Σχετικά Άρθρα
Ενεργειακό σοκ στην Ευρώπη - Αδιανόητο, η Κομισιόν ετοιμάζει δελτίο στα καύσιμα, δεν υποχωρεί για ρωσικό LNG
Ολέθρια αποκάλυψη για Hormuz - Το Ιράν πέρασε νόμο για «διόδια», ελέγχει τη διεθνή οικονομία - Πως λειτουργεί το νέο σύστημα
Αντιμέτωπη με τη σκληρή πραγματικότητα έρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση και η ετυμηγορία της Ρωσίας είναι καταπέλτης: Η Ευρωπαϊκή Ένωση, εγκλωβισμένη σε μια ιδεολογική φούσκα «πράσινων» πειραματισμών και ρωσοφοβικής υστερίας, οδηγείται σε μια πρωτοφανή ενεργειακή αυτοκτονία.
Σχολιάζοντας την παραδοχή των Βρυξελλών για ένα «παρατεταμένο ενεργειακό σοκ», ο διευθύνων σύμβουλος του του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων (RDIF), Kirill Dmitriev, υπογράμμισε πως η ΕΕ απέτυχε παταγωδώς να διαφοροποιήσει τις ενεργειακές της ροές, επειδή επέλεξε να πολεμήσει τη λογική στο όνομα της «woke» ατζέντας.
«Η ΕΕ προειδοποιεί με καθυστέρηση 15 ετών ότι δεν είναι έτοιμη», σημείωσε με νόημα ο Ρώσος αξιωματούχος. Για τη Μόσχα, η ενεργειακή κρίση που μαστίζει τη Γηραιά Ήπειρο δεν είναι «ατύχημα» λόγω της Μέσης Ανατολής, αλλά το μοιραίο αποτέλεσμα μιας πολιτικής που έβαλε το ιδεολογικό μίσος κατά της Ρωσίας πάνω από την επιβίωση των Ευρωπαίων πολιτών και της βιομηχανίας τους.
Το σχεδόν ολοκληρωτικό κλείσιμο της κρίσιμης υδάτινης οδού στo Στενό του Hormuz και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο έχουν προκαλέσει χάος στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, εκτοξεύοντας τις τιμές και προκαλώντας φόβους για τη μακροπρόθεσμη επάρκεια του εφοδιασμού. Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν εκφράσει ιδιαίτερη ανησυχία για τα αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών.
Η ομολογία αποτυχίας από ΕΕ
Την ίδια στιγμή που η Ρωσία αποδομεί το ευρωπαϊκό αφήγημα, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας, Dan Jørgensen, ουσιαστικά ομολόγησε την αποτυχία της ΕΕ. Μιλώντας στους Financial Times, αποκάλυψε ότι η ΕΕ ετοιμάζεται για μια παρατεταμένη κρίση ως απόρροια του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
«Αυτή θα είναι μια μακρά κρίση… οι τιμές της ενέργειας θα παραμείνουν υψηλές για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα», δήλωσε ο Dan Jørgensen, προειδοποιώντας ότι για ορισμένα πιο «κρίσιμα» προϊόντα «αναμένουμε η κατάσταση να επιδεινωθεί τις επόμενες εβδομάδες».
«Η ρητορική και οι λέξεις που χρησιμοποιούμε είναι πιο σοβαρές τώρα απ’ ό,τι στην αρχή της κρίσης», δήλωσε ο Jørgensen. «Η ανάλυσή μας δείχνει σίγουρα ότι πρόκειται για μια παρατεταμένη κατάσταση και οι χώρες πρέπει να είναι σίγουρες ότι… διαθέτουν ό,τι χρειάζονται». Ο ίδιος ανέφερε ότι, αν και η ΕΕ «δεν βρίσκεται ακόμη σε κρίση ασφάλειας εφοδιασμού», οι Βρυξέλλες καταρτίζουν σχέδια για την αντιμετώπιση των «δομικών, μακροχρόνιων επιπτώσεων» της σύγκρουσης. Αυτό περιλαμβάνει την «προετοιμασία για τα χειρότερα σενάρια», ακόμη και αν το μπλοκ «δεν έχει φτάσει ακόμη» στο σημείο να επιβάλει δελτίο σε κρίσιμα προϊόντα, όπως το καύσιμο αεροσκαφών ή το ντίζελ. «Θέλω να πω, κάλλιο γαϊδουρόδενε παρά γαϊδουρογύρευε», είπε χαρακτηριστικά ο Jørgensen.
Τέλος, ο Ευρωπαίος Επίτροπος επανέλαβε τη θέση του ότι δεν θα υπάρξει αλλαγή στη νομοθεσία της ΕΕ για τον τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) φέτος, σημειώνοντας ότι η στήριξη στις ΗΠΑ και σε άλλους εταίρους για πρόσθετες προμήθειες είναι αποδεκτή, καθώς αυτοί λειτουργούν στο πλαίσιο της «ελεύθερης αγοράς».
Εν τω μεταξύ το Στενό του Hormuz όχι μόνο παραμένει αποκλεισμένο, αλλά το ιρανικό κοινοβούλιο ψήφισε νομοσχέδιο για τη θεσμοθέτηση είσπραξης διοδίων από πλοία που διέρχονται από το Στενό σε μια κίνηση που παγιώνει τον οικονομικό έλεγχο της Τεχεράνης στο σημείο-κλειδί. Μεταξύ άλλων, το νομοσχέδιο καθορίζει ποιοι μπορούν να χρησιμοποιούν τη διέλευση: οι ΗΠΑ, το Ισραήλ αλλά και κράτη που συμμετέχουν σε αντι-ιρανικές κυρώσεις πλέον απαγορεύεται να διέρχονται. Σε περίπτωση παραβίασης, ο ιρανικός στρατός θα πλήττει με πυραύλους.
Το μέτρο, που απαιτεί και τη συμφωνία άλλων χωρών της περιοχής, προβλέπει επιβολή τελών σε μεταφορές ενέργειας, εμπορευμάτων και τροφίμων. Τουλάχιστον δύο πλοία πλήρωσαν τέλος διέλευσης σε κινεζικά γουάν. Σε μία περίπτωση, η διαδικασία έγινε μέσω κινεζικής εταιρείας ναυτιλιακών υπηρεσιών που λειτούργησε ως μεσάζων.
Στην πράξη, η είσπραξη είχε ήδη ξεκινήσει από τα μέσα Μαρτίου, με βάση στοιχεία του Lloyd’s List, και αφορούσε περίπου 2 εκατ. δολ. ανά διέλευση. Τώρα η Τεχεράνη θεσμοθετεί τη νομική βάση για ένα νέο καθεστώς στη περιοχή, με συνεργασία με το Oman.
Ωστόσο, για φιλικές προς το Ιράν χώρες μπορούν να γίνουν... εξαιρέσεις. Ο υπουργός Μεταφορών της Μαλαισίας, Anthony Loke Siew Fook, ανέφερε ότι τα τάνκερ της χώρας του δεν επιβαρύνονται λόγω καλών διπλωματικών σχέσεων, σύμφωνα με το Bloomberg. Σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών της Μαλαισίας, ήδη επτά πλοία διέρχονται ανεμπόδιστα από το Στενό.
Πως λειτουργεί το νέο σύστημα
Πιο αναλυτικά, το νέο σύστημα λειτουργεί ως εξής: Οι διαχειριστές πλοίων απευθύνονται αρχικά σε μεσάζοντες που συνδέονται με τους IRGC και υποβάλλουν λεπτομερή στοιχεία, όπως τον αριθμό IMO, τα ονόματα του πληρώματος και τον τελικό προορισμό. Αν εγκριθούν, λαμβάνουν κωδικό διέλευσης και οδηγίες πορείας. Κατά την είσοδο στα ιρανικά ύδατα, οι αρχές ζητούν τον κωδικό μέσω ασυρμάτου και, εφόσον είναι έγκυρος, ιρανικό σκάφος συνοδεύει το πλοίο. Όσα δεν εγκρίνονται, απορρίπτονται.
Παρά τη δυσκολία εντοπισμού της πραγματικής ιδιοκτησίας, οι περισσότερες διελεύσεις αφορούν πλοία με συνδέσεις σε Ιράν, Ελλάδα και Κίνα, ενώ εμφανίζονται και ορισμένα από Πακιστάν και Ινδία. Χώρες όπως Ινδία, Πακιστάν, Ιράκ, Μαλαισία και Κίνα φέρεται να έχουν διαπραγματευτεί απευθείας με την Τεχεράνη.
Ινδικά τάνκερ εξασφάλισαν ασφαλή διέλευση χωρίς πληρωμή, ενώ κινεζικά πλοία πέρασαν με συντονισμό των αρμόδιων πλευρών. Σε μία περίπτωση, ινδικό πλοίο LPG συνοδεύτηκε από πολεμικά πλοία της Ινδίας.
Τι προβλέπει το διεθνές ναυτικό δίκαιο
Από την άποψη του διεθνούς ναυτικού δικαίου, το Στενό του Hormuz υπάγεται στο καθεστώς «διέλευσης» της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), που εγγυάται ελεύθερη διέλευση για όλα τα πλοία, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών, και απαγορεύει ρητά την επιβολή τελών, εξηγεί η επικεφαλής νομικής πρακτικής της Grace Consulting Ltd, Ekaterina Orlova.
«Το Άρθρο 38 της UNCLOS διευκρινίζει ότι τα παράκτια κράτη μπορούν να ρυθμίζουν τη ναυσιπλοΐα στα στενά μόνο για λόγους ασφάλειας, προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και ναυσιπλοΐας, αλλά όχι για οικονομικό όφελος μέσω άμεσων τελών διέλευσης», λέει η ίδια.
Στην πράξη, η στενή γειτνίαση των χωρικών υδάτων δύο κρατών που διεκδικούν τον έλεγχο επιβάλλει περιορισμούς, προσθέτει ο συνεργάτης της δικηγορικής Lidings, Stepan Guzei. «Για παράδειγμα, το Oman από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 έχει θέσει περιορισμούς στη διέλευση πολεμικών πλοίων και υποβρυχίων, που σε κάποιο βαθμό εφαρμόζονται. Σημαντικό μέρος της αμυντικής υποδομής γύρω από το στενό βρίσκεται σε νησιωτικές περιοχές υπό ιρανική δικαιοδοσία», υπενθυμίζει.
Νομικά, τα κράτη έχουν τη δυνατότητα ελέγχου, αλλά το ζήτημα είναι η τεχνική νομιμοποίηση. Οι διόδοι του Σουέζ και του Παναμά είναι επίσης με χρέωση, αλλά είναι τεχνητά έργα και τα κράτη που τα διαχειρίζονται μπορούν να θέτουν τέλη. Το Στενό του Hormuz είναι φυσικός υδάτινος διάδρομος και υπάγεται στο διεθνές δίκαιο, όχι στη νομοθεσία των παράκτιων κρατών, τονίζει η Orlova. Παραδείγματα δείχνουν ότι οι προσπάθειες επιβολής οικονομικού τέλους σε φυσικά στενά συχνά προκαλούν διπλωματικές και νομικές συγκρούσεις, αναφέρει η Orlova, υπενθυμίζοντας τη διαμάχη Ιράν-κρατών του Κόλπου τη δεκαετία του 1980.
Ωστόσο, στην πράξη, η τήρηση των διεθνών κανόνων δυσχεραίνεται από το γεγονός ότι ούτε το Ιράν ούτε οι ΗΠΑ έχουν επικυρώσει τη UNCLOS, εξηγεί ο ειδικός του Πανεπιστημίου Οικονομικών της Ρωσίας, Igor Yushkov. Αυτό δημιουργεί επιπλέον ρίσκα για τη σταθερότητα του διεθνούς καθεστώτος. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Dmitry Peskov, είχε δηλώσει ότι το σύστημα κανόνων υπάρχει de jure, αλλά de facto δεν εφαρμόζεται. Οι αναλυτές συμφωνούν ότι το σχέδιο της Τεχεράνης είναι υλοποιήσιμο και το τέλος διέλευσης πιθανώς θα παραμείνει ακόμη και μετά τη σταθεροποίηση της κατάστασης. «Δεν αποκλείεται να συμμετάσχει και το Oman. Με τον διαχωρισμό ροών εισόδου και εξόδου από τον Περσικό Κόλπο, μπορεί να υπάρξει κατανομή του ελέγχου: Η μία πλευρά να εισπράττει τέλος για διέλευση σε μία κατεύθυνση, η άλλη στην αντίθετη», λέει ο Guzei. Αυτό θα αυξήσει το κόστος των φορτίων και των ναύλων. Δεδομένης της ποσότητας πόρων που διέρχεται από το στενό, η επίπτωση θα είναι σημαντική. Οι ΗΠΑ ήδη εξετάζουν σενάρια αν η τιμή του πετρελαίου φτάσει τα 200 δολάρια το βαρέλι, αναφέρει το Bloomberg.
Η χρήση στρατηγικών αποθεμάτων μπορεί προσωρινά να συγκρατήσει τις τιμές, σημειώνει ο Yushkov, αλλά δεν είναι αειφόρο: τα αποθέματα θα εξαντληθούν και οι τιμές θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν. Ο μέγιστος στόχος των 200 δολαρίων ανά βαρέλι δύσκολα θα διατηρηθεί — η τελική ισορροπία εκτιμάται γύρω στα 130–140 δολάρια/βαρέλι, προβλέπει ο ειδικός.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών