Ντόμινο αναταράξεων στις αγορές: Το Hormuz εκτοξεύει το πετρέλαιο, το παράδοξο του χρυσού και η στροφή της Fed

Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο αναδιαμορφώνει τις τιμές του πετρελαίου και του diesel, ενώ τα ισχυρά στοιχεία για την απασχόληση στις ΗΠΑ επαναφέρουν στο τραπέζι το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων από τη Fed. Αυτή η εβδομάδα δοκιμάζει ταυτόχρονα και τα δύο σενάρια.

Τα βασικά μεγέθη της ημέρας

Το Brent διαμορφώθηκε στα 98,19 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων έξι εβδομάδων. Το λιανικό diesel στις ΗΠΑ έφθασε στο ιστορικό υψηλό των 5,85 δολαρίων ανά γαλόνι, ενώ η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ομολόγου ανήλθε στο 4,79%.

Άμεση στρατιωτική σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν στα Στενά του Hormuz

Το Σαββατοκύριακο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν αντάλλαξαν για πρώτη φορά άμεσα στρατιωτικά πυρά στα Στενά του Ορμούζ, στο πλαίσιο της σύγκρουσης που διαρκεί ήδη έξι μήνες.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) έπληξε τρία ιρανικά πλοία, μεταξύ των οποίων και ένα δεξαμενόπλοιο κοντά στο νησί Kharg. Ο ναύαρχος Brad Cooper, επικεφαλής των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στον Κόλπο, προειδοποίησε:
«Αν πυροβολήσετε δύο από τα πλοία μας, θα επιβάλουμε ακόμη μεγαλύτερο οικονομικό κόστος, καταστρέφοντας τρία από τα δικά σας».
Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν απάντησαν εκτοξεύοντας βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον αμερικανικού αεροπλανοφόρου και αντιτορπιλικού, χωρίς να επιτύχουν στόχο, ενώ στη συνέχεια έπληξαν τρία ακόμη δεξαμενόπλοια.
Το Brent ενισχύθηκε στα 98,19 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο που αποτελεί υψηλό έξι εβδομάδων και βρίσκεται περίπου 38% υψηλότερα από τα περίπου 70 δολάρια που επικρατούσαν πριν από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο.

Το παράδοξο του χρυσού

Η τρέχουσα κρίση αποτυπώνεται με διαφορετικό τρόπο στις αγορές.
Το πετρέλαιο αποτιμά τον φυσικό κίνδυνο. Η άνοδος του Brent και η εκτόξευση του αμερικανικού diesel σε ιστορικό υψηλό αντανακλούν έναν πόλεμο που έχει περιορίσει τις εξαγωγές του ιρανικού «σκιώδους στόλου» και έχει οδηγήσει για πρώτη φορά σε άμεσες ανταλλαγές πυρών μεταξύ του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού και των Φρουρών της Επανάστασης.
Ο χρυσός, αντίθετα, που παραδοσιακά ενισχύεται σε τέτοιες γεωπολιτικές κρίσεις, υποχώρησε περίπου 0,7% στα 4.402 δολάρια ανά ουγγιά. Παράλληλα, η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ομολόγου αυξήθηκε στο 4,79%, καταγράφοντας άνοδο σχεδόν 20 μονάδων βάσης μέσα στον μήνα.
Η βασική αιτία ήταν η έκθεση για την απασχόληση στις ΗΠΑ τον Αύγουστο. Δημιουργήθηκαν 162.000 νέες θέσεις εργασίας, υπερτριπλάσιες των 53.000 που προέβλεπαν οι αναλυτές. Τα στοιχεία αυτά αναζωπύρωσαν τα στοιχήματα ότι η συνεδρίαση της Fed στις 15-16 Σεπτεμβρίου θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αύξηση επιτοκίων, αντί για μείωση που προεξοφλούσαν οι αγορές μέχρι και την περασμένη Τετάρτη, όταν ο διοικητής Christopher Waller είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διατήρησης των επιτοκίων στα τρέχοντα επίπεδα.

Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν

Στους κερδισμένους συγκαταλέγονται οι Exxon Mobil, Chevron και άλλοι μεγάλοι πετρελαϊκοί όμιλοι με έκθεση στην παραγωγή του Κόλπου, καθώς επωφελούνται από το αυξημένο περιθώριο κέρδους που δημιουργεί το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου.
Κερδισμένες εμφανίζονται επίσης η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που ολοκλήρωσαν αυτόν τον μήνα την άρση των εθελοντικών περικοπών παραγωγής του OPEC+ και διαθέτουν πλέον πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Έτσι μπορούν να επωφελούνται από την άνοδο των τιμών, ενώ ταυτόχρονα να προβάλλουν ως οι μοναδικοί παράγοντες που μπορούν να συμβάλουν στην αποκλιμάκωσή τους.
Στους χαμένους βρίσκονται τα ασιατικά διυλιστήρια σε Ιαπωνία, Ινδία και Νότια Κορέα, τα οποία προμηθεύονταν φθηνό ιρανικό πετρέλαιο μέσω του ίδιου «σκιώδους στόλου» που σήμερα βρίσκεται στο στόχαστρο της Ουάσιγκτον.
Παράλληλα, πλήγμα δέχονται τα πετρελαϊκά έσοδα του Ιράν, τα οποία ήδη πιέζονται από τον αμερικανικό αποκλεισμό που εφαρμόζεται από τον Απρίλιο, αλλά και οι Αμερικανοί καταναλωτές και μεταφορείς που επωμίζονται το κόστος των ιστορικά υψηλών τιμών του ντίζελ σε μια οικονομία που η Fed προσπαθεί ταυτόχρονα να επιβραδύνει.

Γιατί έχει σημασία

Σύμφωνα με την ανάλυση του Modern Diplomacy, η κρίση αποτελεί δοκιμασία για το κατά πόσο οι αγορές θεωρούν ότι ένας πόλεμος που διεξάγεται κυρίως μέσω δεξαμενόπλοιων και πυραυλικών επιθέσεων χωρίς άμεσες μαζικές απώλειες μπορεί να παραμείνει «περιορισμένος».
Μέχρι στιγμής η απάντηση φαίνεται να είναι θετική. Η πτώση του χρυσού δείχνει ότι οι επενδυτές αντιμετωπίζουν την κατάσταση ως ένα ενεργειακό σοκ προσφοράς και όχι ως μια γενικευμένη κρίση που θα προκαλούσε μαζική φυγή προς τα ασφαλή καταφύγια.
Αυτό στέλνει μήνυμα στην Τεχεράνη, την Ουάσιγκτον και τις πρωτεύουσες του Κόλπου ότι ακόμη και μια ένοπλη αντιπαράθεση στο σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη δεν αρκεί από μόνη της για να ανατρέψει την προσδοκία διατήρησης υψηλών επιτοκίων.
Παράλληλα, προσφέρει μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων στην Ουάσιγκτον χωρίς να προκαλεί πανικό στις ευρύτερες αγορές και μειώνει τα κίνητρα για άμεση διαπραγματευτική αποκλιμάκωση.
Ταυτόχρονα, ενισχύει τη διαπραγματευτική ισχύ της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ. Με την παραγωγή τους να έχει επανέλθει σε υψηλότερα επίπεδα ακριβώς τη στιγμή που ο πόλεμος ωθεί τις τιμές προς τα πάνω, μπορούν να εμφανίζονται τόσο απέναντι στην Ουάσιγκτον όσο και στο Πεκίνο ως οι αναντικατάστατοι σταθεροποιητές της αγοράς.
Η εξέλιξη περιπλέκει ακόμη περισσότερο το έργο της Fed, καθώς μια γεωπολιτική κρίση προστίθεται σε μια ήδη δύσκολη συζήτηση για τα επιτόκια, ενώ ο Λευκός Οίκος διαχειρίζεται ταυτόχρονα και τη συνεχιζόμενη κρίση στην Ουκρανία.

Τι πρέπει να παρακολουθήσουν οι αγορές

Το ενδιαφέρον στρέφεται σε δύο κρίσιμες εξελίξεις μέσα στην εβδομάδα.
Η πρώτη αφορά την αμοιβαία παύση επιθέσεων κατά του Κιέβου και της Μόσχας που είχε ανακοινώσει ο Vladimir Putin και αποδέχθηκε ο Volodymyr Zelensky, η οποία λήγει τα μεσάνυχτα της 7ης προς 8η Σεπτεμβρίου.
Εάν δεν παραταθεί, θα επανενεργοποιηθεί ένα δεύτερο μέτωπο που διεκδικεί την προσοχή της Ουάσιγκτον.
Η δεύτερη και σημαντικότερη για τις αγορές είναι η συνεδρίαση της FOMC στις 15-16 Σεπτεμβρίου. Εκεί, τόσο το σοκ στις τιμές του πετρελαίου όσο και τα ισχυρά στοιχεία για την απασχόληση θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες για το αν η Fed θα αυξήσει, θα διατηρήσει ή θα επανεξετάσει τη μελλοντική πορεία των επιτοκίων.

www.bankingnews.gr