Η εξαγγελία αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη προεκλογικό σύνθημα - Αντιθέτως, αποκαλύπτει μια βαθύτερη πολιτική και οικονομική πραγματικότητα.
Ο Donald Trump έχει επιχειρήσει τους τελευταίους μήνες να καλλιεργήσει μια εικόνα απόλυτης ισχύος και διαρκών επιτυχιών, επιστρατεύοντας ακόμη και εντυπωσιακές εικόνες και βίντεο που αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη και ειδικά εφέ του Hollywood.
Ωστόσο, σε προεκλογική συγκέντρωση στο Dallas, ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε σε μια πρωτοφανή υπόσχεση: εφόσον οι Ρεπουμπλικάνοι επικρατήσουν στις εκλογές για τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία, κάθε ενήλικος Αμερικανός πολίτης θα μπορούσε να λάβει 5.000 δολάρια ως μέρισμα.
Η εξαγγελία αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη προεκλογικό σύνθημα.
Αντιθέτως, αποκαλύπτει μια βαθύτερη πολιτική και οικονομική πραγματικότητα.
Από τη μία πλευρά, αναδεικνύει την απόσταση ανάμεσα στη ρητορική περί δημοκρατίας και στην πρακτική της πολιτικής εξουσίας στις ΗΠΑ.
Από την άλλη, φέρνει στο προσκήνιο το τεράστιο πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό κόστος που συνεπάγεται η σύγκρουση με το Ιράν για την Washington.
Και ίσως το σημαντικότερο: η συγκεκριμένη εξαγγελία εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο η εικόνα «νίκης» που επιχειρεί να προβάλει ο Trump ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα που διαμορφώνεται στο πεδίο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επί δεκαετίες παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών, επικαλούμενες την υπεράσπιση της δημοκρατίας, των θεσμών και της λαϊκής βούλησης, ενώ έχουν χρησιμοποιήσει και εκτεταμένα καθεστώτα κυρώσεων ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Η υπόσχεση, όμως, ενός άμεσου οικονομικού οφέλους ύψους 5.000 δολαρίων προς τους Αμερικανούς ψηφοφόρους, στο πλαίσιο μιας εκλογικής αναμέτρησης, δημιουργεί μια διαφορετική εικόνα της πολιτικής πραγματικότητας.
Η σύμπτωση της συγκεκριμένης εξαγγελίας με τις πολιτικές του Trump απέναντι στην ηλεκτρονική και επιστολική ψήφο εντείνει ακόμη περισσότερο αυτή την αντίφαση.
Όταν η οικονομική κατάσταση των πολιτών συνδέεται άμεσα με την εκλογική επικράτηση ενός κόμματος, ανακύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: πού σταματά η πολιτική πειθώ και πού αρχίζει η προσπάθεια εξαγοράς πολιτικής συναίνεσης;
Πέρα όμως από το θεσμικό ζήτημα, η εξαγγελία μπορεί να ερμηνευθεί και ως ένδειξη πολιτικής πίεσης.
Μια κυβέρνηση που υποσχέθηκε να καταστήσει την Αμερική ισχυρότερη και οικονομικά ευημερούσα καταφεύγει πλέον σε άμεσες χρηματικές παροχές προκειμένου να ενισχύσει την κοινωνική αποδοχή και την εκλογική της βάση.
Τα 5.000 δολάρια και η σκληρή οικονομική πραγματικότητα
Η υπόσχεση των 5.000 δολαρίων δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί απλώς ως μια προεκλογική ατάκα.
Μπορεί να αποτελέσει ένδειξη της προσπάθειας της κυβέρνησης Trump να απορροφήσει τις κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις που προκαλούνται από την ενεργειακή κρίση και τις συνέπειες του πολέμου.
Το τελευταίο διάστημα, ο Trump έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι το Ιράν έχει υποστεί σοβαρή αποδυνάμωση, ότι η Τεχεράνη βρίσκεται σε δυσχερή θέση και ότι η κατάσταση γύρω από το Στενό του Hormuz μπορεί να αντιμετωπιστεί.
Οι εξελίξεις, ωστόσο, στις ενεργειακές αγορές και στη διεθνή οικονομία δείχνουν μια σαφώς πιο σύνθετη εικόνα.
Η άνοδος της τιμής του ντίζελ στις ΗΠΑ σε επίπεδα άνω των 6 δολαρίων ανά γαλόνι, η τιμή του πετρελαίου κοντά στα 110 δολάρια το βαρέλι και η εκτόξευση των τιμών του φυσικού αερίου στην Ευρώπη προς τα 80 δολάρια καταδεικνύουν ότι η αγορά δεν πείθεται από επικοινωνιακές εικόνες.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές αποτιμούν τις πραγματικές οικονομικές συνέπειες της σύγκρουσης και όχι τις πολιτικές διακηρύξεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εξαγγελία των 5.000 δολαρίων αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Το συνολικό κόστος μιας τέτοιας παροχής εκτιμάται περίπου στο 1 τρισ. δολάρια, ποσό ιδιαίτερα υψηλό εάν συγκριθεί με το ήδη τεράστιο δημόσιο χρέος των ΗΠΑ, το οποίο κινείται γύρω από τα 40 τρισ. δολάρια.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν η κυβέρνηση μπορεί να χρηματοδοτήσει μια τέτοια παροχή, αλλά και ποιο θα είναι το πραγματικό κόστος για τα δημόσια οικονομικά, το έλλειμμα και τελικά για τους ίδιους τους Αμερικανούς φορολογούμενους.
Ο πόλεμος μπορεί να τελειώνει στα χαρτιά, αλλά όχι στο πεδίο
Ο Trump έχει αφήσει να εννοηθεί ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα μπορούσε να τερματιστεί ακόμη και «αμέσως μετά τις εκλογές».
Ωστόσο, οι εξελίξεις στο στρατιωτικό και πολιτικό πεδίο αμφισβητούν σοβαρά μια τέτοια αισιόδοξη εκτίμηση.
Οι επανειλημμένες πυρηνικές απειλές, οι προσπάθειες προώθησης ψηφισμάτων για τον περιορισμό των πυρηνικών δραστηριοτήτων του Ιράν, η αναζήτηση αμερικανικού μη επανδρωμένου υποβρυχίου, οι αναφορές για καταστροφή αμερικανικού υποβρυχίου στο Στενό του Hormuz, καθώς και οι παραδοχές Αμερικανών στρατιωτικών διοικητών ότι αμερικανικές βάσεις στην περιοχή, μέχρι και την Ιορδανία, έχουν υποστεί ζημιές, συνθέτουν μια εικόνα πολύ διαφορετική από εκείνη μιας «ολοκληρωτικής νίκης».
Παράλληλα, η μεταβολή της ιρανικής στρατηγικής από μια περισσότερο αναλογική απάντηση σε μια ταχύτερη, μαζικότερη και πιο επώδυνη αντίδραση αυξάνει τους κινδύνους περαιτέρω κλιμάκωσης.
Υπό αυτή την έννοια, η εικόνα μιας «κατεστραμμένης» ή πλήρως αποδυναμωμένης Iran δεν φαίνεται να αποτυπώνει το σύνολο της πραγματικότητας.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η προσπάθεια του Trump να μεταφέρει τον ορίζοντα της σύγκρουσης μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές μπορεί να ερμηνευθεί ως προσπάθεια πολιτικής διαχείρισης ενός πολέμου που εξελίσσεται σε σημαντικό βάρος για την αμερικανική κυβέρνηση.
Ένας πόλεμος που αρχικά θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως εκλογικό πλεονέκτημα και απόδειξη ισχύος, κινδυνεύει να μετατραπεί σε πολιτικό εφιάλτη για τον ίδιο τον Trump και τους Ρεπουμπλικάνους.
Η ιστορία δείχνει ότι οι πόλεμοι σπάνια παραμένουν ελεγχόμενοι όταν εμπλέκονται μεγάλες δυνάμεις, ενεργειακές αγορές και κρίσιμες θαλάσσιες οδοί.
Το Στενό του Hormuz αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα.
Ο Trump επιχειρεί να διαχειριστεί την κρίση παρουσιάζοντας το Ιράν ως αποδυναμωμένο, προσφέροντας οικονομικά κίνητρα στους Αμερικανούς πολίτες και συνδέοντας, άμεσα ή έμμεσα, την πορεία του πολέμου με τις ενδιάμεσες εκλογές.
Ωστόσο, το τέλος μιας τέτοιας σύγκρουσης δεν καθορίζεται από τις προεκλογικές εκστρατείες.
Καθορίζεται από τους συσχετισμούς στο πεδίο, τις στρατιωτικές δυνατότητες των εμπλεκομένων και, κυρίως, τους όρους που θα τεθούν για την κατάπαυση των εχθροπραξιών.
Μεταξύ των προϋποθέσεων που προβάλλονται από την ιρανική πλευρά περιλαμβάνονται η πλήρης παύση των εχθροπραξιών και των απειλών, η αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον Λίβανο, η άρση του αποκλεισμού στην Υεμένη, η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ύψους περίπου 24 δισ. δολαρίων και η μη παρέμβαση στις πυρηνικές και πυραυλικές δυνατότητες της χώρας.
Οι απαιτήσεις αυτές καταδεικνύουν ότι η Tehran δεν αντιμετωπίζει τη σύγκρουση ως μια απλή στρατιωτική αναμέτρηση που μπορεί να λήξει με μια μονομερή αμερικανική απόφαση.
Το Hollywood δεν μπορεί να κρύψει το κόστος
Ο Trump μπορεί να επιχειρεί να παρουσιάσει μια εικόνα νίκης μέσα από εντυπωσιακά βίντεο, τεχνητή νοημοσύνη, ειδικά εφέ και επικοινωνιακές εκστρατείες.
Μπορεί επίσης να προσφέρει την προοπτική ενός επιδόματος 5.000 δολαρίων σε κάθε ενήλικο Αμερικανό.
Όμως ούτε τα ειδικά εφέ ούτε οι προεκλογικές υποσχέσεις μπορούν να εξαφανίσουν το πραγματικό κόστος ενός πολέμου.
Η αύξηση των τιμών ενέργειας, η πίεση στα δημόσια οικονομικά, η αναστάτωση στις χρηματοπιστωτικές αγορές και ο κίνδυνος μιας παρατεταμένης στρατιωτικής σύγκρουσης αποτελούν πραγματικότητες που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με επικοινωνιακούς όρους.
Για να τερματιστεί η κρίση, απαιτείται αναγνώριση των πραγματικών συσχετισμών και εγκατάλειψη της μονομερούς προσέγγισης.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι πόσα δολάρια θα μοιραστούν στους ψηφοφόρους ή πόσο εντυπωσιακό θα είναι το επόμενο βίντεο του Trump.
Είναι ποιος θα καθορίσει τους όρους της επόμενης ημέρας.
Και στο Στενό του Hormuz, τουλάχιστον, η πραγματικότητα δεν καθορίζεται από τα ειδικά εφέ του Hollywood ούτε από την υπόσχεση των 5.000 δολαρίων.
www.bankingnews.gr
Ωστόσο, σε προεκλογική συγκέντρωση στο Dallas, ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε σε μια πρωτοφανή υπόσχεση: εφόσον οι Ρεπουμπλικάνοι επικρατήσουν στις εκλογές για τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία, κάθε ενήλικος Αμερικανός πολίτης θα μπορούσε να λάβει 5.000 δολάρια ως μέρισμα.
Η εξαγγελία αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη προεκλογικό σύνθημα.
Αντιθέτως, αποκαλύπτει μια βαθύτερη πολιτική και οικονομική πραγματικότητα.
Από τη μία πλευρά, αναδεικνύει την απόσταση ανάμεσα στη ρητορική περί δημοκρατίας και στην πρακτική της πολιτικής εξουσίας στις ΗΠΑ.
Από την άλλη, φέρνει στο προσκήνιο το τεράστιο πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό κόστος που συνεπάγεται η σύγκρουση με το Ιράν για την Washington.
Και ίσως το σημαντικότερο: η συγκεκριμένη εξαγγελία εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο η εικόνα «νίκης» που επιχειρεί να προβάλει ο Trump ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα που διαμορφώνεται στο πεδίο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επί δεκαετίες παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών, επικαλούμενες την υπεράσπιση της δημοκρατίας, των θεσμών και της λαϊκής βούλησης, ενώ έχουν χρησιμοποιήσει και εκτεταμένα καθεστώτα κυρώσεων ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Η υπόσχεση, όμως, ενός άμεσου οικονομικού οφέλους ύψους 5.000 δολαρίων προς τους Αμερικανούς ψηφοφόρους, στο πλαίσιο μιας εκλογικής αναμέτρησης, δημιουργεί μια διαφορετική εικόνα της πολιτικής πραγματικότητας.
Η σύμπτωση της συγκεκριμένης εξαγγελίας με τις πολιτικές του Trump απέναντι στην ηλεκτρονική και επιστολική ψήφο εντείνει ακόμη περισσότερο αυτή την αντίφαση.
Όταν η οικονομική κατάσταση των πολιτών συνδέεται άμεσα με την εκλογική επικράτηση ενός κόμματος, ανακύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: πού σταματά η πολιτική πειθώ και πού αρχίζει η προσπάθεια εξαγοράς πολιτικής συναίνεσης;
Πέρα όμως από το θεσμικό ζήτημα, η εξαγγελία μπορεί να ερμηνευθεί και ως ένδειξη πολιτικής πίεσης.
Μια κυβέρνηση που υποσχέθηκε να καταστήσει την Αμερική ισχυρότερη και οικονομικά ευημερούσα καταφεύγει πλέον σε άμεσες χρηματικές παροχές προκειμένου να ενισχύσει την κοινωνική αποδοχή και την εκλογική της βάση.
Τα 5.000 δολάρια και η σκληρή οικονομική πραγματικότητα
Η υπόσχεση των 5.000 δολαρίων δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί απλώς ως μια προεκλογική ατάκα.
Μπορεί να αποτελέσει ένδειξη της προσπάθειας της κυβέρνησης Trump να απορροφήσει τις κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις που προκαλούνται από την ενεργειακή κρίση και τις συνέπειες του πολέμου.
Το τελευταίο διάστημα, ο Trump έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι το Ιράν έχει υποστεί σοβαρή αποδυνάμωση, ότι η Τεχεράνη βρίσκεται σε δυσχερή θέση και ότι η κατάσταση γύρω από το Στενό του Hormuz μπορεί να αντιμετωπιστεί.
Οι εξελίξεις, ωστόσο, στις ενεργειακές αγορές και στη διεθνή οικονομία δείχνουν μια σαφώς πιο σύνθετη εικόνα.
Η άνοδος της τιμής του ντίζελ στις ΗΠΑ σε επίπεδα άνω των 6 δολαρίων ανά γαλόνι, η τιμή του πετρελαίου κοντά στα 110 δολάρια το βαρέλι και η εκτόξευση των τιμών του φυσικού αερίου στην Ευρώπη προς τα 80 δολάρια καταδεικνύουν ότι η αγορά δεν πείθεται από επικοινωνιακές εικόνες.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές αποτιμούν τις πραγματικές οικονομικές συνέπειες της σύγκρουσης και όχι τις πολιτικές διακηρύξεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εξαγγελία των 5.000 δολαρίων αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Το συνολικό κόστος μιας τέτοιας παροχής εκτιμάται περίπου στο 1 τρισ. δολάρια, ποσό ιδιαίτερα υψηλό εάν συγκριθεί με το ήδη τεράστιο δημόσιο χρέος των ΗΠΑ, το οποίο κινείται γύρω από τα 40 τρισ. δολάρια.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν η κυβέρνηση μπορεί να χρηματοδοτήσει μια τέτοια παροχή, αλλά και ποιο θα είναι το πραγματικό κόστος για τα δημόσια οικονομικά, το έλλειμμα και τελικά για τους ίδιους τους Αμερικανούς φορολογούμενους.
Ο πόλεμος μπορεί να τελειώνει στα χαρτιά, αλλά όχι στο πεδίο
Ο Trump έχει αφήσει να εννοηθεί ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα μπορούσε να τερματιστεί ακόμη και «αμέσως μετά τις εκλογές».
Ωστόσο, οι εξελίξεις στο στρατιωτικό και πολιτικό πεδίο αμφισβητούν σοβαρά μια τέτοια αισιόδοξη εκτίμηση.
Οι επανειλημμένες πυρηνικές απειλές, οι προσπάθειες προώθησης ψηφισμάτων για τον περιορισμό των πυρηνικών δραστηριοτήτων του Ιράν, η αναζήτηση αμερικανικού μη επανδρωμένου υποβρυχίου, οι αναφορές για καταστροφή αμερικανικού υποβρυχίου στο Στενό του Hormuz, καθώς και οι παραδοχές Αμερικανών στρατιωτικών διοικητών ότι αμερικανικές βάσεις στην περιοχή, μέχρι και την Ιορδανία, έχουν υποστεί ζημιές, συνθέτουν μια εικόνα πολύ διαφορετική από εκείνη μιας «ολοκληρωτικής νίκης».
Παράλληλα, η μεταβολή της ιρανικής στρατηγικής από μια περισσότερο αναλογική απάντηση σε μια ταχύτερη, μαζικότερη και πιο επώδυνη αντίδραση αυξάνει τους κινδύνους περαιτέρω κλιμάκωσης.
Υπό αυτή την έννοια, η εικόνα μιας «κατεστραμμένης» ή πλήρως αποδυναμωμένης Iran δεν φαίνεται να αποτυπώνει το σύνολο της πραγματικότητας.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η προσπάθεια του Trump να μεταφέρει τον ορίζοντα της σύγκρουσης μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές μπορεί να ερμηνευθεί ως προσπάθεια πολιτικής διαχείρισης ενός πολέμου που εξελίσσεται σε σημαντικό βάρος για την αμερικανική κυβέρνηση.
Ένας πόλεμος που αρχικά θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως εκλογικό πλεονέκτημα και απόδειξη ισχύος, κινδυνεύει να μετατραπεί σε πολιτικό εφιάλτη για τον ίδιο τον Trump και τους Ρεπουμπλικάνους.
Η ιστορία δείχνει ότι οι πόλεμοι σπάνια παραμένουν ελεγχόμενοι όταν εμπλέκονται μεγάλες δυνάμεις, ενεργειακές αγορές και κρίσιμες θαλάσσιες οδοί.
Το Στενό του Hormuz αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα.
Ο Trump επιχειρεί να διαχειριστεί την κρίση παρουσιάζοντας το Ιράν ως αποδυναμωμένο, προσφέροντας οικονομικά κίνητρα στους Αμερικανούς πολίτες και συνδέοντας, άμεσα ή έμμεσα, την πορεία του πολέμου με τις ενδιάμεσες εκλογές.
Ωστόσο, το τέλος μιας τέτοιας σύγκρουσης δεν καθορίζεται από τις προεκλογικές εκστρατείες.
Καθορίζεται από τους συσχετισμούς στο πεδίο, τις στρατιωτικές δυνατότητες των εμπλεκομένων και, κυρίως, τους όρους που θα τεθούν για την κατάπαυση των εχθροπραξιών.
Μεταξύ των προϋποθέσεων που προβάλλονται από την ιρανική πλευρά περιλαμβάνονται η πλήρης παύση των εχθροπραξιών και των απειλών, η αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον Λίβανο, η άρση του αποκλεισμού στην Υεμένη, η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ύψους περίπου 24 δισ. δολαρίων και η μη παρέμβαση στις πυρηνικές και πυραυλικές δυνατότητες της χώρας.
Οι απαιτήσεις αυτές καταδεικνύουν ότι η Tehran δεν αντιμετωπίζει τη σύγκρουση ως μια απλή στρατιωτική αναμέτρηση που μπορεί να λήξει με μια μονομερή αμερικανική απόφαση.
Το Hollywood δεν μπορεί να κρύψει το κόστος
Ο Trump μπορεί να επιχειρεί να παρουσιάσει μια εικόνα νίκης μέσα από εντυπωσιακά βίντεο, τεχνητή νοημοσύνη, ειδικά εφέ και επικοινωνιακές εκστρατείες.
Μπορεί επίσης να προσφέρει την προοπτική ενός επιδόματος 5.000 δολαρίων σε κάθε ενήλικο Αμερικανό.
Όμως ούτε τα ειδικά εφέ ούτε οι προεκλογικές υποσχέσεις μπορούν να εξαφανίσουν το πραγματικό κόστος ενός πολέμου.
Η αύξηση των τιμών ενέργειας, η πίεση στα δημόσια οικονομικά, η αναστάτωση στις χρηματοπιστωτικές αγορές και ο κίνδυνος μιας παρατεταμένης στρατιωτικής σύγκρουσης αποτελούν πραγματικότητες που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με επικοινωνιακούς όρους.
Για να τερματιστεί η κρίση, απαιτείται αναγνώριση των πραγματικών συσχετισμών και εγκατάλειψη της μονομερούς προσέγγισης.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι πόσα δολάρια θα μοιραστούν στους ψηφοφόρους ή πόσο εντυπωσιακό θα είναι το επόμενο βίντεο του Trump.
Είναι ποιος θα καθορίσει τους όρους της επόμενης ημέρας.
Και στο Στενό του Hormuz, τουλάχιστον, η πραγματικότητα δεν καθορίζεται από τα ειδικά εφέ του Hollywood ούτε από την υπόσχεση των 5.000 δολαρίων.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών