Η Ουάσιγκτον στο χείλος στρατιωτικής σύγκρουσης με το Ιράν – Πώς φτάσαμε στο σημείο μηδέν
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναπτύσσουν στρατιωτικές δυνάμεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, ικανές να εξαπολύσουν πολλαπλά κύματα επιθέσεων εναντίον του Ιράν.
Εάν δοθεί η εντολή, η επιχείρηση αυτή θα ξεπεράσει κατά πολύ τις προηγούμενες, πιο περιορισμένες στρατιωτικές ενέργειες του Προέδρου Donald Trump.
Ωστόσο, αυτό που έχει διαρρεύσει στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης είναι ότι δεν υπάρχει σχέδιο διαφυγής.
Στην ουσία, σε αντίθεση με παλαιότερες επιχειρήσεις — όπως τα πλήγματα κατά ηγετικών στελεχών του ISIS, οι επιθέσεις σε συριακές αεροπορικές βάσεις μετά από χρήση χημικών όπλων ή η μονοήμερη επιχείρηση εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων το περασμένο καλοκαίρι — μια νέα εκστρατεία θα ξεκινούσε χωρίς σαφώς καθορισμένο τελικό στόχο.
Πώς φτάσαμε εδώ
Η απάντηση βρίσκεται στη σύγκλιση τριών ζητημάτων που μέχρι πρότινος ήταν διακριτά.
Το πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν, τη βίαιη καταστολή στο εσωτερικό της χώρας και το άλυτο πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ο συνδυασμός τους περιορίζει τα περιθώρια για περιορισμένη δράση και διαμορφώνει τον χαρακτήρα μιας ενδεχόμενης στρατιωτικής επιχείρησης τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες.
Το επιχειρησιακό διακύβευμα: Οι ιρανικοί πύραυλοι
Στις 1 Οκτωβρίου 2024, περίπου 200 ιρανικοί πύραυλοι εκτοξεύθηκαν προς ισραηλινές πόλεις.
Ο χρόνος πτήσης ήταν περίπου 13 λεπτά.
Αμερικανικά και ισραηλινά συστήματα αεράμυνας — συμπεριλαμβανομένων αντιτορπιλικών του αμερικανικού Ναυτικού στην ανατολική Μεσόγειο — κατέρριψαν το μεγαλύτερο μέρος των πυραύλων.
Το περιστατικό αποτέλεσε την πρώτη άμεση κρατική επίθεση εναντίον άλλου κράτους στην περιοχή εδώ και δεκαετίες.
Το Ισραήλ απάντησε πλήττοντας ιρανικά συστήματα αεράμυνας, τα οποία δεν έχουν ακόμη πλήρως αποκατασταθεί.
Το πυραυλικό πρόγραμμα της Τεχεράνης δεν αποτελεί μόνο περιφερειακή απειλή.
Το Ιράν έχει μεταφέρει τεχνολογία πυραύλων και drones στη Ρωσία για χρήση στην Ουκρανία, ενώ ιρανικής προέλευσης μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν πλήξει επανειλημμένα πολιτικές υποδομές.
Σε οποιοδήποτε αμερικανικό στρατιωτικό σενάριο, εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων, εκτοξευτές, αποθέματα και συναφή συστήματα αεράμυνας θα αποτελούσαν πιθανότατα τους πρώτους στόχους, με στόχο τον περιορισμό της δυνατότητας ιρανικών αντιποίνων.
Η αιματηρή καταστολή
Η τρέχουσα κρίση πυροδοτήθηκε από εσωτερικές εξελίξεις στο Ιράν.
Πανεθνικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν λίγο πριν την Πρωτοχρονιά καταπνίγηκαν βίαια.
Ο Donald Trump είχε δημοσίως ενθαρρύνει τους διαδηλωτές, προειδοποιώντας ότι μια αιματηρή καταστολή θα είχε «σοβαρές συνέπειες» για την Τεχεράνη. «KEEP PROTESTING – TAKE OVER YOUR INSTITUTIONS. HELP IS ON THE WAY», είχε γράψει σε ανάρτησή του.
Η βοήθεια, ωστόσο, δεν ήρθε. Οι διαδηλώσεις κατεστάλησαν με χιλιάδες νεκρούς, σύμφωνα με αναφορές — ορισμένες κάνουν λόγο ακόμη και για δεκάδες χιλιάδες.
Η καταστολή προκάλεσε διεθνή σοκ.
Και τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συντόνισαν κυρώσεις κατά των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), χαρακτηρίζοντάς τους τρομοκρατική οργάνωση.
Η στρατιωτική κινητοποίηση των ΗΠΑ στην περιοχή ξεκίνησε λόγω αυτών των γεγονότων — όχι λόγω του πυρηνικού ή του πυραυλικού προγράμματος.
Αυτό έχει επιχειρησιακή σημασία: εάν το πολιτικό κίνητρο είναι η καταστολή, τότε στόχοι μπορεί να περιλαμβάνουν εγκαταστάσεις, διοικητικά κέντρα και ηγετικά στελέχη των IRGC και της πολιτοφυλακής Basij.
Ένα τέτοιο σενάριο διευρύνει το πεδίο σύγκρουσης και αυξάνει τον κίνδυνο ιρανικών αντιποίνων εναντίον αμερικανικών στόχων στην περιοχή.
Το στρατηγικό σημείο ανάφλεξης
Το περασμένο καλοκαίρι, οι ΗΠΑ έπληξαν βασικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου στο Fordow, στη Natanz και στο Isfahan.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου πιθανόν παραμένει θαμμένο κάτω από το Isfahan.
Υπάρχει επίσης νέα εγκατάσταση θαμμένη σε ορεινή περιοχή νότια της Natanz, γνωστή ως “Pickaxe” Mountain, που έχει δηλωθεί ως μελλοντικό κέντρο συναρμολόγησης φυγοκεντρητών.
Η ειρωνεία είναι ότι πριν από την καταστολή των διαδηλώσεων, νέα πλήγματα στο πυρηνικό πρόγραμμα δεν βρίσκονταν στο προσκήνιο.
Ωστόσο, η ιρανική άρνηση ευρύτερων διαπραγματεύσεων και η επιμονή στον εμπλουτισμό ουρανίου επανέφεραν το ζήτημα στο επίκεντρο της αμερικανικής στρατηγικής.
Μια εκστρατεία χωρίς σαφές τέλος
Μεμονωμένα, τα τρία ζητήματα — πύραυλοι, καταστολή, πυρηνικό πρόγραμμα — θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν ξεχωριστά: αποτροπή, διπλωματία, κυρώσεις.
Οι δημόσιες προειδοποιήσεις του Donald Trump και η επιλογή της Τεχεράνης να τις αγνοήσει τα συγχώνευσαν σε ένα ενιαίο στρατηγικό μέτωπο.
Ένα πιθανό σενάριο περιλαμβάνει αρχικά πλήγματα σε πυραυλικές υποδομές και αεράμυνα, επέκταση σε μηχανισμούς καταστολής του καθεστώτος και στη συνέχεια νέες επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Πρόκειται για εκστρατεία ημερών — ίσως και εβδομάδων — με άγνωστη κατάληξη.
Πλέον, η κατάσταση βρίσκεται στο χείλος της σύγκρουσης.
Οι αποφάσεις βρίσκονται στα χέρια του Donald Trump και του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Ayatollah Ali Khamenei.
Κανείς από τους δύο, προς το παρόν, δεν δείχνει διατεθειμένος να κάνει πίσω.
Εάν ξεσπάσουν εχθροπραξίες, δεν θα πρόκειται για ένα μεμονωμένο πλήγμα.
Θα είναι μια σύγκρουση απροσδιόριστης διάρκειας — και ίσως η πιο σύνθετη στρατιωτική δοκιμασία της προεδρίας Trump.
Η Ρωσία εξοπλίζει με Verba και 9M336 το Ιράν
Στα άκρα οδηγείται η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, καθώς την ώρα που ορίστηκε ο τρίτος γύρος συνομιλιών μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ στη Γενεύη την Πέμπτη, 26 Φεβρουαρίου 2026, η Τεχεράνη έχει καταλήξει σε μυστική συμφωνία ύψους 500 εκατ. ευρώ (589 εκατ. δολαρίων) για την προμήθεια χιλιάδων προηγμένων φορητών αντιαεροπορικών πυραύλων από τη Ρωσία.
Αυτό αποκαλύπτουν οι Financial Times, αναφέροντας ότι η συμφωνία, η οποία υπεγράφη στη Μόσχα τον Δεκέμβριο, προβλέπει την παράδοση 500 φορητών εκτοξευτών τύπου «Verba» και 2.500 πυραύλων «9M336» εντός τριών ετών.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, που επικαλείται διαρρεύσαντα ρωσικά έγγραφα τα οποία περιήλθαν στην κατοχή της εφημερίδας, καθώς και πηγές με γνώση της συμφωνίας, οι παραδόσεις θα πραγματοποιηθούν σε τρεις φάσεις, από το 2027 έως και το 2029.
Επίσημο αίτημα από Τεχεράνη
Κατά το δημοσίευμα, η συμφωνία αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ της ρωσικής κρατικής εταιρείας εξαγωγών οπλικών συστημάτων Rosoboronexport και του εκπροσώπου στη Μόσχα του ιρανικού Υπουργείου Άμυνας και Υποστήριξης των Ενόπλων Δυνάμεων (MODAFL).
Η Τεχεράνη υπέβαλε επίσημο αίτημα για τα συγκεκριμένα συστήματα τον περασμένο Ιούλιο, σύμφωνα με σύμβαση που επικαλούνται οι Financial Times.
Τον Ιούνιο του προηγούμενου έτους, αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα είχε ενταχθεί στη στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ κατά του Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump είχε δηλώσει τότε ότι οι βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν καταστράφηκαν ολοσχερώς από την επίθεση.
Ωστόσο, σύμφωνα με προκαταρκτική αξιολόγηση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών εκείνης της περιόδου, οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ δεν εξάλειψαν τις πυρηνικές δυνατότητες της Τεχεράνης, αλλά τις καθυστέρησαν μόνο για λίγους μήνες.
Αγώνας αποκατάστασης στο Ιράν
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η χώρα έχει αποκαταστήσει τις ζημιές που υπέστη κατά τη διάρκεια του πολέμου και ότι οι δυνατότητές της είναι πλέον ισχυρότερες από ποτέ.
Η Ρωσία διατηρεί συνθήκη στρατηγικής εταιρικής σχέσης με το Ιράν, η οποία ωστόσο δεν περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής.
Νωρίτερα τον Φεβρουάριο, ρωσική κορβέτα του πολεμικού ναυτικού πραγματοποίησε κοινές ασκήσεις με το ιρανικό ναυτικό στον Κόλπο του Ομάν, σύμφωνα με το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας.
Σκληρή ρητορική και απειλές εν μέσω στρατιωτικής έντασης
Σε νέο, τρίτο κατά σειρά, γύρο συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν προχωρούν Ηνωμένες Πολιτείες και Τεχεράνη την Πέμπτη στη Γενεύη, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Badr Albusaidi, σε μια συγκυρία αυξανόμενης ανησυχίας για τον κίνδυνο στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ των δύο διαχρονικών αντιπάλων.
Οι ΗΠΑ έχουν ενισχύσει σημαντικά τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, με τον Donald Trump να προειδοποιεί την Πέμπτη ότι «πολύ άσχημα πράγματα θα συμβούν» εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία για την επίλυση της μακροχρόνιας διαμάχης γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ο Badr Albusaidi, ο οποίος διαμεσολαβεί στις έμμεσες επαφές μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις «έχουν πλέον οριστεί για αυτή την Πέμπτη στη Γενεύη, με θετική ώθηση ώστε να γίνει το επιπλέον βήμα για την οριστικοποίηση της συμφωνίας».
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, το Ιράν εμφανίζεται διατεθειμένο να προσφέρει νέες παραχωρήσεις στο πυρηνικό του πρόγραμμα, υπό την προϋπόθεση ότι η συμφωνία θα προβλέπει την άρση των οικονομικών κυρώσεων και θα αναγνωρίζει το δικαίωμα της Τεχεράνης στον «ειρηνικό πυρηνικό εμπλουτισμό».
Ο πρόεδρος του Ιράν, Masoud Pezeshkian, εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, κάνοντας λόγο για «ενθαρρυντικά σήματα» από τις πρόσφατες διαπραγματεύσεις, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη για «κάθε ενδεχόμενο σενάριο».
«Γιατί δεν έχουν συνθηκολογήσει;»
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η τοποθέτηση του ειδικού απεσταλμένου του Donald Trump για το πυρηνικό ζήτημα, Steve Witkoff, ο οποίος ηγείται των διαπραγματεύσεων από αμερικανικής πλευράς.
Σε συνέντευξή του στο Fox News και στην εκπομπή «My View with Lara Trump», που παρουσιάζει η νύφη του Αμερικανού προέδρου, ανέφερε ότι ο Trump «αναρωτιέται γιατί το Ιράν δεν έχει ακόμη συνθηκολογήσει».
«Δεν θέλω να χρησιμοποιήσω τη λέξη ‘απογοητευμένος’, γιατί γνωρίζει ότι έχει πολλές εναλλακτικές.
Αλλά αναρωτιέται γιατί δεν έχουν… δεν θέλω να πω ‘συνθηκολογήσει’, αλλά γιατί δεν το έχουν κάνει», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Steve Witkoff υποστήριξε ότι, παρά την έντονη στρατιωτική πίεση και την ισχυρή ναυτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή, η Τεχεράνη δεν έχει προσέλθει με συγκεκριμένη πρόταση που να διαβεβαιώνει ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Άμεση ήταν η αντίδραση του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Abbas Araqchi, ο οποίος σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X σχολίασε: «Αναρωτιούνται γιατί δεν συνθηκολογούμε; Επειδή είμαστε Ιρανοί».
Σε συνέντευξή του στο CBS πρόσθεσε ότι μια διπλωματική λύση με τις ΗΠΑ παραμένει εφικτή.
Διαφωνίες για τον εμπλουτισμό και τις κυρώσεις
Οι έμμεσες συνομιλίες του προηγούμενου έτους δεν κατέληξαν σε συμφωνία, κυρίως λόγω της επιμονής των ΗΠΑ να εγκαταλείψει το Ιράν τον εμπλουτισμό ουρανίου στο έδαφός του — κάτι που η Ουάσινγκτον θεωρεί πιθανή οδό προς την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.
Η Τεχεράνη απορρίπτει κατηγορηματικά ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Τον Ιούνιο, οι ΗΠΑ συμμετείχαν μαζί με το Ισραήλ σε επιθέσεις κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, πλήττοντας τις δυνατότητες εμπλουτισμού ουρανίου της χώρας.
Ο Donald Trump είχε δηλώσει τότε ότι οι βασικές εγκαταστάσεις «εξαλείφθηκαν πλήρως».
Ωστόσο, εκτιμάται ότι το Ιράν διατηρεί αποθέματα ουρανίου που είχαν εμπλουτιστεί νωρίτερα, τα οποία η Ουάσινγκτον επιδιώκει να απομακρυνθούν.
Ο Steve Witkoff ανέφερε ότι το Ιράν έχει φτάσει σε επίπεδα εμπλουτισμού 60% καθαρότητας, πολύ πάνω από τα όρια για πολιτική χρήση, προειδοποιώντας ότι «απέχει πιθανόν μία εβδομάδα από την απόκτηση υλικού βιομηχανικής κλίμακας για κατασκευή βόμβας».
Σύμφωνα με το Reuters, στις νέες παραχωρήσεις που εξετάζει η Τεχεράνη περιλαμβάνεται η αποστολή στο εξωτερικό του μισού από το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει και η αραίωση του υπολοίπου.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να διευρύνουν την ατζέντα των συνομιλιών ώστε να συμπεριλάβουν το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα και τη στήριξη της Τεχεράνης σε ένοπλες οργανώσεις της περιοχής.
Το Ιράν έχει δημοσίως απορρίψει αυτή τη διεύρυνση, αν και πηγές αναφέρουν ότι — σε αντίθεση με το πυραυλικό πρόγραμμα — η στήριξη σε περιφερειακές ένοπλες ομάδες ενδέχεται να μην αποτελεί απόλυτη «κόκκινη γραμμή».
Σημείο τριβής παραμένει και ο μηχανισμός άρσης των κυρώσεων, με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο να δηλώνει ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν ως προς την έκταση και τον τρόπο εφαρμογής τους.
Η σκιά του Reza Pahlavi
Ο Steve Witkoff αποκάλυψε επίσης ότι, κατόπιν εντολής του Donald Trump, είχε συνάντηση με τον Ιρανό αντικαθεστωτικό Reza Pahlavi, γιο του Σάχη που ανατράπηκε κατά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Δεν έδωσε, ωστόσο, λεπτομέρειες για το περιεχόμενο της συνάντησης.
Ο Reza Pahlavi, που ζει εξόριστος, αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τμήμα της ιρανικής αντιπολίτευσης κατά τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του περασμένου μήνα, οι οποίες — σύμφωνα με εκτιμήσεις — ήταν οι πιο αιματηρές από την εποχή της επανάστασης.
Νωρίτερα τον Φεβρουάριο, είχε υποστηρίξει ότι ενδεχόμενη στρατιωτική παρέμβαση των ΗΠΑ στο Ιράν θα μπορούσε να σώσει ζωές, καλώντας την Ουάσινγκτον να μην παρατείνει υπερβολικά τις διαπραγματεύσεις με το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης.
Οι εξελίξεις στη Γενεύη αναμένεται να κρίνουν αν η διπλωματία μπορεί να αποτρέψει μια νέα, επικίνδυνη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Το σκηνικό θυμίζει επικίνδυνα το 2003 και την εισβολή στο Ιράκ
Ωστόσο ο Αμερικανός αξιωματούχος δεν στοιχειοθετεί τη δήλωσή του, η οποία μάλιστα έρχεται σε αντίθεση με το αμερικανικό αφήγημα ότι το Ιράν, μετά τα πλήγματα του Ιουνίου 2025, δεν έχει πρακτική πρόσβαση στο εμπλουτισμένο υλικό του, δεν διαθέτει πλέον τους απαραίτητους φυγοκεντρητές για περαιτέρω εμπλουτισμό και πως το υποτιθέμενο πρόγραμμα οπλοποίησης έχει ουσιαστικά καταστραφεί.
Υπενθυμίζεται ότι τον Ιούνιο του 2025, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε συντονισμένη στρατιωτική επιχείρηση που, σύμφωνα με τις ίδιες τις αμερικανικές εκτιμήσεις, κατέστρεψε περίπου 20.000 ιρανικούς φυγοκεντρητές, διέλυσε το πολυσύνθετο πρόγραμμα οπλοποίησης, έπληξε τις τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και δεκάδες μικρότερες, ενώ σκότωσε κορυφαίους Ιρανούς πυρηνικούς επιστήμονες.
Επιπλέον, τμήματα υπόγειων εγκαταστάσεων κατέρρευσαν, καθιστώντας δυσχερή ακόμη και την πρόσβαση της ίδιας της Τεχεράνης στα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η φράση «είναι μία εβδομάδα μακριά από βόμβα» αποκτά έντονα πολιτικό χαρακτήρα.
Δεν περιγράφει μια άμεση επιχειρησιακή δυνατότητα, αλλά ένα υποθετικό σενάριο υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα ανακατασκευάσει από το μηδέν το σύνολο της υποδομής του.
Πρόκειται για μια ρητορική που θυμίζει επικίνδυνα την περίοδο πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, όταν οι ισχυρισμοί περί όπλων μαζικής καταστροφής χρησιμοποιήθηκαν για να νομιμοποιήσουν μια καταστροφική επέμβαση.
H γερμανική εφημερίδα Bild αναφέρει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να εξαπολύσουν στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν στις 23 ή 24 Φεβρουαρίου.
Abbas Aragchi (ΥΠΕΞ Ιράν): Θα κάνουμε σκόνη τις αμερικανικές βάσεις
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Abbas Aragchi δήλωσε ότι η χώρα θα απαντήσει νόμιμα σε μια επίθεση των ΗΠΑ.
«Δεν θα πω τι ακριβώς θα κάνουμε.
Προφανώς, θα αμυνθούμε. Αν οι ΗΠΑ μας επιτεθούν, έχουμε κάθε δικαίωμα να αμυνθούμε.
Αν οι ΗΠΑ μας επιτεθούν, αυτή είναι μια πράξη επιθετικότητας. Η απάντησή μας είναι αυτοάμυνα», δήλωσε σε συνέντευξή του στο CBS.
Ο υπουργός αναγνώρισε ότι οι ιρανικοί πύραυλοι δεν θα έφταναν στο έδαφος των ΗΠΑ, επομένως η μόνη επιλογή που απέμενε ήταν ένα πλήγμα στις στρατιωτικές τους βάσεις στην περιοχή.
Ωστόσο, ο Abbas Aragchi επανέλαβε τη θέση του ως διπλωμάτης και ζήτησε μια ειρηνική λύση.
Ως πιθανό μέτρο, πρότεινε την απλοποίηση της πυρηνικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ σε μια συμφωνία για τον ειρηνικό χαρακτήρα του πυρηνικού προγράμματος και την άρση ορισμένων κυρώσεων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εκπρόσωποι των δύο χωρών θα μπορούσαν να συζητήσουν μια προκαταρκτική έκδοση της συμφωνίας στη Γενεύη στις 26 Φεβρουαρίου 2025.
Ο Υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι το Ιράν δεν θα εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς — αυτό είναι κυριαρχικό δικαίωμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ιράν: Δεν παραιτούμαστε από το πυρηνικό μας πρόγραμμα
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Abbas Araghchi δήλωσε στο CBS ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα, το οποίο χαρακτήρισε «κυριαρχικό της δικαίωμα». «Έχουμε πλήρες δικαίωμα στην ειρηνική πυρηνική ενέργεια, συμπεριλαμβανομένου του εμπλουτισμού ουρανίου.
Ο τρόπος που χρησιμοποιούμε αυτό το δικαίωμα αφορά εμάς», τόνισε ο Ιρανός διπλωμάτης.
Ο Araghchi υπογράμμισε ότι η λύση για το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος μπορεί να επιτευχθεί μόνο διπλωματικά.
«Το έχουμε αποδείξει στο παρελθόν, και υπάρχει καλή πιθανότητα για μια αμοιβαία επωφελή διπλωματική λύση», πρόσθεσε.
Το Ιράν είναι ισχυρό – Τεράστιος κίνδυνος γενικευμένου πολέμου με ανεξέλεγκτες συνέπειες
Το Ιράν δεν είναι μια απομονωμένη χώρα χωρίς περιφερειακές διασυνδέσεις.
Διαθέτει δίκτυα επιρροής σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, από τον Λίβανο έως την Υεμένη.
Μια ευρείας κλίμακας αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις, να διαταράξει τις αγορές ενέργειας και να εμπλέξει πολλαπλούς δρώντες σε μια γενικευμένη σύγκρουση.
Η ρητορική περί «μίας εβδομάδας από τη βόμβα» λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης, αλλά και ως πολιτικό όπλο εσωτερικής κατανάλωσης.
Δημιουργεί κλίμα επείγοντος που καθιστά πιο αποδεκτές ακραίες επιλογές.
Επιπλέον, η ιδέα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να καθορίζουν μονομερώς ποια κράτη δικαιούνται ή δεν δικαιούνται συγκεκριμένες τεχνολογίες υπονομεύει το ίδιο το διεθνές σύστημα μη διάδοσης. Το ζήτημα δεν είναι αν το Ιράν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα — η διεθνής κοινότητα έχει κάθε λόγο να αποτρέψει κάτι τέτοιο.
Το ζήτημα είναι αν η αποτροπή θα βασιστεί σε πολυμερείς μηχανισμούς, επιθεωρήσεις και συμφωνίες ή σε επαναλαμβανόμενους βομβαρδισμούς και απειλές δολοφονίας ηγετών.
Η επίκληση «ιστορικής ευκαιρίας» για αλλαγή καθεστώτος αποκαλύπτει επίσης βαθύτερες φιλοδοξίες.
Δεν πρόκειται μόνο για το πυρηνικό πρόγραμμα, πρόκειται για τον συνολικό γεωπολιτικό ρόλο του Ιράν.
Η εξασθένηση ή η κατάρρευση της Τεχεράνης θα αναδιαμόρφωνε ριζικά τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας ορισμένους περιφερειακούς συμμάχους της Ουάσινγκτον και αποδυναμώνοντας τον άξονα που αντιτίθεται στην αμερικανική επιρροή.
Ωστόσο, κάθε τέτοια αναδιάταξη θα είχε τεράστιο κόστος.
Το Ιράν είναι χώρα σχεδόν 90 εκατομμυρίων κατοίκων, με ισχυρή εθνική ταυτότητα και μακρά ιστορία.
Η στρατιωτική του υποδομή, παρότι έχει πληγεί, παραμένει σημαντική.
Μια άμεση σύγκρουση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παρατεταμένο πόλεμο με απρόβλεπτες συνέπειες.
«Είμαστε έτοιμοι»: Πολεμική κινητοποίηση στο Ιράν και πύραυλοι στα σύνορα
Το Ιράν προετοιμάζεται πυρετωδώς για να αποκρούσει μια επικείμενη επίθεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, θεωρώντας πλέον τα πλήγματα αναπόφευκτα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, το οποίο επικαλείται πηγές και ειδικούς αναλυτές, η Τεχεράνη έχει αντλήσει κρίσιμα μαθήματα από την αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ.
Όλες οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν λάβει σαφείς οδηγίες για τον αποκλεισμό δρόμων και τον εντοπισμό ξένων πρακτόρων στο εσωτερικό της χώρας.
«Βρήκαμε τις αδυναμίες μας και τις διορθώσαμε», δήλωσε ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Ali Larijani στο Al Jazeera, τονίζοντας ότι το Ιράν είναι πλέον ισχυρότερο από ποτέ.
Η Τεχεράνη λειτουργεί με το δεδομένο ότι μια αμερικανική επίθεση είναι αναπόφευκτη.
Στο πλαίσιο αυτό, έχουν τοποθετηθεί βαλλιστικοί πύραυλοι στα δυτικά σύνορα με το Ιράκ για πλήγματα κατά του Ισραήλ, καθώς και στις νότιες ακτές του Περσικού Κόλπου, στοχεύοντας τις αμερικανικές βάσεις και τον στόλο. Πρόσφατες στρατιωτικές ασκήσεις οδήγησαν μάλιστα στο προσωρινό κλείσιμο των Στενών του Hormuz, του σημαντικότερου σημείου διέλευσης για την παγκόσμια ενέργεια.
Στο πλαίσιο των προετοιμασιών, πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες στρατιωτικές ασκήσεις.
Εκτοξευτές πυραύλων έχουν ήδη αναπτυχθεί κατά μήκος των δυτικών συνόρων για πιθανά πλήγματα εναντίον του Ισραήλ, ενώ κατά μήκος των ακτών του Περσικού Κόλπου έχουν τοποθετηθεί συστοιχίες με στόχο τις αμερικανικές βάσεις και τον στόλο των ΗΠΑ στην περιοχή.
Στην περίπτωση πραγματοποίησης του πολέμου, ειδικές δυνάμεις και η πολιτοφυλακή Basij θα κατακλύσουν τους δρόμους των πόλεων, στήνοντας σημεία ελέγχου για την πρόληψη εσωτερικών ταραχών και τον εντοπισμό ξένων πρακτόρων.
Παράλληλα, ο Khamenei, έδωσε εντολή για τη σύνταξη ενός σχεδίου δράσης σε περίπτωση δολοφονίας του.
www.bankingnews.gr
Εάν δοθεί η εντολή, η επιχείρηση αυτή θα ξεπεράσει κατά πολύ τις προηγούμενες, πιο περιορισμένες στρατιωτικές ενέργειες του Προέδρου Donald Trump.
Ωστόσο, αυτό που έχει διαρρεύσει στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης είναι ότι δεν υπάρχει σχέδιο διαφυγής.
Στην ουσία, σε αντίθεση με παλαιότερες επιχειρήσεις — όπως τα πλήγματα κατά ηγετικών στελεχών του ISIS, οι επιθέσεις σε συριακές αεροπορικές βάσεις μετά από χρήση χημικών όπλων ή η μονοήμερη επιχείρηση εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων το περασμένο καλοκαίρι — μια νέα εκστρατεία θα ξεκινούσε χωρίς σαφώς καθορισμένο τελικό στόχο.
Πώς φτάσαμε εδώ
Η απάντηση βρίσκεται στη σύγκλιση τριών ζητημάτων που μέχρι πρότινος ήταν διακριτά.
Το πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν, τη βίαιη καταστολή στο εσωτερικό της χώρας και το άλυτο πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ο συνδυασμός τους περιορίζει τα περιθώρια για περιορισμένη δράση και διαμορφώνει τον χαρακτήρα μιας ενδεχόμενης στρατιωτικής επιχείρησης τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες.
Το επιχειρησιακό διακύβευμα: Οι ιρανικοί πύραυλοι
Στις 1 Οκτωβρίου 2024, περίπου 200 ιρανικοί πύραυλοι εκτοξεύθηκαν προς ισραηλινές πόλεις.
Ο χρόνος πτήσης ήταν περίπου 13 λεπτά.
Αμερικανικά και ισραηλινά συστήματα αεράμυνας — συμπεριλαμβανομένων αντιτορπιλικών του αμερικανικού Ναυτικού στην ανατολική Μεσόγειο — κατέρριψαν το μεγαλύτερο μέρος των πυραύλων.
Το περιστατικό αποτέλεσε την πρώτη άμεση κρατική επίθεση εναντίον άλλου κράτους στην περιοχή εδώ και δεκαετίες.
Το Ισραήλ απάντησε πλήττοντας ιρανικά συστήματα αεράμυνας, τα οποία δεν έχουν ακόμη πλήρως αποκατασταθεί.
Το πυραυλικό πρόγραμμα της Τεχεράνης δεν αποτελεί μόνο περιφερειακή απειλή.
Το Ιράν έχει μεταφέρει τεχνολογία πυραύλων και drones στη Ρωσία για χρήση στην Ουκρανία, ενώ ιρανικής προέλευσης μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν πλήξει επανειλημμένα πολιτικές υποδομές.
Σε οποιοδήποτε αμερικανικό στρατιωτικό σενάριο, εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων, εκτοξευτές, αποθέματα και συναφή συστήματα αεράμυνας θα αποτελούσαν πιθανότατα τους πρώτους στόχους, με στόχο τον περιορισμό της δυνατότητας ιρανικών αντιποίνων.
Η αιματηρή καταστολή
Η τρέχουσα κρίση πυροδοτήθηκε από εσωτερικές εξελίξεις στο Ιράν.
Πανεθνικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν λίγο πριν την Πρωτοχρονιά καταπνίγηκαν βίαια.
Ο Donald Trump είχε δημοσίως ενθαρρύνει τους διαδηλωτές, προειδοποιώντας ότι μια αιματηρή καταστολή θα είχε «σοβαρές συνέπειες» για την Τεχεράνη. «KEEP PROTESTING – TAKE OVER YOUR INSTITUTIONS. HELP IS ON THE WAY», είχε γράψει σε ανάρτησή του.
Η βοήθεια, ωστόσο, δεν ήρθε. Οι διαδηλώσεις κατεστάλησαν με χιλιάδες νεκρούς, σύμφωνα με αναφορές — ορισμένες κάνουν λόγο ακόμη και για δεκάδες χιλιάδες.
Η καταστολή προκάλεσε διεθνή σοκ.
Και τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συντόνισαν κυρώσεις κατά των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), χαρακτηρίζοντάς τους τρομοκρατική οργάνωση.
Η στρατιωτική κινητοποίηση των ΗΠΑ στην περιοχή ξεκίνησε λόγω αυτών των γεγονότων — όχι λόγω του πυρηνικού ή του πυραυλικού προγράμματος.
Αυτό έχει επιχειρησιακή σημασία: εάν το πολιτικό κίνητρο είναι η καταστολή, τότε στόχοι μπορεί να περιλαμβάνουν εγκαταστάσεις, διοικητικά κέντρα και ηγετικά στελέχη των IRGC και της πολιτοφυλακής Basij.
Ένα τέτοιο σενάριο διευρύνει το πεδίο σύγκρουσης και αυξάνει τον κίνδυνο ιρανικών αντιποίνων εναντίον αμερικανικών στόχων στην περιοχή.
Το στρατηγικό σημείο ανάφλεξης
Το περασμένο καλοκαίρι, οι ΗΠΑ έπληξαν βασικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου στο Fordow, στη Natanz και στο Isfahan.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου πιθανόν παραμένει θαμμένο κάτω από το Isfahan.
Υπάρχει επίσης νέα εγκατάσταση θαμμένη σε ορεινή περιοχή νότια της Natanz, γνωστή ως “Pickaxe” Mountain, που έχει δηλωθεί ως μελλοντικό κέντρο συναρμολόγησης φυγοκεντρητών.
Η ειρωνεία είναι ότι πριν από την καταστολή των διαδηλώσεων, νέα πλήγματα στο πυρηνικό πρόγραμμα δεν βρίσκονταν στο προσκήνιο.
Ωστόσο, η ιρανική άρνηση ευρύτερων διαπραγματεύσεων και η επιμονή στον εμπλουτισμό ουρανίου επανέφεραν το ζήτημα στο επίκεντρο της αμερικανικής στρατηγικής.
Μια εκστρατεία χωρίς σαφές τέλος
Μεμονωμένα, τα τρία ζητήματα — πύραυλοι, καταστολή, πυρηνικό πρόγραμμα — θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν ξεχωριστά: αποτροπή, διπλωματία, κυρώσεις.
Οι δημόσιες προειδοποιήσεις του Donald Trump και η επιλογή της Τεχεράνης να τις αγνοήσει τα συγχώνευσαν σε ένα ενιαίο στρατηγικό μέτωπο.
Ένα πιθανό σενάριο περιλαμβάνει αρχικά πλήγματα σε πυραυλικές υποδομές και αεράμυνα, επέκταση σε μηχανισμούς καταστολής του καθεστώτος και στη συνέχεια νέες επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Πρόκειται για εκστρατεία ημερών — ίσως και εβδομάδων — με άγνωστη κατάληξη.
Πλέον, η κατάσταση βρίσκεται στο χείλος της σύγκρουσης.
Οι αποφάσεις βρίσκονται στα χέρια του Donald Trump και του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Ayatollah Ali Khamenei.
Κανείς από τους δύο, προς το παρόν, δεν δείχνει διατεθειμένος να κάνει πίσω.
Εάν ξεσπάσουν εχθροπραξίες, δεν θα πρόκειται για ένα μεμονωμένο πλήγμα.
Θα είναι μια σύγκρουση απροσδιόριστης διάρκειας — και ίσως η πιο σύνθετη στρατιωτική δοκιμασία της προεδρίας Trump.
Η Ρωσία εξοπλίζει με Verba και 9M336 το Ιράν
Στα άκρα οδηγείται η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, καθώς την ώρα που ορίστηκε ο τρίτος γύρος συνομιλιών μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ στη Γενεύη την Πέμπτη, 26 Φεβρουαρίου 2026, η Τεχεράνη έχει καταλήξει σε μυστική συμφωνία ύψους 500 εκατ. ευρώ (589 εκατ. δολαρίων) για την προμήθεια χιλιάδων προηγμένων φορητών αντιαεροπορικών πυραύλων από τη Ρωσία.
Αυτό αποκαλύπτουν οι Financial Times, αναφέροντας ότι η συμφωνία, η οποία υπεγράφη στη Μόσχα τον Δεκέμβριο, προβλέπει την παράδοση 500 φορητών εκτοξευτών τύπου «Verba» και 2.500 πυραύλων «9M336» εντός τριών ετών.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, που επικαλείται διαρρεύσαντα ρωσικά έγγραφα τα οποία περιήλθαν στην κατοχή της εφημερίδας, καθώς και πηγές με γνώση της συμφωνίας, οι παραδόσεις θα πραγματοποιηθούν σε τρεις φάσεις, από το 2027 έως και το 2029.
Επίσημο αίτημα από Τεχεράνη
Κατά το δημοσίευμα, η συμφωνία αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ της ρωσικής κρατικής εταιρείας εξαγωγών οπλικών συστημάτων Rosoboronexport και του εκπροσώπου στη Μόσχα του ιρανικού Υπουργείου Άμυνας και Υποστήριξης των Ενόπλων Δυνάμεων (MODAFL).
Η Τεχεράνη υπέβαλε επίσημο αίτημα για τα συγκεκριμένα συστήματα τον περασμένο Ιούλιο, σύμφωνα με σύμβαση που επικαλούνται οι Financial Times.
Τον Ιούνιο του προηγούμενου έτους, αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα είχε ενταχθεί στη στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ κατά του Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump είχε δηλώσει τότε ότι οι βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν καταστράφηκαν ολοσχερώς από την επίθεση.
Ωστόσο, σύμφωνα με προκαταρκτική αξιολόγηση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών εκείνης της περιόδου, οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ δεν εξάλειψαν τις πυρηνικές δυνατότητες της Τεχεράνης, αλλά τις καθυστέρησαν μόνο για λίγους μήνες.
Αγώνας αποκατάστασης στο Ιράν
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η χώρα έχει αποκαταστήσει τις ζημιές που υπέστη κατά τη διάρκεια του πολέμου και ότι οι δυνατότητές της είναι πλέον ισχυρότερες από ποτέ.
Η Ρωσία διατηρεί συνθήκη στρατηγικής εταιρικής σχέσης με το Ιράν, η οποία ωστόσο δεν περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής.
Νωρίτερα τον Φεβρουάριο, ρωσική κορβέτα του πολεμικού ναυτικού πραγματοποίησε κοινές ασκήσεις με το ιρανικό ναυτικό στον Κόλπο του Ομάν, σύμφωνα με το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας.
Σκληρή ρητορική και απειλές εν μέσω στρατιωτικής έντασης
Σε νέο, τρίτο κατά σειρά, γύρο συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν προχωρούν Ηνωμένες Πολιτείες και Τεχεράνη την Πέμπτη στη Γενεύη, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Badr Albusaidi, σε μια συγκυρία αυξανόμενης ανησυχίας για τον κίνδυνο στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ των δύο διαχρονικών αντιπάλων.
Οι ΗΠΑ έχουν ενισχύσει σημαντικά τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, με τον Donald Trump να προειδοποιεί την Πέμπτη ότι «πολύ άσχημα πράγματα θα συμβούν» εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία για την επίλυση της μακροχρόνιας διαμάχης γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ο Badr Albusaidi, ο οποίος διαμεσολαβεί στις έμμεσες επαφές μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις «έχουν πλέον οριστεί για αυτή την Πέμπτη στη Γενεύη, με θετική ώθηση ώστε να γίνει το επιπλέον βήμα για την οριστικοποίηση της συμφωνίας».
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, το Ιράν εμφανίζεται διατεθειμένο να προσφέρει νέες παραχωρήσεις στο πυρηνικό του πρόγραμμα, υπό την προϋπόθεση ότι η συμφωνία θα προβλέπει την άρση των οικονομικών κυρώσεων και θα αναγνωρίζει το δικαίωμα της Τεχεράνης στον «ειρηνικό πυρηνικό εμπλουτισμό».
Ο πρόεδρος του Ιράν, Masoud Pezeshkian, εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, κάνοντας λόγο για «ενθαρρυντικά σήματα» από τις πρόσφατες διαπραγματεύσεις, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη για «κάθε ενδεχόμενο σενάριο».
«Γιατί δεν έχουν συνθηκολογήσει;»
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η τοποθέτηση του ειδικού απεσταλμένου του Donald Trump για το πυρηνικό ζήτημα, Steve Witkoff, ο οποίος ηγείται των διαπραγματεύσεων από αμερικανικής πλευράς.
Σε συνέντευξή του στο Fox News και στην εκπομπή «My View with Lara Trump», που παρουσιάζει η νύφη του Αμερικανού προέδρου, ανέφερε ότι ο Trump «αναρωτιέται γιατί το Ιράν δεν έχει ακόμη συνθηκολογήσει».
«Δεν θέλω να χρησιμοποιήσω τη λέξη ‘απογοητευμένος’, γιατί γνωρίζει ότι έχει πολλές εναλλακτικές.
Αλλά αναρωτιέται γιατί δεν έχουν… δεν θέλω να πω ‘συνθηκολογήσει’, αλλά γιατί δεν το έχουν κάνει», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Steve Witkoff υποστήριξε ότι, παρά την έντονη στρατιωτική πίεση και την ισχυρή ναυτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή, η Τεχεράνη δεν έχει προσέλθει με συγκεκριμένη πρόταση που να διαβεβαιώνει ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Άμεση ήταν η αντίδραση του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Abbas Araqchi, ο οποίος σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X σχολίασε: «Αναρωτιούνται γιατί δεν συνθηκολογούμε; Επειδή είμαστε Ιρανοί».
Σε συνέντευξή του στο CBS πρόσθεσε ότι μια διπλωματική λύση με τις ΗΠΑ παραμένει εφικτή.
Διαφωνίες για τον εμπλουτισμό και τις κυρώσεις
Οι έμμεσες συνομιλίες του προηγούμενου έτους δεν κατέληξαν σε συμφωνία, κυρίως λόγω της επιμονής των ΗΠΑ να εγκαταλείψει το Ιράν τον εμπλουτισμό ουρανίου στο έδαφός του — κάτι που η Ουάσινγκτον θεωρεί πιθανή οδό προς την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.
Η Τεχεράνη απορρίπτει κατηγορηματικά ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Τον Ιούνιο, οι ΗΠΑ συμμετείχαν μαζί με το Ισραήλ σε επιθέσεις κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, πλήττοντας τις δυνατότητες εμπλουτισμού ουρανίου της χώρας.
Ο Donald Trump είχε δηλώσει τότε ότι οι βασικές εγκαταστάσεις «εξαλείφθηκαν πλήρως».
Ωστόσο, εκτιμάται ότι το Ιράν διατηρεί αποθέματα ουρανίου που είχαν εμπλουτιστεί νωρίτερα, τα οποία η Ουάσινγκτον επιδιώκει να απομακρυνθούν.
Ο Steve Witkoff ανέφερε ότι το Ιράν έχει φτάσει σε επίπεδα εμπλουτισμού 60% καθαρότητας, πολύ πάνω από τα όρια για πολιτική χρήση, προειδοποιώντας ότι «απέχει πιθανόν μία εβδομάδα από την απόκτηση υλικού βιομηχανικής κλίμακας για κατασκευή βόμβας».
Σύμφωνα με το Reuters, στις νέες παραχωρήσεις που εξετάζει η Τεχεράνη περιλαμβάνεται η αποστολή στο εξωτερικό του μισού από το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει και η αραίωση του υπολοίπου.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να διευρύνουν την ατζέντα των συνομιλιών ώστε να συμπεριλάβουν το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα και τη στήριξη της Τεχεράνης σε ένοπλες οργανώσεις της περιοχής.
Το Ιράν έχει δημοσίως απορρίψει αυτή τη διεύρυνση, αν και πηγές αναφέρουν ότι — σε αντίθεση με το πυραυλικό πρόγραμμα — η στήριξη σε περιφερειακές ένοπλες ομάδες ενδέχεται να μην αποτελεί απόλυτη «κόκκινη γραμμή».
Σημείο τριβής παραμένει και ο μηχανισμός άρσης των κυρώσεων, με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο να δηλώνει ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν ως προς την έκταση και τον τρόπο εφαρμογής τους.
Η σκιά του Reza Pahlavi
Ο Steve Witkoff αποκάλυψε επίσης ότι, κατόπιν εντολής του Donald Trump, είχε συνάντηση με τον Ιρανό αντικαθεστωτικό Reza Pahlavi, γιο του Σάχη που ανατράπηκε κατά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Δεν έδωσε, ωστόσο, λεπτομέρειες για το περιεχόμενο της συνάντησης.
Ο Reza Pahlavi, που ζει εξόριστος, αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τμήμα της ιρανικής αντιπολίτευσης κατά τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του περασμένου μήνα, οι οποίες — σύμφωνα με εκτιμήσεις — ήταν οι πιο αιματηρές από την εποχή της επανάστασης.
Νωρίτερα τον Φεβρουάριο, είχε υποστηρίξει ότι ενδεχόμενη στρατιωτική παρέμβαση των ΗΠΑ στο Ιράν θα μπορούσε να σώσει ζωές, καλώντας την Ουάσινγκτον να μην παρατείνει υπερβολικά τις διαπραγματεύσεις με το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης.
Οι εξελίξεις στη Γενεύη αναμένεται να κρίνουν αν η διπλωματία μπορεί να αποτρέψει μια νέα, επικίνδυνη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Το σκηνικό θυμίζει επικίνδυνα το 2003 και την εισβολή στο Ιράκ
Ωστόσο ο Αμερικανός αξιωματούχος δεν στοιχειοθετεί τη δήλωσή του, η οποία μάλιστα έρχεται σε αντίθεση με το αμερικανικό αφήγημα ότι το Ιράν, μετά τα πλήγματα του Ιουνίου 2025, δεν έχει πρακτική πρόσβαση στο εμπλουτισμένο υλικό του, δεν διαθέτει πλέον τους απαραίτητους φυγοκεντρητές για περαιτέρω εμπλουτισμό και πως το υποτιθέμενο πρόγραμμα οπλοποίησης έχει ουσιαστικά καταστραφεί.
Υπενθυμίζεται ότι τον Ιούνιο του 2025, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε συντονισμένη στρατιωτική επιχείρηση που, σύμφωνα με τις ίδιες τις αμερικανικές εκτιμήσεις, κατέστρεψε περίπου 20.000 ιρανικούς φυγοκεντρητές, διέλυσε το πολυσύνθετο πρόγραμμα οπλοποίησης, έπληξε τις τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και δεκάδες μικρότερες, ενώ σκότωσε κορυφαίους Ιρανούς πυρηνικούς επιστήμονες.
Επιπλέον, τμήματα υπόγειων εγκαταστάσεων κατέρρευσαν, καθιστώντας δυσχερή ακόμη και την πρόσβαση της ίδιας της Τεχεράνης στα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η φράση «είναι μία εβδομάδα μακριά από βόμβα» αποκτά έντονα πολιτικό χαρακτήρα.
Δεν περιγράφει μια άμεση επιχειρησιακή δυνατότητα, αλλά ένα υποθετικό σενάριο υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα ανακατασκευάσει από το μηδέν το σύνολο της υποδομής του.
Πρόκειται για μια ρητορική που θυμίζει επικίνδυνα την περίοδο πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, όταν οι ισχυρισμοί περί όπλων μαζικής καταστροφής χρησιμοποιήθηκαν για να νομιμοποιήσουν μια καταστροφική επέμβαση.
H γερμανική εφημερίδα Bild αναφέρει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να εξαπολύσουν στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν στις 23 ή 24 Φεβρουαρίου.
Abbas Aragchi (ΥΠΕΞ Ιράν): Θα κάνουμε σκόνη τις αμερικανικές βάσεις
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Abbas Aragchi δήλωσε ότι η χώρα θα απαντήσει νόμιμα σε μια επίθεση των ΗΠΑ.
«Δεν θα πω τι ακριβώς θα κάνουμε.
Προφανώς, θα αμυνθούμε. Αν οι ΗΠΑ μας επιτεθούν, έχουμε κάθε δικαίωμα να αμυνθούμε.
Αν οι ΗΠΑ μας επιτεθούν, αυτή είναι μια πράξη επιθετικότητας. Η απάντησή μας είναι αυτοάμυνα», δήλωσε σε συνέντευξή του στο CBS.
Ο υπουργός αναγνώρισε ότι οι ιρανικοί πύραυλοι δεν θα έφταναν στο έδαφος των ΗΠΑ, επομένως η μόνη επιλογή που απέμενε ήταν ένα πλήγμα στις στρατιωτικές τους βάσεις στην περιοχή.
Ωστόσο, ο Abbas Aragchi επανέλαβε τη θέση του ως διπλωμάτης και ζήτησε μια ειρηνική λύση.
Ως πιθανό μέτρο, πρότεινε την απλοποίηση της πυρηνικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ σε μια συμφωνία για τον ειρηνικό χαρακτήρα του πυρηνικού προγράμματος και την άρση ορισμένων κυρώσεων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εκπρόσωποι των δύο χωρών θα μπορούσαν να συζητήσουν μια προκαταρκτική έκδοση της συμφωνίας στη Γενεύη στις 26 Φεβρουαρίου 2025.
Ο Υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι το Ιράν δεν θα εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς — αυτό είναι κυριαρχικό δικαίωμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ιράν: Δεν παραιτούμαστε από το πυρηνικό μας πρόγραμμα
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Abbas Araghchi δήλωσε στο CBS ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα, το οποίο χαρακτήρισε «κυριαρχικό της δικαίωμα». «Έχουμε πλήρες δικαίωμα στην ειρηνική πυρηνική ενέργεια, συμπεριλαμβανομένου του εμπλουτισμού ουρανίου.
Ο τρόπος που χρησιμοποιούμε αυτό το δικαίωμα αφορά εμάς», τόνισε ο Ιρανός διπλωμάτης.
Ο Araghchi υπογράμμισε ότι η λύση για το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος μπορεί να επιτευχθεί μόνο διπλωματικά.
«Το έχουμε αποδείξει στο παρελθόν, και υπάρχει καλή πιθανότητα για μια αμοιβαία επωφελή διπλωματική λύση», πρόσθεσε.
Το Ιράν είναι ισχυρό – Τεράστιος κίνδυνος γενικευμένου πολέμου με ανεξέλεγκτες συνέπειες
Το Ιράν δεν είναι μια απομονωμένη χώρα χωρίς περιφερειακές διασυνδέσεις.
Διαθέτει δίκτυα επιρροής σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, από τον Λίβανο έως την Υεμένη.
Μια ευρείας κλίμακας αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις, να διαταράξει τις αγορές ενέργειας και να εμπλέξει πολλαπλούς δρώντες σε μια γενικευμένη σύγκρουση.
Η ρητορική περί «μίας εβδομάδας από τη βόμβα» λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης, αλλά και ως πολιτικό όπλο εσωτερικής κατανάλωσης.
Δημιουργεί κλίμα επείγοντος που καθιστά πιο αποδεκτές ακραίες επιλογές.
Επιπλέον, η ιδέα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να καθορίζουν μονομερώς ποια κράτη δικαιούνται ή δεν δικαιούνται συγκεκριμένες τεχνολογίες υπονομεύει το ίδιο το διεθνές σύστημα μη διάδοσης. Το ζήτημα δεν είναι αν το Ιράν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα — η διεθνής κοινότητα έχει κάθε λόγο να αποτρέψει κάτι τέτοιο.
Το ζήτημα είναι αν η αποτροπή θα βασιστεί σε πολυμερείς μηχανισμούς, επιθεωρήσεις και συμφωνίες ή σε επαναλαμβανόμενους βομβαρδισμούς και απειλές δολοφονίας ηγετών.
Η επίκληση «ιστορικής ευκαιρίας» για αλλαγή καθεστώτος αποκαλύπτει επίσης βαθύτερες φιλοδοξίες.
Δεν πρόκειται μόνο για το πυρηνικό πρόγραμμα, πρόκειται για τον συνολικό γεωπολιτικό ρόλο του Ιράν.
Η εξασθένηση ή η κατάρρευση της Τεχεράνης θα αναδιαμόρφωνε ριζικά τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας ορισμένους περιφερειακούς συμμάχους της Ουάσινγκτον και αποδυναμώνοντας τον άξονα που αντιτίθεται στην αμερικανική επιρροή.
Ωστόσο, κάθε τέτοια αναδιάταξη θα είχε τεράστιο κόστος.
Το Ιράν είναι χώρα σχεδόν 90 εκατομμυρίων κατοίκων, με ισχυρή εθνική ταυτότητα και μακρά ιστορία.
Η στρατιωτική του υποδομή, παρότι έχει πληγεί, παραμένει σημαντική.
Μια άμεση σύγκρουση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παρατεταμένο πόλεμο με απρόβλεπτες συνέπειες.
«Είμαστε έτοιμοι»: Πολεμική κινητοποίηση στο Ιράν και πύραυλοι στα σύνορα
Το Ιράν προετοιμάζεται πυρετωδώς για να αποκρούσει μια επικείμενη επίθεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, θεωρώντας πλέον τα πλήγματα αναπόφευκτα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, το οποίο επικαλείται πηγές και ειδικούς αναλυτές, η Τεχεράνη έχει αντλήσει κρίσιμα μαθήματα από την αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ.
Όλες οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν λάβει σαφείς οδηγίες για τον αποκλεισμό δρόμων και τον εντοπισμό ξένων πρακτόρων στο εσωτερικό της χώρας.
«Βρήκαμε τις αδυναμίες μας και τις διορθώσαμε», δήλωσε ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Ali Larijani στο Al Jazeera, τονίζοντας ότι το Ιράν είναι πλέον ισχυρότερο από ποτέ.
Η Τεχεράνη λειτουργεί με το δεδομένο ότι μια αμερικανική επίθεση είναι αναπόφευκτη.
Στο πλαίσιο αυτό, έχουν τοποθετηθεί βαλλιστικοί πύραυλοι στα δυτικά σύνορα με το Ιράκ για πλήγματα κατά του Ισραήλ, καθώς και στις νότιες ακτές του Περσικού Κόλπου, στοχεύοντας τις αμερικανικές βάσεις και τον στόλο. Πρόσφατες στρατιωτικές ασκήσεις οδήγησαν μάλιστα στο προσωρινό κλείσιμο των Στενών του Hormuz, του σημαντικότερου σημείου διέλευσης για την παγκόσμια ενέργεια.
Στο πλαίσιο των προετοιμασιών, πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες στρατιωτικές ασκήσεις.
Εκτοξευτές πυραύλων έχουν ήδη αναπτυχθεί κατά μήκος των δυτικών συνόρων για πιθανά πλήγματα εναντίον του Ισραήλ, ενώ κατά μήκος των ακτών του Περσικού Κόλπου έχουν τοποθετηθεί συστοιχίες με στόχο τις αμερικανικές βάσεις και τον στόλο των ΗΠΑ στην περιοχή.
Στην περίπτωση πραγματοποίησης του πολέμου, ειδικές δυνάμεις και η πολιτοφυλακή Basij θα κατακλύσουν τους δρόμους των πόλεων, στήνοντας σημεία ελέγχου για την πρόληψη εσωτερικών ταραχών και τον εντοπισμό ξένων πρακτόρων.
Παράλληλα, ο Khamenei, έδωσε εντολή για τη σύνταξη ενός σχεδίου δράσης σε περίπτωση δολοφονίας του.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών