Τελευταία Νέα
Ενέργεια

Oικονομική καταστροφή για την ανοχύρωτη ΕΕ – Η ενεργειακή κρίση με Ιράν εκτοξεύει τον πληθωρισμό και σκοτώνει τη βιομηχανία

Oικονομική καταστροφή για την ανοχύρωτη ΕΕ – Η ενεργειακή κρίση με Ιράν εκτοξεύει τον πληθωρισμό και σκοτώνει τη βιομηχανία
Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνέχισε να μην λαμβάνει σοβαρά μέτρα για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, ενώ ορισμένες χώρες διατήρησαν την απαγόρευση λειτουργίας των πυρηνικών σταθμών, κάτι που τις άφησε ευάλωτες σε μελλοντικές ενεργειακές ελλείψεις
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε χρόνια για να προετοιμαστεί για μια ενεργειακή κρίση μετά το σοκ του 2022.
Χάρη σε έναν ήπιο χειμώνα και σε άφθονη προσφορά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ευρωπαϊκή κρίση φυσικού αερίου ήταν πολύ λιγότερο σοβαρή από ό,τι φοβούνταν πολλοί.
Ωστόσο, η ήπειρος απέφυγε τις διακοπές ρεύματος και την οικονομική κατάρρευση κυρίως χάρη στον συνδυασμό καλής τύχης όσον αφορά τις θερμοκρασίες και της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αντί να αναγνωρίσει τον παράγοντα της τύχης, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνέχισε να μην λαμβάνει σοβαρά μέτρα για την ασφάλεια εφοδιασμού, ενώ ορισμένες χώρες διατήρησαν την απαγόρευση λειτουργίας των πυρηνικών σταθμών, κάτι που τις άφησε ευάλωτες σε μελλοντικές ενεργειακές ελλείψεις.
Αντί να δημιουργηθεί ένα σχέδιο για την άρση των απαγορεύσεων στην ανάπτυξη ενεργειακών πόρων, το τέλος του κλεισίματος πυρηνικών μονάδων και την άρση των περιορισμών στις επενδύσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση προτίμησε να κρύψει το κεφάλι στην άμμο, ελπίζοντας ότι τίποτα δεν θα συμβεί.

Νέο σοκ χειρότερο από το 2022

Η Ευρώπη βαδίζει υπνοβατώντας προς μια νέα ενεργειακή κρίση, η οποία μπορεί να είναι χειρότερη από το σοκ του 2022.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, μια νέα διπλωματική κρίση μεταξύ Ισπανίας και ΗΠΑ, η συνεχιζόμενη ένταση με την Αλγερία και η διατηρηθείσα εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έχουν συνδυαστεί ώστε να εκτοξεύσουν τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, απειλώντας την ήδη εύθραυστη ευρωπαϊκή οικονομία.

Η κλιμάκωση του πολέμου με το Ιράν έχει επηρεάσει το μεγαλύτερο μέρος της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Hormuz.
Η ημερήσια κίνηση πλοίων στο στενό μειώθηκε από 138 σε μόλις 20 πλοία, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων.
Το Κουβέιτ και το Κατάρ έχουν κηρύξει force majeure (αδυναμία τήρησης των συμβολαίων), πράγμα που σημαίνει ότι όλα τα ισχύοντα συμβόλαια μπορούν να επαναδιαπραγματευτούν ως προς ποσότητα και τιμή, ενώ το Κουβέιτ και τα Ενωμενα Αραβικά Εμιράρα έχουν μειώσει την παραγωγή αργού πετρελαίου λόγω απειλών από το Ιράν.
Το πετρέλαιο Brent έχει ήδη βρίσκεται κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο 21% μέσα σε μία εβδομάδα — τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία αύξηση των τελευταίων πέντε ετών. Οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ έχουν φτάσει τα 4 δολάρια το γαλόνι, ακόμη χαμηλότερα από τον μέσο όρο της περιόδου 2021–2023.
Για την Ευρώπη όμως η εικόνα στο φυσικό αέριο είναι ακόμη πιο ανησυχητική.
Ο ολλανδικός δείκτης φυσικού αερίου Dutch TTF natural gas benchmark έχει εκτοξευθεί κατά 50% την εβδομάδα — τη μεγαλύτερη άνοδο από το καλοκαίρι του 2023. Το συμβόλαιο Απριλίου 2026 στο TTF έφτασε τα 58,42 δολάρια/MWh από 37 δολάρια/MWh μόλις μία εβδομάδα πριν. Η υπονοούμενη μεταβλητότητα στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του TTF έχει τετραπλασιαστεί από τον Ιανουάριο.
Το Κατάρ, ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο, σταμάτησε την παραγωγή στο πεδίο Ras Laffan Industrial City, τη μεγαλύτερη εγκατάσταση υγροποίησης παγκοσμίως, και εξέδωσε ειδοποιήσεις για force majeure (αδυναμία τήρησης των συμβολαίων).
Το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προμηθεύουν πάνω από το 20% της παγκόσμιας αγοράς LNG και τώρα βρίσκονται εκτός λειτουργίας.
Σύμφωνα με την Kpler, ακόμη και αν ληφθούν υπόψη όλες οι εναλλακτικές πηγές, η διαθέσιμη προσφορά είναι λιγότερη από 2 εκατομμύρια τόνους τον μήνα, έναντι απώλειας 5,8 εκατομμυρίων τόνων τον μήνα.
Η Ευρώπη δεν ήταν προετοιμασμένη για αυτή τη διαταραχή και έχει κάνει πολύ λίγα για να εγγυηθεί μακροπρόθεσμο εφοδιασμό. Η επίκληση force majeure επιτρέπει στους προμηθευτές να διαχειρίζονται τα συμβόλαια με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους — κάτι κρίσιμο σε μια περίοδο ελλείψεων και ανάγκης ευελιξίας.
Extract from document with three pie charts showing energy imports data
Τι έκανε η Κίνα 

Η Κίνα έθεσε την ασφάλεια εφοδιασμού ως προτεραιότητα.
Πλοία LNG που αρχικά κατευθύνονταν προς την Ευρώπη εκτρέπονται πλέον προς την Ασία. Γιατί; Επειδή τα ασιατικά spot premiums ξεπερνούν πλέον τις ευρωπαϊκές τιμές, στέλνοντας το ισχυρότερο σήμα arbitrage από το 2022, όπως αναφέρει το Reuters.
«Ισχυρότερο σήμα arbitrage» σημαίνει ότι υπάρχουν ισχυρότερες ενδείξεις ή μεγαλύτερες ευκαιρίες να εκμεταλλευτεί κάποιος μια ανισορροπία στην αγορά.
Μόνο αυτή την εβδομάδα τρία πλοία που μετέφεραν LNG από τις ΗΠΑ και τη Νιγηρία άλλαξαν πορεία προς την Ασία.
Η Ευρώπη χάνει τη διεθνή «μάχη προσφορών» για ευέλικτα φορτία.
Ταυτόχρονα, τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου έχουν πέσει στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών.
Η Ευρώπη χρειάζεται μεγάλες εισαγωγές φορτίων την άνοιξη και το καλοκαίρι για να γεμίσει ξανά τις αποθήκες ακόμη και μετά τη λήξη της περιόδου προμηθειών στις 31 Μαρτίου.
Η διαδικασία αυτή θα είναι δυσκολότερη και πολύ πιο ακριβή λόγω του αυξημένου ανταγωνισμού για LNG και πιθανών διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες που επιδεινώνονται από γεωπολιτικές εντάσεις.
Η επιδείνωση των διπλωματικών σχέσεων της Ίσπανίας με τις ΗΠΑ προσθέτει μια ακόμη επικίνδυνη διάσταση.
Η αλλαγή στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης του Pedro Sánchez, με προκλητική ρητορική και θέσεις που θεωρούνται εχθρικές προς τα αμερικανικά συμφέροντα, έχει απομονώσει διπλωματικά τη Μαδρίτη τη χειρότερη δυνατή στιγμή.
Οι μεγαλύτεροι προμηθευτές LNG της Ισπανίας είναι η Αλγερία και οι ΗΠΑ.
Ωστόσο, η κυβέρνηση Sánchez έχει προκαλέσει διπλωματικές κρίσεις και με τις δύο χώρες.

Οι έξι τερματικοί σταθμοί επαναεριοποίησης της Ισπανίας είναι κρίσιμοι για τη διανομή LNG στην Ευρώπη — αλλά μόνο αν φτάνουν φορτία.
Σε μια αγορά περιορισμένης προσφοράς, όπου οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG, μια διπλωματική κρίση με την Ουάσιγκτον δεν είναι απλώς πολιτικό πρόβλημα• είναι κίνδυνος ενεργειακού εφοδιασμού.
Η κακή διπλωματική σχέση της Ισπανίας με την Αλγερία λόγω του ζητήματος της Δυτικής Σαχάρας έχει επίσης οδηγήσει σε μείωση των ποσοτήτων αλγερινού φυσικού αερίου προς την Ισπανία.
Ο κίνδυνος νέας διακοπής ρωσικού αερίου αυξάνεται ακόμη περισσότερο. Παρότι η Ευρώπη έχει μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο αγωγών από 40% σε 15% από το 2022, σημαντικές ροές συνεχίζονται — κυρίως μέσω του αγωγού TurkStream προς τη νότια και νοτιοανατολική Ευρώπη.
Οι ευρωπαϊκές αγορές ρωσικού αερίου ξεπέρασαν τα 40 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα το 2025, αξίας περίπου 15 δισ. ευρώ.
Παρά το σχέδιο πλήρους διακοπής έως το 2027, η ΕΕ εξακολουθεί να εισάγει μεγάλες ποσότητες ρωσικού LNG — ιδίως προς την Ισπανία, τη Γαλλία και το Βέλγιο — καθιστώντας τη Ρωσία τον δεύτερο μεγαλύτερο προμηθευτή στο τρίτο τρίμηνο του 2025 με μερίδιο 12,7%.
Η Ισπανία, ο πέμπτος μεγαλύτερος εισαγωγέας, αγόρασε LNG αξίας 114 εκατομμυρίων ευρώ από τη Ρωσία τον Ιανουάριο.
Οι εισαγωγές LNG της Γαλλίας από τη Ρωσία αυξήθηκαν κατά 57% μέσα σε έναν μήνα, σύμφωνα με το Centre for Research on Energy and Clean Air.
Ένα πλήρες κλείσιμο της ρωσικής παροχής, σε συνδυασμό με τις διαταραχές στη Μέση Ανατολή και πιθανή μείωση των αμερικανικών ποσοτήτων, θα μπορούσε να οδηγήσει την Ευρώπη σε πρωτοφανή ενεργειακή κρίση που ίσως περιλαμβάνει ακόμη και δελτίο ενέργειας.
Η βιομηχανική ύφεση της Γερμανία, ήδη στον τρίτο συνεχόμενο χρόνο της, θα επιδεινωθεί.
Η Ισπανία, η Ιταλία και οι οικονομίες της Κεντρικής Ευρώπης θα αντιμετωπίσουν διψήφια άνοδο στο ενεργειακό κόστος και σημαντική πτώση της βιομηχανικής παραγωγής και της κατανάλωσης.
Οι χειμερινές αξιολογήσεις της International Energy Agency είχαν προειδοποιήσει επανειλημμένα για μια σοβαρή διαταραχή στην προσφορά φυσικού αερίου και για εκτίναξη των ενεργειακών τιμών.
Κανείς όμως στις Βρυξέλλες δεν άκουσε.
Τώρα το σενάριο εξελίσσεται.

Το κόστος της επιβίωσης του 2022

Η πολιτική τάξη της Ευρώπης πέρασε τρία χρόνια συγχαίροντας τον εαυτό της για την επιβίωση από την ενεργειακή κρίση του 2022.
Όμως αυτή η «επιβίωση» επιτεύχθηκε καταστρέφοντας τη ζήτηση, αποδιαρθρώνοντας βιομηχανίες, περιορίζοντας την κατανάλωση και πληρώνοντας πολύ υψηλότερες τιμές.
Τα διαρθρωτικά προβλήματα του ευρωπαϊκού ενεργειακού τομέα δεν αντιμετωπίστηκαν ποτέ.
Εν τω μεταξύ, η εγχώρια παραγωγή μειώθηκε, η πυρηνική δυναμικότητα περιορίστηκε και η εξάρτηση αυξήθηκε, ενώ η γραφειοκρατία έκανε ακόμη δυσκολότερες τις επενδύσεις στην ενεργειακή ασφάλεια.
Τώρα, με το πετρέλαιο να πλησιάζει τα 90–100 δολάρια το βαρέλι, τις τιμές του φυσικού αερίου να διπλασιάζονται μέσα σε μία εβδομάδα, τα Στενά του Hormuz ουσιαστικά κλειστά, το LNG του Κατάρ εκτός αγοράς και ορισμένες χώρες να βρίσκονται σε διπλωματικές συγκρούσεις με τον σημαντικότερο ενεργειακό τους σύμμαχο, η Ευρώπη αντιμετωπίζει τις συνέπειες της δικής της αδράνειας.
Η ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση αποτελεί σαφή απειλή.
Οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να ακούσουν τους ειδικούς της βιομηχανίας και να αντιδράσουν με λογική και όχι ιδεολογικές φαντασιοπληξίες, αναγνωρίζοντας τον κίνδυνο της κρίσης.
Δυστυχώς, πολλοί ευρωπαίοι ηγέτες ζουν με την παρηγορητική ψευδαίσθηση ότι κάποιος άλλος θα λύσει το πρόβλημα.
Άλλοι, όπως ο Pedro Sánchez, φαίνεται να προτιμούν την κρίση, ελπίζοντας σε κάποιο ασαφές πολιτικό όφελος που θα αποσπάσει την προσοχή από τα σκάνδαλα διαφθοράς που αντιμετωπίζει — κάτι που τελικά εμποδίζει την αποτελεσματική δράση και παρατείνει την επίλυση της κρίσης.

www.bankingnews.gr

Ρoή Ειδήσεων

Σχόλια αναγνωστών

Δείτε επίσης