Η υπόθεση αφορούσε θανατηφόρο τροχαίο ατύχημα που σημειώθηκε το 2014, με θύμα γυναίκα ηλικίας 32 ετών, η οποία ζούσε επί δεκαέξι χρόνια με τον σύντροφό της, με τον οποίο είχε αποκτήσει τέσσερα τέκνα
Η απόφαση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ερμηνεία της έννοιας της οικογένειας, καθώς αναγνωρίζει ότι η προστασία που παρέχει η συγκεκριμένη διάταξη δεν περιορίζεται αποκλειστικά στους οικογενειακούς δεσμούς που έχουν τυπικά αναγνωριστεί μέσω γάμου ή συμφώνου συμβίωσης.
Η υπόθεση αφορούσε θανατηφόρο τροχαίο ατύχημα που σημειώθηκε το 2014, με θύμα γυναίκα ηλικίας 32 ετών, η οποία ζούσε επί δεκαέξι χρόνια με τον σύντροφό της, με τον οποίο είχε αποκτήσει τέσσερα τέκνα.
Το ζευγάρι είχε τελέσει παραδοσιακό γάμο σύμφωνα με τα ήθη και έθιμα της κοινότητας Ρομά, χωρίς ωστόσο να έχει συνάψει γάμο αναγνωρισμένο από την ελληνική έννομη τάξη.
Μετά τον θάνατο της γυναίκας, ο σύντροφός της άσκησε αγωγή, τόσο ατομικά όσο και ως νόμιμος εκπρόσωπος των ανήλικων τέκνων τους, ζητώντας αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης.
Το Μονομελές Εφετείο Ιωαννίνων, με την απόφαση 202/2022, αναγνώρισε το σχετικό δικαίωμα του συντρόφου και επιδίκασε υπέρ του χρηματική ικανοποίηση ύψους 60.000 ευρώ.
Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε αναίρεση από την ασφαλιστική εταιρεία, η οποία αμφισβήτησε, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα του συντρόφου να αξιώσει χρηματική ικανοποίηση υπό την ιδιότητα του μέλους της οικογένειας της θανούσας.
Η κρίση του Αρείου Πάγου
Ο Άρειος Πάγος εξέτασε την έννοια της «οικογένειας του θύματος», όπως αυτή χρησιμοποιείται στο άρθρο 932 ΑΚ.
Το Δικαστήριο επισήμανε ότι ο νομοθέτης δεν προχώρησε σε περιοριστικό προσδιορισμό των προσώπων που υπάγονται στην έννοια αυτή, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο θεσμός της οικογένειας επηρεάζεται από τις κοινωνικές μεταβολές.
Στο πλαίσιο αυτό, συνεκτίμησε την εξέλιξη της νομοθεσίας για την προστασία της οικογενειακής ζωής, καθώς και την αναγνώριση των μόνιμων συντρόφων στο πεδίο της νομοθεσίας περί ενδοοικογενειακής βίας. Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε στο γεγονός ότι η σχέση του ζευγαριού είχε χαρακτηριστικά σταθερής και διαρκούς οικογενειακής συμβίωσης. Η πολυετής κοινή ζωή, η δημιουργία κοινής κατοικίας, η απόκτηση τεσσάρων τέκνων και η ισχυρή συναισθηματική σύνδεση αποτέλεσαν κρίσιμα στοιχεία για την αναγνώριση του συντρόφου ως μέλους της οικογένειας της θανούσας.
Η απόφαση εντάσσεται στη νομολογιακή προσέγγιση σύμφωνα με την οποία η έννοια της οικογένειας, για τους σκοπούς της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης, μπορεί να περιλαμβάνει και πρόσωπα που συνδέονται με πραγματικούς, σταθερούς οικογενειακούς δεσμούς.
Ο Άρειος Πάγος αναφέρθηκε στις αποφάσεις ΑΠ 1194/2023 και ΑΠ 1159/2022, επισημαίνοντας παράλληλα την αντίθετη παλαιότερη νομολογιακή προσέγγιση που αποτυπωνόταν, μεταξύ άλλων, στις αποφάσεις ΑΠ 775/2011, ΑΠ 1141/2007 και ΑΠ 1735/2006. Η κρίση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία διότι δεν εξομοιώνει γενικώς την ελεύθερη ένωση με τον γάμο, αλλά αναγνωρίζει ότι, για την εφαρμογή του άρθρου 932 ΑΚ, η ύπαρξη πραγματικών οικογενειακών δεσμών μπορεί να θεμελιώσει δικαίωμα χρηματικής ικανοποίησης
Η επιδίκαση των 60.000 ευρώ
Ο Άρειος Πάγος εξέτασε επίσης τον αναιρετικό λόγο που αφορούσε το ύψος της επιδικασθείσας χρηματικής ικανοποίησης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσό των 60.000 ευρώ που είχε επιδικάσει το Εφετείο στον σύντροφο της θανούσας δεν παραβίαζε την αρχή της αναλογικότητας ούτε υπερέβαινε τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου της ουσίας. Για τη σχετική κρίση συνεκτιμήθηκαν οι συνθήκες του ατυχήματος, η αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού, η ηλικία της θανούσας, η ένταση της συναισθηματικής σχέσης και η ψυχική οδύνη που προκλήθηκε από την απώλειά της. Η ΑΠ 575/2026 παρουσιάζει ουσιαστικό ενδιαφέρον για το δίκαιο της αστικής ευθύνης και την προστασία της οικογενειακής ζωής. Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι η αναγνώριση του δικαιώματος χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την τυπική νομική μορφή της σχέσης με το θύμα, αλλά μπορεί να στηρίζεται στην πραγματική ύπαρξη σταθερών οικογενειακών δεσμών. Με την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης, ο Άρειος Πάγος επικύρωσε τη σχετική κρίση του Εφετείου, συμβάλλοντας στην περαιτέρω αποσαφήνιση της έννοιας της οικογένειας κατά το άρθρο 932 ΑΚ.
www.bankingnews.gr
Η υπόθεση αφορούσε θανατηφόρο τροχαίο ατύχημα που σημειώθηκε το 2014, με θύμα γυναίκα ηλικίας 32 ετών, η οποία ζούσε επί δεκαέξι χρόνια με τον σύντροφό της, με τον οποίο είχε αποκτήσει τέσσερα τέκνα.
Το ζευγάρι είχε τελέσει παραδοσιακό γάμο σύμφωνα με τα ήθη και έθιμα της κοινότητας Ρομά, χωρίς ωστόσο να έχει συνάψει γάμο αναγνωρισμένο από την ελληνική έννομη τάξη.
Μετά τον θάνατο της γυναίκας, ο σύντροφός της άσκησε αγωγή, τόσο ατομικά όσο και ως νόμιμος εκπρόσωπος των ανήλικων τέκνων τους, ζητώντας αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης.
Το Μονομελές Εφετείο Ιωαννίνων, με την απόφαση 202/2022, αναγνώρισε το σχετικό δικαίωμα του συντρόφου και επιδίκασε υπέρ του χρηματική ικανοποίηση ύψους 60.000 ευρώ.
Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε αναίρεση από την ασφαλιστική εταιρεία, η οποία αμφισβήτησε, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα του συντρόφου να αξιώσει χρηματική ικανοποίηση υπό την ιδιότητα του μέλους της οικογένειας της θανούσας.
Η κρίση του Αρείου Πάγου
Ο Άρειος Πάγος εξέτασε την έννοια της «οικογένειας του θύματος», όπως αυτή χρησιμοποιείται στο άρθρο 932 ΑΚ.
Το Δικαστήριο επισήμανε ότι ο νομοθέτης δεν προχώρησε σε περιοριστικό προσδιορισμό των προσώπων που υπάγονται στην έννοια αυτή, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο θεσμός της οικογένειας επηρεάζεται από τις κοινωνικές μεταβολές.
Στο πλαίσιο αυτό, συνεκτίμησε την εξέλιξη της νομοθεσίας για την προστασία της οικογενειακής ζωής, καθώς και την αναγνώριση των μόνιμων συντρόφων στο πεδίο της νομοθεσίας περί ενδοοικογενειακής βίας. Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε στο γεγονός ότι η σχέση του ζευγαριού είχε χαρακτηριστικά σταθερής και διαρκούς οικογενειακής συμβίωσης. Η πολυετής κοινή ζωή, η δημιουργία κοινής κατοικίας, η απόκτηση τεσσάρων τέκνων και η ισχυρή συναισθηματική σύνδεση αποτέλεσαν κρίσιμα στοιχεία για την αναγνώριση του συντρόφου ως μέλους της οικογένειας της θανούσας.
Η απόφαση εντάσσεται στη νομολογιακή προσέγγιση σύμφωνα με την οποία η έννοια της οικογένειας, για τους σκοπούς της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης, μπορεί να περιλαμβάνει και πρόσωπα που συνδέονται με πραγματικούς, σταθερούς οικογενειακούς δεσμούς.
Ο Άρειος Πάγος αναφέρθηκε στις αποφάσεις ΑΠ 1194/2023 και ΑΠ 1159/2022, επισημαίνοντας παράλληλα την αντίθετη παλαιότερη νομολογιακή προσέγγιση που αποτυπωνόταν, μεταξύ άλλων, στις αποφάσεις ΑΠ 775/2011, ΑΠ 1141/2007 και ΑΠ 1735/2006. Η κρίση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία διότι δεν εξομοιώνει γενικώς την ελεύθερη ένωση με τον γάμο, αλλά αναγνωρίζει ότι, για την εφαρμογή του άρθρου 932 ΑΚ, η ύπαρξη πραγματικών οικογενειακών δεσμών μπορεί να θεμελιώσει δικαίωμα χρηματικής ικανοποίησης
Η επιδίκαση των 60.000 ευρώ
Ο Άρειος Πάγος εξέτασε επίσης τον αναιρετικό λόγο που αφορούσε το ύψος της επιδικασθείσας χρηματικής ικανοποίησης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσό των 60.000 ευρώ που είχε επιδικάσει το Εφετείο στον σύντροφο της θανούσας δεν παραβίαζε την αρχή της αναλογικότητας ούτε υπερέβαινε τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου της ουσίας. Για τη σχετική κρίση συνεκτιμήθηκαν οι συνθήκες του ατυχήματος, η αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού, η ηλικία της θανούσας, η ένταση της συναισθηματικής σχέσης και η ψυχική οδύνη που προκλήθηκε από την απώλειά της. Η ΑΠ 575/2026 παρουσιάζει ουσιαστικό ενδιαφέρον για το δίκαιο της αστικής ευθύνης και την προστασία της οικογενειακής ζωής. Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι η αναγνώριση του δικαιώματος χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την τυπική νομική μορφή της σχέσης με το θύμα, αλλά μπορεί να στηρίζεται στην πραγματική ύπαρξη σταθερών οικογενειακών δεσμών. Με την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης, ο Άρειος Πάγος επικύρωσε τη σχετική κρίση του Εφετείου, συμβάλλοντας στην περαιτέρω αποσαφήνιση της έννοιας της οικογένειας κατά το άρθρο 932 ΑΚ.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών