έναν νέο ανταγωνισμό επιρροής, αντί να οδηγήσει σε σταθερότητα.
Καμία αξιοπιστία οι ΗΠΑ
Οι Peshmerga πολέμησαν δίπλα στους Αμερικανούς όταν το ISIS βρισκόταν λίγα χιλιόμετρα από την Erbil.
Τώρα, καθώς οι απειλές αλλάζουν και το Ιράν αυξάνει την πίεση, οι Κούρδοι βλέπουν τον σημαντικότερο στρατιωτικό τους εταίρο να κλείνει τη βάση του, να αποσύρει τους στρατιώτες του και να εξετάζει τον τερματισμό της άμεσης χρηματοδότησής τους.
Και στη Μέση Ανατολή, τέτοιες αποφάσεις δεν μετρώνται μόνο σε εκατομμύρια δολάρια.
Μετρώνται σε αξιοπιστία.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα μετά τις 30 Σεπτεμβρίου δεν θα είναι μόνο ποιος θα προστατεύσει τους Peshmerga.
Θα είναι ποιος θα καλύψει το κενό που αφήνουν πίσω τους οι Ηνωμένες Πολιτείες — και αυτή τη στιγμή, η Τεχεράνη φαίνεται να βρίσκεται στην καλύτερη θέση για να το επιχειρήσει.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών