Το ζήτημα του Hormuz αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα λανθασμένης ιεράρχησης των θεμάτων - Αντί να αποτελέσει σημείο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, εντάχθηκε στις ευρύτερες διαφωνίες. Το Ιράν το αντιμετώπισε ως διαπραγματευτικό μοχλό, ενώ οι ΗΠΑ επέτειναν την ένταση με ελέγχους στη ναυσιπλοΐα
Η παρατεταμένη παύση λειτουργίας του των στενών του Hormuz λόγω αδιεξόδου στον πόλεμο και τις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν απαιτεί μια προσεκτική ανάλυση.
Το ερώτημα κατά πόσο οι ειρηνευτικές συνομιλίες ΗΠΑ - Ιράν στο Islamabad ήταν καταδικασμένος να αποτύχουν προκύπτει φυσικά από τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκαν, διεξήχθησαν και παρουσιάστηκαν δημόσια.
Η αυξημένη αισιοδοξία που τις περιέβαλε, σε συνδυασμό με την απουσία παρασκηνιακής διπλωματίας, υποδηλώνει ότι οι συνομιλίες ίσως ήταν εξαρχής εσφαλμένα ευθυγραμμισμένες.
Αντί να δημιουργηθεί βασική διπλωματική επαφή για να τεθούν τα θεμέλια, η διαδικασία φαινόταν ανεπαρκώς προετοιμασμένη.
Έλειπαν οι αόρατες, συνεχείς διεργασίες στο παρασκήνιο που οδηγούν σε επιτυχημένες διαπραγματεύσεις.
Μεταξύ των αξιοσημείωτων στοιχείων ήταν η επιλογή των αντιπροσώπων, ιδίως από τις ΗΠΑ.
Η απουσία έμπειρων διπλωματών ήταν εμφανής.
Αν και η αποστολή υψηλόβαθμης πολιτικής αντιπροσωπείας με επικεφαλής τον Αντιπρόεδρο J.D. Vance έδειχνε σοβαρή πρόθεση, αποδείχθηκε προβληματική για τόσο σύνθετες συνομιλίες.
Οι διαπραγματεύσεις κρίσεων, ιδιαίτερα μεταξύ αντιπάλων όπως το Ιράν και οι ΗΠΑ, βασίζονται σε ήρεμη και διακριτική διπλωματία από ικανούς διπλωμάτες, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.
Πρόσωπα όπως ο Steve Witkoff και ο Jared Kushner, που συμμετείχαν στην αμερικανική ομάδα, είχαν ήδη χάσει αξιοπιστία στη πλευρά της Τεχεράνης μετά από προηγούμενες αποτυχημένες επαφές, και η παρουσία τους δεν ενίσχυσε την εμπιστοσύνη.
Πιο σημαντικό, φαινόταν να μην υπάρχει κανείς υπεύθυνος για τη διεξαγωγή της απαραίτητης παρασκηνιακής διπλωματίας.
Η ανάλυση παλαιότερων διαπραγματεύσεων το επιβεβαιώνει.
Το παράδειγμα από τη δεκαετία του 1980
Το 1980, οι ΗΠΑ και το Ιράν διαπραγματεύτηκαν στο Αλγέρι για την απελευθέρωση των ομήρων της αμερικανικής πρεσβείας, με έμπειρους διπλωμάτες και υπομονετική διαμεσολάβηση. Αντίστοιχα, στις συνομιλίες του Όσλο μεταξύ Ισραήλ και Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, η επιτυχία οφειλόταν στη μυστική διπλωματία. Αυτές οι συνθήκες απουσίαζαν σε μεγάλο βαθμό στο Islamabad.
Το υψηλό πολιτικό επίπεδο και η έλλειψης ιεράρχησης
Ένα δεύτερο ζήτημα ήταν η επιλογή έναρξης των συνομιλιών σε τόσο υψηλό πολιτικό επίπεδο.
Η αποστολή του Αντιπροέδρου δημιούργησε την εντύπωση ότι η συμφωνία ήταν σχεδόν έτοιμη.
Το Ιράν απάντησε στέλνοντας τον Πρόεδρο της Βουλής και τον Υπουργό Εξωτερικών, έτοιμο για πλήρεις διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, γρήγορα έγινε σαφές ότι δεν υπήρχε ουσιαστική σύγκλιση.
Οι εσωτερικές πολιτικές πιέσεις στις ΗΠΑ επηρέασαν επίσης τη στάση του Vance, καθώς οποιαδήποτε υποχώρηση θα μπορούσε να θεωρηθεί πολιτικά επιζήμια.
Ένα ακόμη πρόβλημα ήταν η έλλειψη πολυεπίπεδης διπλωματικής προσέγγισης.
Δεν υπήρξε σαφές πλαίσιο για την ιεράρχηση των ζητημάτων.
Αντίθετα, τέθηκαν ταυτόχρονα πολύπλοκα θέματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και οι βαλλιστικοί πύραυλοι, τα οποία δεν μπορούσαν να επιλυθούν σε μία μόνο φάση.
Από την πλευρά του Ιράν, η προσδοκία άρσης κυρώσεων και αποδέσμευσης κεφαλαίων φαινόταν υπερβολική χωρίς αντίστοιχες παραχωρήσεις.
Και οι δύο πλευρές προσήλθαν με μεγάλες απαιτήσεις, χωρίς στρατηγική σύγκλισης.
Το ζήτημα του Hormuz αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα λανθασμένης ιεράρχησης.
Αντί να αποτελέσει σημείο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, εντάχθηκε σε ευρύτερες διαφωνίες.
Το Ιράν το αντιμετώπισε ως διαπραγματευτικό μοχλό, ενώ οι ΗΠΑ επέτειναν την ένταση με ελέγχους στη ναυσιπλοΐα.
Ο περιορισμένος χρόνος των συνομιλιών (περίπου 21 ώρες) δείχνει επίσης έλλειψη σοβαρής προετοιμασίας.
Παρά κάποια θετικά στοιχεία, όπως η μετάβαση σε άμεσο διάλογο, δεν υπήρξε συνέχεια.
Η έντονη δημοσιότητα επηρέασε αρνητικά την αποτελεσματικότητα. Η διπλωματία αυτού του είδους απαιτεί διακριτικότητα και ευελιξία, κάτι που δεν υπήρχε.
Συνολικά, η διαμεσολάβηση στο Islamabad ανέδειξε τους κινδύνους της επιφανειακής προσέγγισης: έλλειψη έμπειρων διπλωματών, πρόωρη πολιτικοποίηση, απουσία δομημένου πλαισίου και ισχυρές εσωτερικές πιέσεις.
Αν και δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα ότι οι συνομιλίες σχεδιάστηκαν για να αποτύχουν, φαίνεται πως οργανώθηκαν με τρόπο που καθιστούσε την επιτυχία εξαιρετικά απίθανη.
www.bankingnews.gr
Το ερώτημα κατά πόσο οι ειρηνευτικές συνομιλίες ΗΠΑ - Ιράν στο Islamabad ήταν καταδικασμένος να αποτύχουν προκύπτει φυσικά από τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκαν, διεξήχθησαν και παρουσιάστηκαν δημόσια.
Η αυξημένη αισιοδοξία που τις περιέβαλε, σε συνδυασμό με την απουσία παρασκηνιακής διπλωματίας, υποδηλώνει ότι οι συνομιλίες ίσως ήταν εξαρχής εσφαλμένα ευθυγραμμισμένες.
Αντί να δημιουργηθεί βασική διπλωματική επαφή για να τεθούν τα θεμέλια, η διαδικασία φαινόταν ανεπαρκώς προετοιμασμένη.
Έλειπαν οι αόρατες, συνεχείς διεργασίες στο παρασκήνιο που οδηγούν σε επιτυχημένες διαπραγματεύσεις.
Μεταξύ των αξιοσημείωτων στοιχείων ήταν η επιλογή των αντιπροσώπων, ιδίως από τις ΗΠΑ.
Η απουσία έμπειρων διπλωματών ήταν εμφανής.
Αν και η αποστολή υψηλόβαθμης πολιτικής αντιπροσωπείας με επικεφαλής τον Αντιπρόεδρο J.D. Vance έδειχνε σοβαρή πρόθεση, αποδείχθηκε προβληματική για τόσο σύνθετες συνομιλίες.
Οι διαπραγματεύσεις κρίσεων, ιδιαίτερα μεταξύ αντιπάλων όπως το Ιράν και οι ΗΠΑ, βασίζονται σε ήρεμη και διακριτική διπλωματία από ικανούς διπλωμάτες, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.
Πρόσωπα όπως ο Steve Witkoff και ο Jared Kushner, που συμμετείχαν στην αμερικανική ομάδα, είχαν ήδη χάσει αξιοπιστία στη πλευρά της Τεχεράνης μετά από προηγούμενες αποτυχημένες επαφές, και η παρουσία τους δεν ενίσχυσε την εμπιστοσύνη.
Πιο σημαντικό, φαινόταν να μην υπάρχει κανείς υπεύθυνος για τη διεξαγωγή της απαραίτητης παρασκηνιακής διπλωματίας.
Η ανάλυση παλαιότερων διαπραγματεύσεων το επιβεβαιώνει.
Το παράδειγμα από τη δεκαετία του 1980
Το 1980, οι ΗΠΑ και το Ιράν διαπραγματεύτηκαν στο Αλγέρι για την απελευθέρωση των ομήρων της αμερικανικής πρεσβείας, με έμπειρους διπλωμάτες και υπομονετική διαμεσολάβηση. Αντίστοιχα, στις συνομιλίες του Όσλο μεταξύ Ισραήλ και Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, η επιτυχία οφειλόταν στη μυστική διπλωματία. Αυτές οι συνθήκες απουσίαζαν σε μεγάλο βαθμό στο Islamabad.
Το υψηλό πολιτικό επίπεδο και η έλλειψης ιεράρχησης
Ένα δεύτερο ζήτημα ήταν η επιλογή έναρξης των συνομιλιών σε τόσο υψηλό πολιτικό επίπεδο.
Η αποστολή του Αντιπροέδρου δημιούργησε την εντύπωση ότι η συμφωνία ήταν σχεδόν έτοιμη.
Το Ιράν απάντησε στέλνοντας τον Πρόεδρο της Βουλής και τον Υπουργό Εξωτερικών, έτοιμο για πλήρεις διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, γρήγορα έγινε σαφές ότι δεν υπήρχε ουσιαστική σύγκλιση.
Οι εσωτερικές πολιτικές πιέσεις στις ΗΠΑ επηρέασαν επίσης τη στάση του Vance, καθώς οποιαδήποτε υποχώρηση θα μπορούσε να θεωρηθεί πολιτικά επιζήμια.
Ένα ακόμη πρόβλημα ήταν η έλλειψη πολυεπίπεδης διπλωματικής προσέγγισης.
Δεν υπήρξε σαφές πλαίσιο για την ιεράρχηση των ζητημάτων.
Αντίθετα, τέθηκαν ταυτόχρονα πολύπλοκα θέματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και οι βαλλιστικοί πύραυλοι, τα οποία δεν μπορούσαν να επιλυθούν σε μία μόνο φάση.
Από την πλευρά του Ιράν, η προσδοκία άρσης κυρώσεων και αποδέσμευσης κεφαλαίων φαινόταν υπερβολική χωρίς αντίστοιχες παραχωρήσεις.
Και οι δύο πλευρές προσήλθαν με μεγάλες απαιτήσεις, χωρίς στρατηγική σύγκλισης.
Το ζήτημα του Hormuz αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα λανθασμένης ιεράρχησης.
Αντί να αποτελέσει σημείο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, εντάχθηκε σε ευρύτερες διαφωνίες.
Το Ιράν το αντιμετώπισε ως διαπραγματευτικό μοχλό, ενώ οι ΗΠΑ επέτειναν την ένταση με ελέγχους στη ναυσιπλοΐα.
Ο περιορισμένος χρόνος των συνομιλιών (περίπου 21 ώρες) δείχνει επίσης έλλειψη σοβαρής προετοιμασίας.
Παρά κάποια θετικά στοιχεία, όπως η μετάβαση σε άμεσο διάλογο, δεν υπήρξε συνέχεια.
Η έντονη δημοσιότητα επηρέασε αρνητικά την αποτελεσματικότητα. Η διπλωματία αυτού του είδους απαιτεί διακριτικότητα και ευελιξία, κάτι που δεν υπήρχε.
Συνολικά, η διαμεσολάβηση στο Islamabad ανέδειξε τους κινδύνους της επιφανειακής προσέγγισης: έλλειψη έμπειρων διπλωματών, πρόωρη πολιτικοποίηση, απουσία δομημένου πλαισίου και ισχυρές εσωτερικές πιέσεις.
Αν και δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα ότι οι συνομιλίες σχεδιάστηκαν για να αποτύχουν, φαίνεται πως οργανώθηκαν με τρόπο που καθιστούσε την επιτυχία εξαιρετικά απίθανη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών